天地【登录】

《庄子》 > 外篇 > 《天地》 > 拼音版

天(tiān )地(dì )虽(suī )大(dà ),其(qí )化(huà )均(jūn )也(yě );万(wàn )物(wù )虽(suī )多(duō ),其(qí )治(zhì )一(yī )也(yě );人(rén )卒(zú )虽(suī )众(zhòng ),其(qí )主(zhǔ )君(jūn )也(yě )。君(jūn )原(yuán )于(yú )德(dé )而(ér )成(chéng )于(yú )天(tiān )。故(gù )曰(yuē ):玄(xuán )古(gǔ )之(zhī )君(jūn )天(tiān )下(xià ),无(wú )为(wéi )也(yě ),天(tiān )德(dé )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。以(yǐ )道(dào )观(guān )言(yán )而(ér )天(tiān )下(xià )之(zhī )君(jūn )正(zhèng );以(yǐ )道(dào )观(guān )分(fèn )而(ér )君(jūn )臣(chén )之(zhī )义(yì )明(míng );以(yǐ )道(dào )观(guān )能(néng )而(ér )天(tiān )下(xià )之(zhī )官(guān )治(zhì );以(yǐ )道(dào )泛(fàn )观(guān )而(ér )万(wàn )物(wù )之(zhī )应(yīng )备(bèi )。故(gù )通(tōng )于(yú )天(tiān )地(dì )者(zhě ),德(dé )也(yě );行(háng )于(yú )万(wàn )物(wù )者(zhě ),道(dào )也(yě );上(shàng )治(zhì )人(rén )者(zhě ),事(shì )也(yě );能(néng )有(yǒu )所(suǒ )艺(yì )者(zhě ),技(jì )也(yě )。技(jì )兼(jiān )于(yú )事(shì ),事(shì )兼(jiān )于(yú )义(yì ),义(yì )兼(jiān )于(yú )德(dé ),德(dé )兼(jiān )于(yú )道(dào ),道(dào )兼(jiān )于(yú )天(tiān )。故(gù )曰(yuē ):古(gǔ )之(zhī )畜(chù )天(tiān )下(xià )者(zhě ),无(wú )欲(yù )而(ér )天(tiān )下(xià )足(zú ),无(wú )为(wéi )而(ér )万(wàn )物(wù )化(huà ),渊(yuān )静(jìng )而(ér )百(bǎi )姓(xìng )定(dìng )。《记(jì )》曰(yuē ):“通(tōng )于(yú )一(yī )而(ér )万(wàn )事(shì )毕(bì ),无(wú )心(xīn )得(dé )而(ér )鬼(guǐ )神(shén )服(fú )。”

夫(fū )子(zǐ )曰(yuē ):“夫(fū )道(dào ),覆(fù )载(zǎi )万(wàn )物(wù )者(zhě )也(yě ),洋(yáng )洋(yáng )乎(hū )大(dà )哉(zāi )!君(jūn )子(zǐ )不(bú )可(kě )以(yǐ )不(bú )刳(kū )心(xīn )焉(yān )。无(wú )为(wéi )为(wéi )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )天(tiān ),无(wú )为(wéi )言(yán )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )德(dé ),爱(ài )人(rén )利(lì )物(wù )之(zhī )谓(wèi )仁(rén ),不(bú )同(tóng )同(tóng )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )大(dà ),行(háng )不(bú )崖(yá )异(yì )之(zhī )谓(wèi )宽(kuān ),有(yǒu )万(wàn )不(bú )同(tóng )之(zhī )谓(wèi )富(fù )。故(gù )执(zhí )德(dé )之(zhī )谓(wèi )纪(jì ),德(dé )成(chéng )之(zhī )谓(wèi )立(lì ),循(xún )于(yú )道(dào )之(zhī )谓(wèi )备(bèi ),不(bú )以(yǐ )物(wù )挫(cuò )志(zhì )之(zhī )谓(wèi )完(wán )。君(jūn )子(zǐ )明(míng )于(yú )此(cǐ )十(shí )者(zhě ),则(zé )韬(tāo )乎(hū )其(qí )事(shì )心(xīn )之(zhī )大(dà )也(yě ),沛(pèi )乎(hū )其(qí )为(wéi )万(wàn )物(wù )逝(shì )也(yě )。若(ruò )然(rán )者(zhě ),藏(cáng )金(jīn )于(yú )山(shān ),藏(cáng )珠(zhū )于(yú )渊(yuān );不(bú )利(lì )货(huò )财(cái ),不(bú )近(jìn )贵(guì )富(fù );不(bú )乐(lè )寿(shòu ),不(bú )哀(āi )夭(yāo );不(bú )荣(róng )通(tōng ),不(bú )丑(chǒu )穷(qióng )。不(bú )拘(jū )一(yī )世(shì )之(zhī )利(lì )以(yǐ )为(wéi )己(jǐ )私(sī )分(fèn ),不(bú )以(yǐ )王(wáng )天(tiān )下(xià )为(wéi )己(jǐ )处(chù )显(xiǎn )。显(xiǎn )则(zé )明(míng )。万(wàn )物(wù )一(yī )府(fǔ ),死(sǐ )生(shēng )同(tóng )状(zhuàng )。”

夫(fū )子(zǐ )曰(yuē ):“夫(fū )道(dào ),渊(yuān )乎(hū )其(qí )居(jū )也(yě ),漻(liáo )乎(hū )其(qí )清(qīng )也(yě )。金(jīn )石(shí )不(bú )得(dé )无(wú )以(yǐ )鸣(míng )。故(gù )金(jīn )石(shí )有(yǒu )声(shēng ),不(bú )考(kǎo )不(bú )鸣(míng )。万(wàn )物(wù )孰(shú )能(néng )定(dìng )之(zhī )!夫(fū )王(wáng )德(dé )之(zhī )人(rén ),素(sù )逝(shì )而(ér )耻(chǐ )通(tōng )于(yú )事(shì ),立(lì )之(zhī )本(běn )原(yuán )而(ér )知(zhī )通(tōng )于(yú )神(shén ),故(gù )其(qí )德(dé )广(guǎng )。其(qí )心(xīn )之(zhī )出(chū ),有(yǒu )物(wù )采(cǎi )之(zhī )。故(gù )形(xíng )非(fēi )道(dào )不(bú )生(shēng ),生(shēng )非(fēi )德(dé )不(bú )明(míng )。存(cún )形(xíng )穷(qióng )生(shēng ),立(lì )德(dé )明(míng )道(dào ),非(fēi )王(wáng )德(dé )者(zhě )邪(xié )!荡(dàng )荡(dàng )乎(hū )!忽(hū )然(rán )出(chū ),勃(bó )然(rán )动(dòng ),而(ér )万(wàn )物(wù )从(cóng )之(zhī )乎(hū )!此(cǐ )谓(wèi )王(wáng )德(dé )之(zhī )人(rén )。视(shì )乎(hū )冥(míng )冥(míng ),听(tīng )乎(hū )无(wú )声(shēng )。冥(míng )冥(míng )之(zhī )中(zhōng ),独(dú )见(jiàn )晓(xiǎo )焉(yān );无(wú )声(shēng )之(zhī )中(zhōng ),独(dú )闻(wén )和(hé )焉(yān )。故(gù )深(shēn )之(zhī )又(yòu )深(shēn )而(ér )能(néng )物(wù )焉(yān );神(shén )之(zhī )又(yòu )神(shén )而(ér )能(néng )精(jīng )焉(yān )。故(gù )其(qí )与(yǔ )万(wàn )物(wù )接(jiē )也(yě ),至(zhì )无(wú )而(ér )供(gòng )其(qí )求(qiú ),时(shí )骋(chěng )而(ér )要(yào )其(qí )宿(xiǔ ),大(dà )小(xiǎo )、长(zhǎng )短(duǎn )、修(xiū )远(yuǎn )。”

黄(huáng )帝(dì )游(yóu )乎(hū )赤(chì )水(shuǐ )之(zhī )北(běi ),登(dēng )乎(hū )昆(kūn )仑(lún )之(zhī )丘(qiū )而(ér )南(nán )望(wàng )。还(hái )归(guī ),遗(yí )其(qí )玄(xuán )珠(zhū )。使(shǐ )知(zhī )索(suǒ )之(zhī )而(ér )不(bú )得(dé ),使(shǐ )离(lí )朱(zhū )索(suǒ )之(zhī )而(ér )不(bú )得(dé ),使(shǐ )喫(kài )诟(gòu )索(suǒ )之(zhī )而(ér )不(bú )得(dé )也(yě )。乃(nǎi )使(shǐ )象(xiàng )罔(wǎng ),象(xiàng )罔(wǎng )得(dé )之(zhī )。黄(huáng )帝(dì )曰(yuē ):“异(yì )哉(zāi ),象(xiàng )罔(wǎng )乃(nǎi )可(kě )以(yǐ )得(dé )之(zhī )乎(hū )?”

尧(yáo )之(zhī )师(shī )曰(yuē )许(xǔ )由(yóu ),许(xǔ )由(yóu )之(zhī )师(shī )曰(yuē )啮(niè )缺(quē ),啮(niè )缺(quē )之(zhī )师(shī )曰(yuē )王(wáng )倪(ní ),王(wáng )倪(ní )之(zhī )师(shī )曰(yuē )被(bèi )衣(yī )。尧(yáo )问(wèn )于(yú )许(xǔ )由(yóu )曰(yuē ):“啮(niè )缺(quē )可(kě )以(yǐ )配(pèi )天(tiān )乎(hū )?吾(wú )藉(jiè )王(wáng )倪(ní )以(yǐ )要(yào )之(zhī )。”许(xǔ )由(yóu )曰(yuē ):“殆(dài )哉(zāi ),圾(jī )乎(hū )天(tiān )下(xià )!啮(niè )缺(quē )之(zhī )为(wéi )人(rén )也(yě ),聪(cōng )明(míng )睿(ruì )知(zhī ),给(gěi )数(shù )以(yǐ )敏(mǐn ),其(qí )性(xìng )过(guò )人(rén ),而(ér )又(yòu )乃(nǎi )以(yǐ )人(rén )受(shòu )天(tiān )。彼(bǐ )审(shěn )乎(hū )禁(jìn )过(guò ),而(ér )不(bú )知(zhī )过(guò )之(zhī )所(suǒ )由(yóu )生(shēng )。与(yǔ )之(zhī )配(pèi )天(tiān )乎(hū )?彼(bǐ )且(qiě )乘(chéng )人(rén )而(ér )无(wú )天(tiān )。方(fāng )且(qiě )本(běn )身(shēn )而(ér )异(yì )形(xíng ),方(fāng )且(qiě )尊(zūn )知(zhī )而(ér )火(huǒ )驰(chí ),方(fāng )且(qiě )为(wéi )绪(xù )使(shǐ ),方(fāng )且(qiě )为(wéi )物(wù )絯(gāi ),方(fāng )且(qiě )四(sì )顾(gù )而(ér )物(wù )应(yīng ),方(fāng )且(qiě )应(yīng )众(zhòng )宜(yí ),方(fāng )且(qiě )与(yǔ )物(wù )化(huà )而(ér )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )恒(héng )。夫(fū )何(hé )足(zú )以(yǐ )配(pèi )天(tiān )乎(hū )!虽(suī )然(rán ),有(yǒu )族(zú )有(yǒu )祖(zǔ ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )众(zhòng )父(fù )而(ér )不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )众(zhòng )父(fù )父(fù )。治(zhì ),乱(luàn )之(zhī )率(lǜ )也(yě ),北(běi )面(miàn )之(zhī )祸(huò )也(yě ),南(nán )面(miàn )之(zhī )贼(zéi )也(yě )。”

尧(yáo )观(guān )乎(hū )华(huá ),华(huá )封(fēng )人(rén )曰(yuē ):“嘻(xī ),圣(shèng )人(rén )!请(qǐng )祝(zhù )圣(shèng )人(rén ),使(shǐ )圣(shèng )人(rén )寿(shòu )。”尧(yáo )曰(yuē ):“辞(cí )。”“使(shǐ )圣(shèng )人(rén )富(fù )。”尧(yáo )曰(yuē ):“辞(cí )。”“使(shǐ )圣(shèng )人(rén )多(duō )男(nán )子(zǐ )。”尧(yáo )曰(yuē ):“辞(cí )。”封(fēng )人(rén )曰(yuē ):“寿(shòu ),富(fù ),多(duō )男(nán )子(zǐ ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )欲(yù )也(yě )。女(nǚ )独(dú )不(bú )欲(yù ),何(hé )邪(xié )?”尧(yáo )曰(yuē ):“多(duō )男(nán )子(zǐ )则(zé )多(duō )惧(jù ),富(fù )则(zé )多(duō )事(shì ),寿(shòu )则(zé )多(duō )辱(rǔ )。是(shì )三(sān )者(zhě ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )德(dé )也(yě ),故(gù )辞(cí )。”封(fēng )人(rén )曰(yuē ):“始(shǐ )也(yě )我(wǒ )以(yǐ )女(nǚ )为(wéi )圣(shèng )人(rén )邪(xié ),今(jīn )然(rán )君(jūn )子(zǐ )也(yě )。天(tiān )生(shēng )万(wàn )民(mín ),必(bì )授(shòu )之(zhī )职(zhí )。多(duō )男(nán )子(zǐ )而(ér )授(shòu )之(zhī )职(zhí ),则(zé )何(hé )惧(jù )之(zhī )有(yǒu )?富(fù )而(ér )使(shǐ )人(rén )分(fèn )之(zhī ),则(zé )何(hé )事(shì )之(zhī )有(yǒu )?夫(fū )圣(shèng )人(rén ),鹑(chún )居(jū )而(ér )彀(gòu )食(shí ),鸟(niǎo )行(háng )而(ér )无(wú )彰(zhāng )。天(tiān )下(xià )有(yǒu )道(dào ),则(zé )与(yǔ )物(wù )皆(jiē )昌(chāng );天(tiān )下(xià )无(wú )道(dào ),则(zé )修(xiū )德(dé )就(jiù )闲(xián )。千(qiān )岁(suì )厌(yàn )世(shì ),去(qù )而(ér )上(shàng )仙(xiān ),乘(chéng )彼(bǐ )白(bái )云(yún ),至(zhì )于(yú )帝(dì )乡(xiāng )。三(sān )患(huàn )莫(mò )至(zhì ),身(shēn )常(cháng )无(wú )殃(yāng ),则(zé )何(hé )辱(rǔ )之(zhī )有(yǒu )?”封(fēng )人(rén )去(qù )之(zhī ),尧(yáo )随(suí )之(zhī )曰(yuē ):“请(qǐng )问(wèn )。”封(fēng )人(rén )曰(yuē ):“退(tuì )已(yǐ )!”

尧(yáo )治(zhì )天(tiān )下(xià ),伯(bó )成(chéng )子(zǐ )高(gāo )立(lì )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。尧(yáo )授(shòu )舜(shùn ),舜(shùn )授(shòu )禹(yǔ ),伯(bó )成(chéng )子(zǐ )高(gāo )辞(cí )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )而(ér )耕(gēng )。禹(yǔ )往(wǎng )见(jiàn )之(zhī ),则(zé )耕(gēng )在(zài )野(yě )。禹(yǔ )趋(qū )就(jiù )下(xià )风(fēng ),立(lì )而(ér )问(wèn )焉(yān ),曰(yuē ):“昔(xī )尧(yáo )治(zhì )天(tiān )下(xià ),吾(wú )子(zǐ )立(lì )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。尧(yáo )授(shòu )舜(shùn ),舜(shùn )授(shòu )予(yǔ ),而(ér )吾(wú )子(zǐ )辞(cí )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )而(ér )耕(gēng )。敢(gǎn )问(wèn )其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?”子(zǐ )高(gāo )曰(yuē ):“昔(xī )者(zhě )尧(yáo )治(zhì )天(tiān )下(xià ),不(bú )赏(shǎng )而(ér )民(mín )劝(quàn ),不(bú )罚(fá )而(ér )民(mín )畏(wèi )。今(jīn )子(zǐ )赏(shǎng )罚(fá )而(ér )民(mín )且(qiě )不(bú )仁(rén ),德(dé )自(zì )此(cǐ )衰(shuāi ),刑(xíng )自(zì )此(cǐ )立(lì ),后(hòu )世(shì )之(zhī )乱(luàn )自(zì )此(cǐ )始(shǐ )矣(yǐ )!夫(fū )子(zǐ )阖(hé )行(háng )邪(xié )?无(wú )落(luò )吾(wú )事(shì )!”俋(yì )俋(yì )乎(hū )耕(gēng )而(ér )不(bú )顾(gù )。

泰(tài )初(chū )有(yǒu )无(wú ),无(wú )有(yǒu )无(wú )名(míng )。一(yī )之(zhī )所(suǒ )起(qǐ ),有(yǒu )一(yī )而(ér )未(wèi )形(xíng )。物(wù )得(dé )以(yǐ )生(shēng )谓(wèi )之(zhī )德(dé );未(wèi )形(xíng )者(zhě )有(yǒu )分(fèn ),且(qiě )然(rán )无(wú )间(jiān )谓(wèi )之(zhī )命(mìng );留(liú )动(dòng )而(ér )生(shēng )物(wù ),物(wù )成(chéng )生(shēng )理(lǐ )谓(wèi )之(zhī )形(xíng );形(xíng )体(tǐ )保(bǎo )神(shén ),各(gè )有(yǒu )仪(yí )则(zé )谓(wèi )之(zhī )性(xìng );性(xìng )修(xiū )反(fǎn )德(dé ),德(dé )至(zhì )同(tóng )于(yú )初(chū )。同(tóng )乃(nǎi )虚(xū ),虚(xū )乃(nǎi )大(dà )。合(hé )喙(huì )鸣(míng )。喙(huì )鸣(míng )合(hé ),与(yǔ )天(tiān )地(dì )为(wéi )合(hé )。其(qí )合(hé )缗(mín )缗(mín ),若(ruò )愚(yú )若(ruò )昏(hūn ),是(shì )谓(wèi )玄(xuán )德(dé ),同(tóng )乎(hū )大(dà )顺(shùn )。

夫(fū )子(zǐ )问(wèn )于(yú )老(lǎo )聃(dān )曰(yuē ):“有(yǒu )人(rén )治(zhì )道(dào )若(ruò )相(xiàng )放(fàng ),可(kě )不(bú )可(kě ),然(rán )不(bú )然(rán )。辩(biàn )者(zhě )有(yǒu )言(yán )曰(yuē ):‘离(lí )坚(jiān )白(bái ),若(ruò )县(xiàn )寓(yù )。’若(ruò )是(shì )则(zé )可(kě )谓(wèi )圣(shèng )人(rén )乎(hū )?”老(lǎo )聃(dān )曰(yuē ):“是(shì )胥(xū )易(yì )技(jì )系(xì ),劳(láo )形(xíng )怵(chù )心(xīn )者(zhě )也(yě )。执(zhí )留(liú )之(zhī )狗(gǒu )成(chéng )思(sī ),猿(yuán )狙(jū )之(zhī )便(biàn )自(zì )山(shān )林(lín )来(lái )。丘(qiū ),予(yǔ )告(gào )若(ruò ),而(ér )所(suǒ )不(bú )能(néng )闻(wén )与(yǔ )而(ér )所(suǒ )不(bú )能(néng )言(yán ):凡(fán )有(yǒu )首(shǒu )有(yǒu )趾(zhǐ )、无(wú )心(xīn )无(wú )耳(ěr )者(zhě )众(zhòng );有(yǒu )形(xíng )者(zhě )与(yǔ )无(wú )形(xíng )无(wú )状(zhuàng )而(ér )皆(jiē )存(cún )者(zhě )尽(jìn )无(wú )。其(qí )动(dòng )止(zhǐ )也(yě ),其(qí )死(sǐ )生(shēng )也(yě ),其(qí )废(fèi )起(qǐ )也(yě ),此(cǐ )又(yòu )非(fēi )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )也(yě )。有(yǒu )治(zhì )在(zài )人(rén )。忘(wàng )乎(hū )物(wù ),忘(wàng )乎(hū )天(tiān ),其(qí )名(míng )为(wéi )忘(wàng )己(jǐ )。忘(wàng )己(jǐ )之(zhī )人(rén ),是(shì )之(zhī )谓(wèi )入(rù )于(yú )天(tiān )。”

将(jiāng )闾(lǘ )葂(miǎn )见(jiàn )季(jì )彻(chè )曰(yuē ):“鲁(lǔ )君(jūn )谓(wèi )葂(miǎn )也(yě )曰(yuē ):‘请(qǐng )受(shòu )教(jiāo )。’辞(cí )不(bú )获(huò )命(mìng )。既(jì )已(yǐ )告(gào )矣(yǐ ),未(wèi )知(zhī )中(zhōng )否(fǒu )。请(qǐng )尝(cháng )荐(jiàn )之(zhī )。吾(wú )谓(wèi )鲁(lǔ )君(jūn )曰(yuē ):‘必(bì )服(fú )恭(gōng )俭(jiǎn ),拔(bá )出(chū )公(gōng )忠(zhōng )之(zhī )属(shǔ )而(ér )无(wú )阿(ā )私(sī ),民(mín )孰(shú )敢(gǎn )不(bú )辑(jí )!’”季(jì )彻(chè )局(jú )局(jú )然(rán )笑(xiào )曰(yuē ):“若(ruò )夫(fū )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),于(yú )帝(dì )王(wáng )之(zhī )德(dé ),犹(yóu )螳(táng )螂(láng )之(zhī )怒(nù )臂(bì )以(yǐ )当(dāng )车(chē )轶(yì ),则(zé )必(bì )不(bú )胜(shèng )任(rèn )矣(yǐ )!且(qiě )若(ruò )是(shì ),则(zé )其(qí )自(zì )为(wéi )处(chù )危(wēi ),其(qí )观(guān )台(tái )多(duō )物(wù ),将(jiāng )往(wǎng )投(tóu )迹(jì )者(zhě )众(zhòng )。”将(jiāng )闾(lǘ )葂(miǎn )覤(xì )覤(xì )然(rán )惊(jīng )曰(yuē ):“葂(miǎn )也(yě )汒(máng )若(ruò )于(yú )夫(fū )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )言(yán )矣(yǐ )!虽(suī )然(rán ),愿(yuàn )先(xiān )生(shēng )之(zhī )言(yán )其(qí )风(fēng )也(yě )。”季(jì )彻(chè )曰(yuē ):“大(dà )圣(shèng )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià )也(yě ),摇(yáo )荡(dàng )民(mín )心(xīn ),使(shǐ )之(zhī )成(chéng )教(jiāo )易(yì )俗(sú ),举(jǔ )灭(miè )其(qí )贼(zéi )心(xīn )而(ér )皆(jiē )进(jìn )其(qí )独(dú )志(zhì )。若(ruò )性(xìng )之(zhī )自(zì )为(wéi ),而(ér )民(mín )不(bú )知(zhī )其(qí )所(suǒ )由(yóu )然(rán )。若(ruò )然(rán )者(zhě ),岂(qǐ )兄(xiōng )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )教(jiāo )民(mín )溟(míng )涬(xìng )然(rán )弟(dì )之(zhī )哉(zāi )?欲(yù )同(tóng )乎(hū )德(dé )而(ér )心(xīn )居(jū )矣(yǐ )!”

子(zǐ )贡(gòng )南(nán )游(yóu )于(yú )楚(chǔ ),反(fǎn )于(yú )晋(jìn ),过(guò )汉(hàn )阴(yīn ),见(jiàn )一(yī )丈(zhàng )人(rén )方(fāng )将(jiāng )为(wéi )圃(pǔ )畦(qí ),凿(záo )隧(suì )而(ér )入(rù )井(jǐng ),抱(bào )瓮(wèng )而(ér )出(chū )灌(guàn ),搰(kū )然(rán )用(yòng )力(lì )甚(shèn )多(duō )而(ér )见(jiàn )功(gōng )寡(guǎ )。子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“有(yǒu )械(xiè )于(yú )此(cǐ ),一(yī )日(rì )浸(jìn )百(bǎi )畦(qí ),用(yòng )力(lì )甚(shèn )寡(guǎ )而(ér )见(jiàn )功(gōng )多(duō ),夫(fū )子(zǐ )不(bú )欲(yù )乎(hū )?”为(wéi )圃(pǔ )者(zhě )仰(yǎng )而(ér )视(shì )之(zhī )曰(yuē ):“奈(nài )何(hé )?”曰(yuē ):“凿(záo )木(mù )为(wéi )机(jī ),后(hòu )重(zhòng )前(qián )轻(qīng ),挈(qiè )水(shuǐ )若(ruò )抽(chōu ),数(shù )如(rú )泆(yì )汤(tāng ),其(qí )名(míng )为(wéi )槔(gāo )。”为(wéi )圃(pǔ )者(zhě )忿(fèn )然(rán )作(zuò )色(sè )而(ér )笑(xiào )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )之(zhī )吾(wú )师(shī ),有(yǒu )机(jī )械(xiè )者(zhě )必(bì )有(yǒu )机(jī )事(shì ),有(yǒu )机(jī )事(shì )者(zhě )必(bì )有(yǒu )机(jī )心(xīn )。机(jī )心(xīn )存(cún )于(yú )胸(xiōng )中(zhōng )则(zé )纯(chún )白(bái )不(bú )备(bèi )。纯(chún )白(bái )不(bú )备(bèi )则(zé )神(shén )生(shēng )不(bú )定(dìng ),神(shén )生(shēng )不(bú )定(dìng )者(zhě ),道(dào )之(zhī )所(suǒ )不(bú )载(zǎi )也(yě )。吾(wú )非(fēi )不(bú )知(zhī ),羞(xiū )而(ér )不(bú )为(wéi )也(yě )。”子(zǐ )贡(gòng )瞒(mán )然(rán )惭(cán ),俯(fǔ )而(ér )不(bú )对(duì )。有(yǒu )间(jiān ),为(wéi )圃(pǔ )者(zhě )曰(yuē ):“子(zǐ )奚(xī )为(wéi )者(zhě )邪(xié )?曰(yuē ):“孔(kǒng )丘(qiū )之(zhī )徒(tú )也(yě )。”为(wéi )圃(pǔ )者(zhě )曰(yuē ):“子(zǐ )非(fēi )夫(fū )博(bó )学(xué )以(yǐ )拟(nǐ )圣(shèng ),於(yú )于(yú )以(yǐ )盖(gài )众(zhòng ),独(dú )弦(xián )哀(āi )歌(gē )以(yǐ )卖(mài )名(míng )声(shēng )于(yú )天(tiān )下(xià )者(zhě )乎(hū )?汝(rǔ )方(fāng )将(jiāng )忘(wàng )汝(rǔ )神(shén )气(qì ),堕(duò )汝(rǔ )形(xíng )骸(hái ),而(ér )庶(shù )几(jǐ )乎(hū )!而(ér )身(shēn )之(zhī )不(bú )能(néng )治(zhì ),而(ér )何(hé )暇(xiá )治(zhì )天(tiān )下(xià )乎(hū )!子(zǐ )往(wǎng )矣(yǐ ),无(wú )乏(fá )吾(wú )事(shì )。”

子(zǐ )贡(gòng )卑(bēi )陬(zōu )失(shī )色(sè ),顼(xū )顼(xū )然(rán )不(bú )自(zì )得(dé ),行(háng )三(sān )十(shí )里(lǐ )而(ér )后(hòu )愈(yù )。其(qí )弟(dì )子(zǐ )曰(yuē ):“向(xiàng )之(zhī )人(rén )何(hé )为(wéi )者(zhě )邪(xié )?夫(fū )子(zǐ )何(hé )故(gù )见(jiàn )之(zhī )变(biàn )容(róng )失(shī )色(sè ),终(zhōng )日(rì )不(bú )自(zì )反(fǎn )邪(xié )?”曰(yuē ):“始(shǐ )吾(wú )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )一(yī )人(rén )耳(ěr ),不(bú )知(zhī )复(fù )有(yǒu )夫(fū )人(rén )也(yě )。吾(wú )闻(wén )之(zhī )夫(fū )子(zǐ ):事(shì )求(qiú )可(kě ),功(gōng )求(qiú )成(chéng ),用(yòng )力(lì )少(shǎo ),见(jiàn )功(gōng )多(duō )者(zhě ),圣(shèng )人(rén )之(zhī )道(dào )。今(jīn )徒(tú )不(bú )然(rán )。执(zhí )道(dào )者(zhě )德(dé )全(quán ),德(dé )全(quán )者(zhě )形(xíng )全(quán ),形(xíng )全(quán )者(zhě )神(shén )全(quán )。神(shén )全(quán )者(zhě ),圣(shèng )人(rén )之(zhī )道(dào )也(yě )。托(tuō )生(shēng )与(yǔ )民(mín )并(bìng )行(háng )而(ér )不(bú )知(zhī )其(qí )所(suǒ )之(zhī ),汒(máng )乎(hū )淳(chún )备(bèi )哉(zāi )!功(gōng )利(lì )机(jī )巧(qiǎo )必(bì )忘(wàng )夫(fū )人(rén )之(zhī )心(xīn )。若(ruò )夫(fū )人(rén )者(zhě ),非(fēi )其(qí )志(zhì )不(bú )之(zhī ),非(fēi )其(qí )心(xīn )不(bú )为(wéi )。虽(suī )以(yǐ )天(tiān )下(xià )誉(yù )之(zhī ),得(dé )其(qí )所(suǒ )谓(wèi ),謷(áo )然(rán )不(bú )顾(gù );以(yǐ )天(tiān )下(xià )非(fēi )之(zhī ),失(shī )其(qí )所(suǒ )谓(wèi ),傥(tǎng )然(rán )不(bú )受(shòu )。天(tiān )下(xià )之(zhī )非(fēi )誉(yù )无(wú )益(yì )损(sǔn )焉(yān ),是(shì )谓(wèi )全(quán )德(dé )之(zhī )人(rén )哉(zāi )!我(wǒ )之(zhī )谓(wèi )风(fēng )波(bō )之(zhī )民(mín )。”反(fǎn )于(yú )鲁(lǔ ),以(yǐ )告(gào )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“彼(bǐ )假(jiǎ )修(xiū )浑(hún )沌(dùn )氏(shì )之(zhī )术(shù )者(zhě )也(yě )。识(shí )其(qí )一(yī ),不(bú )识(shí )其(qí )二(èr );治(zhì )其(qí )内(nèi )而(ér )不(bú )治(zhì )其(qí )外(wài )。夫(fū )明(míng )白(bái )入(rù )素(sù ),无(wú )为(wéi )复(fù )朴(pǔ ),体(tǐ )性(xìng )抱(bào )神(shén ),以(yǐ )游(yóu )世(shì )俗(sú )之(zhī )间(jiān )者(zhě ),汝(rǔ )将(jiāng )固(gù )惊(jīng )邪(xié )?且(qiě )浑(hún )沌(dùn )氏(shì )之(zhī )术(shù ),予(yǔ )与(yǔ )汝(rǔ )何(hé )足(zú )以(yǐ )识(shí )之(zhī )哉(zāi )!”

谆(zhūn )芒(máng )将(jiāng )东(dōng )之(zhī )大(dà )壑(hè ),适(shì )遇(yù )苑(yuàn )风(fēng )于(yú )东(dōng )海(hǎi )之(zhī )滨(bīn )。苑(yuàn )风(fēng )曰(yuē ):“子(zǐ )将(jiāng )奚(xī )之(zhī )?”曰(yuē ):“将(jiāng )之(zhī )大(dà )壑(hè )。”曰(yuē ):“奚(xī )为(wéi )焉(yān )?”曰(yuē ):“夫(fū )大(dà )壑(hè )之(zhī )为(wéi )物(wù )也(yě ),注(zhù )焉(yān )而(ér )不(bú )满(mǎn ),酌(zhuó )焉(yān )而(ér )不(bú )竭(jié )。吾(wú )将(jiāng )游(yóu )焉(yān )!”苑(yuàn )风(fēng )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )无(wú )意(yì )于(yú )横(héng )目(mù )之(zhī )民(mín )乎(hū )?愿(yuàn )闻(wén )圣(shèng )治(zhì )。”谆(zhūn )芒(máng )曰(yuē ):“圣(shèng )治(zhì )乎(hū )?官(guān )施(shī )而(ér )不(bú )失(shī )其(qí )宜(yí ),拔(bá )举(jǔ )而(ér )不(bú )失(shī )其(qí )能(néng ),毕(bì )见(jiàn )其(qí )情(qíng )事(shì )而(ér )行(háng )其(qí )所(suǒ )为(wéi ),行(háng )言(yán )自(zì )为(wéi )而(ér )天(tiān )下(xià )化(huà )。手(shǒu )挠(náo )顾(gù )指(zhǐ ),四(sì )方(fāng )之(zhī )民(mín )莫(mò )不(bú )俱(jù )至(zhì ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )圣(shèng )治(zhì )。”“愿(yuàn )闻(wén )德(dé )人(rén )。”曰(yuē ):“德(dé )人(rén )者(zhě ),居(jū )无(wú )思(sī ),行(háng )无(wú )虑(lǜ ),不(bú )藏(cáng )是(shì )非(fēi )美(měi )恶(è )。四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi )共(gòng )利(lì )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )悦(yuè ),共(gòng )给(gěi )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )安(ān )。怊(chāo )乎(hū )若(ruò )婴(yīng )儿(ér )之(zhī )失(shī )其(qí )母(mǔ )也(yě ),傥(tǎng )乎(hū )若(ruò )行(háng )而(ér )失(shī )其(qí )道(dào )也(yě )。财(cái )用(yòng )有(yǒu )余(yú )而(ér )不(bú )知(zhī )其(qí )所(suǒ )自(zì )来(lái ),饮(yǐn )食(shí )取(qǔ )足(zú )而(ér )不(bú )知(zhī )其(qí )所(suǒ )从(cóng ),此(cǐ )谓(wèi )德(dé )人(rén )之(zhī )容(róng )。”“愿(yuàn )闻(wén )神(shén )人(rén )。”曰(yuē ):“上(shàng )神(shén )乘(chéng )光(guāng ),与(yǔ )形(xíng )灭(miè )亡(wáng ),是(shì )谓(wèi )照(zhào )旷(kuàng )。致(zhì )命(mìng )尽(jìn )情(qíng ),天(tiān )地(dì )乐(lè )而(ér )万(wàn )事(shì )销(xiāo )亡(wáng ),万(wàn )物(wù )复(fù )情(qíng ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )混(hún )溟(míng )。”

门(mén )无(wú )鬼(guǐ )与(yǔ )赤(chì )张(zhāng )满(mǎn )稽(jī )观(guān )于(yú )武(wǔ )王(wáng )之(zhī )师(shī ),赤(chì )张(zhāng )满(mǎn )稽(jī )曰(yuē ):“不(bú )及(jí )有(yǒu )虞(yú )氏(shì )乎(hū )!故(gù )离(lí )此(cǐ )患(huàn )也(yě )。”门(mén )无(wú )鬼(guǐ )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )均(jūn )治(zhì )而(ér )有(yǒu )虞(yú )氏(shì )治(zhì )之(zhī )邪(xié )?其(qí )乱(luàn )而(ér )后(hòu )治(zhì )之(zhī )与(yǔ )?”赤(chì )张(zhāng )满(mǎn )稽(jī )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )均(jūn )治(zhì )之(zhī )为(wéi )愿(yuàn ),而(ér )何(hé )计(jì )以(yǐ )有(yǒu )虞(yú )氏(shì )为(wéi )!有(yǒu )虞(yú )氏(shì )之(zhī )药(yào )疡(yáng )也(yě ),秃(tū )而(ér )施(shī )髢(dí ),病(bìng )而(ér )求(qiú )医(yī )。孝(xiào )子(zǐ )操(cāo )药(yào )以(yǐ )修(xiū )慈(cí )父(fù ),其(qí )色(sè )燋(jiāo )然(rán ),圣(shèng )人(rén )羞(xiū )之(zhī )。至(zhì )德(dé )之(zhī )世(shì ),不(bú )尚(shàng )贤(xián ),不(bú )使(shǐ )能(néng ),上(shàng )如(rú )标(biāo )枝(zhī ),民(mín )如(rú )野(yě )鹿(lù )。端(duān )正(zhèng )而(ér )不(bú )知(zhī )以(yǐ )为(wéi )义(yì ),相(xiàng )爱(ài )而(ér )不(bú )知(zhī )以(yǐ )为(wéi )仁(rén ),实(shí )而(ér )不(bú )知(zhī )以(yǐ )为(wéi )忠(zhōng ),当(dāng )而(ér )不(bú )知(zhī )以(yǐ )为(wéi )信(xìn ),蠢(chǔn )动(dòng )而(ér )相(xiàng )使(shǐ )不(bú )以(yǐ )为(wéi )赐(cì )。是(shì )故(gù )行(háng )而(ér )无(wú )迹(jì ),事(shì )而(ér )无(wú )传(chuán )。

孝(xiào )子(zǐ )不(bú )谀(yú )其(qí )亲(qīn ),忠(zhōng )臣(chén )不(bú )谄(chǎn )其(qí )君(jūn ),臣(chén )、子(zǐ )之(zhī )盛(shèng )也(yě )。亲(qīn )之(zhī )所(suǒ )言(yán )而(ér )然(rán ),所(suǒ )行(háng )而(ér )善(shàn ),则(zé )世(shì )俗(sú )谓(wèi )之(zhī )不(bú )肖(xiāo )子(zǐ );君(jūn )之(zhī )所(suǒ )言(yán )而(ér )然(rán ),所(suǒ )行(háng )而(ér )善(shàn ),则(zé )世(shì )俗(sú )谓(wèi )之(zhī )不(bú )肖(xiāo )臣(chén )。而(ér )未(wèi )知(zhī )此(cǐ )其(qí )必(bì )然(rán )邪(xié )?世(shì )俗(sú )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )然(rán )而(ér )然(rán )之(zhī ),所(suǒ )谓(wèi )善(shàn )而(ér )善(shàn )之(zhī ),则(zé )不(bú )谓(wèi )之(zhī )道(dào )谀(yú )之(zhī )人(rén )也(yě )!然(rán )则(zé )俗(sú )故(gù )严(yán )于(yú )亲(qīn )而(ér )尊(zūn )于(yú )君(jūn )邪(xié )?谓(wèi )己(jǐ )道(dào )人(rén ),则(zé )勃(bó )然(rán )作(zuò )色(sè );谓(wèi )己(jǐ )谀(yú )人(rén ),则(zé )怫(fú )然(rán )作(zuò )色(sè )。而(ér )终(zhōng )身(shēn )道(dào )人(rén )也(yě ),终(zhōng )身(shēn )谀(yú )人(rén )也(yě ),合(hé )譬(pì )饰(shì )辞(cí )聚(jù )众(zhòng )也(yě ),是(shì )终(zhōng )始(shǐ )本(běn )末(mò )不(bú )相(xiàng )坐(zuò )。垂(chuí )衣(yī )裳(shang ),设(shè )采(cǎi )色(sè ),动(dòng )容(róng )貌(mào ),以(yǐ )媚(mèi )一(yī )世(shì ),而(ér )不(bú )自(zì )谓(wèi )道(dào )谀(yú );与(yǔ )夫(fū )人(rén )之(zhī )为(wéi )徒(tú ),通(tōng )是(shì )非(fēi ),而(ér )不(bú )自(zì )谓(wèi )众(zhòng )人(rén )也(yě ),愚(yú )之(zhī )至(zhì )也(yě )。知(zhī )其(qí )愚(yú )者(zhě ),非(fēi )大(dà )愚(yú )也(yě );知(zhī )其(qí )惑(huò )者(zhě ),非(fēi )不(bú )惑(huò )也(yě )。大(dà )惑(huò )者(zhě ),终(zhōng )身(shēn )不(bú )解(jiě );大(dà )愚(yú )者(zhě ),终(zhōng )身(shēn )不(bú )灵(líng )。三(sān )人(rén )行(háng )而(ér )一(yī )人(rén )惑(huò ),所(suǒ )适(shì )者(zhě ),犹(yóu )可(kě )致(zhì )也(yě ),惑(huò )者(zhě )少(shǎo )也(yě );二(èr )人(rén )惑(huò )则(zé )劳(láo )而(ér )不(bú )至(zhì ),惑(huò )者(zhě )胜(shèng )也(yě )。而(ér )今(jīn )也(yě )以(yǐ )天(tiān )下(xià )惑(huò ),予(yǔ )虽(suī )有(yǒu )祈(qí )向(xiàng ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。不(bú )亦(yì )悲(bēi )乎(hū )!大(dà )声(shēng )不(bú )入(rù )于(yú )里(lǐ )耳(ěr ),折(shé )杨(yáng )、皇(huáng )荂(fū ),则(zé )嗑(kē )然(rán )而(ér )笑(xiào )。是(shì )故(gù )高(gāo )言(yán )不(bú )止(zhǐ )于(yú )众(zhòng )人(rén )之(zhī )心(xīn );至(zhì )言(yán )不(bú )出(chū ),俗(sú )言(yán )胜(shèng )也(yě )。以(yǐ )二(èr )缶(fǒu )钟(zhōng )惑(huò ),而(ér )所(suǒ )适(shì )不(bú )得(dé )矣(yǐ )。而(ér )今(jīn )也(yě )以(yǐ )天(tiān )下(xià )惑(huò ),予(yǔ )虽(suī )有(yǒu )祈(qí )向(xiàng ),其(qí )庸(yōng )可(kě )得(dé )邪(xié )!知(zhī )其(qí )不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )而(ér )强(qiáng )之(zhī ),又(yòu )一(yī )惑(huò )也(yě )!故(gù )莫(mò )若(ruò )释(shì )之(zhī )而(ér )不(bú )推(tuī )。不(bú )推(tuī ),谁(shuí )其(qí )比(bǐ )忧(yōu )!厉(lì )之(zhī )人(rén ),夜(yè )半(bàn )生(shēng )其(qí )子(zǐ ),遽(jù )取(qǔ )火(huǒ )而(ér )视(shì )之(zhī ),汲(jí )汲(jí )然(rán )唯(wéi )恐(kǒng )其(qí )似(sì )己(jǐ )也(yě )。

百(bǎi )年(nián )之(zhī )木(mù ),破(pò )为(wéi )牺(xī )尊(zūn ),青(qīng )黄(huáng )而(ér )文(wén )之(zhī ),其(qí )断(duàn )在(zài )沟(gōu )中(zhōng )。比(bǐ )牺(xī )尊(zūn )于(yú )沟(gōu )中(zhōng )之(zhī )断(duàn ),则(zé )美(měi )恶(è )有(yǒu )间(jiān )矣(yǐ ),其(qí )于(yú )失(shī )性(xìng )一(yī )也(yě )。跖(zhí )与(yǔ )曾(céng )、史(shǐ ),行(háng )义(yì )有(yǒu )间(jiān )矣(yǐ ),然(rán )其(qí )失(shī )性(xìng )均(jūn )也(yě )。且(qiě )夫(fū )失(shī )性(xìng )有(yǒu )五(wǔ ):一(yī )曰(yuē )五(wǔ )色(sè )乱(luàn )目(mù ),使(shǐ )目(mù )不(bú )明(míng );二(èr )曰(yuē )五(wǔ )声(shēng )乱(luàn )耳(ěr ),使(shǐ )耳(ěr )不(bú )聪(cōng );三(sān )曰(yuē )五(wǔ )臭(chòu )熏(xūn )鼻(bí ),困(kùn )惾(zōng )中(zhōng )颡(sǎng );四(sì )曰(yuē )五(wǔ )味(wèi )浊(zhuó )口(kǒu ),使(shǐ )口(kǒu )厉(lì )爽(shuǎng );五(wǔ )曰(yuē )趣(qù )舍(shě )滑(huá )心(xīn ),使(shǐ )性(xìng )飞(fēi )扬(yáng )。此(cǐ )五(wǔ )者(zhě ),皆(jiē )生(shēng )之(zhī )害(hài )也(yě )。而(ér )杨(yáng )、墨(mò )乃(nǎi )始(shǐ )离(lí )跂(qí )自(zì )以(yǐ )为(wéi )得(dé ),非(fēi )吾(wú )所(suǒ )谓(wèi )得(dé )也(yě )。夫(fū )得(dé )者(zhě )困(kùn ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )得(dé )乎(hū )?则(zé )鸠(jiū )鸮(xiāo )之(zhī )在(zài )于(yú )笼(lóng )也(yě ),亦(yì )可(kě )以(yǐ )为(wéi )得(dé )矣(yǐ )。且(qiě )夫(fū )趣(qù )舍(shě )声(shēng )色(sè )以(yǐ )柴(chái )其(qí )内(nèi ),皮(pí )弁(biàn )鹬(yù )冠(guàn )搢(jìn )笏(hù )绅(shēn )修(xiū )以(yǐ )约(yuē )其(qí )外(wài )。内(nèi )支(zhī )盈(yíng )于(yú )柴(chái )栅(shān ),外(wài )重(zhòng )纆(mò )缴(jiǎo )睆(huǎn )然(rán )在(zài )纆(mò )缴(jiǎo )之(zhī )中(zhōng ),而(ér )自(zì )以(yǐ )为(wéi )得(dé ),则(zé )是(shì )罪(zuì )人(rén )交(jiāo )臂(bì )历(lì )指(zhǐ )而(ér )虎(hǔ )豹(bào )在(zài )于(yú )囊(náng )槛(kǎn ),亦(yì )可(kě )以(yǐ )为(wéi )得(dé )矣(yǐ )!

阅读:26572

打赏捐助〔Donate〕>>>

《天地》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库