周朗【登录】

《宋书》 > 卷八十二 > 《周朗》 > 拼音版

周(zhōu )朗(lǎng ),字(zì )义(yì )利(lì ),汝(rǔ )南(nán )安(ān )城(chéng )人(rén )也(yě )。祖(zǔ )文(wén ),黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )。父(fù )淳(chún ),宋(sòng )初(chū )贵(guì )达(dá ),官(guān )至(zhì )侍(shì )中(zhōng ),太(tài )常(cháng )。兄(xiōng )峤(qiáo ),尚(shàng )高(gāo )祖(zǔ )第(dì )四(sì )女(nǚ )宣(xuān )城(chéng )德(dé )公(gōng )主(zhǔ )。二(èr )女(nǚ )适(shì )建(jiàn )平(píng )王(wáng )宏(hóng )、庐(lú )江(jiāng )王(wáng )祎(yī )。以(yǐ )贵(guì )戚(qī )显(xiǎn )官(guān ),元(yuán )嘉(jiā )末(mò ),为(wéi )吴(wú )兴(xìng )太(tài )守(shǒu )。贼(zéi )劭(shào )弑(shì )立(lì ),随(suí )王(wáng )诞(dàn )举(jǔ )义(yì )于(yú )会(huì )稽(jī ),劭(shào )加(jiā )峤(qiáo )冠(guàn )军(jūn )将(jiāng )军(jūn ),诞(dàn )檄(xí )又(yòu )至(zhì )。峤(qiáo )素(sù )惧(jù )怯(qiè ),回(huí )惑(huò )不(bú )知(zhī )所(suǒ )从(cóng ),为(wéi )府(fǔ )司(sī )马(mǎ )丘(qiū )珍(zhēn )孙(sūn )所(suǒ )杀(shā )。朝(cháo )庭(tíng )明(míng )其(qí )本(běn )心(xīn ),国(guó )婚(hūn )如(rú )故(gù )。

朗(lǎng )少(shǎo )而(ér )爱(ài )奇(qí ),雅(yǎ )有(yǒu )风(fēng )气(qì ),与(yǔ )峤(qiáo )志(zhì )趋(qū )不(bú )同(tóng ),峤(qiáo )甚(shèn )疾(jí )之(zhī )。初(chū )为(wéi )南(nán )平(píng )王(wáng )铄(shuò )冠(guàn )军(jūn )行(háng )参(cān )军(jūn ),太(tài )子(zǐ )舍(shě )人(rén ),司(sī )徒(tú )主(zhǔ )簿(bù ),坐(zuò )请(qǐng )急(jí )不(bú )待(dài )对(duì ),除(chú )名(míng )。又(yòu )为(wéi )江(jiāng )夏(xià )王(wáng )义(yì )恭(gōng )太(tài )尉(wèi )参(cān )军(jūn )。元(yuán )嘉(jiā )二(èr )十(shí )七(qī )年(nián )春(chūn ),朝(cháo )议(yì )当(dāng )遣(qiǎn )义(yì )恭(gōng )出(chū )镇(zhèn )彭(péng )城(chéng ),为(wéi )北(běi )讨(tǎo )大(dà )统(tǒng )。朗(lǎng )闻(wén )之(zhī )解(jiě )职(zhí )。及(jí )义(yì )恭(gōng )出(chū )镇(zhèn ),府(fǔ )主(zhǔ )簿(bù )羊(yáng )希(xī )从(cóng )行(háng ),与(yǔ )朗(lǎng )书(shū )戏(xì )之(zhī ),劝(quàn )令(lìng )献(xiàn )奇(qí )进(jìn )策(cè )。朗(lǎng )报(bào )书(shū )曰(yuē ):

羊(yáng )生(shēng )足(zú )下(xià ):岂(qǐ )当(dāng )适(shì )使(shǐ )人(rén )进(jìn )哉(zāi ),何(hé )卿(qīng )才(cái )之(zhī )更(gèng )茂(mào )也(yě )。宅(zhái )生(shēng )结(jié )意(yì ),可(kě )复(fù )佳(jiā )耳(ěr ),属(shǔ )华(huá )比(bǐ )彩(cǎi ),何(hé )更(gèng )工(gōng )邪(xié )!视(shì )己(jǐ )反(fǎn )覆(fù ),慰(wèi )亦(yì )无(wú )已(yǐ )。观(guān )诸(zhū )纸(zhǐ )上(shàng ),方(fāng )审(shěn )卿(qīng )复(fù )逢(féng )知(zhī )己(jǐ )。动(dòng )以(yǐ )何(hé )术(shù ),而(ér )能(néng )每(měi )降(jiàng )恩(ēn )明(míng ),岂(qǐ )不(bú )为(wéi )足(zú )下(xià )欣(xīn )邪(xié ),然(rán )更(gèng )忧(yōu )不(bú )知(zhī )卿(qīng )死(sǐ )所(suǒ )处(chù )耳(ěr )。

夫(fū )匈(xiōng )奴(nú )之(zhī )不(bú )诛(zhū )有(yǒu )日(rì ),皇(huáng )居(jū )之(zhī )亡(wáng )辱(rǔ )旧(jiù )矣(yǐ )。天(tiān )下(xià )孰(shú )不(bú )愤(fèn )心(xīn )悲(bēi )肠(cháng ),以(yǐ )忿(fèn )胡(hú )人(rén )之(zhī )患(huàn ),靡(mí )衣(yī )偷(tōu )食(shí ),以(yǐ )望(wàng )国(guó )家(jiā )之(zhī )师(shī )。自(zì )智(zhì )士(shì )钳(qián )口(kǒu ),雄(xióng )人(rén )蓄(xù )气(qì ),不(bú )得(dé )议(yì )图(tú )边(biān )之(zhī )事(shì )者(zhě ),良(liáng )淹(yān )岁(suì )纪(jì )。今(jīn )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )炎(yán )、轩(xuān )之(zhī )德(dé ),冢(zhǒng )辅(fǔ )以(yǐ )姬(jī )、吕(lǚ )之(zhī )贤(xián ),故(gù )赫(hè )然(rán )发(fā )怒(nù ),将(jiāng )以(yǐ )匈(xiōng )奴(nú )衅(xìn )旗(qí ),恻(cè )然(rán )动(dòng )仁(rén ),欲(yù )使(shǐ )余(yú )氓(máng )被(bèi )惠(huì )。及(jí )取(qǔ )士(shì )之(zhī )令(lìng )朝(cháo )发(fā ),宰(zǎi )士(shì )暮(mù )登(dēng )英(yīng )豪(háo );调(diào )兵(bīng )之(zhī )诏(zhào )夕(xī )行(háng ),主(zhǔ )公(gōng )旦(dàn )升(shēng )雄(xióng )俊(jùn )。延(yán )贤(xián )人(rén )者(zhě ),固(gù )非(fēi )一(yī )日(rì ),况(kuàng )复(fù )加(jiā )此(cǐ )焉(yān )。

夫(fū )天(tiān )下(xià )之(zhī )士(shì ),砥(dǐ )行(háng )磨(mó )名(míng ),欲(yù )不(bú )辱(rǔ )其(qí )志(zhì )气(qì );选(xuǎn )奇(qí )蓄(xù )异(yì ),将(jiāng )进(jìn )善(shàn )于(yú )所(suǒ )天(tiān )。非(fēi )但(dàn )有(yǒu )建(jiàn )国(guó )之(zhī )谋(móu )不(bú )及(jí ),安(ān )民(mín )之(zhī )论(lùn )不(bú )与(yǔ ),至(zhì )反(fǎn )以(yǐ )孝(xiào )洁(jié )生(shēng )议(yì )于(yú )乡(xiāng )曲(qǔ ),忠(zhōng )烈(liè )起(qǐ )谤(bàng )于(yú )君(jūn )寀(cǎi )。身(shēn )不(bú )絓(guà )王(wáng )臣(chén )之(zhī )箓(lù ),名(míng )不(bú )厕(cè )通(tōng )人(rén )之(zhī )班(bān )。颠(diān )倒(dǎo )国(guó )门(mén ),湮(yān )销(xiāo )丘(qiū )里(lǐ )者(zhě ),自(zì )数(shù )十(shí )年(nián )以(yǐ )往(wǎng ),岂(qǐ )一(yī )人(rén )哉(zāi )!若(ruò )吾(wú )身(shēn )无(wú )他(tā )伎(jì ),而(ér )出(chū )值(zhí )明(míng )君(jūn ),变(biàn )官(guān )望(wàng )主(zhǔ ),岁(suì )增(zēng )恩(ēn )价(jià ),竟(jìng )不(bú )能(néng )柔(róu )心(xīn )饰(shì )带(dài ),取(qǔ )重(zhòng )左(zuǒ )右(yòu )。校(xiào )于(yú )向(xiàng )士(shì ),则(zé )荣(róng )已(yǐ )多(duō );料(liào )于(yú )今(jīn )职(zhí ),则(zé )笑(xiào )亦(yì )广(guǎng )。而(ér )足(zú )下(xià )方(fāng )复(fù )广(guǎng )吾(wú )以(yǐ )驰(chí )志(zhì )之(zhī )时(shí ),求(qiú )予(yǔ )以(yǐ )安(ān )边(biān )之(zhī )术(shù ),何(hé )足(zú )下(xià )不(bú )知(zhī )言(yán )也(yě )。若(ruò )以(yǐ )贤(xián )未(wèi )登(dēng ),则(zé )今(jīn )之(zhī )登(dēng )贤(xián )如(rú )此(cǐ );以(yǐ )才(cái )应(yīng )进(jìn ),则(zé )吾(wú )之(zhī )非(fēi )才(cái )若(ruò )是(shì )。岂(qǐ )可(kě )欲(yù )以(yǐ )殒(yǔn )海(hǎi )之(zhī )鬐(qí ),望(wàng )鼓(gǔ )鳃(sāi )于(yú )竖(shù )鳞(lín )之(zhī )肆(sì );坠(zhuì )风(fēng )之(zhī )羽(yǔ ),觊(jì )振(zhèn )翮(hé )于(yú )轩(xuān )毳(cuì )之(zhī )间(jiān )。其(qí )不(bú )能(néng )俱(jù )陪(péi )渌(lù )水(shuǐ ),并(bìng )负(fù )青(qīng )天(tiān ),可(kě )无(wú )待(dài )于(yú )明(míng )见(jiàn )。若(ruò )乃(nǎi )阙(què )奇(qí )谋(móu )深(shēn )智(zhì )之(zhī )术(shù ),无(wú )悦(yuè )主(zhǔ )狎(xiá )俗(sú )之(zhī )能(néng ),亦(yì )不(bú )可(kě )复(fù )稍(shāo )为(wéi )卿(qīng )说(shuō )。但(dàn )观(guān )以(yǐ )上(shàng )国(guó )再(zài )毁(huǐ )之(zhī )臣(chén ),望(wàng )府(fǔ )一(yī )逐(zhú )之(zhī )吏(lì ),当(dāng )复(fù )是(shì )天(tiān )下(xià )才(cái )否(fǒu ),此(cǐ )皆(jiē )足(zú )下(xià )所(suǒ )亲(qīn )知(zhī )。

吾(wú )虽(suī )疲(pí )冗(rǒng ),亦(yì )尝(cháng )听(tīng )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )余(yú )论(lùn ),岂(qǐ )敢(gǎn )忘(wàng )之(zhī )。凡(fán )士(shì )之(zhī )置(zhì )身(shēn )有(yǒu )三(sān )耳(ěr ):一(yī )则(zé )云(yún )户(hù )岫(xiù )寝(qǐn ),栾(luán )危(wēi )桂(guì )荣(róng ),秣(mò )芝(zhī )浮(fú )霜(shuāng ),翦(jiǎn )松(sōng )沈(shěn )雪(xuě ),怜(lián )肌(jī )蓄(xù )髓(suǐ ),宝(bǎo )气(qì )爱(ài )魂(hún ),非(fēi )但(dàn )土(tǔ )石(shí )侯(hóu )卿(qīng ),腐(fǔ )鸩(zhèn )梁(liáng )锦(jǐn ),实(shí )乃(nǎi )伫(zhù )意(yì )天(tiān )后(hòu ),睨(nì )目(mù )羽(yǔ )人(rén )。次(cì )则(zé )刳(kū )心(xīn )扫(sǎo )智(zhì ),剖(pōu )命(mìng )驱(qū )生(shēng ),横(héng )议(yì )于(yú )云(yún )台(tái )之(zhī )下(xià ),切(qiē )辞(cí )于(yú )宣(xuān )室(shì )之(zhī )上(shàng ),衍(yǎn )王(wáng )德(dé )而(ér )批(pī )民(mín )患(huàn ),进(jìn )贞(zhēn )白(bái )而(ér )鸩(zhèn )奸(jiān )猾(huá ),委(wěi )玉(yù )入(rù )而(ér )齐(qí )声(shēng )礼(lǐ ),揭(jiē )金(jīn )出(chū )而(ér )烹(pēng )勍(qíng )寇(kòu ),使(shǐ )车(chē )轨(guǐ )一(yī )风(fēng ),甸(diàn )道(dào )共(gòng )德(dé ),令(lìng )功(gōng )日(rì )济(jì )而(ér )己(jǐ )无(wú )迹(jì ),道(dào )日(rì )富(fù )而(ér )君(jūn )难(nán )名(míng ),致(zhì )诸(zhū )侯(hóu )敛(liǎn )手(shǒu ),天(tiān )子(zǐ )改(gǎi )观(guān )。其(qí )末(mò )则(zé )餍(yàn )台(tái )而(ér )出(chū ),望(wàng )旃(zhān )而(ér )入(rù ),结(jié )冤(yuān )两(liǎng )宫(gōng )之(zhī )下(xià ),鼓(gǔ )袖(xiù )六(liù )王(wáng )之(zhī )间(jiān ),俯(fǔ )眉(méi )胁(xié )肩(jiān ),言(yán )天(tiān )下(xià )之(zhī )道(dào )德(dé ),瞋(tián )目(mù )扼(è )腕(wàn ),陈(chén )从(cóng )横(héng )于(yú )四(sì )海(hǎi ),理(lǐ )有(yǒu )泰(tài )则(zé )止(zhǐ )而(ér )进(jìn ),调(diào )觉(jiào )迕(wǔ )则(zé )反(fǎn )而(ér )还(hái ),闲(xián )居(jū )违(wéi )官(guān ),交(jiāo )造(zào )顿(dùn )罢(bà ),捐(juān )慕(mù )遗(yí )忧(yōu ),夷(yí )毁(huǐ )销(xiāo )誉(yù ),呼(hū )吸(xī )以(yǐ )补(bǔ )其(qí )气(qì ),缮(shàn )嚼(jiáo )以(yǐ )辅(fǔ )其(qí )生(shēng )。凡(fán )此(cǐ )三(sān )者(zhě ),皆(jiē )志(zhì )士(shì )仁(rén )人(rén )之(zhī )所(suǒ )行(háng ),非(fēi )吾(wú )之(zhī )所(suǒ )能(néng )也(yě )。

若(ruò )吾(wú )幸(xìng )病(bìng )不(bú )及(jí )死(sǐ ),役(yì )不(bú )至(zhì )身(shēn ),蓬(péng )藜(lí )既(jì )满(mǎn ),方(fāng )杜(dù )长(zhǎng )者(zhě )之(zhī )辙(zhé );谷(gǔ )稼(jià )是(shì )谘(zī ),自(zì )绝(jué )世(shì )豪(háo )之(zhī )顾(gù )。尘(chén )生(shēng )床(chuáng )帷(wéi ),苔(tái )积(jī )阶(jiē )月(yuè ),又(yòu )檐(yán )中(zhōng )山(shān )木(mù ),时(shí )华(huá )月(yuè )深(shēn ),池(chí )上(shàng )海(hǎi )草(cǎo ),岁(suì )荣(róng )日(rì )蔓(màn )。且(qiě )室(shì )间(jiān )轩(xuān )左(zuǒ ),幸(xìng )有(yǒu )陈(chén )书(shū )十(shí )箧(qiè ),席(xí )隅(yú )奥(ào )右(yòu ),颇(pō )得(dé )宿(xiǔ )酒(jiǔ )数(shù )壶(hú )。按(àn )弦(xián )拭(shì )徽(huī ),雠(chóu )方(fāng )校(xiào )石(shí ),时(shí )复(fù )陈(chén )局(jú )露(lù )初(chū ),奠(diàn )爵(jué )星(xīng )晚(wǎn ),欢(huān )然(rán )不(bú )觉(jiào )是(shì )羲(xī )、轩(xuān )后(hòu )也(yě )。近(jìn )春(chūn )田(tián )三(sān )顷(qǐng ),秋(qiū )园(yuán )五(wǔ )畦(qí ),若(ruò )此(cǐ )无(wú )灾(zāi ),山(shān )装(zhuāng )可(kě )具(jù )。候(hòu )振(zhèn )饮(yǐn )之(zhī )罢(bà ),俟(sì )封(fēng )勒(lè )之(zhī )毕(bì ),当(dāng )敬(jìng )观(guān )邠(bīn )、酆(fēng ),萧(xiāo )寻(xún )伊(yī )、鄗(hào ),傍(bàng )眺(tiào )燕(yàn )、陇(lǒng ),邪(xié )履(lǚ )辽(liáo )、卫(wèi ),覛(mì )我(wǒ )周(zhōu )之(zhī )轸(zhěn )迹(jì ),吊(diào )他(tā )贤(xián )之(zhī )忧(yōu )天(tiān )。当(dāng )其(qí )少(shǎo )涉(shè ),未(wèi )休(xiū )此(cǐ )欲(yù ),但(dàn )理(lǐ )实(shí )诡(guǐ )固(gù ),物(wù )好(hǎo )交(jiāo )加(jiā ),或(huò )征(zhēng )势(shì )而(ér )笑(xiào )其(qí )言(yán ),或(huò )观(guān )谋(móu )而(ér )害(hài )其(qí )意(yì )。夫(fū )杨(yáng )硃(zhū )以(yǐ )此(cǐ ),犹(yóu )见(jiàn )嗤(chī )于(yú )梁(liáng )人(rén ),况(kuàng )才(cái )减(jiǎn )杨(yáng )子(zǐ )之(zhī )器(qì ),物(wù )甚(shèn )魏(wèi )君(jūn )之(zhī )意(yì )者(zhě )哉(zāi )!若(ruò )如(rú )汉(hàn )宗(zōng )之(zhī )言(yán )李(lǐ )广(guǎng ),此(cǐ )固(gù )许(xǔ )天(tiān )下(xià )之(zhī )有(yǒu )才(cái ),又(yòu )知(zhī )天(tiān )下(xià )之(zhī )时(shí )非(fēi )也(yě )。岂(qǐ )若(ruò )党(dǎng )巷(xiàng )闾(lǘ )里(lǐ )之(zhī )间(jiān ),忌(jì )见(jiàn )贞(zhēn )士(shì )之(zhī )遭(zāo )遇(yù ),便(biàn )谓(wèi )是(shì )臧(zāng )获(huò )庸(yōng )人(rén )之(zhī )徒(tú )耳(ěr )。士(shì )固(gù )愿(yuàn )呈(chéng )心(xīn )于(yú )其(qí )主(zhǔ ),露(lù )奇(qí )于(yú )所(suǒ )归(guī )。卿(qīng )相(xiàng ),末(mò )事(shì )也(yě )。若(ruò )广(guǎng )者(zhě ),何(hé )用(yòng )侯(hóu )为(wéi )。至(zhì )乃(nǎi )复(fù )有(yǒu )致(zhì )谒(yè )于(yú )为(wéi )乱(luàn )之(zhī )日(rì ),被(bèi )讪(shàn )于(yú )害(hài )正(zhèng )之(zhī )徒(tú ),心(xīn )奇(qí )而(ér )无(wú )由(yóu )露(lù ),事(shì )直(zhí )而(ér )变(biàn )为(wéi )枉(wǎng ),岂(qǐ )不(bú )痛(tòng )哉(zāi )!岂(qǐ )不(bú )痛(tòng )哉(zāi )!

若(ruò )足(zú )下(xià )可(kě )谓(wèi )冠(guàn )负(fù )日(rì )月(yuè ),籍(jí )践(jiàn )渊(yuān )海(hǎi ),心(xīn )支(zhī )身(shēn )首(shǒu ),无(wú )不(bú )通(tōng )照(zhào )。今(jīn )复(fù )出(chū )入(rù )燕(yàn )、河(hé ),交(jiāo )关(guān )姬(jī )、卫(wèi ),整(zhěng )笏(hù )振(zhèn )豪(háo ),已(yǐ )议(yì )于(yú )帷(wéi )筵(yàn )之(zhī )上(shàng ),提(tí )鞭(biān )鸣(míng )剑(jiàn ),复(fù )呵(hē )于(yú )军(jūn )场(chǎng )之(zhī )间(jiān ),身(shēn )超(chāo )每(měi )深(shēn )恩(ēn )之(zhī )所(suǒ )集(jí ),心(xīn )动(dòng )必(bì )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )亮(liàng )。可(kě )不(bú )直(zhí )议(yì )正(zhèng )身(shēn ),辅(fǔ )人(rén )君(jūn )之(zhī )过(guò )误(wù )。明(míng )目(mù )张(zhāng )胆(dǎn ),谋(móu )军(jūn )家(jiā )之(zhī )得(dé )失(shī ),操(cāo )志(zhì )勇(yǒng )之(zhī )将(jiāng ),荐(jiàn )俊(jùn )正(zhèng )之(zhī )士(shì ),此(cǐ )乃(nǎi )足(zú )下(xià )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )报(bào )也(yě )。不(bú )尔(ěr ),便(biàn )擐(huàn )甲(jiǎ )修(xiū )戈(gē ),徘(pái )徊(huái )左(zuǒ )右(yòu ),卫(wèi )君(jūn )王(wáng )之(zhī )身(shēn ),当(dāng )马(mǎ )首(shǒu )之(zhī )镝(dí ),关(guān )必(bì )固(gù )之(zhī )垒(lěi ),交(jiāo )死(sǐ )进(jìn )之(zhī )战(zhàn ),使(shǐ )身(shēn )分(fèn )而(ér )主(zhǔ )豫(yù ),寇(kòu )灭(miè )而(ér )兵(bīng )全(quán ),此(cǐ )亦(yì )报(bào )之(zhī )次(cì )也(yě )。如(rú )是(shì ),则(zé )系(xì )匈(xiōng )奴(nú )于(yú )北(běi )阙(què )无(wú )日(rì )矣(yǐ )。亡(wáng )但(dàn )默(mò )默(mò ),窥(kuī )宠(chǒng )而(ér )坐(zuò )。谓(wèi )子(zǐ )有(yǒu )心(xīn ),敢(gǎn )书(shū )薄(báo )意(yì )。

朗(lǎng )之(zhī )辞(cí )意(yì )倜(tì )傥(tǎng ),类(lèi )皆(jiē )如(rú )此(cǐ )。复(fù )起(qǐ )为(wéi )通(tōng )直(zhí )郎(láng )。世(shì )祖(zǔ )即(jí )位(wèi ),除(chú )建(jiàn )平(píng )王(wáng )宏(hóng )中(zhōng )军(jūn )录(lù )事(shì )参(cān )军(jūn )。时(shí )普(pǔ )责(zé )百(bǎi )官(guān )谠(dǎng )言(yán ),朗(lǎng )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):

昔(xī )仲(zhòng )尼(ní )有(yǒu )言(yán ):“治(zhì )天(tiān )下(xià )若(ruò )寘(tián )诸(zhū )掌(zhǎng )。”岂(qǐ )徒(tú )言(yán )哉(zāi )!方(fāng )策(cè )之(zhī )政(zhèng ),息(xī )举(jǔ )在(zài )人(rén ),盖(gài )当(dāng )世(shì )之(zhī )君(jūn )不(bú )为(wéi )之(zhī )耳(ěr )。况(kuàng )乃(nǎi )运(yùn )钟(zhōng )浇(jiāo )暮(mù ),世(shì )膺(yīng )乱(luàn )余(yú ),重(zhòng )以(yǐ )宫(gōng )庙(miào )遭(zāo )不(bú )更(gèng )之(zhī )酷(kù ),江(jiāng )服(fú )被(bèi )未(wèi )有(yǒu )之(zhī )痛(tòng ),千(qiān )里(lǐ )连(lián )死(sǐ ),万(wàn )井(jǐng )共(gòng )泣(qì )。而(ér )秦(qín )、汉(hàn )余(yú )敝(bì ),尚(shàng )行(háng )于(yú )今(jīn ),魏(wèi )、晋(jìn )遗(yí )谬(miù ),犹(yóu )布(bù )于(yú )民(mín ),是(shì )而(ér )望(wàng )国(guó )安(ān )于(yú )今(jīn ),化(huà )崇(chóng )于(yú )古(gǔ ),却(què )行(háng )及(jí )前(qián )之(zhī )言(yán ),积(jī )薪(xīn )待(dài )然(rán )之(zhī )譬(pì ),臣(chén )不(bú )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )方(fāng )。然(rán )陛(bì )下(xià )既(jì )基(jī )之(zhī )以(yǐ )孝(xiào ),又(yòu )申(shēn )之(zhī )以(yǐ )仁(rén ),民(mín )所(suǒ )疾(jí )苦(kǔ ),敢(gǎn )不(bú )略(luè )荐(jiàn )。

凡(fán )治(zhì )者(zhě )何(hé )哉(zāi )?为(wéi )教(jiāo )而(ér )已(yǐ )。今(jīn )教(jiāo )衰(shuāi )已(yǐ )久(jiǔ ),民(mín )不(bú )知(zhī )则(zé ),又(yòu )随(suí )以(yǐ )刑(xíng )逐(zhú )之(zhī ),岂(qǐ )为(wéi )政(zhèng )之(zhī )道(dào )欤(yú )!欲(yù )为(wéi )教(jiāo )者(zhě ),宜(yí )二(èr )十(shí )五(wǔ )家(jiā )选(xuǎn )一(yī )长(zhǎng ),百(bǎi )家(jiā )置(zhì )一(yī )师(shī ),男(nán )子(zǐ )十(shí )三(sān )至(zhì )十(shí )七(qī ),皆(jiē )令(lìng )学(xué )经(jīng );十(shí )八(bā )至(zhì )二(èr )十(shí ),尽(jìn )使(shǐ )修(xiū )武(wǔ )。训(xùn )以(yǐ )书(shū )记(jì )图(tú )律(lǜ ),忠(zhōng )孝(xiào )仁(rén )义(yì )之(zhī )礼(lǐ ),廉(lián )让(ràng )勤(qín )恭(gōng )之(zhī )则(zé );授(shòu )以(yǐ )兵(bīng )经(jīng )战(zhàn )略(luè ),军(jūn )部(bù )舟(zhōu )骑(qí )之(zhī )容(róng ),挽(wǎn )强(qiáng )击(jī )刺(cì )之(zhī )法(fǎ )。官(guān )长(zhǎng )皆(jiē )月(yuè )至(zhì )学(xué )所(suǒ ),以(yǐ )课(kè )其(qí )能(néng )。习(xí )经(jīng )者(zhě )五(wǔ )年(nián )有(yǒu )立(lì ),则(zé )言(yán )之(zhī )司(sī )徒(tú );用(yòng )武(wǔ )者(zhě )三(sān )年(nián )善(shàn )艺(yì ),亦(yì )升(shēng )之(zhī )司(sī )马(mǎ )。若(ruò )七(qī )年(nián )而(ér )经(jīng )不(bú )明(míng ),五(wǔ )年(nián )而(ér )勇(yǒng )不(bú )达(dá ),则(zé )更(gèng )求(qiú )其(qí )言(yán )政(zhèng )置(zhì )谋(móu ),迹(jì )其(qí )心(xīn )术(shù )行(háng )履(lǚ ),复(fù )不(bú )足(zú )取(qǔ )者(zhě ),虽(suī )公(gōng )卿(qīng )子(zǐ )孙(sūn ),长(zhǎng )归(guī )农(nóng )亩(mǔ ),终(zhōng )身(shēn )不(bú )得(dé )为(wéi )吏(lì )。其(qí )国(guó )学(xué )则(zé )宜(yí )详(xiáng )考(kǎo )占(zhàn )数(shù ),部(bù )定(dìng )子(zǐ )史(shǐ ),令(lìng )书(shū )不(bú )烦(fán )行(háng ),习(xí )无(wú )糜(mí )力(lì )。凡(fán )学(xué ),虽(suī )凶(xiōng )荒(huāng )不(bú )宜(yí )废(fèi )也(yě )。

农(nóng )桑(sāng )者(zhě ),实(shí )民(mín )之(zhī )命(mìng ),为(wéi )国(guó )之(zhī )本(běn ),有(yǒu )一(yī )不(bú )足(zú ),则(zé )礼(lǐ )节(jiē )不(bú )兴(xìng )。若(ruò )重(zhòng )之(zhī ),宜(yí )罢(bà )金(jīn )钱(qián ),以(yǐ )谷(gǔ )帛(bó )为(wéi )赏(shǎng )罚(fá )。然(rán )愚(yú )民(mín )不(bú )达(dá )其(qí )权(quán ),议(yì )者(zhě )好(hǎo )增(zēng )其(qí )异(yì )。凡(fán )自(zì )淮(huái )以(yǐ )北(běi ),万(wàn )匹(pǐ )为(wéi )市(shì );从(cóng )江(jiāng )以(yǐ )南(nán ),千(qiān )斛(hú )为(wéi )货(huò ),亦(yì )不(bú )患(huàn )其(qí )难(nán )也(yě )。今(jīn )且(qiě )听(tīng )市(shì )至(zhì )千(qiān )钱(qián )以(yǐ )还(hái )者(zhě )用(yòng )钱(qián ),余(yú )皆(jiē )用(yòng )绢(juàn )布(bù )及(jí )米(mǐ ),其(qí )不(bú )中(zhōng )度(dù )者(zhě )坐(zuò )之(zhī )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )垦(kěn )田(tián )自(zì )广(guǎng ),民(mín )资(zī )必(bì )繁(fán ),盗(dào )铸(zhù )者(zhě )罢(bà ),人(rén )死(sǐ )必(bì )息(xī )。又(yòu )田(tián )非(fēi )疁(liú )水(shuǐ ),皆(jiē )播(bō )麦(mài )菽(shū ),地(dì )堪(kān )滋(zī )养(yǎng ),悉(xī )艺(yì )珝(xǔ )麻(má ),廕(yìn )巷(xiàng )缘(yuán )籓(bān ),必(bì )树(shù )桑(sāng )柘(zhè ),列(liè )庭(tíng )接(jiē )宇(yǔ ),唯(wéi )植(zhí )竹(zhú )栗(lì )。若(ruò )此(cǐ )令(lìng )既(jì )行(háng ),而(ér )善(shàn )其(qí )事(shì )者(zhě ),庶(shù )民(mín )则(zé )叙(xù )之(zhī )以(yǐ )爵(jué ),有(yǒu )司(sī )亦(yì )从(cóng )而(ér )加(jiā )赏(shǎng )。若(ruò )田(tián )在(zài )草(cǎo )间(jiān ),木(mù )物(wù )不(bú )植(zhí ),则(zé )挞(tà )之(zhī )而(ér )伐(fá )其(qí )余(yú )树(shù ),在(zài )所(suǒ )以(yǐ )次(cì )坐(zuò )之(zhī )。

又(yòu )取(qǔ )税(shuì )之(zhī )法(fǎ ),宜(yí )计(jì )人(rén )为(wéi )输(shū ),不(bú )应(yīng )以(yǐ )赀(zī )。云(yún )何(hé )使(shǐ )富(fù )者(zhě )不(bú )尽(jìn ),贫(pín )者(zhě )不(bú )蠲(juān )。乃(nǎi )令(lìng )桑(sāng )长(zhǎng )一(yī )尺(chǐ ),围(wéi )以(yǐ )为(wéi )价(jià ),田(tián )进(jìn )一(yī )亩(mǔ ),度(dù )以(yǐ )为(wéi )钱(qián ),屋(wū )不(bú )得(dé )瓦(wǎ ),皆(jiē )责(zé )赀(zī )实(shí )。民(mín )以(yǐ )此(cǐ ),树(shù )不(bú )敢(gǎn )种(zhǒng ),土(tǔ )畏(wèi )妄(wàng )垦(kěn ),栋(dòng )焚(fén )榱(cuī )露(lù ),不(bú )敢(gǎn )加(jiā )泥(ní )。岂(qǐ )有(yǒu )剥(bāo )善(shàn )害(hài )民(mín ),禁(jìn )衣(yī )恶(è )食(shí ),若(ruò )此(cǐ )苦(kǔ )者(zhě )。方(fāng )今(jīn )若(ruò )重(zhòng )斯(sī )农(nóng ),则(zé )宜(yí )务(wù )削(xuē )兹(zī )法(fǎ )。

凡(fán )为(wéi )国(guó ),不(bú )患(huàn )威(wēi )之(zhī )不(bú )立(lì ),患(huàn )恩(ēn )之(zhī )不(bú )下(xià );不(bú )患(huàn )土(tǔ )之(zhī )不(bú )广(guǎng ),患(huàn )民(mín )之(zhī )不(bú )育(yù )。自(zì )华(huá )、夷(yí )争(zhēng )杀(shā ),戎(róng )、夏(xià )竞(jìng )威(wēi ),破(pò )国(guó )则(zé )积(jī )尸(shī )竟(jìng )邑(yì ),屠(tú )将(jiāng )则(zé )覆(fù )军(jūn )满(mǎn )野(yě ),海(hǎi )内(nèi )遗(yí )生(shēng ),盖(gài )不(bú )余(yú )半(bàn )。重(zhòng )以(yǐ )急(jí )政(zhèng )严(yán )刑(xíng ),天(tiān )灾(zāi )岁(suì )疫(yì ),贫(pín )者(zhě )但(dàn )供(gòng )吏(lì ),死(sǐ )者(zhě )弗(fú )望(wàng )霾(mái ),鳏(guān )居(jū )有(yǒu )不(bú )愿(yuàn )娶(qǔ ),生(shēng )子(zǐ )每(měi )不(bú )敢(gǎn )举(jǔ )。又(yòu )戍(shù )淹(yān )徭(yáo )久(jiǔ ),妻(qī )老(lǎo )嗣(sì )绝(jué ),及(jí )淫(yín )奔(bēn )所(suǒ )孕(yùn ),皆(jiē )复(fù )不(bú )收(shōu )。是(shì )杀(shā )人(rén )之(zhī )日(rì )有(yǒu )数(shù )途(tú ),生(shēng )人(rén )之(zhī )岁(suì )无(wú )一(yī )理(lǐ ),不(bú )知(zhī )复(fù )百(bǎi )年(nián )间(jiān ),将(jiāng )尽(jìn )以(yǐ )草(cǎo )木(mù )为(wéi )世(shì )邪(xié )?此(cǐ )最(zuì )是(shì )惊(jīng )心(xīn )悲(bēi )魂(hún )恸(tòng )哭(kū )太(tài )息(xī )者(zhě )。法(fǎ )虽(suī )有(yǒu )禁(jìn )杀(shā )子(zǐ )之(zhī )科(kē ),设(shè )蚤(zǎo )娶(qǔ )之(zhī )令(lìng ),然(rán )触(chù )刑(xíng )罪(zuì ),忍(rěn )悼(dào )痛(tòng )而(ér )为(wéi )之(zhī ),岂(qǐ )不(bú )有(yǒu )酷(kù )甚(shèn )处(chù )邪(xié )!今(jīn )宜(yí )家(jiā )宽(kuān )其(qí )役(yì ),户(hù )减(jiǎn )其(qí )税(shuì )。女(nǚ )子(zǐ )十(shí )五(wǔ )不(bú )嫁(jià ),家(jiā )人(rén )坐(zuò )之(zhī )。特(tè )雉(zhì )可(kě )以(yǐ )娉(pīng )妻(qī )妾(qiè ),大(dà )布(bù )可(kě )以(yǐ )事(shì )舅(jiù )姑(gū ),若(ruò )待(dài )足(zú )而(ér )行(háng ),则(zé )有(yǒu )司(sī )加(jiā )纠(jiū )。凡(fán )宫(gōng )中(zhōng )女(nǚ )隶(lì ),必(bì )择(zé )不(bú )复(fù )字(zì )者(zhě )。庶(shù )家(jiā )内(nèi )役(yì ),皆(jiē )令(lìng )各(gè )有(yǒu )所(suǒ )配(pèi )。要(yào )使(shǐ )天(tiān )下(xià )不(bú )得(dé )有(yǒu )终(zhōng )独(dú )之(zhī )生(shēng ),无(wú )子(zǐ )之(zhī )老(lǎo )。所(suǒ )谓(wèi )十(shí )年(nián )存(cún )育(yù ),十(shí )年(nián )教(jiāo )训(xùn ),如(rú )此(cǐ ),则(zé )二(èr )十(shí )年(nián )间(jiān ),长(zhǎng )户(hù )胜(shèng )兵(bīng ),必(bì )数(shù )倍(bèi )矣(yǐ )。

又(yòu )亡(wáng )者(zhě )乱(luàn )郊(jiāo ),馑(jǐn )人(rén )盈(yíng )甸(diàn ),皆(jiē )是(shì )不(bú )为(wéi )其(qí )存(cún )计(jì ),而(ér )任(rèn )之(zhī )迁(qiān )流(liú ),故(gù )饥(jī )寒(hán )一(yī )至(zhì ),慈(cí )母(mǔ )不(bú )能(néng )保(bǎo )其(qí )子(zǐ ),欲(yù )其(qí )不(bú )为(wéi )寇(kòu )盗(dào ),岂(qǐ )可(kě )得(dé )邪(xié )?既(jì )御(yù )之(zhī )使(shǐ )然(rán ),复(fù )止(zhǐ )之(zhī )以(yǐ )杀(shā ),彼(bǐ )于(yú )有(yǒu )司(sī ),何(hé )酷(kù )至(zhì )是(shì )!且(qiě )草(cǎo )树(shù )既(jì )死(sǐ ),皮(pí )叶(yè )皆(jiē )枯(kū ),是(shì )其(qí )梁(liáng )肉(ròu )尽(jìn )矣(yǐ )。冰(bīng )霜(shuāng )已(yǐ )厚(hòu ),苫(shān )盖(gài )难(nán )资(zī ),是(shì )其(qí )衣(yī )裘(qiú )败(bài )矣(yǐ )。比(bǐ )至(zhì )阳(yáng )春(chūn ),生(shēng )其(qí )余(yú )几(jǐ )。今(jīn )自(zì )江(jiāng )以(yǐ )南(nán ),在(zài )所(suǒ )皆(jiē )穰(ráng ),有(yǒu )食(shí )之(zhī )处(chù ),须(xū )官(guān )兴(xìng )役(yì ),宜(yí )募(mù )远(yuǎn )近(jìn )能(néng )食(shí )五(wǔ )十(shí )口(kǒu )一(yī )年(nián )者(zhě ),赏(shǎng )爵(jué )一(yī )级(jí )。不(bú )过(guò )千(qiān )家(jiā ),故(gù )近(jìn )食(shí )十(shí )万(wàn )口(kǒu )矣(yǐ )。使(shǐ )其(qí )受(shòu )食(shí )者(zhě ),悉(xī )令(lìng )就(jiù )佃(diàn )淮(huái )南(nán ),多(duō )其(qí )长(zhǎng )帅(shuài ),给(gěi )其(qí )粮(liáng )种(zhǒng )。凡(fán )公(gōng )私(sī )游(yóu )手(shǒu ),岁(suì )发(fā )佐(zuǒ )农(nóng ),令(lìng )堤(dī )湖(hú )尽(jìn )修(xiū ),原(yuán )陆(lù )并(bìng )起(qǐ )。仍(réng )量(liàng )家(jiā )立(lì )社(shè ),计(jì )地(dì )设(shè )闾(lǘ ),检(jiǎn )其(qí )出(chū )入(rù ),督(dū )其(qí )游(yóu )惰(duò )。须(xū )待(dài )大(dà )熟(shú ),可(kě )移(yí )之(zhī )复(fù )旧(jiù )。淮(huái )以(yǐ )北(běi )悉(xī )使(shǐ )南(nán )过(guò )江(jiāng ),东(dōng )旅(lǚ )客(kè )尽(jìn )令(lìng )西(xī )归(guī )。

故(gù )毒(dú )之(zhī )在(zài )体(tǐ ),必(bì )割(gē )其(qí )缓(huǎn )处(chù ),函(hán )、渭(wèi )灵(líng )区(qū ),阒(qù )为(wéi )荒(huāng )窟(kū ),伊(yī )、洛(luò )神(shén )基(jī ),蔚(wèi )成(chéng )茂(mào )草(cǎo ),岂(qǐ )可(kě )不(bú )怀(huái )欤(yú )?历(lì )下(xià )、泗(sì )间(jiān ),何(hé )足(zú )独(dú )恋(liàn )。议(yì )者(zhě )必(bì )以(yǐ )为(wéi )胡(hú )衰(shuāi )不(bú )足(zú )避(bì ),而(ér )不(bú )知(zhī )我(wǒ )之(zhī )病(bìng )甚(shèn )于(yú )胡(hú )矣(yǐ )!若(ruò )谓(wèi )民(mín )之(zhī )既(jì )徙(xǐ ),狄(dí )必(bì )就(jiù )之(zhī ),若(ruò )其(qí )来(lái )从(cóng ),我(wǒ )之(zhī )愿(yuàn )也(yě )。胡(hú )若(ruò )能(néng )来(lái ),必(bì )非(fēi )其(qí )种(zhǒng ),不(bú )过(guò )山(shān )东(dōng )杂(zá )汉(hàn ),则(zé )是(shì )国(guó )家(jiā )由(yóu )来(lái )所(suǒ )欲(yù )覆(fù )育(yù )。既(jì )华(huá )得(dé )坐(zuò )实(shí ),戎(róng )空(kōng )自(zì )远(yuǎn ),其(qí )为(wéi )来(lái ),利(lì )固(gù )善(shàn )也(yě )。今(jīn )空(kōng )守(shǒu )孤(gū )城(chéng ),徒(tú )费(fèi )财(cái )役(yì ),亦(yì )行(háng )见(jiàn )淮(huái )北(běi )必(bì )非(fēi )境(jìng )服(fú )有(yǒu )矣(yǐ ),不(bú )亦(yì )重(zhòng )辱(rǔ )丧(sàng )哉(zāi )!使(shǐ )虏(lǔ )但(dàn )发(fā )轻(qīng )骑(qí )三(sān )千(qiān ),更(gèng )互(hù )出(chū )入(rù ),春(chūn )来(lái )犯(fàn )麦(mài ),秋(qiū )至(zhì )侵(qīn )禾(hé ),水(shuǐ )陆(lù )漕(cáo )输(shū ),居(jū )然(rán )复(fù )绝(jué )。于(yú )贼(zéi )不(bú )劳(láo ),而(ér )边(biān )已(yǐ )困(kùn ),不(bú )至(zhì )二(èr )年(nián ),卒(zú )散(sàn )民(mín )尽(jìn ),可(kě )蹻(jiǎo )足(zú )而(ér )待(dài )也(yě )。设(shè )使(shǐ )胡(hú )灭(miè ),则(zé )中(zhōng )州(zhōu )必(bì )有(yǒu )兴(xìng )者(zhě ),决(jué )不(bú )能(néng )有(yǒu )奉(fèng )土(tǔ )地(dì )、率(lǜ )民(mín )人(rén )以(yǐ )归(guī )国(guó )家(jiā )矣(yǐ )。诚(chéng )如(rú )此(cǐ ),则(zé )徐(xú )、齐(qí )终(zhōng )逼(bī ),亦(yì )不(bú )可(kě )守(shǒu )。

且(qiě )夫(fū )战(zhàn )守(shǒu )之(zhī )法(fǎ ),当(dāng )恃(shì )人(rén )之(zhī )不(bú )敢(gǎn )攻(gōng )。顷(qǐng )年(nián )兵(bīng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )败(bài ),皆(jiē )反(fǎn )此(cǐ )也(yě )。今(jīn )人(rén )知(zhī )不(bú )以(yǐ )羊(yáng )追(zhuī )狼(láng ),蟹(xiè )捕(bǔ )鼠(shǔ ),而(ér )令(lìng )重(zhòng )车(chē )弱(ruò )卒(zú ),与(yǔ )肥(féi )马(mǎ )悍(hàn )胡(hú )相(xiàng )逐(zhú ),其(qí )不(bú )能(néng )济(jì ),固(gù )宜(yí )矣(yǐ )。汉(hàn )之(zhī )中(zhōng )年(nián )能(néng )事(shì )胡(hú )者(zhě ),以(yǐ )马(mǎ )多(duō )也(yě );胡(hú )之(zhī )后(hòu )服(fú )汉(hàn )者(zhě ),亦(yì )以(yǐ )马(mǎ )少(shǎo )也(yě )。既(jì )兵(bīng )不(bú )可(kě )去(qù ),车(chē )骑(qí )应(yīng )蓄(xù )。今(jīn )宜(yí )募(mù )天(tiān )下(xià )使(shǐ )养(yǎng )马(mǎ )一(yī )匹(pǐ )者(zhě ),蠲(juān )一(yī )人(rén )役(yì )。三(sān )匹(pǐ )者(zhě ),除(chú )一(yī )人(rén )为(wéi )吏(lì )。自(zì )此(cǐ )以(yǐ )进(jìn ),阶(jiē )赏(shǎng )有(yǒu )差(chà ),边(biān )亭(tíng )徼(jiǎo )驿(yì ),一(yī )无(wú )发(fā )动(dòng )。

又(yòu )将(jiāng )者(zhě ),将(jiāng )求(qiú )其(qí )死(sǐ )也(yě )。自(zì )能(néng )执(zhí )干(gàn )戈(gē ),幸(xìng )而(ér )不(bú )亡(wáng ),筋(jīn )力(lì )尽(jìn )于(yú )戎(róng )役(yì ),其(qí )于(yú )望(wàng )上(shàng )者(zhě ),固(gù )已(yǐ )深(shēn )矣(yǐ )。重(zhòng )有(yǒu )澄(chéng )风(fēng )扫(sǎo )雾(wù )之(zhī )勤(qín ),驱(qū )波(bō )涤(dí )尘(chén )之(zhī )力(lì ),此(cǐ )所(suǒ )自(zì )矜(jīn ),尤(yóu )复(fù )为(wéi )甚(shèn )。近(jìn )所(suǒ )功(gōng )赏(shǎng ),人(rén )知(zhī )其(qí )浓(nóng ),然(rán )似(sì )颇(pō )谬(miù )虚(xū )实(shí ),怨(yuàn )怒(nù )实(shí )众(zhòng )。垂(chuí )臂(bì )而(ér )反(fǎn )脣(chún )者(zhě ),往(wǎng )往(wǎng )为(wéi )部(bù ),耦(ǒu )语(yǔ )而(ér )呼(hū )望(wàng )者(zhě ),处(chù )处(chù )成(chéng )群(qún )。凡(fán )武(wǔ )人(rén )意(yì )气(qì ),特(tè )易(yì )崩(bēng )沮(jǔ ),设(shè )一(yī )旦(dàn )有(yǒu )变(biàn ),则(zé )向(xiàng )之(zhī )怨(yuàn )者(zhě )皆(jiē )为(wéi )敌(dí )也(yě )。今(jīn )宜(yí )国(guó )财(cái )与(yǔ )之(zhī )共(gòng )竭(jié ),府(fǔ )粟(sù )与(yǔ )之(zhī )同(tóng )罄(qìng ),去(qù )者(zhě )应(yīng )遣(qiǎn ),浓(nóng )加(jiā )宠(chǒng )爵(jué ),发(fā )所(suǒ )在(zài )禄(lù )之(zhī ),将(jiāng )秩(zhì )未(wèi )充(chōng ),余(yú )费(fèi )宜(yí )阙(què ),他(tā )事(shì )负(fù )辇(niǎn ),长(zhǎng )不(bú )应(yīng )与(yǔ ),唯(wéi )可(kě )教(jiāo )以(yǐ )搜(sōu )狩(shòu )之(zhī )礼(lǐ ),习(xí )以(yǐ )钲(zhēng )鼓(gǔ )之(zhī )节(jiē )。若(ruò )假(jiǎ )勇(yǒng )以(yǐ )进(jìn ),务(wù )黜(chù )其(qí )身(shēn )。老(lǎo )至(zhì )而(ér )罢(bà ),赏(shǎng )延(yán )于(yú )嗣(sì )。

又(yòu )缘(yuán )淮(huái )城(chéng )垒(lěi ),皆(jiē )宜(yí )兴(xìng )复(fù ),使(shǐ )烽(fēng )鼓(gǔ )相(xiàng )达(dá ),兵(bīng )食(shí )相(xiàng )连(lián )。若(ruò )边(biān )民(mín )请(qǐng )师(shī ),皆(jiē )宜(yí )莫(mò )许(xǔ )。远(yuǎn )夷(yí )贡(gòng )至(zhì ),止(zhǐ )于(yú )报(bào )答(dá ),语(yǔ )以(yǐ )国(guó )家(jiā )之(zhī )未(wèi )暇(xiá ),示(shì )以(yǐ )何(hé )事(shì )而(ér )非(fēi )君(jūn )。须(xū )内(nèi )教(jiāo )既(jì )立(lì ),徐(xú )料(liào )寇(kòu )形(xíng ),办(bàn )骑(qí )卒(zú )四(sì )十(shí )万(wàn ),而(ér )国(guó )中(zhōng )不(bú )扰(rǎo ),取(qǔ )谷(gǔ )支(zhī )二(èr )十(shí )岁(suì ),而(ér )远(yuǎn )邑(yì )不(bú )惊(jīng ),然(rán )后(hòu )越(yuè )淮(huái )穷(qióng )河(hé ),跨(kuà )陇(lǒng )出(chū )漠(mò ),亦(yì )何(hé )适(shì )而(ér )不(bú )可(kě )。

又(yòu )教(jiāo )之(zhī )不(bú )敦(dūn ),一(yī )至(zhì )于(yú )是(shì )。今(jīn )士(shì )大(dà )夫(fū )以(yǐ )下(xià ),父(fù )母(mǔ )在(zài )而(ér )兄(xiōng )弟(dì )异(yì )计(jì ),十(shí )家(jiā )而(ér )七(qī )矣(yǐ )。庶(shù )人(rén )父(fù )子(zǐ )殊(shū )产(chǎn ),亦(yì )八(bā )家(jiā )而(ér )五(wǔ )矣(yǐ )。凡(fán )甚(shèn )者(zhě ),乃(nǎi )危(wēi )亡(wáng )不(bú )相(xiàng )知(zhī ),饥(jī )寒(hán )不(bú )相(xiàng )恤(xù ),又(yòu )嫉(jí )谤(bàng )谗(chán )害(hài ),其(qí )间(jiān )不(bú )可(kě )称(chēng )数(shù )。宜(yí )明(míng )其(qí )禁(jìn ),以(yǐ )革(gé )其(qí )风(fēng ),先(xiān )有(yǒu )善(shàn )于(yú )家(jiā )者(zhě ),即(jí )务(wù )其(qí )赏(shǎng );自(zì )今(jīn )不(bú )改(gǎi ),则(zé )没(méi )其(qí )财(cái )。

又(yòu )三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng ),天(tiān )下(xià )之(zhī )达(dá )丧(sàng ),以(yǐ )其(qí )哀(āi )并(bìng )衷(zhōng )出(chū ),故(gù )制(zhì )同(tóng )外(wài )兴(xìng );日(rì )久(jiǔ )均(jūn )痛(tòng ),故(gù )愈(yù )迟(chí )齐(qí )典(diǎn )。汉(hàn )氏(shì )节(jiē )其(qí )臣(chén )则(zé )可(kě )矣(yǐ ),薄(báo )其(qí )子(zǐ )则(zé )乱(luàn )也(yě )。云(yún )何(hé )使(shǐ )衰(shuāi )苴(jū )之(zhī )容(róng )尽(jìn ),鸣(míng )号(hào )之(zhī )音(yīn )息(xī )。夫(fū )佩(pèi )玉(yù )启(qǐ )旒(liú ),深(shēn )情(qíng )弗(fú )忍(rěn ),冕(miǎn )珠(zhū )视(shì )朝(cháo ),不(bú )亦(yì )甚(shèn )乎(hū )!凡(fán )法(fǎ )有(yǒu )变(biàn )于(yú )古(gǔ )而(ér )刻(kè )于(yú )情(qíng ),则(zé )莫(mò )能(néng )顺(shùn )焉(yān )。至(zhì )乎(hū )败(bài )于(yú )礼(lǐ )而(ér )安(ān )于(yú )身(shēn ),必(bì )遽(jù )而(ér )奉(fèng )之(zhī ),何(hé )乃(nǎi )厚(hòu )于(yú )恶(è ),薄(báo )于(yú )善(shàn )欤(yú )!今(jīn )陛(bì )下(xià )以(yǐ )大(dà )孝(xiào )始(shǐ )基(jī ),宜(yí )反(fǎn )斯(sī )谬(miù )。

且(qiě )朝(cháo )享(xiǎng )临(lín )御(yù ),当(dāng )近(jìn )自(zì )身(shēn )始(shǐ ),妃(fēi )主(zhǔ )典(diǎn )制(zhì ),宜(yí )渐(jiàn )加(jiā )矫(jiǎo )正(zhèng )。凡(fán )举(jǔ )天(tiān )下(xià )以(yǐ )奉(fèng )一(yī )君(jūn ),何(hé )患(huàn )不(bú )给(gěi )。或(huò )帝(dì )有(yǒu )集(jí )皁(zào )之(zhī )陋(lòu ),后(hòu )有(yǒu )帛(bó )布(bù )之(zhī )鄙(bǐ ),亦(yì )无(wú )取(qǔ )焉(yān )。且(qiě )一(yī )体(tǐ )炫(xuàn )金(jīn ),不(bú )及(jí )百(bǎi )两(liǎng ),一(yī )岁(suì )美(měi )衣(yī ),不(bú )过(guò )数(shù )袭(xí ),而(ér )必(bì )收(shōu )宝(bǎo )连(lián )椟(dú ),集(jí )服(fú )累(lèi )笥(sì ),目(mù )岂(qǐ )常(cháng )视(shì ),身(shēn )未(wèi )时(shí )亲(qīn ),是(shì )为(wéi )椟(dú )带(dài )宝(bǎo ),笥(sì )著(zhe )衣(yī ),空(kōng )散(sàn )国(guó )家(jiā )之(zhī )财(cái ),徒(tú )奔(bēn )天(tiān )下(xià )之(zhī )货(huò )。而(ér )主(zhǔ )以(yǐ )此(cǐ )惰(duò )礼(lǐ ),妃(fēi )以(yǐ )此(cǐ )傲(ào )家(jiā ),是(shì )何(hé )糜(mí )蠹(dù )之(zhī )剧(jù ),惑(huò )鄙(bǐ )之(zhī )甚(shèn )!逮(dǎi )至(zhì )婢(bì )竖(shù ),皆(jiē )无(wú )定(dìng )科(kē ),一(yī )婢(bì )之(zhī )身(shēn ),重(zhòng )婢(bì )以(yǐ )使(shǐ ),一(yī )竖(shù )之(zhī )家(jiā ),列(liè )竖(shù )以(yǐ )役(yì )。瓦(wǎ )金(jīn )皮(pí )绣(xiù ),浆(jiāng )酒(jiǔ )藿(huò )肉(ròu )者(zhě ),故(gù )不(bú )可(kě )称(chēng )纪(jì )。至(zhì )有(yǒu )列(liè )軿(pēng )以(yǐ )游(yóu )遨(áo ),饰(shì )兵(bīng )以(yǐ )驱(qū )叱(chì ),不(bú )亦(yì )重(zhòng )甚(shèn )哉(zāi )!若(ruò )禁(jìn )行(háng )赐(cì )薄(báo ),不(bú )容(róng )致(zhì )此(cǐ )。且(qiě )细(xì )作(zuò )始(shǐ )并(bìng ),以(yǐ )为(wéi )俭(jiǎn )节(jiē ),而(ér )市(shì )造(zào )华(huá )怪(guài ),即(jí )传(chuán )于(yú )民(mín )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )迁(qiān )也(yě ),非(fēi )罢(bà )也(yě )。凡(fán )天(tiān )下(xià )得(dé )治(zhì )者(zhě )以(yǐ )实(shí ),而(ér )治(zhì )天(tiān )下(xià )者(zhě )常(cháng )虚(xū ),民(mín )之(zhī )耳(ěr )目(mù ),既(jì )不(bú )可(kě )诳(kuáng ),治(zhì )之(zhī )盈(yíng )耗(hào ),立(lì )亦(yì )随(suí )之(zhī )。故(gù )凡(fán )厥(jué )庶(shù )民(mín ),制(zhì )度(dù )日(rì )侈(chǐ ),商(shāng )贩(fàn )之(zhī )室(shì ),饰(shì )等(děng )王(wáng )侯(hóu ),佣(yòng )卖(mài )之(zhī )身(shēn ),制(zhì )均(jūn )妃(fēi )后(hòu )。凡(fán )一(yī )袖(xiù )之(zhī )大(dà ),足(zú )断(duàn )为(wéi )两(liǎng ),一(yī )裾(jū )之(zhī )长(zhǎng ),可(kě )分(fèn )为(wéi )二(èr );见(jiàn )车(chē )马(mǎ )不(bú )辨(biàn )贵(guì )贱(jiàn ),视(shì )冠(guàn )服(fú )不(bú )知(zhī )尊(zūn )卑(bēi )。尚(shàng )方(fāng )今(jīn )造(zào )一(yī )物(wù ),小(xiǎo )民(mín )明(míng )已(yǐ )睥(pì )睨(nì )。宫(gōng )中(zhōng )朝(cháo )制(zhì )一(yī )衣(yī ),庶(shù )家(jiā )晚(wǎn )已(yǐ )裁(cái )学(xué )。侈(chǐ )丽(lì )之(zhī )原(yuán ),实(shí )先(xiān )宫(gōng )阃(kǔn )。又(yòu )妃(fēi )主(zhǔ )所(suǒ )赐(cì ),不(bú )限(xiàn )高(gāo )卑(bēi ),自(zì )今(jīn )以(yǐ )去(qù ),宜(yí )为(wéi )节(jiē )目(mù )。金(jīn )魄(pò )翟(zhái )玉(yù ),锦(jǐn )绣(xiù )縠(hú )罗(luó ),奇(qí )色(sè )异(yì )章(zhāng ),小(xiǎo )民(mín )既(jì )不(bú )得(dé )服(fú ),在(zài )上(shàng )亦(yì )不(bú )得(dé )赐(cì )。若(ruò )工(gōng )人(rén )复(fù )造(zào )奇(qí )伎(jì )淫(yín )器(qì ),则(zé )皆(jiē )焚(fén )之(zhī ),而(ér )重(zhòng )其(qí )罪(zuì )。

又(yòu )置(zhì )官(guān )者(zhě ),将(jiāng )以(yǐ )燮(xiè )天(tiān )平(píng )气(qì ),赞(zàn )地(dì )成(chéng )功(gōng ),防(fáng )奸(jiān )御(yù )难(nán ),治(zhì )烦(fán )理(lǐ )剧(jù ),使(shǐ )官(guān )称(chēng )事(shì )立(lì ),人(rén )称(chēng )官(guān )置(zhì ),无(wú )空(kōng )树(shù )散(sàn )位(wèi ),繁(fán )进(jìn )冗(rǒng )人(rén )。今(jīn )高(gāo )卑(bēi )贸(mào )实(shí ),大(dà )小(xiǎo )反(fǎn )称(chēng ),名(míng )之(zhī )不(bú )定(dìng ),是(shì )谓(wèi )官(guān )邪(xié )。而(ér )世(shì )废(fèi )姬(jī )公(gōng )之(zhī )制(zhì ),俗(sú )传(chuán )秦(qín )人(rén )之(zhī )法(fǎ ),恶(è )明(míng )君(jūn )之(zhī )典(diǎn ),好(hǎo )暗(àn )主(zhǔ )之(zhī )事(shì ),其(qí )憎(zēng )圣(shèng )爱(ài )愚(yú ),何(hé )其(qí )甚(shèn )矣(yǐ )。今(jīn )则(zé )宜(yí )先(xiān )省(shěng )事(shì ),从(cóng )而(ér )并(bìng )官(guān ),置(zhì )位(wèi )以(yǐ )周(zhōu )典(diǎn )为(wéi )式(shì ),变(biàn )名(míng )以(yǐ )适(shì )时(shí )为(wéi )用(yòng ),秦(qín )、汉(hàn )末(mò )制(zhì ),何(hé )足(zú )取(qǔ )也(yě )。当(dāng )使(shǐ )德(dé )厚(hòu )者(zhě )位(wèi )尊(zūn ),位(wèi )尊(zūn )者(zhě )禄(lù )重(zhòng );能(néng )薄(báo )者(zhě )官(guān )贱(jiàn ),官(guān )贱(jiàn )者(zhě )秩(zhì )轻(qīng )。缨(yīng )冕(miǎn )绂(fú )佩(pèi ),称(chēng )官(guān )以(yǐ )服(fú );车(chē )骑(qí )容(róng )卫(wèi ),当(dāng )职(zhí )以(yǐ )施(shī )。

又(yòu )寄(jì )土(tǔ )州(zhōu )郡(jùn ),宜(yí )通(tōng )废(fèi )罢(bà ),旧(jiù )地(dì )民(mín )户(hù ),应(yīng )更(gèng )置(zhì )立(lì )。岂(qǐ )吴(wú )邦(bāng )而(ér )有(yǒu )徐(xú )邑(yì ),扬(yáng )境(jìng )而(ér )宅(zhái )兗(yǎn )民(mín ),上(shàng )淆(xiáo )辰(chén )纪(jì ),下(xià )乱(luàn )畿(jī )甸(diàn )。其(qí )地(dì )如(rú )硃(zhū )方(fāng )者(zhě ),不(bú )宜(yí )置(zhì )州(zhōu ),土(tǔ )如(rú )江(jiāng )都(dōu )者(zhě ),应(yīng )更(gèng )建(jiàn )邑(yì )。

又(yòu )民(mín )少(shǎo )者(zhě )易(yì )理(lǐ ),君(jūn )近(jìn )者(zhě )易(yì )归(guī ),凡(fán )吏(lì )皆(jiē )宜(yí )每(měi )详(xiáng )其(qí )能(néng ),每(měi )厚(hòu )其(qí )秩(zhì ),为(wéi )县(xiàn )不(bú )得(dé )复(fù )用(yòng )恩(ēn )家(jiā )之(zhī )贫(pín ),为(wéi )郡(jùn )不(bú )得(dé )复(fù )选(xuǎn )势(shì )族(zú )之(zhī )老(lǎo )。

又(yòu )王(wáng )侯(hóu )识(shí )未(wèi )堪(kān )务(wù ),不(bú )应(yīng )强(qiáng )仕(shì ),须(xū )合(hé )冠(guàn )而(ér )启(qǐ )封(fēng ),能(néng )政(zhèng )而(ér )议(yì )爵(jué )。且(qiě )帝(dì )子(zǐ )未(wèi )官(guān ),人(rén )谁(shuí )谓(wèi )贱(jiàn )。但(dàn )宜(yí )详(xiáng )置(zhì )宾(bīn )友(yǒu ),选(xuǎn )择(zé )正(zhèng )人(rén ),亦(yì )何(hé )必(bì )列(liè )长(zhǎng )史(shǐ )、参(cān )军(jūn )、别(bié )驾(jià )、从(cóng )事(shì ),然(rán )后(hòu )为(wéi )贵(guì )哉(zāi )!又(yòu )世(shì )有(yǒu )先(xiān )后(hòu ),业(yè )有(yǒu )难(nán )易(yì ),明(míng )帝(dì )能(néng )令(lìng )其(qí )兒(ér )不(bú )匹(pǐ )光(guāng )武(wǔ )之(zhī )子(zǐ ),马(mǎ )贵(guì )人(rén )能(néng )使(shǐ )其(qí )家(jiā )不(bú )比(bǐ )阴(yīn )后(hòu )之(zhī )族(zú )。盛(shèng )矣(yǐ )哉(zāi ),此(cǐ )于(yú )后(hòu )世(shì )不(bú )可(kě )忘(wàng )也(yě )。至(zhì )当(dāng )舆(yú )抑(yì )碎(suì )首(shǒu )之(zhī )忿(fèn ),陛(bì )殿(diàn )延(yán )辟(pì )戟(jǐ )之(zhī )威(wēi ),此(cǐ )亦(yì )复(fù )不(bú )可(kě )忘(wàng )也(yě )。

内(nèi )外(wài )之(zhī )政(zhèng ),实(shí )不(bú )可(kě )杂(zá )。若(ruò )妃(fēi )主(zhǔ )为(wéi )人(rén )请(qǐng )官(guān )者(zhě ),其(qí )人(rén )宜(yí )终(zhōng )身(shēn )不(bú )得(dé )为(wéi )官(guān );若(ruò )请(qǐng )罪(zuì )者(zhě ),亦(yì )终(zhōng )身(shēn )不(bú )得(dé )赦(shè )罪(zuì )。

凡(fán )天(tiān )下(xià )所(suǒ )须(xū )者(zhě )才(cái ),而(ér )才(cái )诚(chéng )难(nán )知(zhī )也(yě )。有(yǒu )深(shēn )居(jū )而(ér )言(yán )寡(guǎ ),则(zé )蕴(yùn )学(xué )而(ér )无(wú )由(yóu )知(zhī );有(yǒu )卑(bēi )处(chù )而(ér )事(shì )隔(gé ),则(zé )怀(huái )奇(qí )而(ér )无(wú )由(yóu )进(jìn )。或(huò )复(fù )见(jiàn )忌(jì )于(yú )亲(qīn )故(gù ),或(huò )亦(yì )遭(zāo )谗(chán )于(yú )贵(guì )党(dǎng ),其(qí )欲(yù )致(zhì )车(chē )右(yòu )而(ér )动(dòng )御(yù )席(xí ),语(yǔ )天(tiān )下(xià )而(ér )辩(biàn )治(zhì )乱(luàn ),焉(yān )可(kě )得(dé )哉(zāi )!漫(màn )言(yán )举(jǔ )贤(xián ),则(zé )斯(sī )人(rén )固(gù )未(wèi )得(dé )矣(yǐ )。宜(yí )使(shǐ )世(shì )之(zhī )所(suǒ )称(chēng )通(tōng )经(jīng )达(dá )史(shǐ )、辨(biàn )词(cí )精(jīng )数(shù )、吏(lì )能(néng )将(jiāng )谋(móu )、偏(piān )术(shù )小(xiǎo )道(dào )者(zhě ),使(shǐ )猎(liè )缨(yīng )危(wēi )膝(xī ),博(bó )求(qiú )其(qí )用(yòng )。制(zhì )内(nèi )外(wài )官(guān )与(yǔ )官(guān )之(zhī )远(yuǎn )近(jìn )及(jí )仕(shì )之(zhī )类(lèi ),令(lìng )各(gè )以(yǐ )所(suǒ )能(néng )而(ér )造(zào )其(qí )室(shì ),降(jiàng )情(qíng )以(yǐ )诱(yòu )之(zhī ),卑(bēi )身(shēn )以(yǐ )安(ān )之(zhī )。然(rán )后(hòu )察(chá )其(qí )擢(zhuó )脣(chún )吻(wěn ),树(shù )颊(jiá )胲(hǎi ),动(dòng )精(jīng )神(shén ),发(fā )意(yì )气(qì ),语(yǔ )之(zhī )所(suǒ )至(zhì ),意(yì )之(zhī )所(suǒ )执(zhí ),不(bú )过(guò )数(shù )四(sì )间(jiān ),不(bú )亦(yì )尽(jìn )可(kě )知(zhī )哉(zāi )!若(ruò )忠(zhōng )孝(xiào )廉(lián )清(qīng )之(zhī )比(bǐ ),强(qiáng )正(zhèng )惇(dūn )柔(róu )之(zhī )伦(lún ),难(nán )以(yǐ )检(jiǎn )格(gé )立(lì ),不(bú )可(kě )须(xū )臾(yú )定(dìng )。宜(yí )使(shǐ )乡(xiāng )部(bù )求(qiú )其(qí )行(háng ),守(shǒu )宰(zǎi )察(chá )其(qí )能(néng ),竟(jìng )皆(jiē )见(jiàn )之(zhī )于(yú )选(xuǎn )贵(guì ),呈(chéng )之(zhī )于(yú )相(xiàng )主(zhǔ ),然(rán )后(hòu )处(chù )其(qí )职(zhí )宜(yí ),定(dìng )其(qí )位(wèi )用(yòng )。如(rú )此(cǐ ),故(gù )应(yīng )愚(yú )鄙(bǐ )尽(jìn )捐(juān ),贤(xián )明(míng )悉(xī )举(jǔ )矣(yǐ )。又(yòu )俗(sú )好(hǎo )以(yǐ )毁(huǐ )沈(shěn )人(rén ),不(bú )知(zhī )察(chá )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )致(zhì )毁(huǐ );以(yǐ )誉(yù )进(jìn )人(rén ),不(bú )知(zhī )测(cè )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )致(zhì )誉(yù )。毁(huǐ )徒(tú )皆(jiē )鄙(bǐ ),则(zé )宜(yí )擢(zhuó )其(qí )毁(huǐ )者(zhě );誉(yù )党(dǎng )悉(xī )庸(yōng ),则(zé )宜(yí )退(tuì )其(qí )誉(yù )者(zhě )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )毁(huǐ )誉(yù )不(bú )妄(wàng ),善(shàn )恶(è )分(fèn )矣(yǐ )。又(yòu )既(jì )谓(wèi )之(zhī )才(cái ),则(zé )不(bú )宜(yí )以(yǐ )阶(jiē )级(jí )限(xiàn ),不(bú )应(yīng )以(yǐ )年(nián )齿(chǐ )齐(qí )。凡(fán )贵(guì )者(zhě )好(hǎo )疑(yí )人(rén )少(shǎo ),不(bú )知(zhī )其(qí )少(shǎo )于(yú )人(rén )矣(yǐ )。老(lǎo )者(zhě )亦(yì )轻(qīng )人(rén )少(shǎo ),不(bú )知(zhī )其(qí )不(bú )及(jí )少(shǎo )矣(yǐ )。

自(zì )释(shì )氏(shì )流(liú )教(jiāo ),其(qí )来(lái )有(yǒu )源(yuán ),渊(yuān )检(jiǎn )精(jīng )测(cè ),固(gù )非(fēi )深(shēn )矣(yǐ )。舒(shū )引(yǐn )容(róng )润(rùn ),既(jì )亦(yì )广(guǎng )矣(yǐ )。然(rán )习(xí )慧(huì )者(zhě )日(rì )替(tì )其(qí )修(xiū ),束(shù )诫(jiè )者(zhě )月(yuè )繁(fán )其(qí )过(guò ),遂(suí )至(zhì )糜(mí )散(sàn )锦(jǐn )帛(bó ),侈(chǐ )饰(shì )车(chē )从(cóng )。复(fù )假(jiǎ )精(jīng )医(yī )术(shù ),托(tuō )杂(zá )卜(bo )数(shù ),延(yán )妹(mèi )满(mǎn )室(shì ),置(zhì )酒(jiǔ )浃(jiā )堂(táng ),寄(jì )夫(fū )托(tuō )妻(qī )者(zhě )不(bú )无(wú ),杀(shā )子(zǐ )乞(qǐ )兒(ér )者(zhě )继(jì )有(yǒu )。而(ér )犹(yóu )倚(yǐ )灵(líng )假(jiǎ )像(xiàng ),背(bèi )亲(qīn )傲(ào )君(jūn ),欺(qī )费(fèi )疾(jí )老(lǎo ),震(zhèn )损(sǔn )宫(gōng )邑(yì ),是(shì )乃(nǎi )外(wài )刑(xíng )之(zhī )所(suǒ )不(bú )容(róng )戮(lù ),内(nèi )教(jiāo )之(zhī )所(suǒ )不(bú )悔(huǐ )罪(zuì ),而(ér )横(héng )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān ),莫(mò )不(bú )纠(jiū )察(chá )。人(rén )不(bú )得(dé )然(rán ),岂(qǐ )其(qí )鬼(guǐ )欤(yú )!今(jīn )宜(yí )申(shēn )严(yán )佛(fó )律(lǜ ),裨(bì )重(zhòng )国(guó )令(lìng ),其(qí )疵(cī )恶(è )显(xiǎn )著(zhe )者(zhě ),悉(xī )皆(jiē )罢(bà )遣(qiǎn ),余(yú )则(zé )随(suí )其(qí )艺(yì )行(háng ),各(gè )为(wéi )之(zhī )条(tiáo ),使(shǐ )禅(chán )义(yì )经(jīng )诵(sòng ),人(rén )能(néng )其(qí )一(yī ),食(shí )不(bú )过(guò )蔬(shū ),衣(yī )不(bú )出(chū )布(bù )。若(ruò )应(yīng )更(gèng )度(dù )者(zhě ),则(zé )令(lìng )先(xiān )习(xí )义(yì )行(háng ),本(běn )其(qí )神(shén )心(xīn ),必(bì )能(néng )草(cǎo )腐(fǔ )人(rén )天(tiān ),竦(sǒng )精(jīng )以(yǐ )往(wǎng )者(zhě ),虽(suī )侯(hóu )王(wáng )家(jiā )子(zǐ ),亦(yì )不(bú )宜(yí )拘(jū )。

凡(fán )鬼(guǐ )道(dào )惑(huò )众(zhòng ),妖(yāo )巫(wū )破(pò )俗(sú ),触(chù )木(mù )而(ér )言(yán )怪(guài )者(zhě )不(bú )可(kě )数(shù ),寓(yù )采(cǎi )而(ér )称(chēng )神(shén )者(zhě )非(fēi )可(kě )算(suàn )。其(qí )原(yuán )本(běn )是(shì )乱(luàn )男(nán )女(nǚ ),合(hé )饮(yǐn )食(shí ),因(yīn )之(zhī )而(ér )以(yǐ )祈(qí )祝(zhù ),从(cóng )之(zhī )而(ér )以(yǐ )报(bào )请(qǐng ),是(shì )乱(luàn )不(bú )诛(zhū ),为(wéi )害(hài )未(wèi )息(xī )。凡(fán )一(yī )苑(yuàn )始(shǐ )立(lì ),一(yī )神(shén )初(chū )兴(xìng ),淫(yín )风(fēng )辄(zhé )以(yǐ )之(zhī )而(ér )甚(shèn )。今(jīn )修(xiū )堤(dī )以(yǐ )北(běi ),置(zhì )园(yuán )百(bǎi )里(lǐ ),峻(jùn )山(shān )以(yǐ )右(yòu ),居(jū )灵(líng )十(shí )房(fáng ),糜(mí )财(cái )败(bài )俗(sú ),其(qí )可(kě )称(chēng )限(xiàn )。又(yòu )针(zhēn )药(yào )之(zhī )术(shù ),世(shì )寡(guǎ )复(fù )修(xiū ),诊(zhěn )脉(mò )之(zhī )伎(jì ),人(rén )鲜(xiān )能(néng )达(dá )。民(mín )因(yīn )是(shì )益(yì )征(zhēng )于(yú )鬼(guǐ ),遂(suí )弃(qì )于(yú )医(yī ),重(zhòng )令(lìng )耗(hào )惑(huò )不(bú )反(fǎn ),死(sǐ )夭(yāo )复(fù )半(bàn )。今(jīn )太(tài )医(yī )宜(yí )男(nán )女(nǚ )习(xí )教(jiāo ),在(zài )所(suǒ )应(yīng )遣(qiǎn )吏(lì )受(shòu )业(yè )。如(rú )此(cǐ ),故(gù )当(dāng )愈(yù )于(yú )媚(mèi )神(shén )之(zhī )愚(yú ),征(zhēng )正(zhèng )腠(còu )理(lǐ )之(zhī )敝(bì )矣(yǐ )。

凡(fán )无(wú )世(shì )不(bú )有(yǒu )言(yán )事(shì ),未(wèi )时(shí )不(bú )有(yǒu )令(lìng )下(xià ),然(rán )而(ér )升(shēng )平(píng )不(bú )至(zhì ),昏(hūn )危(wēi )是(shì )继(jì ),何(hé )哉(zāi )?盖(gài )设(shè )令(lìng )之(zhī )本(běn )非(fēi )实(shí )也(yě )。又(yòu )病(bìng )言(yán )不(bú )出(chū )于(yú )谋(móu )臣(chén ),事(shì )不(bú )便(biàn )于(yú )贵(guì )党(dǎng ),轻(qīng )者(zhě )抵(dǐ )訾(zī )呵(hē )骇(hài ),重(zhòng )者(zhě )死(sǐ )压(yā )穷(qióng )摈(bìn ),故(gù )西(xī )京(jīng )有(yǒu )方(fāng )调(diào )之(zhī )诛(zhū ),东(dōng )郡(jùn )有(yǒu )党(dǎng )锢(gù )之(zhī )戮(lù )。陛(bì )下(xià )若(ruò )欲(yù )申(shēn )常(cháng )令(lìng ),循(xún )末(mò )典(diǎn ),则(zé )群(qún )臣(chén )在(zài )焉(yān );若(ruò )欲(yù )改(gǎi )旧(jiù )章(zhāng ),兴(xìng )王(wáng )道(dào ),则(zé )微(wēi )臣(chén )存(cún )矣(yǐ )。敢(gǎn )昧(mèi )死(sǐ )以(yǐ )陈(chén ),唯(wéi )陛(bì )下(xià )察(chá )之(zhī )。

书(shū )奏(zòu ),忤(wǔ )旨(zhǐ ),自(zì )解(jiě )去(qù )职(zhí )。又(yòu )除(chú )太(tài )子(zǐ )中(zhōng )舍(shě )人(rén ),出(chū )为(wéi )庐(lú )陵(líng )内(nèi )史(shǐ )。郡(jùn )后(hòu )荒(huāng )芜(wú ),频(pín )有(yǒu )野(yě )兽(shòu ),母(mǔ )薛(xuē )氏(shì )欲(yù )见(jiàn )猎(liè ),朗(lǎng )乃(nǎi )合(hé )围(wéi )纵(zòng )火(huǒ ),令(lìng )母(mǔ )观(guān )之(zhī )。火(huǒ )逸(yì )烧(shāo )郡(jùn )廨(xiè ),朗(lǎng )悉(xī )以(yǐ )秩(zhì )米(mǐ )起(qǐ )屋(wū ),偿(cháng )所(suǒ )烧(shāo )之(zhī )限(xiàn ),称(chēng )疾(jí )去(qù )官(guān ),遂(suí )为(wéi )州(zhōu )司(sī )所(suǒ )纠(jiū )。还(hái )都(dōu )谢(xiè )世(shì )祖(zǔ )曰(yuē ):“州(zhōu )司(sī )举(jǔ )臣(chén )愆(qiān )失(shī ),多(duō )有(yǒu )不(bú )允(yǔn )。臣(chén )在(zài )郡(jùn ),虎(hǔ )三(sān )食(shí )人(rén ),虫(chóng )鼠(shǔ )犯(fàn )稼(jià ),以(yǐ )此(cǐ )二(èr )事(shì )上(shàng )负(fù )陛(bì )下(xià )。”上(shàng )变(biàn )色(sè )曰(yuē ):“州(zhōu )司(sī )不(bú )允(yǔn ),或(huò )可(kě )有(yǒu )之(zhī )。虫(chóng )虎(hǔ )之(zhī )灾(zāi ),宁(níng )关(guān )卿(qīng )小(xiǎo )物(wù )。”朗(lǎng )寻(xún )丁(dīng )母(mǔ )艰(jiān ),有(yǒu )孝(xiào )性(xìng ),每(měi )哭(kū )必(bì )恸(tòng ),其(qí )余(yú )颇(pō )不(bú )依(yī )居(jū )丧(sàng )常(cháng )节(jiē )。大(dà )明(míng )四(sì )年(nián ),上(shàng )使(shǐ )有(yǒu )司(sī )奏(zòu )其(qí )居(jū )丧(sàng )无(wú )礼(lǐ ),请(qǐng )加(jiā )收(shōu )治(zhì )。诏(zhào )曰(yuē ):“朗(lǎng )悖(bèi )礼(lǐ )利(lì )口(kǒu ),宜(yí )令(lìng )翦(jiǎn )戮(lù ),微(wēi )物(wù )不(bú )足(zú )乱(luàn )典(diǎn )刑(xíng ),特(tè )锁(suǒ )付(fù )边(biān )郡(jùn )。”于(yú )是(shì )传(chuán )送(sòng )宁(níng )州(zhōu ),于(yú )道(dào )杀(shā )之(zhī ),时(shí )年(nián )三(sān )十(shí )六(liù )。子(zǐ )仁(rén )昭(zhāo ),顺(shùn )帝(dì )升(shēng )明(míng )末(mò ),为(wéi )南(nán )海(hǎi )太(tài )守(shǒu )。

阅读:22028

打赏捐助〔Donate〕>>>

《周朗》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库