五帝本纪【登录】

《史记》 > 十二本纪 > 《五帝本纪》 > 拼音版

黄(huáng )帝(dì )者(zhě ),少(shǎo )典(diǎn )之(zhī )子(zǐ ),姓(xìng )公(gōng )孙(sūn ),名(míng )曰(yuē )轩(xuān )辕(yuán )。生(shēng )而(ér )神(shén )灵(líng ),弱(ruò )而(ér )能(néng )言(yán ),幼(yòu )而(ér )徇(xùn )齐(qí ),长(zhǎng )而(ér )敦(dūn )敏(mǐn ),成(chéng )而(ér )聪(cōng )明(míng )。

轩(xuān )辕(yuán )之(zhī )时(shí ),神(shén )农(nóng )氏(shì )世(shì )衰(shuāi )。诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )侵(qīn )伐(fá ),暴(bào )虐(nuè )百(bǎi )姓(xìng ),而(ér )神(shén )农(nóng )氏(shì )弗(fú )能(néng )征(zhēng )。于(yú )是(shì )轩(xuān )辕(yuán )乃(nǎi )习(xí )用(yòng )干(gàn )戈(gē ),以(yǐ )征(zhēng )不(bú )享(xiǎng ),诸(zhū )侯(hóu )咸(xián )来(lái )宾(bīn )从(cóng )。而(ér )蚩(chī )尤(yóu )最(zuì )为(wéi )暴(bào ),莫(mò )能(néng )伐(fá )。炎(yán )帝(dì )欲(yù )侵(qīn )陵(líng )诸(zhū )侯(hóu ),诸(zhū )侯(hóu )咸(xián )归(guī )轩(xuān )辕(yuán )。轩(xuān )辕(yuán )乃(nǎi )修(xiū )德(dé )振(zhèn )兵(bīng ),治(zhì )五(wǔ )气(qì ),蓺(yì )五(wǔ )种(zhǒng ),抚(fǔ )万(wàn )民(mín ),度(dù )四(sì )方(fāng ),教(jiāo )熊(xióng )罴(pí )貔(pí )貅(xiū )貙(chū )虎(hǔ ),以(yǐ )与(yǔ )炎(yán )帝(dì )战(zhàn )于(yú )阪(bǎn )泉(quán )之(zhī )野(yě )。三(sān )战(zhàn ),然(rán )后(hòu )得(dé )其(qí )志(zhì )。蚩(chī )尤(yóu )作(zuò )乱(luàn ),不(bú )用(yòng )帝(dì )命(mìng )。于(yú )是(shì )黄(huáng )帝(dì )乃(nǎi )征(zhēng )师(shī )诸(zhū )侯(hóu ),与(yǔ )蚩(chī )尤(yóu )战(zhàn )于(yú )涿(zhuō )鹿(lù )之(zhī )野(yě ),遂(suí )禽(qín )杀(shā )蚩(chī )尤(yóu )。而(ér )诸(zhū )侯(hóu )咸(xián )尊(zūn )轩(xuān )辕(yuán )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),代(dài )神(shén )农(nóng )氏(shì ),是(shì )为(wéi )黄(huáng )帝(dì )。天(tiān )下(xià )有(yǒu )不(bú )顺(shùn )者(zhě ),黄(huáng )帝(dì )从(cóng )而(ér )征(zhēng )之(zhī ),平(píng )者(zhě )去(qù )之(zhī ),披(pī )山(shān )通(tōng )道(dào ),未(wèi )尝(cháng )宁(níng )居(jū )。

东(dōng )至(zhì )于(yú )海(hǎi ),登(dēng )丸(wán )山(shān ),及(jí )岱(dài )宗(zōng )。西(xī )至(zhì )于(yú )空(kōng )桐(tóng ),登(dēng )鸡(jī )头(tóu )。南(nán )至(zhì )于(yú )江(jiāng ),登(dēng )熊(xióng )、湘(xiāng )。北(běi )逐(zhú )荤(hūn )粥(zhōu ),合(hé )符(fú )釜(fǔ )山(shān ),而(ér )邑(yì )于(yú )涿(zhuō )鹿(lù )之(zhī )阿(ā )。迁(qiān )徙(xǐ )往(wǎng )来(lái )无(wú )常(cháng )处(chù ),以(yǐ )师(shī )兵(bīng )为(wéi )营(yíng )卫(wèi )。官(guān )名(míng )皆(jiē )以(yǐ )云(yún )命(mìng ),为(wéi )云(yún )师(shī )。置(zhì )左(zuǒ )右(yòu )大(dà )监(jiān ),监(jiān )于(yú )万(wàn )国(guó )。万(wàn )国(guó )和(hé ),而(ér )鬼(guǐ )神(shén )山(shān )川(chuān )封(fēng )禅(chán )与(yǔ )为(wéi )多(duō )焉(yān )。获(huò )宝(bǎo )鼎(dǐng ),迎(yíng )日(rì )推(tuī )策(cè )。举(jǔ )风(fēng )后(hòu )、力(lì )牧(mù )、常(cháng )先(xiān )、大(dà )鸿(hóng )以(yǐ )治(zhì )民(mín )。顺(shùn )天(tiān )地(dì )之(zhī )纪(jì ),幽(yōu )明(míng )之(zhī )占(zhàn ),死(sǐ )生(shēng )之(zhī )说(shuō ),存(cún )亡(wáng )之(zhī )难(nán )。时(shí )播(bō )百(bǎi )谷(gǔ )草(cǎo )木(mù ),淳(chún )化(huà )鸟(niǎo )兽(shòu )虫(chóng )蛾(é ),旁(páng )罗(luó )日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén )水(shuǐ )波(bō )土(tǔ )石(shí )金(jīn )玉(yù ),劳(láo )勤(qín )心(xīn )力(lì )耳(ěr )目(mù ),节(jiē )用(yòng )水(shuǐ )火(huǒ )材(cái )物(wù )。有(yǒu )土(tǔ )德(dé )之(zhī )瑞(ruì ),故(gù )号(hào )黄(huáng )帝(dì )。

黄(huáng )帝(dì )二(èr )十(shí )五(wǔ )子(zǐ ),其(qí )得(dé )姓(xìng )者(zhě )十(shí )四(sì )人(rén )。

黄(huáng )帝(dì )居(jū )轩(xuān )辕(yuán )之(zhī )丘(qiū ),而(ér )娶(qǔ )于(yú )西(xī )陵(líng )之(zhī )女(nǚ ),是(shì )为(wéi )嫘(léi )祖(zǔ )。嫘(léi )祖(zǔ )为(wéi )黄(huáng )帝(dì )正(zhèng )妃(fēi ),生(shēng )二(èr )子(zǐ ),其(qí )后(hòu )皆(jiē )有(yǒu )天(tiān )下(xià ):其(qí )一(yī )曰(yuē )玄(xuán )嚣(xiāo ),是(shì )为(wéi )青(qīng )阳(yáng ),青(qīng )阳(yáng )降(jiàng )居(jū )江(jiāng )水(shuǐ );其(qí )二(èr )曰(yuē )昌(chāng )意(yì ),降(jiàng )居(jū )若(ruò )水(shuǐ )。昌(chāng )意(yì )娶(qǔ )蜀(shǔ )山(shān )氏(shì )女(nǚ ),曰(yuē )昌(chāng )仆(pú ),生(shēng )高(gāo )阳(yáng ),高(gāo )阳(yáng )有(yǒu )圣(shèng )德(dé )焉(yān )。黄(huáng )帝(dì )崩(bēng ),葬(zàng )桥(qiáo )山(shān )。其(qí )孙(sūn )昌(chāng )意(yì )之(zhī )子(zǐ )高(gāo )阳(yáng )立(lì ),是(shì )为(wéi )帝(dì )颛(zhuān )顼(xū )也(yě )。

帝(dì )颛(zhuān )顼(xū )高(gāo )阳(yáng )者(zhě ),黄(huáng )帝(dì )之(zhī )孙(sūn )而(ér )昌(chāng )意(yì )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。静(jìng )渊(yuān )以(yǐ )有(yǒu )谋(móu ),疏(shū )通(tōng )而(ér )知(zhī )事(shì );养(yǎng )材(cái )以(yǐ )任(rèn )地(dì ),载(zǎi )时(shí )以(yǐ )象(xiàng )天(tiān ),依(yī )鬼(guǐ )神(shén )以(yǐ )制(zhì )义(yì ),治(zhì )气(qì )以(yǐ )教(jiāo )化(huà ),絜(jié )诚(chéng )以(yǐ )祭(jì )祀(sì )。北(běi )至(zhì )于(yú )幽(yōu )陵(líng ),南(nán )至(zhì )于(yú )交(jiāo )趾(zhǐ ),西(xī )至(zhì )于(yú )流(liú )沙(shā ),东(dōng )至(zhì )于(yú )蟠(pán )木(mù )。动(dòng )静(jìng )之(zhī )物(wù ),大(dà )小(xiǎo )之(zhī )神(shén ),日(rì )月(yuè )所(suǒ )照(zhào ),莫(mò )不(bú )砥(dǐ )属(shǔ )。

帝(dì )颛(zhuān )顼(xū )生(shēng )子(zǐ )曰(yuē )穷(qióng )蝉(chán )。颛(zhuān )顼(xū )崩(bēng ),而(ér )玄(xuán )嚣(xiāo )之(zhī )孙(sūn )高(gāo )辛(xīn )立(lì ),是(shì )为(wéi )帝(dì )喾(kù )。

帝(dì )喾(kù )高(gāo )辛(xīn )者(zhě ),黄(huáng )帝(dì )之(zhī )曾(céng )孙(sūn )也(yě )。高(gāo )辛(xīn )父(fù )曰(yuē )蟜(jiǎo )极(jí ),蟜(jiǎo )极(jí )父(fù )曰(yuē )玄(xuán )嚣(xiāo ),玄(xuán )嚣(xiāo )父(fù )曰(yuē )黄(huáng )帝(dì )。自(zì )玄(xuán )嚣(xiāo )与(yǔ )蟜(jiǎo )极(jí )皆(jiē )不(bú )得(dé )在(zài )位(wèi ),至(zhì )高(gāo )辛(xīn )即(jí )帝(dì )位(wèi )。高(gāo )辛(xīn )于(yú )颛(zhuān )顼(xū )为(wéi )族(zú )子(zǐ )。

高(gāo )辛(xīn )生(shēng )而(ér )神(shén )灵(líng ),自(zì )言(yán )其(qí )名(míng )。普(pǔ )施(shī )利(lì )物(wù ),不(bú )于(yú )其(qí )身(shēn )。聪(cōng )以(yǐ )知(zhī )远(yuǎn ),明(míng )以(yǐ )察(chá )微(wēi )。顺(shùn )天(tiān )之(zhī )义(yì ),知(zhī )民(mín )之(zhī )急(jí )。仁(rén )而(ér )威(wēi ),惠(huì )而(ér )信(xìn ),修(xiū )身(shēn )而(ér )天(tiān )下(xià )服(fú )。取(qǔ )地(dì )之(zhī )财(cái )而(ér )节(jiē )用(yòng )之(zhī ),抚(fǔ )教(jiāo )万(wàn )民(mín )而(ér )利(lì )诲(huì )之(zhī ),历(lì )日(rì )月(yuè )而(ér )迎(yíng )送(sòng )之(zhī ),明(míng )鬼(guǐ )神(shén )而(ér )敬(jìng )事(shì )之(zhī )。其(qí )色(sè )郁(yù )郁(yù ),其(qí )德(dé )嶷(yí )嶷(yí )。其(qí )动(dòng )也(yě )时(shí ),其(qí )服(fú )也(yě )士(shì )。帝(dì )喾(kù )溉(gài )执(zhí )中(zhōng )而(ér )遍(biàn )天(tiān )下(xià ),日(rì )月(yuè )所(suǒ )照(zhào ),风(fēng )雨(yǔ )所(suǒ )至(zhì ),莫(mò )不(bú )从(cóng )服(fú )。

帝(dì )喾(kù )娶(qǔ )陈(chén )锋(fēng )氏(shì )女(nǚ ),生(shēng )放(fàng )勋(xūn )。娶(qǔ )娵(jū )訾(zī )氏(shì )女(nǚ ),生(shēng )挚(zhì )。帝(dì )喾(kù )崩(bēng ),而(ér )挚(zhì )代(dài )立(lì )。帝(dì )挚(zhì )立(lì ),不(bú )善(shàn ),而(ér )弟(dì )放(fàng )勋(xūn )立(lì ),是(shì )为(wéi )帝(dì )尧(yáo )。

帝(dì )尧(yáo )者(zhě ),放(fàng )勋(xūn )。其(qí )仁(rén )如(rú )天(tiān ),其(qí )知(zhī )如(rú )神(shén )。就(jiù )之(zhī )如(rú )日(rì ),望(wàng )之(zhī )如(rú )云(yún )。富(fù )而(ér )不(bú )骄(jiāo ),贵(guì )而(ér )不(bú )舒(shū )。黄(huáng )收(shōu )纯(chún )衣(yī ),彤(tóng )车(chē )乘(chéng )白(bái )马(mǎ )。能(néng )明(míng )驯(xùn )德(dé ),以(yǐ )亲(qīn )九(jiǔ )族(zú )。九(jiǔ )族(zú )既(jì )睦(mù ),便(biàn )章(zhāng )百(bǎi )姓(xìng )。百(bǎi )姓(xìng )昭(zhāo )明(míng ),合(hé )和(hé )万(wàn )国(guó )。

乃(nǎi )命(mìng )羲(xī )、和(hé ),敬(jìng )顺(shùn )昊(hào )天(tiān ),数(shù )法(fǎ )日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén ),敬(jìng )授(shòu )民(mín )时(shí )。分(fèn )命(mìng )羲(xī )仲(zhòng ),居(jū )郁(yù )夷(yí ),曰(yuē )旸(yáng )谷(gǔ )。敬(jìng )道(dào )日(rì )出(chū ),便(biàn )程(chéng )东(dōng )作(zuò )。日(rì )中(zhōng ),星(xīng )鸟(niǎo ),以(yǐ )殷(yīn )中(zhōng )春(chūn )。其(qí )民(mín )析(xī ),鸟(niǎo )兽(shòu )字(zì )微(wēi )。申(shēn )命(mìng )羲(xī )叔(shū ),居(jū )南(nán )交(jiāo )。便(biàn )程(chéng )南(nán )为(wéi ),敬(jìng )致(zhì )。日(rì )永(yǒng ),星(xīng )火(huǒ ),以(yǐ )正(zhèng )中(zhōng )夏(xià )。其(qí )民(mín )因(yīn ),鸟(niǎo )兽(shòu )希(xī )革(gé )。申(shēn )命(mìng )和(hé )仲(zhòng ),居(jū )西(xī )土(tǔ ),曰(yuē )昧(mèi )谷(gǔ )。敬(jìng )道(dào )日(rì )入(rù ),便(biàn )程(chéng )西(xī )成(chéng )。夜(yè )中(zhōng ),星(xīng )虚(xū ),以(yǐ )正(zhèng )中(zhōng )秋(qiū )。其(qí )民(mín )夷(yí )易(yì ),鸟(niǎo )兽(shòu )毛(máo )毨(xiǎn )。申(shēn )命(mìng )和(hé )叔(shū );居(jū )北(běi )方(fāng ),曰(yuē )幽(yōu )都(dōu )。便(biàn )在(zài )伏(fú )物(wù )。日(rì )短(duǎn ),星(xīng )昴(mǎo ),以(yǐ )正(zhèng )中(zhōng )冬(dōng )。其(qí )民(mín )燠(yù ),鸟(niǎo )兽(shòu )氄(róng )毛(máo )。岁(suì )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )六(liù )日(rì ),以(yǐ )闰(rùn )月(yuè )正(zhèng )四(sì )时(shí )。信(xìn )饬(chì )百(bǎi )官(guān ),众(zhòng )功(gōng )皆(jiē )兴(xìng )。

尧(yáo )曰(yuē ):“谁(shuí )可(kě )顺(shùn )此(cǐ )事(shì )?”放(fàng )齐(qí )曰(yuē ):“嗣(sì )子(zǐ )丹(dān )朱(zhū )开(kāi )明(míng )。”尧(yáo )曰(yuē ):“吁(yù )!顽(wán )凶(xiōng ),不(bú )用(yòng )。”尧(yáo )又(yòu )曰(yuē ):“谁(shuí )可(kě )者(zhě )?”讙(huān )兜(dōu )曰(yuē ):“共(gòng )工(gōng )旁(páng )聚(jù )布(bù )功(gōng ),可(kě )用(yòng )。”尧(yáo )曰(yuē ):“共(gòng )工(gōng )善(shàn )言(yán ),其(qí )用(yòng )僻(pì ),似(sì )恭(gōng )漫(màn )天(tiān ),不(bú )可(kě )。”尧(yáo )又(yòu )曰(yuē ):“嗟(jiē ),四(sì )岳(yuè ),汤(tāng )汤(tāng )洪(hóng )水(shuǐ )滔(tāo )天(tiān ),浩(hào )浩(hào )怀(huái )山(shān )襄(xiāng )陵(líng ),下(xià )民(mín )其(qí )忧(yōu ),有(yǒu )能(néng )使(shǐ )治(zhì )者(zhě )?”皆(jiē )曰(yuē )鲧(gǔn )可(kě )。尧(yáo )曰(yuē ):“鲧(gǔn )负(fù )命(mìng )毁(huǐ )族(zú ),不(bú )可(kě )。”岳(yuè )曰(yuē ):“异(yì )哉(zāi ),试(shì )不(bú )可(kě )用(yòng )而(ér )已(yǐ )。”尧(yáo )于(yú )是(shì )听(tīng )岳(yuè )用(yòng )鲧(gǔn )。九(jiǔ )岁(suì ),功(gōng )用(yòng )不(bú )成(chéng )。

尧(yáo )曰(yuē ):“嗟(jiē )!四(sì )岳(yuè ):朕(zhèn )在(zài )位(wèi )七(qī )十(shí )载(zǎi ),汝(rǔ )能(néng )庸(yōng )命(mìng ),践(jiàn )朕(zhèn )位(wèi )?”岳(yuè )应(yīng )曰(yuē ):“鄙(bǐ )德(dé )忝(tiǎn )帝(dì )位(wèi )。”尧(yáo )曰(yuē ):“悉(xī )举(jǔ )贵(guì )戚(qī )及(jí )疏(shū )远(yuǎn )隐(yǐn )匿(nì )者(zhě )。”众(zhòng )皆(jiē )言(yán )于(yú )尧(yáo )曰(yuē ):“有(yǒu )矜(jīn )在(zài )民(mín )间(jiān ),曰(yuē )虞(yú )舜(shùn )。”尧(yáo )曰(yuē ):“然(rán ),朕(zhèn )闻(wén )之(zhī )。其(qí )何(hé )如(rú )?”岳(yuè )曰(yuē ):“盲(máng )者(zhě )子(zǐ )。父(fù )顽(wán ),母(mǔ )嚚(yín ),弟(dì )傲(ào ),能(néng )和(hé )以(yǐ )孝(xiào ),烝(zhēng )烝(zhēng )治(zhì ),不(bú )至(zhì )奸(jiān )。”尧(yáo )曰(yuē ):“吾(wú )其(qí )试(shì )哉(zāi )。”于(yú )是(shì )尧(yáo )妻(qī )之(zhī )二(èr )女(nǚ ),观(guān )其(qí )德(dé )于(yú )二(èr )女(nǚ )。舜(shùn )饬(chì )下(xià )二(èr )女(nǚ )于(yú )妫(guī )汭(tūn ),如(rú )妇(fù )礼(lǐ )。尧(yáo )善(shàn )之(zhī ),乃(nǎi )使(shǐ )舜(shùn )慎(shèn )和(hé )五(wǔ )典(diǎn ),五(wǔ )典(diǎn )能(néng )从(cóng )。乃(nǎi )遍(biàn )入(rù )百(bǎi )官(guān ),百(bǎi )官(guān )时(shí )序(xù )。宾(bīn )于(yú )四(sì )门(mén ),四(sì )门(mén )穆(mù )穆(mù ),诸(zhū )侯(hóu )远(yuǎn )方(fāng )宾(bīn )客(kè )皆(jiē )敬(jìng )。尧(yáo )使(shǐ )舜(shùn )入(rù )山(shān )林(lín )川(chuān )泽(zé ),暴(bào )风(fēng )雷(léi )雨(yǔ ),舜(shùn )行(háng )不(bú )迷(mí )。尧(yáo )以(yǐ )为(wéi )圣(shèng ),召(zhào )舜(shùn )曰(yuē ):“女(nǚ )谋(móu )事(shì )至(zhì )而(ér )言(yán )可(kě )绩(jì ),三(sān )年(nián )矣(yǐ )。女(nǚ )登(dēng )帝(dì )位(wèi )。”舜(shùn )让(ràng )于(yú )德(dé )不(bú )怿(yì )。正(zhèng )月(yuè )上(shàng )日(rì ),舜(shùn )受(shòu )终(zhōng )于(yú )文(wén )祖(zǔ )。文(wén )祖(zǔ )者(zhě ),尧(yáo )大(dà )祖(zǔ )也(yě )。

于(yú )是(shì )帝(dì )尧(yáo )老(lǎo ),命(mìng )舜(shùn )摄(shè )行(háng )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )政(zhèng ),以(yǐ )观(guān )天(tiān )命(mìng )。舜(shùn )乃(nǎi )在(zài )璿(xuán )玑(jī )玉(yù )衡(héng ),以(yǐ )齐(qí )七(qī )政(zhèng )。遂(suí )类(lèi )于(yú )上(shàng )帝(dì ),禋(yīn )于(yú )六(liù )宗(zōng ),望(wàng )于(yú )山(shān )川(chuān ),辩(biàn )于(yú )群(qún )神(shén )。揖(yī )五(wǔ )瑞(ruì ),择(zé )吉(jí )月(yuè )日(rì ),见(jiàn )四(sì )岳(yuè )诸(zhū )牧(mù ),班(bān )瑞(ruì )。岁(suì )二(èr )月(yuè ),东(dōng )巡(xún )狩(shòu ),至(zhì )于(yú )岱(dài )宗(zōng ),祡(chái ),望(wàng )秩(zhì )于(yú )山(shān )川(chuān )。遂(suí )见(jiàn )东(dōng )方(fāng )君(jūn )长(zhǎng ),合(hé )时(shí )月(yuè )正(zhèng )日(rì ),同(tóng )律(lǜ )度(dù )量(liàng )衡(héng ),修(xiū )五(wǔ )礼(lǐ )五(wǔ )玉(yù )三(sān )帛(bó )二(èr )生(shēng )一(yī )死(sǐ )为(wéi )挚(zhì ),如(rú )五(wǔ )器(qì ),卒(zú )乃(nǎi )复(fù )。五(wǔ )月(yuè ),南(nán )巡(xún )狩(shòu );八(bā )月(yuè ),西(xī )巡(xún )狩(shòu );十(shí )一(yī )月(yuè ),北(běi )巡(xún )狩(shòu ):皆(jiē )如(rú )初(chū )。归(guī ),至(zhì )于(yú )祖(zǔ )祢(mí )庙(miào ),用(yòng )特(tè )牛(niú )礼(lǐ )。五(wǔ )岁(suì )一(yī )巡(xún )狩(shòu ),群(qún )后(hòu )四(sì )朝(cháo )。遍(biàn )告(gào )以(yǐ )言(yán ),明(míng )试(shì )以(yǐ )功(gōng ),车(chē )服(fú )以(yǐ )庸(yōng )。肇(zhào )十(shí )有(yǒu )二(èr )州(zhōu ),决(jué )川(chuān )。象(xiàng )以(yǐ )典(diǎn )刑(xíng ),流(liú )宥(yòu )五(wǔ )刑(xíng ),鞭(biān )作(zuò )官(guān )刑(xíng ),扑(pū )作(zuò )教(jiāo )刑(xíng ),金(jīn )作(zuò )赎(shú )刑(xíng )。眚(shěng )灾(zāi )过(guò ),赦(shè );怙(hù )终(zhōng )贼(zéi ),刑(xíng )。钦(qīn )哉(zāi ),钦(qīn )哉(zāi ),惟(wéi )刑(xíng )之(zhī )静(jìng )哉(zāi )!

讙(huān )兜(dōu )进(jìn )言(yán )共(gòng )工(gōng ),尧(yáo )曰(yuē )不(bú )可(kě )而(ér )试(shì )之(zhī )工(gōng )师(shī ),共(gòng )工(gōng )果(guǒ )淫(yín )辟(pì )。四(sì )岳(yuè )举(jǔ )鲧(gǔn )治(zhì )鸿(hóng )水(shuǐ ),尧(yáo )以(yǐ )为(wéi )不(bú )可(kě ),岳(yuè )彊(jiāng )请(qǐng )试(shì )之(zhī ),试(shì )之(zhī )而(ér )无(wú )功(gōng ),故(gù )百(bǎi )姓(xìng )不(bú )便(biàn )。三(sān )苗(miáo )在(zài )江(jiāng )淮(huái )、荆(jīng )州(zhōu )数(shù )为(wéi )乱(luàn )。于(yú )是(shì )舜(shùn )归(guī )而(ér )言(yán )于(yú )帝(dì ),请(qǐng )流(liú )共(gòng )工(gōng )于(yú )幽(yōu )陵(líng ),以(yǐ )变(biàn )北(běi )狄(dí );放(fàng )驩(huān )兜(dōu )于(yú )崇(chóng )山(shān ),以(yǐ )变(biàn )南(nán )蛮(mán );迁(qiān )三(sān )苗(miáo )于(yú )三(sān )危(wēi ),以(yǐ )变(biàn )西(xī )戎(róng );殛(jí )鲧(gǔn )于(yú )羽(yǔ )山(shān ),以(yǐ )变(biàn )东(dōng )夷(yí ):四(sì )罪(zuì )而(ér )天(tiān )下(xià )咸(xián )服(fú )。

尧(yáo )立(lì )七(qī )十(shí )年(nián )得(dé )舜(shùn ),二(èr )十(shí )年(nián )而(ér )老(lǎo ),令(lìng )舜(shùn )摄(shè )行(háng )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )政(zhèng ),荐(jiàn )之(zhī )于(yú )天(tiān )。尧(yáo )辟(pì )位(wèi )凡(fán )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )而(ér )崩(bēng )。百(bǎi )姓(xìng )悲(bēi )哀(āi ),如(rú )丧(sàng )父(fù )母(mǔ )。三(sān )年(nián ),四(sì )方(fāng )莫(mò )举(jǔ )乐(lè ),以(yǐ )思(sī )尧(yáo )。尧(yáo )之(zhī )子(zǐ )丹(dān )朱(zhū )之(zhī )不(bú )肖(xiāo ),不(bú )足(zú )授(shòu )天(tiān )下(xià ),于(yú )是(shì )乃(nǎi )权(quán )授(shòu )舜(shùn )。授(shòu )舜(shùn ),则(zé )天(tiān )下(xià )得(dé )其(qí )利(lì )而(ér )丹(dān )朱(zhū )病(bìng );授(shòu )丹(dān )朱(zhū ),则(zé )天(tiān )下(xià )病(bìng )而(ér )丹(dān )朱(zhū )得(dé )其(qí )利(lì )。尧(yáo )曰(yuē )“终(zhōng )不(bú )以(yǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )病(bìng )而(ér )利(lì )一(yī )人(rén )”,而(ér )卒(zú )授(shòu )舜(shùn )以(yǐ )天(tiān )下(xià )。尧(yáo )崩(bēng ),三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng )毕(bì ),舜(shùn )让(ràng )辟(pì )丹(dān )朱(zhū )于(yú )南(nán )河(hé )之(zhī )南(nán )。诸(zhū )侯(hóu )朝(cháo )觐(jìn )者(zhě )不(bú )之(zhī )丹(dān )朱(zhū )而(ér )之(zhī )舜(shùn ),狱(yù )讼(sòng )者(zhě )不(bú )之(zhī )丹(dān )朱(zhū )而(ér )之(zhī )舜(shùn ),讴(ōu )歌(gē )者(zhě )不(bú )讴(ōu )歌(gē )丹(dān )朱(zhū )而(ér )讴(ōu )歌(gē )舜(shùn )。舜(shùn )曰(yuē )“天(tiān )也(yě )”,夫(fū )而(ér )后(hòu )之(zhī )中(zhōng )国(guó )践(jiàn )天(tiān )子(zǐ )位(wèi )焉(yān ),是(shì )为(wéi )帝(dì )舜(shùn )。

虞(yú )舜(shùn )者(zhě ),名(míng )曰(yuē )重(zhòng )华(huá )。重(zhòng )华(huá )父(fù )曰(yuē )瞽(gǔ )叟(sǒu ),瞽(gǔ )叟(sǒu )父(fù )曰(yuē )桥(qiáo )牛(niú ),桥(qiáo )牛(niú )父(fù )曰(yuē )句(jù )望(wàng ),句(jù )望(wàng )父(fù )曰(yuē )敬(jìng )康(kāng ),敬(jìng )康(kāng )父(fù )曰(yuē )穷(qióng )蝉(chán ),穷(qióng )蝉(chán )父(fù )曰(yuē )帝(dì )颛(zhuān )顼(xū ),颛(zhuān )顼(xū )父(fù )曰(yuē )昌(chāng )意(yì ):以(yǐ )至(zhì )舜(shùn )七(qī )世(shì )矣(yǐ )。自(zì )从(cóng )穷(qióng )蝉(chán )以(yǐ )至(zhì )帝(dì )舜(shùn ),皆(jiē )微(wēi )为(wéi )庶(shù )人(rén )。

舜(shùn )父(fù )瞽(gǔ )叟(sǒu )盲(máng ),而(ér )舜(shùn )母(mǔ )死(sǐ ),瞽(gǔ )叟(sǒu )更(gèng )娶(qǔ )妻(qī )而(ér )生(shēng )象(xiàng ),象(xiàng )傲(ào )。瞽(gǔ )叟(sǒu )爱(ài )后(hòu )妻(qī )子(zǐ ),常(cháng )欲(yù )杀(shā )舜(shùn ),舜(shùn )避(bì )逃(táo );及(jí )有(yǒu )小(xiǎo )过(guò ),则(zé )受(shòu )罪(zuì )。顺(shùn )事(shì )父(fù )及(jí )后(hòu )母(mǔ )与(yǔ )弟(dì ),日(rì )以(yǐ )笃(dǔ )谨(jǐn ),匪(fěi )有(yǒu )解(jiě )。

舜(shùn ),冀(jì )州(zhōu )之(zhī )人(rén )也(yě )。舜(shùn )耕(gēng )历(lì )山(shān ),渔(yú )雷(léi )泽(zé ),陶(táo )河(hé )滨(bīn ),作(zuò )什(shí )器(qì )于(yú )寿(shòu )丘(qiū ),就(jiù )时(shí )于(yú )负(fù )夏(xià )。舜(shùn )父(fù )瞽(gǔ )叟(sǒu )顽(wán ),母(mǔ )嚚(yín ),弟(dì )象(xiàng )傲(ào ),皆(jiē )欲(yù )杀(shā )舜(shùn )。舜(shùn )顺(shùn )适(shì )不(bú )失(shī )子(zǐ )道(dào ),兄(xiōng )弟(dì )孝(xiào )慈(cí )。欲(yù )杀(shā ),不(bú )可(kě )得(dé );即(jí )求(qiú ),尝(cháng )在(zài )侧(cè )。

舜(shùn )年(nián )二(èr )十(shí )以(yǐ )孝(xiào )闻(wén )。三(sān )十(shí )而(ér )帝(dì )尧(yáo )问(wèn )可(kě )用(yòng )者(zhě ),四(sì )岳(yuè )咸(xián )荐(jiàn )虞(yú )舜(shùn ),曰(yuē )可(kě )。于(yú )是(shì )尧(yáo )乃(nǎi )以(yǐ )二(èr )女(nǚ )妻(qī )舜(shùn )以(yǐ )观(guān )其(qí )内(nèi ),使(shǐ )九(jiǔ )男(nán )与(yǔ )处(chù )以(yǐ )观(guān )其(qí )外(wài )。舜(shùn )居(jū )妫(guī )汭(tūn ),内(nèi )行(háng )弥(mí )谨(jǐn )。尧(yáo )二(èr )女(nǚ )不(bú )敢(gǎn )以(yǐ )贵(guì )骄(jiāo )事(shì )舜(shùn )亲(qīn )戚(qī ),甚(shèn )有(yǒu )妇(fù )道(dào )。尧(yáo )九(jiǔ )男(nán )皆(jiē )益(yì )笃(dǔ )。舜(shùn )耕(gēng )历(lì )山(shān ),历(lì )山(shān )之(zhī )人(rén )皆(jiē )让(ràng )畔(pàn );渔(yú )雷(léi )泽(zé ),雷(léi )泽(zé )上(shàng )人(rén )皆(jiē )让(ràng )居(jū );陶(táo )河(hé )滨(bīn ),河(hé )滨(bīn )器(qì )皆(jiē )不(bú )苦(kǔ )窳(yǔ )。一(yī )年(nián )而(ér )所(suǒ )居(jū )成(chéng )聚(jù ),二(èr )年(nián )成(chéng )邑(yì ),三(sān )年(nián )成(chéng )都(dōu )。尧(yáo )乃(nǎi )赐(cì )舜(shùn )絺(zhǐ )衣(yī ),与(yǔ )琴(qín ),为(wéi )筑(zhù )仓(cāng )廪(lǐn ),予(yǔ )牛(niú )羊(yáng )。瞽(gǔ )叟(sǒu )尚(shàng )复(fù )欲(yù )杀(shā )之(zhī ),使(shǐ )舜(shùn )上(shàng )涂(tú )廪(lǐn ),瞽(gǔ )叟(sǒu )从(cóng )下(xià )纵(zòng )火(huǒ )焚(fén )廪(lǐn )。舜(shùn )乃(nǎi )以(yǐ )两(liǎng )笠(lì )自(zì )扞(gǎn )而(ér )下(xià ),去(qù ),得(dé )不(bú )死(sǐ )。后(hòu )瞽(gǔ )叟(sǒu )又(yòu )使(shǐ )舜(shùn )穿(chuān )井(jǐng ),舜(shùn )穿(chuān )井(jǐng )为(wéi )匿(nì )空(kōng )旁(páng )出(chū )。舜(shùn )既(jì )入(rù )深(shēn ),瞽(gǔ )叟(sǒu )与(yǔ )象(xiàng )共(gòng )下(xià )土(tǔ )实(shí )井(jǐng ),舜(shùn )从(cóng )匿(nì )空(kōng )出(chū ),去(qù )。瞽(gǔ )叟(sǒu )、象(xiàng )喜(xǐ ),以(yǐ )舜(shùn )为(wéi )已(yǐ )死(sǐ )。象(xiàng )曰(yuē )“本(běn )谋(móu )者(zhě )象(xiàng )。”象(xiàng )与(yǔ )其(qí )父(fù )母(mǔ )分(fèn ),于(yú )是(shì )曰(yuē ):“舜(shùn )妻(qī )尧(yáo )二(èr )女(nǚ ),与(yǔ )琴(qín ),象(xiàng )取(qǔ )之(zhī )。牛(niú )羊(yáng )仓(cāng )廪(lǐn )予(yǔ )父(fù )母(mǔ )。”象(xiàng )乃(nǎi )止(zhǐ )舜(shùn )宫(gōng )居(jū ),鼓(gǔ )其(qí )琴(qín )。舜(shùn )往(wǎng )见(jiàn )之(zhī )。象(xiàng )鄂(è )不(bú )怿(yì ),曰(yuē ):“我(wǒ )思(sī )舜(shùn )正(zhèng )郁(yù )陶(táo )!”舜(shùn )曰(yuē ):“然(rán ),尔(ěr )其(qí )庶(shù )矣(yǐ )!”舜(shùn )复(fù )事(shì )瞽(gǔ )叟(sǒu )爱(ài )弟(dì )弥(mí )谨(jǐn )。于(yú )是(shì )尧(yáo )乃(nǎi )试(shì )舜(shùn )五(wǔ )典(diǎn )百(bǎi )官(guān ),皆(jiē )治(zhì )。

昔(xī )高(gāo )阳(yáng )氏(shì )有(yǒu )才(cái )子(zǐ )八(bā )人(rén ),世(shì )得(dé )其(qí )利(lì ),谓(wèi )之(zhī )“八(bā )恺(kǎi )”。高(gāo )辛(xīn )氏(shì )有(yǒu )才(cái )子(zǐ )八(bā )人(rén ),世(shì )谓(wèi )之(zhī )“八(bā )元(yuán )”。此(cǐ )十(shí )六(liù )族(zú )者(zhě ),世(shì )济(jì )其(qí )美(měi ),不(bú )陨(yǔn )其(qí )名(míng )。至(zhì )于(yú )尧(yáo ),尧(yáo )未(wèi )能(néng )举(jǔ )。舜(shùn )举(jǔ )八(bā )恺(kǎi ),使(shǐ )主(zhǔ )后(hòu )土(tǔ ),以(yǐ )揆(kuí )百(bǎi )事(shì ),莫(mò )不(bú )时(shí )序(xù )。举(jǔ )八(bā )元(yuán ),使(shǐ )布(bù )五(wǔ )教(jiāo )于(yú )四(sì )方(fāng ),父(fù )义(yì ),母(mǔ )慈(cí ),兄(xiōng )友(yǒu ),弟(dì )恭(gōng ),子(zǐ )孝(xiào ),内(nèi )平(píng )外(wài )成(chéng )。

昔(xī )帝(dì )鸿(hóng )氏(shì )有(yǒu )不(bú )才(cái )子(zǐ ),掩(yǎn )义(yì )隐(yǐn )贼(zéi ),好(hǎo )行(háng )凶(xiōng )慝(tè ),天(tiān )下(xià )谓(wèi )之(zhī )浑(hún )沌(dùn )。少(shǎo )暤(hào )氏(shì )有(yǒu )不(bú )才(cái )子(zǐ ),毁(huǐ )信(xìn )恶(è )忠(zhōng ),崇(chóng )饰(shì )恶(è )言(yán ),天(tiān )下(xià )谓(wèi )之(zhī )穷(qióng )奇(qí )。颛(zhuān )顼(xū )氏(shì )有(yǒu )不(bú )才(cái )子(zǐ ),不(bú )可(kě )教(jiāo )训(xùn ),不(bú )知(zhī )话(huà )言(yán ),天(tiān )下(xià )谓(wèi )之(zhī )檮(táo )杌(wù )。此(cǐ )三(sān )族(zú )世(shì )忧(yōu )之(zhī )。至(zhì )于(yú )尧(yáo ),尧(yáo )未(wèi )能(néng )去(qù )。缙(jìn )云(yún )氏(shì )有(yǒu )不(bú )才(cái )子(zǐ ),贪(tān )于(yú )饮(yǐn )食(shí ),冒(mào )于(yú )货(huò )贿(huì ),天(tiān )下(xià )谓(wèi )之(zhī )饕(tāo )餮(tiè )。天(tiān )下(xià )恶(è )之(zhī ),比(bǐ )之(zhī )三(sān )凶(xiōng )。舜(shùn )宾(bīn )于(yú )四(sì )门(mén ),乃(nǎi )流(liú )四(sì )凶(xiōng )族(zú ),迁(qiān )于(yú )四(sì )裔(yì ),以(yǐ )御(yù )螭(chī )魅(mèi ),于(yú )是(shì )四(sì )门(mén )辟(pì ),言(yán )毋(wú )凶(xiōng )人(rén )也(yě )。

舜(shùn )入(rù )于(yú )大(dà )麓(lù ),烈(liè )风(fēng )雷(léi )雨(yǔ )不(bú )迷(mí ),尧(yáo )乃(nǎi )知(zhī )舜(shùn )之(zhī )足(zú )授(shòu )天(tiān )下(xià )。尧(yáo )老(lǎo ),使(shǐ )舜(shùn )摄(shè )行(háng )天(tiān )子(zǐ )政(zhèng ),巡(xún )狩(shòu )。舜(shùn )得(dé )举(jǔ )用(yòng )事(shì )二(èr )十(shí )年(nián ),而(ér )尧(yáo )使(shǐ )摄(shè )政(zhèng )。摄(shè )政(zhèng )八(bā )年(nián )而(ér )尧(yáo )崩(bēng )。三(sān )年(nián )丧(sàng )毕(bì ),让(ràng )丹(dān )朱(zhū ),天(tiān )下(xià )归(guī )舜(shùn )。而(ér )禹(yǔ )、皋(gāo )陶(táo )、契(qì )、后(hòu )稷(jì )、伯(bó )夷(yí )、夔(kuí )、龙(lóng )、倕(zhuì )、益(yì )、彭(péng )祖(zǔ )自(zì )尧(yáo )时(shí )而(ér )皆(jiē )举(jǔ )用(yòng ),未(wèi )有(yǒu )分(fèn )职(zhí )。于(yú )是(shì )舜(shùn )乃(nǎi )至(zhì )于(yú )文(wén )祖(zǔ ),谋(móu )于(yú )四(sì )岳(yuè ),辟(pì )四(sì )门(mén ),明(míng )通(tōng )四(sì )方(fāng )耳(ěr )目(mù ),命(mìng )十(shí )二(èr )牧(mù )论(lùn )帝(dì )德(dé ),行(háng )厚(hòu )德(dé ),远(yuǎn )佞(nìng )人(rén ),则(zé )蛮(mán )夷(yí )率(lǜ )服(fú )。舜(shùn )谓(wèi )四(sì )岳(yuè )曰(yuē ):“有(yǒu )能(néng )奋(fèn )庸(yōng )美(měi )尧(yáo )之(zhī )事(shì )者(zhě ),使(shǐ )居(jū )官(guān )相(xiàng )事(shì )?”皆(jiē )曰(yuē ):“伯(bó )禹(yǔ )为(wéi )司(sī )空(kōng ),可(kě )美(měi )帝(dì )功(gōng )。”舜(shùn )曰(yuē ):“嗟(jiē ),然(rán )!禹(yǔ ),汝(rǔ )平(píng )水(shuǐ )土(tǔ ),维(wéi )是(shì )勉(miǎn )哉(zāi )。”禹(yǔ )拜(bài )稽(jī )首(shǒu ),让(ràng )于(yú )稷(jì )、契(qì )与(yǔ )皋(gāo )陶(táo )。舜(shùn )曰(yuē ):“然(rán ),往(wǎng )矣(yǐ )。”舜(shùn )曰(yuē ):“弃(qì ),黎(lí )民(mín )始(shǐ )饥(jī ),汝(rǔ )后(hòu )稷(jì )播(bō )时(shí )百(bǎi )谷(gǔ )。”舜(shùn )曰(yuē ):“契(qì ),百(bǎi )姓(xìng )不(bú )亲(qīn ),五(wǔ )品(pǐn )不(bú )驯(xùn ),汝(rǔ )为(wéi )司(sī )徒(tú ),而(ér )敬(jìng )敷(fū )五(wǔ )教(jiāo ),在(zài )宽(kuān )。”舜(shùn )曰(yuē ):“皋(gāo )陶(táo ),蛮(mán )夷(yí )猾(huá )夏(xià ),寇(kòu )贼(zéi )奸(jiān )轨(guǐ ),汝(rǔ )作(zuò )士(shì ),五(wǔ )刑(xíng )有(yǒu )服(fú ),五(wǔ )服(fú )三(sān )就(jiù );五(wǔ )流(liú )有(yǒu )度(dù ),五(wǔ )度(dù )三(sān )居(jū ):维(wéi )明(míng )能(néng )信(xìn )。”舜(shùn )曰(yuē ):“谁(shuí )能(néng )驯(xùn )予(yǔ )工(gōng )?”皆(jiē )曰(yuē )垂(chuí )可(kě )。于(yú )是(shì )以(yǐ )垂(chuí )为(wéi )共(gòng )工(gōng )。舜(shùn )曰(yuē ):“谁(shuí )能(néng )驯(xùn )予(yǔ )上(shàng )下(xià )草(cǎo )木(mù )鸟(niǎo )兽(shòu )?”皆(jiē )曰(yuē )益(yì )可(kě )。于(yú )是(shì )以(yǐ )益(yì )为(wéi )朕(zhèn )虞(yú )。益(yì )拜(bài )稽(jī )首(shǒu ),让(ràng )于(yú )诸(zhū )臣(chén )朱(zhū )虎(hǔ )、熊(xióng )罴(pí )。舜(shùn )曰(yuē ):“往(wǎng )矣(yǐ ),汝(rǔ )谐(xié )。”遂(suí )以(yǐ )朱(zhū )虎(hǔ )、熊(xióng )罴(pí )为(wéi )佐(zuǒ )。舜(shùn )曰(yuē ):“嗟(jiē )!四(sì )岳(yuè ),有(yǒu )能(néng )典(diǎn )朕(zhèn )三(sān )礼(lǐ )?”皆(jiē )曰(yuē )伯(bó )夷(yí )可(kě )。舜(shùn )曰(yuē ):“嗟(jiē )!伯(bó )夷(yí ),以(yǐ )汝(rǔ )为(wéi )秩(zhì )宗(zōng ),夙(sù )夜(yè )维(wéi )敬(jìng ),直(zhí )哉(zāi )维(wéi )静(jìng )絜(jié )。”伯(bó )夷(yí )让(ràng )夔(kuí )、龙(lóng )。舜(shùn )曰(yuē ):“然(rán )。以(yǐ )夔(kuí )为(wéi )典(diǎn )乐(lè ),教(jiāo )稺(zhì )子(zǐ ),直(zhí )而(ér )温(wēn ),宽(kuān )而(ér )栗(lì ),刚(gāng )而(ér )毋(wú )虐(nuè ),简(jiǎn )而(ér )毋(wú )傲(ào );诗(shī )言(yán )意(yì ),歌(gē )长(zhǎng )言(yán ),声(shēng )依(yī )永(yǒng ),律(lǜ )和(hé )声(shēng ),八(bā )音(yīn )能(néng )谐(xié ),毋(wú )相(xiàng )夺(duó )伦(lún ),神(shén )人(rén )以(yǐ )和(hé )。”夔(kuí )曰(yuē ):“于(yú )!予(yǔ )击(jī )石(shí )拊(fǔ )石(shí ),百(bǎi )兽(shòu )率(lǜ )舞(wǔ )。”舜(shùn )曰(yuē ):“龙(lóng ),朕(zhèn )畏(wèi )忌(jì )谗(chán )说(shuō )殄(tiǎn )伪(wěi ),振(zhèn )惊(jīng )朕(zhèn )众(zhòng ),命(mìng )汝(rǔ )为(wéi )纳(nà )言(yán ),夙(sù )夜(yè )出(chū )入(rù )朕(zhèn )命(mìng ),惟(wéi )信(xìn )。”舜(shùn )曰(yuē ):“嗟(jiē )!女(nǚ )二(èr )十(shí )有(yǒu )二(èr )人(rén ),敬(jìng )哉(zāi ),惟(wéi )时(shí )相(xiàng )天(tiān )事(shì )。”三(sān )岁(suì )一(yī )考(kǎo )功(gōng ),三(sān )考(kǎo )绌(chù )陟(zhì ),远(yuǎn )近(jìn )众(zhòng )功(gōng )咸(xián )兴(xìng )。分(fèn )北(běi )三(sān )苗(miáo )。

此(cǐ )二(èr )十(shí )二(èr )人(rén )咸(xián )成(chéng )厥(jué )功(gōng ):皋(gāo )陶(táo )为(wéi )大(dà )理(lǐ ),平(píng ),民(mín )各(gè )伏(fú )得(dé )其(qí )实(shí );伯(bó )夷(yí )主(zhǔ )礼(lǐ ),上(shàng )下(xià )咸(xián )让(ràng );垂(chuí )主(zhǔ )工(gōng )师(shī ),百(bǎi )工(gōng )致(zhì )功(gōng );益(yì )主(zhǔ )虞(yú ),山(shān )泽(zé )辟(pì );弃(qì )主(zhǔ )稷(jì ),百(bǎi )谷(gǔ )时(shí )茂(mào );契(qì )主(zhǔ )司(sī )徒(tú ),百(bǎi )姓(xìng )亲(qīn )和(hé );龙(lóng )主(zhǔ )宾(bīn )客(kè ),远(yuǎn )人(rén )至(zhì );十(shí )二(èr )牧(mù )行(háng )而(ér )九(jiǔ )州(zhōu )莫(mò )敢(gǎn )辟(pì )违(wéi );唯(wéi )禹(yǔ )之(zhī )功(gōng )为(wéi )大(dà ),披(pī )九(jiǔ )山(shān ),通(tōng )九(jiǔ )泽(zé ),决(jué )九(jiǔ )河(hé ),定(dìng )九(jiǔ )州(zhōu ),各(gè )以(yǐ )其(qí )职(zhí )来(lái )贡(gòng ),不(bú )失(shī )厥(jué )宜(yí )。方(fāng )五(wǔ )千(qiān )里(lǐ ),至(zhì )于(yú )荒(huāng )服(fú )。南(nán )抚(fǔ )交(jiāo )趾(zhǐ )、北(běi )发(fā ),西(xī )戎(róng )、析(xī )枝(zhī )、渠(qú )廋(sōu )、氐(dī )、羌(qiāng ),北(běi )山(shān )戎(róng )、发(fā )、息(xī )慎(shèn ),东(dōng )长(zhǎng )、鸟(niǎo )夷(yí ),四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi )咸(xián )戴(dài )帝(dì )舜(shùn )之(zhī )功(gōng )。于(yú )是(shì )禹(yǔ )乃(nǎi )兴(xìng )九(jiǔ )招(zhāo )之(zhī )乐(lè ),致(zhì )异(yì )物(wù ),凤(fèng )皇(huáng )来(lái )翔(xiáng )。天(tiān )下(xià )明(míng )德(dé )皆(jiē )自(zì )虞(yú )帝(dì )始(shǐ )。

舜(shùn )年(nián )二(èr )十(shí )以(yǐ )孝(xiào )闻(wén ),年(nián )三(sān )十(shí )尧(yáo )举(jǔ )之(zhī ),年(nián )五(wǔ )十(shí )摄(shè )行(háng )天(tiān )子(zǐ )事(shì ),年(nián )五(wǔ )十(shí )八(bā )尧(yáo )崩(bēng ),年(nián )六(liù )十(shí )一(yī )代(dài )尧(yáo )践(jiàn )帝(dì )位(wèi )。践(jiàn )帝(dì )位(wèi )三(sān )十(shí )九(jiǔ )年(nián ),南(nán )巡(xún )狩(shòu ),崩(bēng )于(yú )苍(cāng )梧(wú )之(zhī )野(yě )。葬(zàng )于(yú )江(jiāng )南(nán )九(jiǔ )疑(yí ),是(shì )为(wéi )零(líng )陵(líng )。舜(shùn )之(zhī )践(jiàn )帝(dì )位(wèi ),载(zǎi )天(tiān )子(zǐ )旗(qí ),往(wǎng )朝(cháo )父(fù )瞽(gǔ )叟(sǒu ),夔(kuí )夔(kuí )唯(wéi )谨(jǐn ),如(rú )子(zǐ )道(dào )。封(fēng )弟(dì )象(xiàng )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。舜(shùn )子(zǐ )商(shāng )均(jūn )亦(yì )不(bú )肖(xiāo ),舜(shùn )乃(nǎi )豫(yù )荐(jiàn )禹(yǔ )于(yú )天(tiān )。十(shí )七(qī )年(nián )而(ér )崩(bēng )。三(sān )年(nián )丧(sàng )毕(bì ),禹(yǔ )亦(yì )乃(nǎi )让(ràng )舜(shùn )子(zǐ ),如(rú )舜(shùn )让(ràng )尧(yáo )子(zǐ )。诸(zhū )侯(hóu )归(guī )之(zhī ),然(rán )后(hòu )禹(yǔ )践(jiàn )天(tiān )子(zǐ )位(wèi )。尧(yáo )子(zǐ )丹(dān )朱(zhū ),舜(shùn )子(zǐ )商(shāng )均(jūn ),皆(jiē )有(yǒu )疆(jiāng )土(tǔ ),以(yǐ )奉(fèng )先(xiān )祀(sì )。服(fú )其(qí )服(fú ),礼(lǐ )乐(lè )如(rú )之(zhī )。以(yǐ )客(kè )见(jiàn )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )弗(fú )臣(chén ),示(shì )不(bú )敢(gǎn )专(zhuān )也(yě )。

自(zì )黄(huáng )帝(dì )至(zhì )舜(shùn )、禹(yǔ ),皆(jiē )同(tóng )姓(xìng )而(ér )异(yì )其(qí )国(guó )号(hào ),以(yǐ )章(zhāng )明(míng )德(dé )。故(gù )黄(huáng )帝(dì )为(wéi )有(yǒu )熊(xióng ),帝(dì )颛(zhuān )顼(xū )为(wéi )高(gāo )阳(yáng ),帝(dì )喾(kù )为(wéi )高(gāo )辛(xīn ),帝(dì )尧(yáo )为(wéi )陶(táo )唐(táng ),帝(dì )舜(shùn )为(wéi )有(yǒu )虞(yú )。帝(dì )禹(yǔ )为(wéi )夏(xià )后(hòu )而(ér )别(bié )氏(shì ),姓(xìng )姒(sì )氏(shì )。契(qì )为(wéi )商(shāng ),姓(xìng )子(zǐ )氏(shì )。弃(qì )为(wéi )周(zhōu ),姓(xìng )姬(jī )氏(shì )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):学(xué )者(zhě )多(duō )称(chēng )五(wǔ )帝(dì ),尚(shàng )矣(yǐ )。然(rán )尚(shàng )书(shū )独(dú )载(zǎi )尧(yáo )以(yǐ )来(lái );而(ér )百(bǎi )家(jiā )言(yán )黄(huáng )帝(dì ),其(qí )文(wén )不(bú )雅(yǎ )驯(xùn ),荐(jiàn )绅(shēn )先(xiān )生(shēng )难(nán )言(yán )之(zhī )。孔(kǒng )子(zǐ )所(suǒ )传(chuán )宰(zǎi )予(yǔ )问(wèn )五(wǔ )帝(dì )德(dé )及(jí )帝(dì )系(xì )姓(xìng ),儒(rú )者(zhě )或(huò )不(bú )传(chuán )。余(yú )尝(cháng )西(xī )至(zhì )空(kōng )桐(tóng ),北(běi )过(guò )涿(zhuō )鹿(lù ),东(dōng )渐(jiàn )于(yú )海(hǎi ),南(nán )浮(fú )江(jiāng )淮(huái )矣(yǐ ),至(zhì )长(zhǎng )老(lǎo )皆(jiē )各(gè )往(wǎng )往(wǎng )称(chēng )黄(huáng )帝(dì )、尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )处(chù ),风(fēng )教(jiāo )固(gù )殊(shū )焉(yān ),总(zǒng )之(zhī )不(bú )离(lí )古(gǔ )文(wén )者(zhě )近(jìn )是(shì )。予(yǔ )观(guān )春(chūn )秋(qiū )、国(guó )语(yǔ ),其(qí )发(fā )明(míng )五(wǔ )帝(dì )德(dé )、帝(dì )系(xì )姓(xìng )章(zhāng )矣(yǐ ),顾(gù )弟(dì )弗(fú )深(shēn )考(kǎo ),其(qí )所(suǒ )表(biǎo )见(jiàn )皆(jiē )不(bú )虚(xū )。书(shū )缺(quē )有(yǒu )间(jiān )矣(yǐ ),其(qí )轶(yì )乃(nǎi )时(shí )时(shí )见(jiàn )于(yú )他(tā )说(shuō )。非(fēi )好(hǎo )学(xué )深(shēn )思(sī ),心(xīn )知(zhī )其(qí )意(yì ),固(gù )难(nán )为(wéi )浅(qiǎn )见(jiàn )寡(guǎ )闻(wén )道(dào )也(yě )。余(yú )并(bìng )论(lùn )次(cì ),择(zé )其(qí )言(yán )尤(yóu )雅(yǎ )者(zhě ),故(gù )著(zhe )为(wéi )本(běn )纪(jì )书(shū )首(shǒu )。

阅读:29875

打赏捐助〔Donate〕>>>

《五帝本纪》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库