说疑【登录】

ok8.org > 《韩非子》 > 《说疑》 > 拼音版

凡(fán )治(zhì )之(zhī )大(dà )者(zhě ),非(fēi )谓(wèi )其(qí )赏(shǎng )罚(fá )之(zhī )当(dāng )也(yě )。赏(shǎng )无(wú )功(gōng )之(zhī )人(rén ),罚(fá )不(bú )辜(gū )之(zhī )民(mín ),非(fēi )谓(wèi )明(míng )也(yě )。赏(shǎng )有(yǒu )功(gōng ),罚(fá )有(yǒu )罪(zuì ),而(ér )不(bú )失(shī )其(qí )人(rén ),方(fāng )在(zài )于(yú )人(rén )者(zhě )也(yě ),非(fēi )能(néng )生(shēng )功(gōng )止(zhǐ )过(guò )者(zhě )也(yě )。是(shì )故(gù )禁(jìn )奸(jiān )之(zhī )法(fǎ ),太(tài )上(shàng )禁(jìn )其(qí )心(xīn ),其(qí )次(cì )禁(jìn )其(qí )言(yán ),其(qí )次(cì )禁(jìn )其(qí )事(shì )。今(jīn )世(shì )皆(jiē )曰(yuē ):“尊(zūn )主(zhǔ )安(ān )国(guó )者(zhě ),必(bì )以(yǐ )仁(rén )义(yì )智(zhì )能(néng )”,而(ér )不(bú )知(zhī )卑(bēi )主(zhǔ )危(wēi )国(guó )者(zhě )之(zhī )必(bì )以(yǐ )仁(rén )义(yì )智(zhì )能(néng )也(yě )。故(gù )有(yǒu )道(dào )之(zhī )主(zhǔ ),远(yuǎn )仁(rén )义(yì ),去(qù )智(zhì )能(néng ),服(fú )之(zhī )以(yǐ )法(fǎ )。是(shì )以(yǐ )誉(yù )广(guǎng )而(ér )名(míng )威(wēi ),民(mín )治(zhì )而(ér )国(guó )安(ān ),知(zhī )用(yòng )民(mín )之(zhī )法(fǎ )也(yě )。凡(fán )术(shù )也(yě )者(zhě ),主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )执(zhí )也(yě );法(fǎ )也(yě )者(zhě ),官(guān )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )师(shī )也(yě )。然(rán )使(shǐ )郎(láng )中(zhōng )日(rì )闻(wén )道(dào )于(yú )郎(láng )门(mén )之(zhī )外(wài ),以(yǐ )至(zhì )于(yú )境(jìng )内(nèi )日(rì )见(jiàn )法(fǎ ),又(yòu )非(fēi )其(qí )难(nán )者(zhě )也(yě )。

昔(xī )者(zhě )有(yǒu )扈(hù )氏(shì )有(yǒu )失(shī )度(dù ),讙(huān )兜(dōu )氏(shì )有(yǒu )孤(gū )男(nán ),三(sān )苗(miáo )有(yǒu )成(chéng )驹(jū ),桀(jié )有(yǒu )侯(hóu )侈(chǐ ),纣(zhòu )有(yǒu )崇(chóng )侯(hóu )虎(hǔ ),晋(jìn )有(yǒu )优(yōu )施(shī ),此(cǐ )六(liù )人(rén )者(zhě ),亡(wáng )国(guó )之(zhī )臣(chén )也(yě )。言(yán )是(shì )如(rú )非(fēi ),言(yán )非(fēi )如(rú )是(shì ),内(nèi )险(xiǎn )以(yǐ )贼(zéi ),其(qí )外(wài )小(xiǎo )谨(jǐn ),以(yǐ )征(zhēng )其(qí )善(shàn );称(chēng )道(dào )往(wǎng )古(gǔ ),使(shǐ )良(liáng )事(shì )沮(jǔ );善(shàn )禅(chán )其(qí )主(zhǔ ),以(yǐ )集(jí )精(jīng )微(wēi ),乱(luàn )之(zhī )以(yǐ )其(qí )所(suǒ )好(hǎo ):此(cǐ )夫(fū )郎(láng )中(zhōng )左(zuǒ )右(yòu )之(zhī )类(lèi )者(zhě )也(yě )。往(wǎng )世(shì )之(zhī )主(zhǔ ),有(yǒu )得(dé )人(rén )而(ér )身(shēn )安(ān )国(guó )存(cún )者(zhě ),

有(yǒu )得(dé )人(rén )而(ér )身(shēn )危(wēi )国(guó )亡(wáng )者(zhě )。得(dé )人(rén )之(zhī )名(míng )一(yī )也(yě ),而(ér )利(lì )害(hài )相(xiàng )千(qiān )万(wàn )也(yě ),故(gù )人(rén )主(zhǔ )左(zuǒ )右(yòu )不(bú )可(kě )不(bú )慎(shèn )也(yě )。为(wéi )人(rén )主(zhǔ )者(zhě )诚(chéng )明(míng )于(yú )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )言(yán ),则(zé )别(bié )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )如(rú )黑(hēi )白(bái )矣(yǐ )。

若(ruò )夫(fū )许(xǔ )由(yóu )、续(xù )牙(yá )、晋(jìn )伯(bó )阳(yáng )、秦(qín )颠(diān )颉(jié )、卫(wèi )侨(qiáo )如(rú )、狐(hú )不(bú )稽(jī )、重(zhòng )明(míng )、董(dǒng )不(bú )识(shí )、卞(biàn )随(suí )、务(wù )光(guāng )、伯(bó )夷(yí )、叔(shū )齐(qí ),此(cǐ )十(shí )二(èr )者(zhě ),皆(jiē )上(shàng )见(jiàn )利(lì )不(bú )喜(xǐ ),下(xià )临(lín )难(nán )不(bú )恐(kǒng ),或(huò )与(yǔ )之(zhī )天(tiān )下(xià )而(ér )不(bú )取(qǔ ),有(yǒu )萃(cuì )辱(rǔ )之(zhī )名(míng ),则(zé )不(bú )乐(lè )食(shí )谷(gǔ )之(zhī )利(lì )。夫(fū )见(jiàn )利(lì )不(bú )喜(xǐ ),上(shàng )虽(suī )厚(hòu )赏(shǎng ),无(wú )以(yǐ )劝(quàn )之(zhī );临(lín )难(nán )不(bú )恐(kǒng ),上(shàng )虽(suī )严(yán )刑(xíng ),无(wú )以(yǐ )威(wēi )之(zhī ):此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )不(bú )令(lìng )之(zhī )民(mín )也(yě )。此(cǐ )十(shí )二(èr )人(rén )者(zhě ),或(huò )伏(fú )死(sǐ )于(yú )窟(kū )穴(xué ),或(huò )槁(gǎo )死(sǐ )于(yú )草(cǎo )木(mù ),或(huò )饥(jī )饿(è )于(yú )山(shān )谷(gǔ ),或(huò )沉(chén )溺(nì )于(yú )水(shuǐ )泉(quán )。有(yǒu )如(rú )此(cǐ ),先(xiān )古(gǔ )圣(shèng )王(wáng )皆(jiē )不(bú )能(néng )臣(chén ),当(dāng )今(jīn )之(zhī )世(shì ),将(jiāng )安(ān )用(yòng )之(zhī )?

若(ruò )夫(fū )关(guān )龙(lóng )逄(páng )、王(wáng )子(zǐ )比(bǐ )干(gàn )、随(suí )季(jì )梁(liáng )、陈(chén )泄(xiè )冶(yě )、楚(chǔ )申(shēn )胥(xū )、吴(wú )子(zǐ )胥(xū ),此(cǐ )六(liù )人(rén )者(zhě ),皆(jiē )疾(jí )争(zhēng )强(qiáng )谏(jiàn )以(yǐ )胜(shèng )其(qí )君(jūn )。言(yán )听(tīng )事(shì )行(háng ),则(zé )如(rú )师(shī )徒(tú )之(zhī )势(shì );一(yī )言(yán )而(ér )不(bú )听(tīng ),一(yī )事(shì )则(zé )不(bú )行(háng ),则(zé )陵(líng )其(qí )主(zhǔ )以(yǐ )语(yǔ ),待(dài )之(zhī )以(yǐ )其(qí )身(shēn ),虽(suī )死(sǐ )家(jiā )破(pò ),要(yào )领(lǐng )不(bú )属(shǔ ),手(shǒu )足(zú )异(yì )处(chù ),不(bú )难(nán )为(wéi )也(yě )。如(rú )此(cǐ )臣(chén )者(zhě ),先(xiān )古(gǔ )圣(shèng )王(wáng )皆(jiē )不(bú )能(néng )忍(rěn )也(yě ),当(dāng )今(jīn )之(zhī )时(shí ),将(jiāng )安(ān )用(yòng )之(zhī )?

若(ruò )夫(fū )齐(qí )田(tián )恒(héng )、宋(sòng )子(zǐ )罕(hǎn )、鲁(lǔ )季(jì )孙(sūn )意(yì )如(rú )、晋(jìn )侨(qiáo )如(rú )、卫(wèi )子(zǐ )南(nán )劲(jìn )、郑(zhèng )太(tài )宰(zǎi )欣(xīn )、楚(chǔ )白(bái )公(gōng )、周(zhōu )单(dān )荼(tú )、燕(yàn )子(zǐ )之(zhī ),此(cǐ )九(jiǔ )人(rén )者(zhě )之(zhī )为(wéi )其(qí )臣(chén )也(yě ),皆(jiē )朋(péng )党(dǎng )比(bǐ )周(zhōu )以(yǐ )事(shì )其(qí )君(jūn ),隐(yǐn )正(zhèng )道(dào )而(ér )行(háng )私(sī )曲(qǔ ),上(shàng )逼(bī )君(jūn ),下(xià )乱(luàn )治(zhì ),援(yuán )外(wài )以(yǐ )挠(náo )内(nèi ),亲(qīn )下(xià )以(yǐ )谋(móu )上(shàng ),不(bú )难(nán )为(wéi )也(yě )。如(rú )此(cǐ )臣(chén )者(zhě ),唯(wéi )圣(shèng )王(wáng )智(zhì )主(zhǔ )能(néng )禁(jìn )之(zhī ),若(ruò )夫(fū )昏(hūn )乱(luàn )之(zhī )君(jūn ),能(néng )见(jiàn )之(zhī )乎(hū )?

若(ruò )夫(fū )后(hòu )稷(jì )、皋(gāo )陶(táo )、伊(yī )尹(yǐn )、周(zhōu )公(gōng )旦(dàn )、太(tài )公(gōng )望(wàng )、管(guǎn )仲(zhòng )、隰(xí )朋(péng )、百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )、蹇(jiǎn )叔(shū )、舅(jiù )犯(fàn )、赵(zhào )襄(xiāng )、范(fàn )蠡(lí )、大(dà )夫(fū )种(zhǒng )、逢(féng )同(tóng )、华(huá )登(dēng ),此(cǐ )十(shí )五(wǔ )人(rén )者(zhě )为(wéi )其(qí )臣(chén )也(yě ),皆(jiē )夙(sù )兴(xìng )夜(yè )寐(mèi ),单(dān )身(shēn )贱(jiàn )体(tǐ ),竦(sǒng )心(xīn )白(bái )意(yì );明(míng )刑(xíng )辟(pì )、治(zhì )官(guān )职(zhí )以(yǐ )事(shì )其(qí )君(jūn ),进(jìn )善(shàn )言(yán )、通(tōng )道(dào )法(fǎ )而(ér )不(bú )敢(gǎn )矜(jīn )其(qí )善(shàn ),有(yǒu )成(chéng )功(gōng )立(lì )事(shì )而(ér )不(bú )敢(gǎn )伐(fá )其(qí )劳(láo );不(bú )难(nán )破(pò )家(jiā )以(yǐ )便(biàn )国(guó ),杀(shā )身(shēn )以(yǐ )安(ān )主(zhǔ ),以(yǐ )其(qí )主(zhǔ )为(wéi )高(gāo )天(tiān )泰(tài )山(shān )之(zhī )尊(zūn ),而(ér )以(yǐ )其(qí )身(shēn )为(wéi )壑(hè )谷(gǔ )洧(wěi )之(zhī )卑(bēi );主(zhǔ )有(yǒu )明(míng )名(míng )广(guǎng )誉(yù )于(yú )国(guó ),而(ér )身(shēn )不(bú )难(nán )受(shòu )壑(hè )谷(gǔ )洧(wěi )之(zhī )卑(bēi )。如(rú )此(cǐ )臣(chén )者(zhě ),虽(suī )当(dāng )昏(hūn )乱(luàn )之(zhī )主(zhǔ )尚(shàng )可(kě )致(zhì )功(gōng ),况(kuàng )于(yú )显(xiǎn )明(míng )之(zhī )主(zhǔ )乎(hū )?此(cǐ )谓(wèi )霸(bà )王(wáng )之(zhī )佐(zuǒ )也(yě )。

若(ruò )夫(fū )周(zhōu )滑(huá )之(zhī )、郑(zhèng )王(wáng )孙(sūn )申(shēn )、陈(chén )公(gōng )孙(sūn )宁(níng )、仪(yí )行(háng )父(fù )、荆(jīng )芋(yù )尹(yǐn )申(shēn )亥(hài )、随(suí )少(shǎo )师(shī )、越(yuè )种(zhǒng )干(gàn )、吴(wú )王(wáng )孙(sūn )、晋(jìn )阳(yáng )成(chéng )泄(xiè )、齐(qí )竖(shù )刁(diāo )、易(yì )牙(yá ),此(cǐ )十(shí )二(èr )人(rén )者(zhě )之(zhī )为(wéi )其(qí )臣(chén )也(yě ),皆(jiē )思(sī )小(xiǎo )利(lì )而(ér )忘(wàng )法(fǎ )义(yì ),进(jìn )则(zé )掩(yǎn )蔽(bì )贤(xián )良(liáng )以(yǐ )阴(yīn )暗(àn )其(qí )主(zhǔ ),退(tuì )则(zé )挠(náo )乱(luàn )百(bǎi )官(guān )而(ér )为(wéi )祸(huò )难(nán );皆(jiē )辅(fǔ )其(qí )君(jūn ),共(gòng )其(qí )欲(yù ),苟(gǒu )得(dé )一(yī )说(shuō )于(yú )主(zhǔ ),虽(suī )破(pò )国(guó )杀(shā )众(zhòng ),不(bú )难(nán )为(wéi )也(yě )。有(yǒu )臣(chén )如(rú )此(cǐ ),虽(suī )当(dāng )圣(shèng )王(wáng )尚(shàng )恐(kǒng )夺(duó )之(zhī ),而(ér )况(kuàng )昏(hūn )乱(luàn )之(zhī )君(jūn ),其(qí )能(néng )无(wú )失(shī )乎(hū )?有(yǒu )臣(chén )如(rú )此(cǐ )者(zhě ),皆(jiē )身(shēn )死(sǐ )国(guó )亡(wáng ),为(wéi )天(tiān )下(xià )笑(xiào )。故(gù )周(zhōu )威(wēi )公(gōng )身(shēn )杀(shā ),国(guó )分(fèn )为(wéi )二(èr );郑(zhèng )子(zǐ )阳(yáng )身(shēn )杀(shā ),国(guó )分(fèn )为(wéi )三(sān );陈(chén )灵(líng )身(shēn )死(sǐ )于(yú )夏(xià )征(zhēng )舒(shū )氏(shì );荆(jīng )灵(líng )王(wáng )死(sǐ )于(yú )乾(qián )谿(jī )之(zhī )上(shàng );随(suí )亡(wáng )于(yú )荆(jīng );吴(wú )并(bìng )于(yú )越(yuè );知(zhī )伯(bó )灭(miè )于(yú )晋(jìn )阳(yáng )之(zhī )下(xià );桓(huán )公(gōng )身(shēn )死(sǐ )七(qī )日(rì )不(bú )收(shōu )。故(gù )曰(yuē ):謟(tāo )谀(yú )之(zhī )臣(chén ),唯(wéi )圣(shèng )王(wáng )知(zhī )之(zhī ),而(ér )乱(luàn )主(zhǔ )近(jìn )之(zhī ),故(gù )至(zhì )身(shēn )死(sǐ )国(guó )亡(wáng )。

圣(shèng )王(wáng )明(míng )君(jūn )则(zé )不(bú )然(rán ),内(nèi )举(jǔ )不(bú )避(bì )亲(qīn ),外(wài )举(jǔ )不(bú )避(bì )仇(chóu )。是(shì )在(zài )焉(yān ),从(cóng )而(ér )举(jǔ )之(zhī );非(fēi )在(zài )焉(yān ),从(cóng )而(ér )罚(fá )之(zhī )。是(shì )以(yǐ )贤(xián )良(liáng )遂(suí )进(jìn )而(ér )奸(jiān )邪(xié )并(bìng )退(tuì ),故(gù )一(yī )举(jǔ )而(ér )能(néng )服(fú )诸(zhū )侯(hóu )。其(qí )在(zài )记(jì )曰(yuē ):尧(yáo )有(yǒu )丹(dān )朱(zhū ),而(ér )舜(shùn )有(yǒu )商(shāng )均(jūn ),启(qǐ )有(yǒu )五(wǔ )观(guān ),商(shāng )有(yǒu )太(tài )甲(jiǎ ),武(wǔ )王(wáng )有(yǒu )管(guǎn )、蔡(cài )。五(wǔ )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )诛(zhū )者(zhě ),皆(jiē )父(fù )兄(xiōng )子(zǐ )弟(dì )之(zhī )亲(qīn )也(yě ),而(ér )所(suǒ )杀(shā )亡(wáng )其(qí )身(shēn )残(cán )破(pò )其(qí )家(jiā )者(zhě )何(hé )也(yě )?以(yǐ )其(qí )害(hài )国(guó )伤(shāng )民(mín )败(bài )法(fǎ )类(lèi )也(yě )。观(guān )其(qí )所(suǒ )举(jǔ ),或(huò )在(zài )山(shān )林(lín )薮(sǒu )泽(zé )岩(yán )穴(xué )之(zhī )间(jiān ),或(huò )在(zài )囹(líng )圄(yǔ )緤(yè )绁(xiè )缠(chán )索(suǒ )之(zhī )中(zhōng ),或(huò )在(zài )割(gē )烹(pēng )刍(chú )牧(mù )饭(fàn )牛(niú )之(zhī )事(shì )。然(rán )明(míng )主(zhǔ )不(bú )羞(xiū )其(qí )卑(bēi )贱(jiàn )也(yě ),以(yǐ )其(qí )能(néng ),为(wéi )可(kě )以(yǐ )明(míng )法(fǎ ),便(biàn )国(guó )利(lì )民(mín ),从(cóng )而(ér )举(jǔ )之(zhī ),身(shēn )安(ān )名(míng )尊(zūn )。

乱(luàn )主(zhǔ )则(zé )不(bú )然(rán ),不(bú )知(zhī )其(qí )臣(chén )之(zhī )意(yì )行(háng ),而(ér )任(rèn )之(zhī )以(yǐ )国(guó ),故(gù )小(xiǎo )之(zhī )名(míng )卑(bēi )地(dì )削(xuē ),大(dà )之(zhī )国(guó )亡(wáng )身(shēn )死(sǐ )。不(bú )明(míng )于(yú )用(yòng )臣(chén )也(yě )。无(wú )数(shù )以(yǐ )度(dù )其(qí )臣(chén )者(zhě ),必(bì )以(yǐ )其(qí )众(zhòng )人(rén )之(zhī )口(kǒu )断(duàn )之(zhī )。众(zhòng )人(rén )所(suǒ )誉(yù ),从(cóng )而(ér )悦(yuè )之(zhī );众(zhòng )之(zhī )所(suǒ )非(fēi ),从(cóng )而(ér )憎(zēng )之(zhī )。故(gù )为(wéi )人(rén )臣(chén )者(zhě )破(pò )家(jiā )残(cán )賥(suì ),内(nèi )构(gòu )党(dǎng )与(yǔ )、外(wài )接(jiē )巷(xiàng )族(zú )以(yǐ )为(wéi )誉(yù ),从(cóng )阴(yīn )约(yuē )结(jié )以(yǐ )相(xiàng )固(gù )也(yě ),虚(xū )相(xiàng )与(yǔ )爵(jué )禄(lù )以(yǐ )相(xiàng )劝(quàn )也(yě )。曰(yuē ):“与(yǔ )我(wǒ )者(zhě )将(jiāng )利(lì )之(zhī ),不(bú )与(yǔ )我(wǒ )者(zhě )将(jiāng )害(hài )之(zhī )。”众(zhòng )贪(tān )其(qí )利(lì ),劫(jié )其(qí )威(wēi ):“彼(bǐ )诚(chéng )喜(xǐ ),则(zé )能(néng )利(lì )己(jǐ );忌(jì )怒(nù ),则(zé )能(néng )害(hài )己(jǐ )。”众(zhòng )归(guī )而(ér )民(mín )留(liú )之(zhī ),以(yǐ )誉(yù )盈(yíng )于(yú )国(guó ),发(fā )闻(wén )于(yú )主(zhǔ )。主(zhǔ )不(bú )能(néng )理(lǐ )其(qí )情(qíng ),因(yīn )以(yǐ )为(wéi )贤(xián )。彼(bǐ )又(yòu )使(shǐ )谲(jué )诈(zhà )之(zhī )士(shì ),外(wài )假(jiǎ )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )宠(chǒng )使(shǐ ),假(jiǎ )之(zhī )以(yǐ )舆(yú )马(mǎ ),信(xìn )之(zhī )以(yǐ )瑞(ruì )节(jiē ),镇(zhèn )之(zhī )以(yǐ )辞(cí )令(lìng ),资(zī )之(zhī )以(yǐ )币(bì )帛(bó ),使(shǐ )诸(zhū )侯(hóu )淫(yín )说(shuō )其(qí )主(zhǔ ),微(wēi )挟(jiā )私(sī )而(ér )公(gōng )议(yì )。所(suǒ )为(wéi )使(shǐ )者(zhě ),异(yì )国(guó )之(zhī )主(zhǔ )也(yě );所(suǒ )为(wéi )谈(tán )者(zhě ),左(zuǒ )右(yòu )之(zhī )人(rén )也(yě )。主(zhǔ )说(shuō )其(qí )言(yán )而(ér )辩(biàn )其(qí )辞(cí ),以(yǐ )此(cǐ )人(rén )者(zhě )天(tiān )下(xià )之(zhī )贤(xián )士(shì )也(yě )。内(nèi )外(wài )之(zhī )于(yú )左(zuǒ )右(yòu ),其(qí )讽(fěng )一(yī )而(ér )语(yǔ )同(tóng )。大(dà )者(zhě )不(bú )难(nán )卑(bēi )身(shēn )尊(zūn )位(wèi )以(yǐ )下(xià )之(zhī ),小(xiǎo )者(zhě )高(gāo )爵(jué )重(zhòng )禄(lù )以(yǐ )利(lì )之(zhī )。夫(fū )奸(jiān )人(rén )之(zhī )爵(jué )禄(lù )重(zhòng )而(ér )党(dǎng )与(yǔ )弥(mí )众(zhòng ),又(yòu )有(yǒu )奸(jiān )邪(xié )之(zhī )意(yì ),则(zé )奸(jiān )臣(chén )愈(yù )反(fǎn )而(ér )说(shuō )之(zhī ),曰(yuē ):“古(gǔ )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )圣(shèng )君(jūn )明(míng )王(wáng )者(zhě ),非(fēi )长(zhǎng )幼(yòu )弱(ruò )也(yě ),及(jí )以(yǐ )次(cì )序(xù )也(yě );以(yǐ )其(qí )构(gòu )党(dǎng )与(yǔ ),聚(jù )巷(xiàng )族(zú ),逼(bī )上(shàng )弑(shì )君(jūn )而(ér )求(qiú )其(qí )利(lì )也(yě )。”彼(bǐ )曰(yuē ):“何(hé )知(zhī )其(qí )然(rán )也(yě )?”因(yīn )曰(yuē ):“舜(shùn )逼(bī )尧(yáo ),禹(yǔ )逼(bī )舜(shùn ),汤(tāng )放(fàng )桀(jié ),武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu )。此(cǐ )四(sì )王(wáng )者(zhě ),人(rén )臣(chén )弑(shì )其(qí )君(jūn )者(zhě )也(yě ),而(ér )天(tiān )下(xià )誉(yù )之(zhī )。察(chá )四(sì )王(wáng )之(zhī )情(qíng ),贪(tān )得(dé )人(rén )之(zhī )意(yì )也(yě );度(dù )其(qí )行(háng ),暴(bào )乱(luàn )之(zhī )兵(bīng )也(yě )。然(rán )四(sì )王(wáng )自(zì )广(guǎng )措(cuò )也(yě ),而(ér )天(tiān )下(xià )称(chēng )大(dà )焉(yān );自(zì )显(xiǎn )名(míng )也(yě ),而(ér )天(tiān )下(xià )称(chēng )明(míng )焉(yān )。则(zé )威(wēi )足(zú )以(yǐ )临(lín )天(tiān )下(xià ),利(lì )足(zú )以(yǐ )盖(gài )世(shì ),天(tiān )下(xià )从(cóng )之(zhī )。”又(yòu )曰(yuē ):“以(yǐ )今(jīn )时(shí )之(zhī )所(suǒ )闻(wén ),田(tián )成(chéng )子(zǐ )取(qǔ )齐(qí ),司(sī )城(chéng )子(zǐ )罕(hǎn )取(qǔ )宋(sòng ),太(tài )宰(zǎi )欣(xīn )取(qǔ )郑(zhèng ),单(dān )氏(shì )取(qǔ )周(zhōu ),易(yì )牙(yá )之(zhī )取(qǔ )卫(wèi ),韩(hán )、魏(wèi )、赵(zhào )三(sān )子(zǐ )分(fèn )晋(jìn ),此(cǐ )六(liù )人(rén )者(zhě ),臣(chén )之(zhī )弑(shì )其(qí )君(jūn )者(zhě )也(yě )。”奸(jiān )臣(chén )闻(wén )此(cǐ ),然(rán )举(jǔ )耳(ěr )以(yǐ )为(wéi )是(shì )也(yě )。故(gù )内(nèi )构(gòu )党(dǎng )与(yǔ ),外(wài )摅(shū )巷(xiàng )族(zú ),观(guān )时(shí )发(fā )事(shì ),一(yī )举(jǔ )而(ér )取(qǔ )国(guó )家(jiā )。且(qiě )夫(fū )内(nèi )以(yǐ )党(dǎng )与(yǔ )劫(jié )弑(shì )其(qí )君(jūn ),外(wài )以(yǐ )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )讙(huān )骄(jiāo )易(yì )其(qí )国(guó ),隐(yǐn )敦(dūn )适(shì ),持(chí )私(sī )曲(qǔ ),上(shàng )禁(jìn )君(jūn ),下(xià )挠(náo )治(zhì )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )也(yě )。是(shì )何(hé )也(yě )?则(zé )不(bú )明(míng )于(yú )择(zé )臣(chén )也(yě )。记(jì )曰(yuē ):“周(zhōu )宣(xuān )王(wáng )以(yǐ )来(lái ),亡(wáng )国(guó )数(shù )十(shí ),其(qí )臣(chén )弑(shì )其(qí )君(jūn )取(qǔ )国(guó )者(zhě )众(zhòng )矣(yǐ )。”然(rán )则(zé )难(nán )之(zhī )从(cóng )内(nèi )起(qǐ )与(yǔ )从(cóng )外(wài )作(zuò )者(zhě )相(xiàng )半(bàn )也(yě )。能(néng )一(yī )尽(jìn )其(qí )民(mín )力(lì ),破(pò )国(guó )杀(shā )身(shēn )者(zhě ),尚(shàng )皆(jiē )贤(xián )主(zhǔ )也(yě )。若(ruò )夫(fū )转(zhuǎn )身(shēn )法(fǎ )易(yì )位(wèi ),全(quán )众(zhòng )傅(fù )国(guó ),最(zuì )其(qí )病(bìng )也(yě )。

为(wéi )人(rén )主(zhǔ )者(zhě ),诚(chéng )明(míng )于(yú )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )言(yán ),则(zé )虽(suī )弋(yì )驰(chí )骋(chěng ),撞(zhuàng )钟(zhōng )舞(wǔ )女(nǚ ),国(guó )犹(yóu )且(qiě )存(cún )也(yě );不(bú )明(míng )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )言(yán ),虽(suī )节(jiē )俭(jiǎn )勤(qín )劳(láo ),布(bù )衣(yī )恶(è )食(shí ),国(guó )犹(yóu )自(zì )亡(wáng )也(yě )。赵(zhào )之(zhī )先(xiān )君(jūn )敬(jìng )侯(hóu ),不(bú )修(xiū )德(dé )行(háng ),而(ér )好(hǎo )纵(zòng )欲(yù ),适(shì )身(shēn )体(tǐ )之(zhī )所(suǒ )安(ān ),耳(ěr )目(mù )之(zhī )所(suǒ )乐(lè ),冬(dōng )日(rì )弋(yì ),夏(xià )浮(fú )淫(yín ),为(wéi )长(zhǎng )夜(yè ),数(shù )日(rì )不(bú )废(fèi )御(yù )觞(shāng ),不(bú )能(néng )饮(yǐn )者(zhě )以(yǐ )筒(tǒng )灌(guàn )其(qí )口(kǒu ),进(jìn )退(tuì )不(bú )肃(sù )、应(yīng )对(duì )不(bú )恭(gōng )者(zhě )斩(zhǎn )于(yú )前(qián )。故(gù )居(jū )处(chù )饮(yǐn )食(shí )如(rú )此(cǐ )其(qí )不(bú )节(jiē )也(yě )。制(zhì )刑(xíng )杀(shā )戮(lù )如(rú )此(cǐ )其(qí )无(wú )度(dù )也(yě ),然(rán )敬(jìng )侯(hóu )享(xiǎng )国(guó )数(shù )十(shí )年(nián ),兵(bīng )不(bú )顿(dùn )于(yú )敌(dí )国(guó ),地(dì )不(bú )亏(kuī )于(yú )四(sì )邻(lín ),内(nèi )无(wú )君(jūn )臣(chén )百(bǎi )官(guān )之(zhī )乱(luàn ),外(wài )无(wú )诸(zhū )侯(hóu )邻(lín )国(guó )之(zhī )患(huàn ),明(míng )于(yú )所(suǒ )以(yǐ )任(rèn )臣(chén )也(yě )。燕(yàn )君(jūn )子(zǐ )哙(kuài ),邵(shào )公(gōng )之(zhī )后(hòu )也(yě ),地(dì )方(fāng )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),持(chí )戟(jǐ )数(shù )十(shí )万(wàn ),不(bú )安(ān )子(zǐ )女(nǚ )之(zhī )乐(lè ),不(bú )听(tīng )钟(zhōng )石(shí )之(zhī )声(shēng ),内(nèi )不(bú )堙(yīn )污(wū )池(chí )台(tái )榭(xiè ),外(wài )不(bú )弋(yì )田(tián )猎(liè ),又(yòu )亲(qīn )操(cāo )耒(lěi )耨(nòu )以(yǐ )修(xiū )畎(quǎn )亩(mǔ )。子(zǐ )哙(kuài )之(zhī )苦(kǔ )身(shēn )以(yǐ )忧(yōu )民(mín )如(rú )此(cǐ )其(qí )甚(shèn )也(yě ),虽(suī )古(gǔ )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )圣(shèng )王(wáng )明(míng )君(jūn )者(zhě ),其(qí )勤(qín )身(shēn )而(ér )忧(yōu )世(shì )不(bú )甚(shèn )于(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。然(rán )而(ér )子(zǐ )哙(kuài )身(shēn )死(sǐ )国(guó )亡(wáng ),夺(duó )于(yú )子(zǐ )之(zhī ),而(ér )天(tiān )下(xià )笑(xiào )之(zhī )。此(cǐ )其(qí )何(hé )故(gù )也(yě )?不(bú )明(míng )乎(hū )所(suǒ )以(yǐ )任(rèn )臣(chén )也(yě )。

故(gù )曰(yuē ):人(rén )臣(chén )有(yǒu )五(wǔ )奸(jiān ),而(ér )主(zhǔ )不(bú )知(zhī )也(yě )。为(wéi )人(rén )主(zhǔ )者(zhě ),有(yǒu )侈(chǐ )用(yòng )财(cái )货(huò )赂(lù )以(yǐ )取(qǔ )誉(yù )者(zhě ),有(yǒu )务(wù )庆(qìng )赏(shǎng )赐(cì )予(yǔ )以(yǐ )移(yí )众(zhòng )者(zhě ),有(yǒu )务(wù )朋(péng )党(dǎng )徇(xùn )智(zhì )尊(zūn )士(shì )以(yǐ )擅(shàn )逞(chěng )者(zhě ),有(yǒu )务(wù )解(jiě )免(miǎn )赦(shè )罪(zuì )狱(yù )以(yǐ )事(shì )威(wēi )者(zhě ),有(yǒu )务(wù )奉(fèng )下(xià )直(zhí )曲(qǔ )、怪(guài )言(yán )、伟(wěi )服(fú )、瑰(guī )称(chēng )以(yǐ )眩(xuàn )民(mín )耳(ěr )目(mù )者(zhě )。此(cǐ )五(wǔ )者(zhě ),明(míng )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )疑(yí )也(yě ),而(ér )圣(shèng )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )禁(jìn )也(yě )。去(qù )此(cǐ )五(wǔ )者(zhě ),则(zé )譟(zào )诈(zhà )之(zhī )人(rén )不(bú )敢(gǎn )北(běi )面(miàn )谈(tán )立(lì );文(wén )言(yán )多(duō )、实(shí )行(háng )寡(guǎ )而(ér )不(bú )当(dāng )法(fǎ )者(zhě ),不(bú )敢(gǎn )诬(wū )情(qíng )以(yǐ )谈(tán )说(shuō )。是(shì )以(yǐ )群(qún )臣(chén )居(jū )则(zé )修(xiū )身(shēn ),动(dòng )则(zé )任(rèn )力(lì ),非(fēi )上(shàng )之(zhī )令(lìng )不(bú )敢(gǎn )擅(shàn )作(zuò )疾(jí )言(yán )诬(wū )事(shì ),此(cǐ )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )牧(mù )臣(chén )下(xià )也(yě )。彼(bǐ )圣(shèng )主(zhǔ )明(míng )君(jūn ),不(bú )适(shì )疑(yí )物(wù )以(yǐ )窥(kuī )其(qí )臣(chén )也(yě )。见(jiàn )疑(yí )物(wù )而(ér )无(wú )反(fǎn )者(zhě ),天(tiān )下(xià )鲜(xiān )矣(yǐ )。故(gù )曰(yuē ):孽(niè )有(yǒu )拟(nǐ )适(shì )之(zhī )子(zǐ ),配(pèi )有(yǒu )拟(nǐ )妻(qī )之(zhī )妾(qiè ),廷(tíng )有(yǒu )拟(nǐ )相(xiàng )之(zhī )臣(chén ),臣(chén )有(yǒu )拟(nǐ )主(zhǔ )之(zhī )宠(chǒng ),此(cǐ )四(sì )者(zhě ),国(guó )之(zhī )所(suǒ )危(wēi )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):内(nèi )宠(chǒng )并(bìng )后(hòu ),外(wài )宠(chǒng )贰(èr )政(zhèng ),枝(zhī )子(zǐ )配(pèi )适(shì ),大(dà )臣(chén )拟(nǐ )主(zhǔ ),乱(luàn )之(zhī )道(dào )也(yě )。故(gù )《周(zhōu )记(jì )》曰(yuē ):“无(wú )尊(zūn )妾(qiè )而(ér )卑(bēi )妻(qī ),无(wú )孽(niè )适(shì )子(zǐ )而(ér )尊(zūn )小(xiǎo )枝(zhī ),无(wú )尊(zūn )嬖(bì )臣(chén )而(ér )匹(pǐ )上(shàng )卿(qīng ),无(wú )尊(zūn )大(dà )臣(chén )以(yǐ )拟(nǐ )其(qí )主(zhǔ )也(yě )。”四(sì )拟(nǐ )者(zhě )破(pò ),则(zé )上(shàng )无(wú )意(yì )、下(xià )无(wú )怪(guài )也(yě );四(sì )拟(nǐ )不(bú )破(pò ),则(zé )陨(yǔn )身(shēn )灭(miè )国(guó )矣(yǐ )。

阅读:25510

打赏捐助〔Donate〕>>>

《说疑》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库