平津侯主父列传【登录】

《史记》 > 七十列传 > 《平津侯主父列传》 > 拼音版

丞(chéng )相(xiàng )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )者(zhě ),齐(qí )菑(zī )川(chuān )国(guó )薛(xuē )县(xiàn )人(rén )也(yě ),字(zì )季(jì )。少(shǎo )时(shí )为(wéi )薛(xuē )狱(yù )吏(lì ),有(yǒu )罪(zuì ),免(miǎn )。家(jiā )贫(pín ),牧(mù )豕(shǐ )海(hǎi )上(shàng )。年(nián )四(sì )十(shí )馀(yú ),乃(nǎi )学(xué )春(chūn )秋(qiū )杂(zá )说(shuō )。养(yǎng )後(hòu )母(mǔ )孝(xiào )谨(jǐn )。

建(jiàn )元(yuán )元(yuán )年(nián ),天(tiān )子(zǐ )初(chū )即(jí )位(wèi ),招(zhāo )贤(xián )良(liáng )文(wén )学(xué )之(zhī )士(shì )。是(shì )时(shí )弘(hóng )年(nián )六(liù )十(shí ),徵(zhēng )以(yǐ )贤(xián )良(liáng )为(wéi )博(bó )士(shì )。使(shǐ )匈(xiōng )奴(nú ),还(hái )报(bào ),不(bú )合(hé )上(shàng )意(yì ),上(shàng )怒(nù ),以(yǐ )为(wéi )不(bú )能(néng ),弘(hóng )乃(nǎi )病(bìng )免(miǎn )归(guī )。

元(yuán )光(guāng )五(wǔ )年(nián ),有(yǒu )诏(zhào )徵(zhēng )文(wén )学(xué ),菑(zī )川(chuān )国(guó )复(fù )推(tuī )上(shàng )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )。弘(hóng )让(ràng )谢(xiè )国(guó )人(rén )曰(yuē ):“臣(chén )已(yǐ )尝(cháng )西(xī )应(yīng )命(mìng ),以(yǐ )不(bú )能(néng )罢(bà )归(guī ),原(yuán )更(gèng )推(tuī )选(xuǎn )。”国(guó )人(rén )固(gù )推(tuī )弘(hóng ),弘(hóng )至(zhì )太(tài )常(cháng )。太(tài )常(cháng )令(lìng )所(suǒ )徵(zhēng )儒(rú )士(shì )各(gè )对(duì )策(cè ),百(bǎi )馀(yú )人(rén ),弘(hóng )第(dì )居(jū )下(xià )。策(cè )奏(zòu ),天(tiān )子(zǐ )擢(zhuó )弘(hóng )对(duì )为(wéi )第(dì )一(yī )。召(zhào )入(rù )见(jiàn ),状(zhuàng )貌(mào )甚(shèn )丽(lì ),拜(bài )为(wéi )博(bó )士(shì )。是(shì )时(shí )通(tōng )西(xī )南(nán )夷(yí )道(dào ),置(zhì )郡(jùn ),巴(bā )蜀(shǔ )民(mín )苦(kǔ )之(zhī ),诏(zhào )使(shǐ )弘(hóng )视(shì )之(zhī )。还(hái )奏(zòu )事(shì ),盛(shèng )毁(huǐ )西(xī )南(nán )夷(yí )无(wú )所(suǒ )用(yòng ),上(shàng )不(bú )听(tīng )。

弘(hóng )为(wéi )人(rén )恢(huī )奇(qí )多(duō )闻(wén ),常(cháng )称(chēng )以(yǐ )为(wéi )人(rén )主(zhǔ )病(bìng )不(bú )广(guǎng )大(dà ),人(rén )臣(chén )病(bìng )不(bú )俭(jiǎn )节(jiē )。弘(hóng )为(wéi )布(bù )被(bèi ),食(shí )不(bú )重(zhòng )肉(ròu )。後(hòu )母(mǔ )死(sǐ ),服(fú )丧(sàng )三(sān )年(nián )。每(měi )朝(cháo )会(huì )议(yì ),开(kāi )陈(chén )其(qí )端(duān ),令(lìng )人(rén )主(zhǔ )自(zì )择(zé ),不(bú )肯(kěn )面(miàn )折(shé )庭(tíng )争(zhēng )。於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )察(chá )其(qí )行(háng )敦(dūn )厚(hòu ),辩(biàn )论(lùn )有(yǒu )馀(yú ),习(xí )文(wén )法(fǎ )吏(lì )事(shì ),而(ér )又(yòu )缘(yuán )饰(shì )以(yǐ )儒(rú )术(shù ),上(shàng )大(dà )说(shuō )之(zhī )。二(èr )岁(suì )中(zhōng ),至(zhì )左(zuǒ )内(nèi )史(shǐ )。弘(hóng )奏(zòu )事(shì ),有(yǒu )不(bú )可(kě ),不(bú )庭(tíng )辩(biàn )之(zhī )。尝(cháng )与(yǔ )主(zhǔ )爵(jué )都(dōu )尉(wèi )汲(jí )黯(àn )请(qǐng )间(jiān ),汲(jí )黯(àn )先(xiān )发(fā )之(zhī ),弘(hóng )推(tuī )其(qí )後(hòu ),天(tiān )子(zǐ )常(cháng )说(shuō ),所(suǒ )言(yán )皆(jiē )听(tīng ),以(yǐ )此(cǐ )日(rì )益(yì )亲(qīn )贵(guì )。尝(cháng )与(yǔ )公(gōng )卿(qīng )约(yuē )议(yì ),至(zhì )上(shàng )前(qián ),皆(jiē )倍(bèi )其(qí )约(yuē )以(yǐ )顺(shùn )上(shàng )旨(zhǐ )。汲(jí )黯(àn )庭(tíng )诘(jié )弘(hóng )曰(yuē ):“齐(qí )人(rén )多(duō )诈(zhà )而(ér )无(wú )情(qíng )实(shí ),始(shǐ )与(yǔ )臣(chén )等(děng )建(jiàn )此(cǐ )议(yì ),今(jīn )皆(jiē )倍(bèi )之(zhī ),不(bú )忠(zhōng )。”上(shàng )问(wèn )弘(hóng )。弘(hóng )谢(xiè )曰(yuē ):“夫(fū )知(zhī )臣(chén )者(zhě )以(yǐ )臣(chén )为(wéi )忠(zhōng ),不(bú )知(zhī )臣(chén )者(zhě )以(yǐ )臣(chén )为(wéi )不(bú )忠(zhōng )。”上(shàng )然(rán )弘(hóng )言(yán )。左(zuǒ )右(yòu )幸(xìng )臣(chén )每(měi )毁(huǐ )弘(hóng ),上(shàng )益(yì )厚(hòu )遇(yù )之(zhī )。

元(yuán )朔(shuò )三(sān )年(nián ),张(zhāng )欧(ōu )免(miǎn ),以(yǐ )弘(hóng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。是(shì )时(shí )通(tōng )西(xī )南(nán )夷(yí ),东(dōng )置(zhì )沧(cāng )海(hǎi ),北(běi )筑(zhù )朔(shuò )方(fāng )之(zhī )郡(jùn )。弘(hóng )数(shù )谏(jiàn ),以(yǐ )为(wéi )罢(bà )敝(bì )中(zhōng )国(guó )以(yǐ )奉(fèng )无(wú )用(yòng )之(zhī )地(dì ),原(yuán )罢(bà )之(zhī )。於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )乃(nǎi )使(shǐ )硃(zhū )买(mǎi )臣(chén )等(děng )难(nán )弘(hóng )置(zhì )朔(shuò )方(fāng )之(zhī )便(biàn )。发(fā )十(shí )策(cè ),弘(hóng )不(bú )得(dé )一(yī )。弘(hóng )乃(nǎi )谢(xiè )曰(yuē ):“山(shān )东(dōng )鄙(bǐ )人(rén ),不(bú )知(zhī )其(qí )便(biàn )若(ruò )是(shì ),原(yuán )罢(bà )西(xī )南(nán )夷(yí )、沧(cāng )海(hǎi )而(ér )专(zhuān )奉(fèng )朔(shuò )方(fāng )。”上(shàng )乃(nǎi )许(xǔ )之(zhī )。

汲(jí )黯(àn )曰(yuē ):“弘(hóng )位(wèi )在(zài )三(sān )公(gōng ),奉(fèng )禄(lù )甚(shèn )多(duō )。然(rán )为(wéi )布(bù )被(bèi ),此(cǐ )诈(zhà )也(yě )。”上(shàng )问(wèn )弘(hóng )。弘(hóng )谢(xiè )曰(yuē ):“有(yǒu )之(zhī )。夫(fū )九(jiǔ )卿(qīng )与(yǔ )臣(chén )善(shàn )者(zhě )无(wú )过(guò )黯(àn ),然(rán )今(jīn )日(rì )庭(tíng )诘(jié )弘(hóng ),诚(chéng )中(zhōng )弘(hóng )之(zhī )病(bìng )。夫(fū )以(yǐ )三(sān )公(gōng )为(wéi )布(bù )被(bèi ),诚(chéng )饰(shì )诈(zhà )欲(yù )以(yǐ )钓(diào )名(míng )。且(qiě )臣(chén )闻(wén )管(guǎn )仲(zhòng )相(xiàng )齐(qí ),有(yǒu )三(sān )归(guī ),侈(chǐ )拟(nǐ )於(yú )君(jūn ),桓(huán )公(gōng )以(yǐ )霸(bà ),亦(yì )上(shàng )僭(jiàn )於(yú )君(jūn )。晏(yàn )婴(yīng )相(xiàng )景(jǐng )公(gōng ),食(shí )不(bú )重(zhòng )肉(ròu ),妾(qiè )不(bú )衣(yī )丝(sī ),齐(qí )国(guó )亦(yì )治(zhì ),此(cǐ )下(xià )比(bǐ )於(yú )民(mín )。今(jīn )臣(chén )弘(hóng )位(wèi )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū ),而(ér )为(wéi )布(bù )被(bèi ),自(zì )九(jiǔ )卿(qīng )以(yǐ )下(xià )至(zhì )於(yú )小(xiǎo )吏(lì ),无(wú )差(chà ),诚(chéng )如(rú )汲(jí )黯(àn )言(yán )。且(qiě )无(wú )汲(jí )黯(àn )忠(zhōng ),陛(bì )下(xià )安(ān )得(dé )闻(wén )此(cǐ )言(yán )。”天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )谦(qiān )让(ràng ),愈(yù )益(yì )厚(hòu )之(zhī )。卒(zú )以(yǐ )弘(hóng )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng ),封(fēng )平(píng )津(jīn )侯(hóu )。

弘(hóng )为(wéi )人(rén )意(yì )忌(jì ),外(wài )宽(kuān )内(nèi )深(shēn )。诸(zhū )尝(cháng )与(yǔ )弘(hóng )有(yǒu )卻(què )者(zhě ),虽(suī )详(xiáng )与(yǔ )善(shàn ),阴(yīn )报(bào )其(qí )祸(huò )。杀(shā )主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn ),徙(xǐ )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )於(yú )胶(jiāo )西(xī ),皆(jiē )弘(hóng )之(zhī )力(lì )也(yě )。食(shí )一(yī )肉(ròu )脱(tuō )粟(sù )之(zhī )饭(fàn )。故(gù )人(rén )所(suǒ )善(shàn )宾(bīn )客(kè ),仰(yǎng )衣(yī )食(shí ),弘(hóng )奉(fèng )禄(lù )皆(jiē )以(yǐ )给(gěi )之(zhī ),家(jiā )无(wú )所(suǒ )馀(yú )。士(shì )亦(yì )以(yǐ )此(cǐ )贤(xián )之(zhī )。

淮(huái )南(nán )、衡(héng )山(shān )谋(móu )反(fǎn ),治(zhì )党(dǎng )与(yǔ )方(fāng )急(jí )。弘(hóng )病(bìng )甚(shèn ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )无(wú )功(gōng )而(ér )封(fēng ),位(wèi )至(zhì )丞(chéng )相(xiàng ),宜(yí )佐(zuǒ )明(míng )主(zhǔ )填(tián )抚(fǔ )国(guó )家(jiā ),使(shǐ )人(rén )由(yóu )臣(chén )子(zǐ )之(zhī )道(dào )。今(jīn )诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )畔(pàn )逆(nì )之(zhī )计(jì ),此(cǐ )皆(jiē )宰(zǎi )相(xiàng )奉(fèng )职(zhí )不(bú )称(chēng ),恐(kǒng )窃(qiè )病(bìng )死(sǐ ),无(wú )以(yǐ )塞(sāi )责(zé )。乃(nǎi )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )天(tiān )下(xià )之(zhī )通(tōng )道(dào )五(wǔ ),所(suǒ )以(yǐ )行(háng )之(zhī )者(zhě )三(sān )。曰(yuē )君(jūn )臣(chén ),父(fù )子(zǐ ),兄(xiōng )弟(dì ),夫(fū )妇(fù ),长(zhǎng )幼(yòu )之(zhī )序(xù ),此(cǐ )五(wǔ )者(zhě )天(tiān )下(xià )之(zhī )通(tōng )道(dào )也(yě )。智(zhì ),仁(rén ),勇(yǒng ),此(cǐ )三(sān )者(zhě )天(tiān )下(xià )之(zhī )通(tōng )德(dé ),所(suǒ )以(yǐ )行(háng )之(zhī )者(zhě )也(yě )。故(gù )曰(yuē )‘力(lì )行(háng )近(jìn )乎(hū )仁(rén ),好(hǎo )问(wèn )近(jìn )乎(hū )智(zhì ),知(zhī )耻(chǐ )近(jìn )乎(hū )勇(yǒng )’。知(zhī )此(cǐ )三(sān )者(zhě ),则(zé )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )自(zì )治(zhì );知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )自(zì )治(zhì ),然(rán )後(hòu )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )治(zhì )人(rén )。天(tiān )下(xià )未(wèi )有(yǒu )不(bú )能(néng )自(zì )治(zhì )而(ér )能(néng )治(zhì )人(rén )者(zhě )也(yě ),此(cǐ )百(bǎi )世(shì )不(bú )易(yì )之(zhī )道(dào )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )躬(gōng )行(háng )大(dà )孝(xiào ),鉴(jiàn )三(sān )王(wáng ),建(jiàn )周(zhōu )道(dào ),兼(jiān )文(wén )武(wǔ ),厉(lì )贤(xián )予(yǔ )禄(lù ),量(liàng )能(néng )授(shòu )官(guān )。今(jīn )臣(chén )弘(hóng )罢(bà )驽(nú )之(zhī )质(zhì ),无(wú )汗(hàn )马(mǎ )之(zhī )劳(láo ),陛(bì )下(xià )过(guò )意(yì )擢(zhuó )臣(chén )弘(hóng )卒(zú )伍(wǔ )之(zhī )中(zhōng ),封(fēng )为(wéi )列(liè )侯(hóu ),致(zhì )位(wèi )三(sān )公(gōng )。臣(chén )弘(hóng )行(háng )能(néng )不(bú )足(zú )以(yǐ )称(chēng ),素(sù )有(yǒu )负(fù )薪(xīn )之(zhī )病(bìng ),恐(kǒng )先(xiān )狗(gǒu )马(mǎ )填(tián )沟(gōu )壑(hè ),终(zhōng )无(wú )以(yǐ )报(bào )德(dé )塞(sāi )责(zé )。原(yuán )归(guī )侯(hóu )印(yìn ),乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ ),避(bì )贤(xián )者(zhě )路(lù )。”天(tiān )子(zǐ )报(bào )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )赏(shǎng )有(yǒu )功(gōng ),褎(yòu )有(yǒu )德(dé ),守(shǒu )成(chéng )尚(shàng )文(wén ),遭(zāo )遇(yù )右(yòu )武(wǔ ),未(wèi )有(yǒu )易(yì )此(cǐ )者(zhě )也(yě )。朕(zhèn )宿(xiǔ )昔(xī )庶(shù )几(jǐ )获(huò )承(chéng )尊(zūn )位(wèi ),惧(jù )不(bú )能(néng )宁(níng ),惟(wéi )所(suǒ )与(yǔ )共(gòng )为(wéi )治(zhì )者(zhě ),君(jūn )宜(yí )知(zhī )之(zhī )。盖(gài )君(jūn )子(zǐ )善(shàn )善(shàn )恶(è )恶(è ),君(jūn )若(ruò )谨(jǐn )行(háng ),常(cháng )在(zài )朕(zhèn )躬(gōng )。君(jūn )不(bú )幸(xìng )罹(lí )霜(shuāng )露(lù )之(zhī )病(bìng ),何(hé )恙(yàng )不(bú )已(yǐ ),乃(nǎi )上(shàng )书(shū )归(guī )侯(hóu ),乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ ),是(shì )章(zhāng )朕(zhèn )之(zhī )不(bú )德(dé )也(yě )。今(jīn )事(shì )少(shǎo )间(jiān ),君(jūn )其(qí )省(shěng )思(sī )虑(lǜ ),一(yī )精(jīng )神(shén ),辅(fǔ )以(yǐ )医(yī )药(yào )。”因(yīn )赐(cì )告(gào )牛(niú )酒(jiǔ )杂(zá )帛(bó )。居(jū )数(shù )月(yuè ),病(bìng )有(yǒu )瘳(chōu ),视(shì )事(shì )。

元(yuán )狩(shòu )二(èr )年(nián ),弘(hóng )病(bìng ),竟(jìng )以(yǐ )丞(chéng )相(xiàng )终(zhōng )。子(zǐ )度(dù )嗣(sì )为(wéi )平(píng )津(jīn )侯(hóu )。度(dù )为(wéi )山(shān )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )十(shí )馀(yú )岁(suì ),坐(zuò )法(fǎ )失(shī )侯(hóu )。

主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn )者(zhě ),齐(qí )临(lín )菑(zī )人(rén )也(yě )。学(xué )长(zhǎng )短(duǎn )纵(zòng )横(héng )之(zhī )术(shù ),晚(wǎn )乃(nǎi )学(xué )易(yì )、春(chūn )秋(qiū )、百(bǎi )家(jiā )言(yán )。游(yóu )齐(qí )诸(zhū )生(shēng )间(jiān ),莫(mò )能(néng )厚(hòu )遇(yù )也(yě )。齐(qí )诸(zhū )儒(rú )生(shēng )相(xiàng )与(yǔ )排(pái )摈(bìn ),不(bú )容(róng )於(yú )齐(qí )。家(jiā )贫(pín ),假(jiǎ )贷(dài )无(wú )所(suǒ )得(dé ),乃(nǎi )北(běi )游(yóu )燕(yàn )、赵(zhào )、中(zhōng )山(shān ),皆(jiē )莫(mò )能(néng )厚(hòu )遇(yù ),为(wéi )客(kè )甚(shèn )困(kùn )。孝(xiào )武(wǔ )元(yuán )光(guāng )元(yuán )年(nián )中(zhōng ),以(yǐ )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )莫(mò )足(zú )游(yóu )者(zhě ),乃(nǎi )西(xī )入(rù )关(guān )见(jiàn )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )。卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )数(shù )言(yán )上(shàng ),上(shàng )不(bú )召(zhào )。资(zī )用(yòng )乏(fá ),留(liú )久(jiǔ ),诸(zhū )公(gōng )宾(bīn )客(kè )多(duō )厌(yàn )之(zhī ),乃(nǎi )上(shàng )书(shū )阙(què )下(xià )。朝(cháo )奏(zòu ),暮(mù )召(zhào )入(rù )见(jiàn )。所(suǒ )言(yán )九(jiǔ )事(shì ),其(qí )八(bā )事(shì )为(wéi )律(lǜ )令(lìng ),一(yī )事(shì )谏(jiàn )伐(fá )匈(xiōng )奴(nú )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )明(míng )主(zhǔ )不(bú )恶(è )切(qiē )谏(jiàn )以(yǐ )博(bó )观(guān ),忠(zhōng )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )避(bì )重(zhòng )诛(zhū )以(yǐ )直(zhí )谏(jiàn ),是(shì )故(gù )事(shì )无(wú )遗(yí )策(cè )而(ér )功(gōng )流(liú )万(wàn )世(shì )。今(jīn )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )隐(yǐn )忠(zhōng )避(bì )死(sǐ )以(yǐ )效(xiào )愚(yú )计(jì ),原(yuán )陛(bì )下(xià )幸(xìng )赦(shè )而(ér )少(shǎo )察(chá )之(zhī )。

司(sī )马(mǎ )法(fǎ )曰(yuē ):“国(guó )虽(suī )大(dà ),好(hǎo )战(zhàn )必(bì )亡(wáng );天(tiān )下(xià )虽(suī )平(píng ),忘(wàng )战(zhàn )必(bì )危(wēi )。”天(tiān )下(xià )既(jì )平(píng ),天(tiān )子(zǐ )大(dà )凯(kǎi ),春(chūn )蒐(sōu )秋(qiū )狝(xiǎn ),诸(zhū )侯(hóu )春(chūn )振(zhèn )旅(lǚ ),秋(qiū )治(zhì )兵(bīng ),所(suǒ )以(yǐ )不(bú )忘(wàng )战(zhàn )也(yě )。且(qiě )夫(fū )怒(nù )者(zhě )逆(nì )德(dé )也(yě ),兵(bīng )者(zhě )凶(xiōng )器(qì )也(yě ),争(zhēng )者(zhě )末(mò )节(jiē )也(yě )。古(gǔ )之(zhī )人(rén )君(jūn )一(yī )怒(nù )必(bì )伏(fú )尸(shī )流(liú )血(xuè ),故(gù )圣(shèng )王(wáng )重(zhòng )行(háng )之(zhī )。夫(fū )务(wù )战(zhàn )胜(shèng )穷(qióng )武(wǔ )事(shì )者(zhě ),未(wèi )有(yǒu )不(bú )悔(huǐ )者(zhě )也(yě )。昔(xī )秦(qín )皇(huáng )帝(dì )任(rèn )战(zhàn )胜(shèng )之(zhī )威(wēi ),蚕(cán )食(shí )天(tiān )下(xià ),并(bìng )吞(tūn )战(zhàn )国(guó ),海(hǎi )内(nèi )为(wéi )一(yī ),功(gōng )齐(qí )三(sān )代(dài )。务(wù )胜(shèng )不(bú )休(xiū ),欲(yù )攻(gōng )匈(xiōng )奴(nú ),李(lǐ )斯(sī )谏(jiàn )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。夫(fū )匈(xiōng )奴(nú )无(wú )城(chéng )郭(guō )之(zhī )居(jū ),委(wěi )积(jī )之(zhī )守(shǒu ),迁(qiān )徙(xǐ )鸟(niǎo )举(jǔ ),难(nán )得(dé )而(ér )制(zhì )也(yě )。轻(qīng )兵(bīng )深(shēn )入(rù ),粮(liáng )食(shí )必(bì )绝(jué );踵(zhǒng )粮(liáng )以(yǐ )行(háng ),重(zhòng )不(bú )及(jí )事(shì )。得(dé )其(qí )地(dì )不(bú )足(zú )以(yǐ )为(wéi )利(lì )也(yě ),遇(yù )其(qí )民(mín )不(bú )可(kě )役(yì )而(ér )守(shǒu )也(yě )。胜(shèng )必(bì )杀(shā )之(zhī ),非(fēi )民(mín )父(fù )母(mǔ )也(yě )。靡(mí )弊(bì )中(zhōng )国(guó ),快(kuài )心(xīn )匈(xiōng )奴(nú ),非(fēi )长(zhǎng )策(cè )也(yě )。”秦(qín )皇(huáng )帝(dì )不(bú )听(tīng ),遂(suí )使(shǐ )蒙(méng )恬(tián )将(jiāng )兵(bīng )攻(gōng )胡(hú ),辟(pì )地(dì )千(qiān )里(lǐ ),以(yǐ )河(hé )为(wéi )境(jìng )。地(dì )固(gù )泽(zé )卤(lǔ ),不(bú )生(shēng )五(wǔ )穀(yù )。然(rán )後(hòu )发(fā )天(tiān )下(xià )丁(dīng )男(nán )以(yǐ )守(shǒu )北(běi )河(hé )。暴(bào )兵(bīng )露(lù )师(shī )十(shí )有(yǒu )馀(yú )年(nián ),死(sǐ )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù ),终(zhōng )不(bú )能(néng )逾(yú )河(hé )而(ér )北(běi )。是(shì )岂(qǐ )人(rén )众(zhòng )不(bú )足(zú ),兵(bīng )革(gé )不(bú )备(bèi )哉(zāi )?其(qí )势(shì )不(bú )可(kě )也(yě )。又(yòu )使(shǐ )天(tiān )下(xià )蜚(fēi )刍(chú )輓(wǎn )粟(sù ),起(qǐ )於(yú )黄(huáng )、腄(hóu )、琅(láng )邪(xié )负(fù )海(hǎi )之(zhī )郡(jùn ),转(zhuǎn )输(shū )北(běi )河(hé ),率(lǜ )三(sān )十(shí )锺(zhōng )而(ér )致(zhì )一(yī )石(shí )。男(nán )子(zǐ )疾(jí )耕(gēng )不(bú )足(zú )於(yú )粮(liáng )饟(xiǎng ),女(nǚ )子(zǐ )纺(fǎng )绩(jì )不(bú )足(zú )於(yú )帷(wéi )幕(mù )。百(bǎi )姓(xìng )靡(mí )敝(bì ),孤(gū )寡(guǎ )老(lǎo )弱(ruò )不(bú )能(néng )相(xiàng )养(yǎng ),道(dào )路(lù )死(sǐ )者(zhě )相(xiàng )望(wàng ),盖(gài )天(tiān )下(xià )始(shǐ )畔(pàn )秦(qín )也(yě )。

及(jí )至(zhì )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )定(dìng )天(tiān )下(xià ),略(luè )地(dì )於(yú )边(biān ),闻(wén )匈(xiōng )奴(nú )聚(jù )於(yú )代(dài )谷(gǔ )之(zhī )外(wài )而(ér )欲(yù )击(jī )之(zhī )。御(yù )史(shǐ )成(chéng )进(jìn )谏(jiàn )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。夫(fū )匈(xiōng )奴(nú )之(zhī )性(xìng ),兽(shòu )聚(jù )而(ér )鸟(niǎo )散(sàn ),从(cóng )之(zhī )如(rú )搏(bó )影(yǐng )。今(jīn )以(yǐ )陛(bì )下(xià )盛(shèng )德(dé )攻(gōng )匈(xiōng )奴(nú ),臣(chén )窃(qiè )危(wēi )之(zhī )。”高(gāo )帝(dì )不(bú )听(tīng ),遂(suí )北(běi )至(zhì )於(yú )代(dài )谷(gǔ ),果(guǒ )有(yǒu )平(píng )城(chéng )之(zhī )围(wéi )。高(gāo )皇(huáng )帝(dì )盖(gài )悔(huǐ )之(zhī )甚(shèn ),乃(nǎi )使(shǐ )刘(liú )敬(jìng )往(wǎng )结(jié )和(hé )亲(qīn )之(zhī )约(yuē ),然(rán )後(hòu )天(tiān )下(xià )忘(wàng )干(gàn )戈(gē )之(zhī )事(shì )。故(gù )兵(bīng )法(fǎ )曰(yuē )“兴(xìng )师(shī )十(shí )万(wàn ),日(rì )费(fèi )千(qiān )金(jīn )”。夫(fū )秦(qín )常(cháng )积(jī )众(zhòng )暴(bào )兵(bīng )数(shù )十(shí )万(wàn )人(rén ),虽(suī )有(yǒu )覆(fù )军(jūn )杀(shā )将(jiāng )系(xì )虏(lǔ )单(dān )于(yú )之(zhī )功(gōng ),亦(yì )適(shì )足(zú )以(yǐ )结(jié )怨(yuàn )深(shēn )雠(chóu ),不(bú )足(zú )以(yǐ )偿(cháng )天(tiān )下(xià )之(zhī )费(fèi )。夫(fū )上(shàng )虚(xū )府(fǔ )库(kù ),下(xià )敝(bì )百(bǎi )姓(xìng ),甘(gān )心(xīn )於(yú )外(wài )国(guó ),非(fēi )完(wán )事(shì )也(yě )。夫(fū )匈(xiōng )奴(nú )难(nán )得(dé )而(ér )制(zhì ),非(fēi )一(yī )世(shì )也(yě )。行(háng )盗(dào )侵(qīn )驱(qū ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )业(yè )也(yě ),天(tiān )性(xìng )固(gù )然(rán )。上(shàng )及(jí )虞(yú )夏(xià )殷(yīn )周(zhōu ),固(gù )弗(fú )程(chéng )督(dū ),禽(qín )兽(shòu )畜(chù )之(zhī ),不(bú )属(shǔ )为(wéi )人(rén )。夫(fū )上(shàng )不(bú )观(guān )虞(yú )夏(xià )殷(yīn )周(zhōu )之(zhī )统(tǒng ),而(ér )下(xià )近(jìn )世(shì )之(zhī )失(shī ),此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )大(dà )忧(yōu ),百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )所(suǒ )疾(jí )苦(kǔ )也(yě )。且(qiě )夫(fū )兵(bīng )久(jiǔ )则(zé )变(biàn )生(shēng ),事(shì )苦(kǔ )则(zé )虑(lǜ )易(yì )。乃(nǎi )使(shǐ )边(biān )境(jìng )之(zhī )民(mín )弊(bì )靡(mí )愁(chóu )苦(kǔ )而(ér )有(yǒu )离(lí )心(xīn ),将(jiāng )吏(lì )相(xiàng )疑(yí )而(ér )外(wài )市(shì ),故(gù )尉(wèi )佗(tuó )、章(zhāng )邯(hán )得(dé )以(yǐ )成(chéng )其(qí )私(sī )也(yě )。夫(fū )秦(qín )政(zhèng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )行(háng )者(zhě ),权(quán )分(fèn )乎(hū )二(èr )子(zǐ ),此(cǐ )得(dé )失(shī )之(zhī )效(xiào )也(yě )。故(gù )周(zhōu )书(shū )曰(yuē )“安(ān )危(wēi )在(zài )出(chū )令(lìng ),存(cún )亡(wáng )在(zài )所(suǒ )用(yòng )”。原(yuán )陛(bì )下(xià )详(xiáng )察(chá )之(zhī ),少(shǎo )加(jiā )意(yì )而(ér )熟(shú )虑(lǜ )焉(yān )。

是(shì )时(shí )赵(zhào )人(rén )徐(xú )乐(lè )、齐(qí )人(rén )严(yán )安(ān )俱(jù )上(shàng )书(shū )言(yán )世(shì )务(wù ),各(gè )一(yī )事(shì )。徐(xú )乐(lè )曰(yuē ):臣(chén )闻(wén )天(tiān )下(xià )之(zhī )患(huàn )在(zài )於(yú )土(tǔ )崩(bēng ),不(bú )在(zài )於(yú )瓦(wǎ )解(jiě ),古(gǔ )今(jīn )一(yī )也(yě )。何(hé )谓(wèi )土(tǔ )崩(bēng )?秦(qín )之(zhī )末(mò )世(shì )是(shì )也(yě )。陈(chén )涉(shè )无(wú )千(qiān )乘(chéng )之(zhī )尊(zūn ),尺(chǐ )土(tǔ )之(zhī )地(dì ),身(shēn )非(fēi )王(wáng )公(gōng )大(dà )人(rén )名(míng )族(zú )之(zhī )後(hòu ),无(wú )乡(xiāng )曲(qǔ )之(zhī )誉(yù ),非(fēi )有(yǒu )孔(kǒng )、墨(mò )、曾(céng )子(zǐ )之(zhī )贤(xián ),陶(táo )硃(zhū )、猗(yī )顿(dùn )之(zhī )富(fù )也(yě ),然(rán )起(qǐ )穷(qióng )巷(xiàng ),奋(fèn )棘(jí )矜(jīn ),偏(piān )袒(tǎn )大(dà )呼(hū )而(ér )天(tiān )下(xià )从(cóng )风(fēng ),此(cǐ )其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?由(yóu )民(mín )困(kùn )而(ér )主(zhǔ )不(bú )恤(xù ),下(xià )怨(yuàn )而(ér )上(shàng )不(bú )知(zhī ),俗(sú )已(yǐ )乱(luàn )而(ér )政(zhèng )不(bú )脩(yǒu ),此(cǐ )三(sān )者(zhě )陈(chén )涉(shè )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )资(zī )也(yě )。是(shì )之(zhī )谓(wèi )土(tǔ )崩(bēng )。故(gù )曰(yuē )天(tiān )下(xià )之(zhī )患(huàn )在(zài )於(yú )土(tǔ )崩(bēng )。何(hé )谓(wèi )瓦(wǎ )解(jiě )?吴(wú )、楚(chǔ )、齐(qí )、赵(zhào )之(zhī )兵(bīng )是(shì )也(yě )。七(qī )国(guó )谋(móu )为(wéi )大(dà )逆(nì ),号(hào )皆(jiē )称(chēng )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )君(jūn ),带(dài )甲(jiǎ )数(shù )十(shí )万(wàn ),威(wēi )足(zú )以(yǐ )严(yán )其(qí )境(jìng )内(nèi ),财(cái )足(zú )以(yǐ )劝(quàn )其(qí )士(shì )民(mín ),然(rán )不(bú )能(néng )西(xī )攘(rǎng )尺(chǐ )寸(cùn )之(zhī )地(dì )而(ér )身(shēn )为(wéi )禽(qín )於(yú )中(zhōng )原(yuán )者(zhě ),此(cǐ )其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?非(fēi )权(quán )轻(qīng )於(yú )匹(pǐ )夫(fū )而(ér )兵(bīng )弱(ruò )於(yú )陈(chén )涉(shè )也(yě ),当(dāng )是(shì )之(zhī )时(shí ),先(xiān )帝(dì )之(zhī )德(dé )泽(zé )未(wèi )衰(shuāi )而(ér )安(ān )土(tǔ )乐(lè )俗(sú )之(zhī )民(mín )众(zhòng ),故(gù )诸(zhū )侯(hóu )无(wú )境(jìng )外(wài )之(zhī )助(zhù )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )瓦(wǎ )解(jiě ),故(gù )曰(yuē )天(tiān )下(xià )之(zhī )患(huàn )不(bú )在(zài )瓦(wǎ )解(jiě )。由(yóu )是(shì )观(guān )之(zhī ),天(tiān )下(xià )诚(chéng )有(yǒu )土(tǔ )崩(bēng )之(zhī )势(shì ),虽(suī )布(bù )衣(yī )穷(qióng )处(chù )之(zhī )士(shì )或(huò )首(shǒu )恶(è )而(ér )危(wēi )海(hǎi )内(nèi ),陈(chén )涉(shè )是(shì )也(yě )。况(kuàng )三(sān )晋(jìn )之(zhī )君(jūn )或(huò )存(cún )乎(hū )!天(tiān )下(xià )虽(suī )未(wèi )有(yǒu )大(dà )治(zhì )也(yě ),诚(chéng )能(néng )无(wú )土(tǔ )崩(bēng )之(zhī )势(shì ),虽(suī )有(yǒu )彊(jiāng )国(guó )劲(jìn )兵(bīng )不(bú )得(dé )旋(xuán )踵(zhǒng )而(ér )身(shēn )为(wéi )禽(qín )矣(yǐ ),吴(wú )、楚(chǔ )、齐(qí )、赵(zhào )是(shì )也(yě )。况(kuàng )群(qún )臣(chén )百(bǎi )姓(xìng )能(néng )为(wéi )乱(luàn )乎(hū )哉(zāi )!此(cǐ )二(èr )体(tǐ )者(zhě ),安(ān )危(wēi )之(zhī )明(míng )要(yào )也(yě ),贤(xián )主(zhǔ )所(suǒ )留(liú )意(yì )而(ér )深(shēn )察(chá )也(yě )。

间(jiān )者(zhě )关(guān )东(dōng )五(wǔ )穀(yù )不(bú )登(dēng ),年(nián )岁(suì )未(wèi )复(fù ),民(mín )多(duō )穷(qióng )困(kùn ),重(zhòng )之(zhī )以(yǐ )边(biān )境(jìng )之(zhī )事(shì ),推(tuī )数(shù )循(xún )理(lǐ )而(ér )观(guān )之(zhī ),则(zé )民(mín )且(qiě )有(yǒu )不(bú )安(ān )其(qí )处(chù )者(zhě )矣(yǐ )。不(bú )安(ān )故(gù )易(yì )动(dòng )。易(yì )动(dòng )者(zhě ),土(tǔ )崩(bēng )之(zhī )势(shì )也(yě )。故(gù )贤(xián )主(zhǔ )独(dú )观(guān )万(wàn )化(huà )之(zhī )原(yuán ),明(míng )於(yú )安(ān )危(wēi )之(zhī )机(jī ),脩(yǒu )之(zhī )庙(miào )堂(táng )之(zhī )上(shàng ),而(ér )销(xiāo )未(wèi )形(xíng )之(zhī )患(huàn )。其(qí )要(yào ),期(qī )使(shǐ )天(tiān )下(xià )无(wú )土(tǔ )崩(bēng )之(zhī )势(shì )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。故(gù )虽(suī )有(yǒu )彊(jiāng )国(guó )劲(jìn )兵(bīng ),陛(bì )下(xià )逐(zhú )走(zǒu )兽(shòu ),射(shè )蜚(fēi )鸟(niǎo ),弘(hóng )游(yóu )燕(yàn )之(zhī )囿(yòu ),淫(yín )纵(zòng )恣(zì )之(zhī )观(guān ),极(jí )驰(chí )骋(chěng )之(zhī )乐(lè ),自(zì )若(ruò )也(yě )。金(jīn )石(shí )丝(sī )竹(zhú )之(zhī )声(shēng )不(bú )绝(jué )於(yú )耳(ěr ),帷(wéi )帐(zhàng )之(zhī )私(sī )俳(pái )优(yōu )侏(zhū )儒(rú )之(zhī )笑(xiào )不(bú )乏(fá )於(yú )前(qián ),而(ér )天(tiān )下(xià )无(wú )宿(xiǔ )忧(yōu )。名(míng )何(hé )必(bì )汤(tāng )武(wǔ ),俗(sú )何(hé )必(bì )成(chéng )康(kāng )!虽(suī )然(rán ),臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )陛(bì )下(xià )天(tiān )然(rán )之(zhī )圣(shèng ),宽(kuān )仁(rén )之(zhī )资(zī ),而(ér )诚(chéng )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )务(wù ),则(zé )汤(tāng )武(wǔ )之(zhī )名(míng )不(bú )难(nán )侔(móu ),而(ér )成(chéng )康(kāng )之(zhī )俗(sú )可(kě )复(fù )兴(xìng )也(yě )。此(cǐ )二(èr )体(tǐ )者(zhě )立(lì ),然(rán )後(hòu )处(chù )尊(zūn )安(ān )之(zhī )实(shí ),扬(yáng )名(míng )广(guǎng )誉(yù )於(yú )当(dāng )世(shì ),亲(qīn )天(tiān )下(xià )而(ér )服(fú )四(sì )夷(yí ),馀(yú )恩(ēn )遗(yí )德(dé )为(wéi )数(shù )世(shì )隆(lóng ),南(nán )面(miàn )负(fù )扆(yǐ )摄(shè )袂(mèi )而(ér )揖(yī )王(wáng )公(gōng ),此(cǐ )陛(bì )下(xià )之(zhī )所(suǒ )服(fú )也(yě )。臣(chén )闻(wén )图(tú )王(wáng )不(bú )成(chéng ),其(qí )敝(bì )足(zú )以(yǐ )安(ān )。安(ān )则(zé )陛(bì )下(xià )何(hé )求(qiú )而(ér )不(bú )得(dé ),何(hé )为(wéi )而(ér )不(bú )成(chéng ),何(hé )征(zhēng )而(ér )不(bú )服(fú )乎(hū )哉(zāi )!严(yán )安(ān )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )周(zhōu )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),其(qí )治(zhì )三(sān )百(bǎi )馀(yú )岁(suì ),成(chéng )康(kāng )其(qí )隆(lóng )也(yě ),刑(xíng )错(cuò )四(sì )十(shí )馀(yú )年(nián )而(ér )不(bú )用(yòng )。及(jí )其(qí )衰(shuāi )也(yě ),亦(yì )三(sān )百(bǎi )馀(yú )岁(suì ),故(gù )五(wǔ )伯(bó )更(gèng )起(qǐ )。五(wǔ )伯(bó )者(zhě ),常(cháng )佐(zuǒ )天(tiān )子(zǐ )兴(xìng )利(lì )除(chú )害(hài ),诛(zhū )暴(bào )禁(jìn )邪(xié ),匡(kuāng )正(zhèng )海(hǎi )内(nèi ),以(yǐ )尊(zūn )天(tiān )子(zǐ )。五(wǔ )伯(bó )既(jì )没(méi ),贤(xián )圣(shèng )莫(mò )续(xù ),天(tiān )子(zǐ )孤(gū )弱(ruò ),号(hào )令(lìng )不(bú )行(háng )。诸(zhū )侯(hóu )恣(zì )行(háng ),彊(jiāng )陵(líng )弱(ruò ),众(zhòng )暴(bào )寡(guǎ ),田(tián )常(cháng )篡(cuàn )齐(qí ),六(liù )卿(qīng )分(fèn )晋(jìn ),并(bìng )为(wéi )战(zhàn )国(guó ),此(cǐ )民(mín )之(zhī )始(shǐ )苦(kǔ )也(yě )。於(yú )是(shì )彊(jiāng )国(guó )务(wù )攻(gōng ),弱(ruò )国(guó )备(bèi )守(shǒu ),合(hé )从(cóng )连(lián )横(héng ),驰(chí )车(chē )击(jī )毂(gū ),介(jiè )胄(zhòu )生(shēng )虮(jǐ )虱(shī ),民(mín )无(wú )所(suǒ )告(gào )愬(sè )。

及(jí )至(zhì )秦(qín )王(wáng ),蚕(cán )食(shí )天(tiān )下(xià ),并(bìng )吞(tūn )战(zhàn )国(guó ),称(chēng )号(hào )曰(yuē )皇(huáng )帝(dì ),主(zhǔ )海(hǎi )内(nèi )之(zhī )政(zhèng ),坏(huài )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )城(chéng ),销(xiāo )其(qí )兵(bīng ),铸(zhù )以(yǐ )为(wéi )锺(zhōng )虡(jù ),示(shì )不(bú )复(fù )用(yòng )。元(yuán )元(yuán )黎(lí )民(mín )得(dé )免(miǎn )於(yú )战(zhàn )国(guó ),逢(féng )明(míng )天(tiān )子(zǐ ),人(rén )人(rén )自(zì )以(yǐ )为(wéi )更(gèng )生(shēng )。乡(xiāng )使(shǐ )秦(qín )缓(huǎn )其(qí )刑(xíng )罚(fá ),薄(báo )赋(fù )敛(liǎn ),省(shěng )繇(yáo )役(yì ),贵(guì )仁(rén )义(yì ),贱(jiàn )权(quán )利(lì ),上(shàng )笃(dǔ )厚(hòu ),下(xià )智(zhì )巧(qiǎo ),变(biàn )风(fēng )易(yì )俗(sú ),化(huà )於(yú )海(hǎi )内(nèi ),则(zé )世(shì )世(shì )必(bì )安(ān )矣(yǐ )。秦(qín )不(bú )行(háng )是(shì )风(fēng )而(ér )其(qí )故(gù )俗(sú ),为(wéi )智(zhì )巧(qiǎo )权(quán )利(lì )者(zhě )进(jìn ),笃(dǔ )厚(hòu )忠(zhōng )信(xìn )者(zhě )退(tuì );法(fǎ )严(yán )政(zhèng )峻(jùn ),谄(chǎn )谀(yú )者(zhě )众(zhòng ),日(rì )闻(wén )其(qí )美(měi ),意(yì )广(guǎng )心(xīn )轶(yì )。欲(yù )肆(sì )威(wēi )海(hǎi )外(wài ),乃(nǎi )使(shǐ )蒙(méng )恬(tián )将(jiāng )兵(bīng )以(yǐ )北(běi )攻(gōng )胡(hú ),辟(pì )地(dì )进(jìn )境(jìng ),戍(shù )於(yú )北(běi )河(hé ),蜚(fēi )刍(chú )輓(wǎn )粟(sù )以(yǐ )随(suí )其(qí )後(hòu )。又(yòu )使(shǐ )尉(wèi )屠(tú )睢(suī )将(jiāng )楼(lóu )船(chuán )之(zhī )士(shì )南(nán )攻(gōng )百(bǎi )越(yuè ),使(shǐ )监(jiān )禄(lù )凿(záo )渠(qú )运(yùn )粮(liáng ),深(shēn )入(rù )越(yuè ),越(yuè )人(rén )遁(dùn )逃(táo )。旷(kuàng )日(rì )持(chí )久(jiǔ ),粮(liáng )食(shí )绝(jué )乏(fá ),越(yuè )人(rén )击(jī )之(zhī ),秦(qín )兵(bīng )大(dà )败(bài )。秦(qín )乃(nǎi )使(shǐ )尉(wèi )佗(tuó )将(jiāng )卒(zú )以(yǐ )戍(shù )越(yuè )。当(dāng )是(shì )时(shí ),秦(qín )祸(huò )北(běi )构(gòu )於(yú )胡(hú ),南(nán )挂(guà )於(yú )越(yuè ),宿(xiǔ )兵(bīng )无(wú )用(yòng )之(zhī )地(dì ),进(jìn )而(ér )不(bú )得(dé )退(tuì )。行(háng )十(shí )馀(yú )年(nián ),丁(dīng )男(nán )被(bèi )甲(jiǎ ),丁(dīng )女(nǚ )转(zhuǎn )输(shū ),苦(kǔ )不(bú )聊(liáo )生(shēng ),自(zì )经(jīng )於(yú )道(dào )树(shù ),死(sǐ )者(zhě )相(xiàng )望(wàng )。及(jí )秦(qín )皇(huáng )帝(dì )崩(bēng ),天(tiān )下(xià )大(dà )叛(pàn )。陈(chén )胜(shèng )、吴(wú )广(guǎng )举(jǔ )陈(chén ),武(wǔ )臣(chén )、张(zhāng )耳(ěr )举(jǔ )赵(zhào ),项(xiàng )梁(liáng )举(jǔ )吴(wú ),田(tián )儋(dān )举(jǔ )齐(qí ),景(jǐng )驹(jū )举(jǔ )郢(yǐng ),周(zhōu )市(shì )举(jǔ )魏(wèi ),韩(hán )广(guǎng )举(jǔ )燕(yàn ),穷(qióng )山(shān )通(tōng )谷(gǔ )豪(háo )士(shì )并(bìng )起(qǐ ),不(bú )可(kě )胜(shèng )载(zǎi )也(yě )。然(rán )皆(jiē )非(fēi )公(gōng )侯(hóu )之(zhī )後(hòu ),非(fēi )长(zhǎng )官(guān )之(zhī )吏(lì )也(yě )。无(wú )尺(chǐ )寸(cùn )之(zhī )势(shì ),起(qǐ )闾(lǘ )巷(xiàng ),杖(zhàng )棘(jí )矜(jīn ),应(yīng )时(shí )而(ér )皆(jiē )动(dòng ),不(bú )谋(móu )而(ér )俱(jù )起(qǐ ),不(bú )约(yuē )而(ér )同(tóng )会(huì ),壤(rǎng )长(zhǎng )地(dì )进(jìn ),至(zhì )于(yú )霸(bà )王(wáng ),时(shí )教(jiāo )使(shǐ )然(rán )也(yě )。秦(qín )贵(guì )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),富(fù )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),灭(miè )世(shì )绝(jué )祀(sì )者(zhě ),穷(qióng )兵(bīng )之(zhī )祸(huò )也(yě )。故(gù )周(zhōu )失(shī )之(zhī )弱(ruò ),秦(qín )失(shī )之(zhī )彊(jiāng ),不(bú )变(biàn )之(zhī )患(huàn )也(yě )。

今(jīn )欲(yù )招(zhāo )南(nán )夷(yí ),朝(cháo )夜(yè )郎(láng ),降(jiàng )羌(qiāng )僰(bó ),略(luè )濊(wèi )州(zhōu ),建(jiàn )城(chéng )邑(yì ),深(shēn )入(rù )匈(xiōng )奴(nú ),燔(fán )其(qí )茏(lóng )城(chéng ),议(yì )者(zhě )美(měi )之(zhī )。此(cǐ )人(rén )臣(chén )之(zhī )利(lì )也(yě ),非(fēi )天(tiān )下(xià )之(zhī )长(zhǎng )策(cè )也(yě )。今(jīn )中(zhōng )国(guó )无(wú )狗(gǒu )吠(fèi )之(zhī )惊(jīng ),而(ér )外(wài )累(lèi )於(yú )远(yuǎn )方(fāng )之(zhī )备(bèi ),靡(mí )敝(bì )国(guó )家(jiā ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )子(zǐ )民(mín )也(yě )。行(háng )无(wú )穷(qióng )之(zhī )欲(yù ),甘(gān )心(xīn )快(kuài )意(yì ),结(jié )怨(yuàn )於(yú )匈(xiōng )奴(nú ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )安(ān )边(biān )也(yě )。祸(huò )结(jié )而(ér )不(bú )解(jiě ),兵(bīng )休(xiū )而(ér )复(fù )起(qǐ ),近(jìn )者(zhě )愁(chóu )苦(kǔ ),远(yuǎn )者(zhě )惊(jīng )骇(hài ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )持(chí )久(jiǔ )也(yě )。今(jīn )天(tiān )下(xià )锻(duàn )甲(jiǎ )砥(dǐ )剑(jiàn ),桥(qiáo )箭(jiàn )累(lèi )弦(xián ),转(zhuǎn )输(shū )运(yùn )粮(liáng ),未(wèi )见(jiàn )休(xiū )时(shí ),此(cǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )所(suǒ )共(gòng )忧(yōu )也(yě )。夫(fū )兵(bīng )久(jiǔ )而(ér )变(biàn )起(qǐ ),事(shì )烦(fán )而(ér )虑(lǜ )生(shēng )。今(jīn )外(wài )郡(jùn )之(zhī )地(dì )或(huò )几(jǐ )千(qiān )里(lǐ ),列(liè )城(chéng )数(shù )十(shí ),形(xíng )束(shù )壤(rǎng )制(zhì ),旁(páng )胁(xié )诸(zhū )侯(hóu ),非(fēi )公(gōng )室(shì )之(zhī )利(lì )也(yě )。上(shàng )观(guān )齐(qí )晋(jìn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )亡(wáng )者(zhě ),公(gōng )室(shì )卑(bēi )削(xuē ),六(liù )卿(qīng )大(dà )盛(shèng )也(yě );下(xià )观(guān )秦(qín )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )灭(miè )者(zhě ),严(yán )法(fǎ )刻(kè )深(shēn ),欲(yù )大(dà )无(wú )穷(qióng )也(yě )。今(jīn )郡(jùn )守(shǒu )之(zhī )权(quán ),非(fēi )特(tè )六(liù )卿(qīng )之(zhī )重(zhòng )也(yě );地(dì )几(jǐ )千(qiān )里(lǐ ),非(fēi )特(tè )闾(lǘ )巷(xiàng )之(zhī )资(zī )也(yě );甲(jiǎ )兵(bīng )器(qì )械(xiè ),非(fēi )特(tè )棘(jí )矜(jīn )之(zhī )用(yòng )也(yě ):以(yǐ )遭(zāo )万(wàn )世(shì )之(zhī )变(biàn ),则(zé )不(bú )可(kě )称(chēng )讳(huì )也(yě )。

书(shū )奏(zòu )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )召(zhào )见(jiàn )三(sān )人(rén ),谓(wèi )曰(yuē ):“公(gōng )等(děng )皆(jiē )安(ān )在(zài )?何(hé )相(xiàng )见(jiàn )之(zhī )晚(wǎn )也(yě )!”於(yú )是(shì )上(shàng )乃(nǎi )拜(bài )主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn )、徐(xú )乐(lè )、严(yán )安(ān )为(wéi )郎(láng )中(zhōng )。数(shù )见(jiàn ),上(shàng )疏(shū )言(yán )事(shì ),诏(zhào )拜(bài )偃(yǎn )为(wéi )谒(yè )者(zhě ),迁(qiān )为(wéi )中(zhōng )大(dà )夫(fū )。一(yī )岁(suì )中(zhōng )四(sì )迁(qiān )偃(yǎn )。

偃(yǎn )说(shuō )上(shàng )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )过(guò )百(bǎi )里(lǐ ),彊(jiāng )弱(ruò )之(zhī )形(xíng )易(yì )制(zhì )。今(jīn )诸(zhū )侯(hóu )或(huò )连(lián )城(chéng )数(shù )十(shí ),地(dì )方(fāng )千(qiān )里(lǐ ),缓(huǎn )则(zé )骄(jiāo )奢(shē )易(yì )为(wéi )淫(yín )乱(luàn ),急(jí )则(zé )阻(zǔ )其(qí )彊(jiāng )而(ér )合(hé )从(cóng )以(yǐ )逆(nì )京(jīng )师(shī )。今(jīn )以(yǐ )法(fǎ )割(gē )削(xuē )之(zhī ),则(zé )逆(nì )节(jiē )萌(méng )起(qǐ ),前(qián )日(rì )晁(cháo )错(cuò )是(shì )也(yě )。今(jīn )诸(zhū )侯(hóu )子(zǐ )弟(dì )或(huò )十(shí )数(shù ),而(ér )適(shì )嗣(sì )代(dài )立(lì ),馀(yú )虽(suī )骨(gǔ )肉(ròu ),无(wú )尺(chǐ )寸(cùn )地(dì )封(fēng ),则(zé )仁(rén )孝(xiào )之(zhī )道(dào )不(bú )宣(xuān )。原(yuán )陛(bì )下(xià )令(lìng )诸(zhū )侯(hóu )得(dé )推(tuī )恩(ēn )分(fèn )子(zǐ )弟(dì ),以(yǐ )地(dì )侯(hóu )之(zhī )。彼(bǐ )人(rén )人(rén )喜(xǐ )得(dé )所(suǒ )原(yuán ),上(shàng )以(yǐ )德(dé )施(shī ),实(shí )分(fèn )其(qí )国(guó ),不(bú )削(xuē )而(ér )稍(shāo )弱(ruò )矣(yǐ )。”於(yú )是(shì )上(shàng )从(cóng )其(qí )计(jì )。又(yòu )说(shuō )上(shàng )曰(yuē ):“茂(mào )陵(líng )初(chū )立(lì ),天(tiān )下(xià )豪(háo )桀(jié )并(bìng )兼(jiān )之(zhī )家(jiā ),乱(luàn )众(zhòng )之(zhī )民(mín ),皆(jiē )可(kě )徙(xǐ )茂(mào )陵(líng ),内(nèi )实(shí )京(jīng )师(shī ),外(wài )销(xiāo )奸(jiān )猾(huá ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )不(bú )诛(zhū )而(ér )害(hài )除(chú )。”上(shàng )又(yòu )从(cóng )其(qí )计(jì )。

尊(zūn )立(lì )卫(wèi )皇(huáng )后(hòu ),及(jí )发(fā )燕(yàn )王(wáng )定(dìng )国(guó )阴(yīn )事(shì ),盖(gài )偃(yǎn )有(yǒu )功(gōng )焉(yān )。大(dà )臣(chén )皆(jiē )畏(wèi )其(qí )口(kǒu ),赂(lù )遗(yí )累(lèi )千(qiān )金(jīn )。人(rén )或(huò )说(shuō )偃(yǎn )曰(yuē ):“太(tài )横(héng )矣(yǐ )。”主(zhǔ )父(fù )曰(yuē ):“臣(chén )结(jié )发(fā )游(yóu )学(xué )四(sì )十(shí )馀(yú )年(nián ),身(shēn )不(bú )得(dé )遂(suí ),亲(qīn )不(bú )以(yǐ )为(wéi )子(zǐ ),昆(kūn )弟(dì )不(bú )收(shōu ),宾(bīn )客(kè )弃(qì )我(wǒ ),我(wǒ )戹(è )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ )。且(qiě )丈(zhàng )夫(fū )生(shēng )不(bú )五(wǔ )鼎(dǐng )食(shí ),死(sǐ )即(jí )五(wǔ )鼎(dǐng )烹(pēng )耳(ěr )。吾(wú )日(rì )暮(mù )途(tú )远(yuǎn ),故(gù )倒(dǎo )行(háng )暴(bào )施(shī )之(zhī )。”

偃(yǎn )盛(shèng )言(yán )朔(shuò )方(fāng )地(dì )肥(féi )饶(ráo ),外(wài )阻(zǔ )河(hé ),蒙(méng )恬(tián )城(chéng )之(zhī )以(yǐ )逐(zhú )匈(xiōng )奴(nú ),内(nèi )省(shěng )转(zhuǎn )输(shū )戍(shù )漕(cáo ),广(guǎng )中(zhōng )国(guó ),灭(miè )胡(hú )之(zhī )本(běn )也(yě )。上(shàng )览(lǎn )其(qí )说(shuō ),下(xià )公(gōng )卿(qīng )议(yì ),皆(jiē )言(yán )不(bú )便(biàn )。公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )曰(yuē ):“秦(qín )时(shí )常(cháng )发(fā )三(sān )十(shí )万(wàn )众(zhòng )筑(zhù )北(běi )河(hé ),终(zhōng )不(bú )可(kě )就(jiù ),已(yǐ )而(ér )弃(qì )之(zhī )。”主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn )盛(shèng )言(yán )其(qí )便(biàn ),上(shàng )竟(jìng )用(yòng )主(zhǔ )父(fù )计(jì ),立(lì )朔(shuò )方(fāng )郡(jùn )。

元(yuán )朔(shuò )二(èr )年(nián ),主(zhǔ )父(fù )言(yán )齐(qí )王(wáng )内(nèi )淫(yín )佚(yì )行(háng )僻(pì ),上(shàng )拜(bài )主(zhǔ )父(fù )为(wéi )齐(qí )相(xiàng )。至(zhì )齐(qí ),遍(biàn )召(zhào )昆(kūn )弟(dì )宾(bīn )客(kè ),散(sàn )五(wǔ )百(bǎi )金(jīn )予(yǔ )之(zhī ),数(shù )之(zhī )曰(yuē ):“始(shǐ )吾(wú )贫(pín )时(shí ),昆(kūn )弟(dì )不(bú )我(wǒ )衣(yī )食(shí ),宾(bīn )客(kè )不(bú )我(wǒ )内(nèi )门(mén );今(jīn )吾(wú )相(xiàng )齐(qí ),诸(zhū )君(jūn )迎(yíng )我(wǒ )或(huò )千(qiān )里(lǐ )。吾(wú )与(yǔ )诸(zhū )君(jūn )绝(jué )矣(yǐ ),毋(wú )复(fù )入(rù )偃(yǎn )之(zhī )门(mén )!”乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )以(yǐ )王(wáng )与(yǔ )姊(zǐ )奸(jiān )事(shì )动(dòng )王(wáng ),王(wáng )以(yǐ )为(wéi )终(zhōng )不(bú )得(dé )脱(tuō )罪(zuì ),恐(kǒng )效(xiào )燕(yàn )王(wáng )论(lùn )死(sǐ ),乃(nǎi )自(zì )杀(shā )。有(yǒu )司(sī )以(yǐ )闻(wén )。

主(zhǔ )父(fù )始(shǐ )为(wéi )布(bù )衣(yī )时(shí ),尝(cháng )游(yóu )燕(yàn )、赵(zhào ),及(jí )其(qí )贵(guì ),发(fā )燕(yàn )事(shì )。赵(zhào )王(wáng )恐(kǒng )其(qí )为(wéi )国(guó )患(huàn ),欲(yù )上(shàng )书(shū )言(yán )其(qí )阴(yīn )事(shì ),为(wéi )偃(yǎn )居(jū )中(zhōng ),不(bú )敢(gǎn )发(fā )。及(jí )为(wéi )齐(qí )相(xiàng ),出(chū )关(guān ),即(jí )使(shǐ )人(rén )上(shàng )书(shū ),告(gào )言(yán )主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn )受(shòu )诸(zhū )侯(hóu )金(jīn ),以(yǐ )故(gù )诸(zhū )侯(hóu )子(zǐ )弟(dì )多(duō )以(yǐ )得(dé )封(fēng )者(zhě )。及(jí )齐(qí )王(wáng )自(zì )杀(shā ),上(shàng )闻(wén )大(dà )怒(nù ),以(yǐ )为(wéi )主(zhǔ )父(fù )劫(jié )其(qí )王(wáng )令(lìng )自(zì )杀(shā ),乃(nǎi )徵(zhēng )下(xià )吏(lì )治(zhì )。主(zhǔ )父(fù )服(fú )受(shòu )诸(zhū )侯(hóu )金(jīn ),实(shí )不(bú )劫(jié )王(wáng )令(lìng )自(zì )杀(shā )。上(shàng )欲(yù )勿(wù )诛(zhū ),是(shì )时(shí )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū ),乃(nǎi )言(yán )曰(yuē ):“齐(qí )王(wáng )自(zì )杀(shā )无(wú )後(hòu ),国(guó )除(chú )为(wéi )郡(jùn ),入(rù )汉(hàn ),主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn )本(běn )首(shǒu )恶(è ),陛(bì )下(xià )不(bú )诛(zhū )主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn ),无(wú )以(yǐ )谢(xiè )天(tiān )下(xià )。”乃(nǎi )遂(suí )族(zú )主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn )。

主(zhǔ )父(fù )方(fāng )贵(guì )幸(xìng )时(shí ),宾(bīn )客(kè )以(yǐ )千(qiān )数(shù ),及(jí )其(qí )族(zú )死(sǐ ),无(wú )一(yī )人(rén )收(shōu )者(zhě ),唯(wéi )独(dú )洨(xiáo )孔(kǒng )车(chē )收(shōu )葬(zàng )之(zhī )。天(tiān )子(zǐ )後(hòu )闻(wén )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )孔(kǒng )车(chē )长(zhǎng )者(zhě )也(yě )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )行(háng )义(yì )虽(suī )脩(yǒu ),然(rán )亦(yì )遇(yù )时(shí )。汉(hàn )兴(xìng )八(bā )十(shí )馀(yú )年(nián )矣(yǐ ),上(shàng )方(fāng )乡(xiāng )文(wén )学(xué ),招(zhāo )俊(jùn )乂(ài ),以(yǐ )广(guǎng )儒(rú )墨(mò ),弘(hóng )为(wéi )举(jǔ )首(shǒu )。主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn )当(dāng )路(lù ),诸(zhū )公(gōng )皆(jiē )誉(yù )之(zhī ),及(jí )名(míng )败(bài )身(shēn )诛(zhū ),士(shì )争(zhēng )言(yán )其(qí )恶(è )。悲(bēi )夫(fū )!

太(tài )皇(huáng )太(tài )后(hòu )诏(zhào )大(dà )司(sī )徒(tú )大(dà )司(sī )空(kōng ):“盖(gài )闻(wén )治(zhì )国(guó )之(zhī )道(dào ),富(fù )民(mín )为(wéi )始(shǐ );富(fù )民(mín )之(zhī )要(yào ),在(zài )於(yú )节(jiē )俭(jiǎn )。孝(xiào )经(jīng )曰(yuē )‘安(ān )上(shàng )治(zhì )民(mín ),莫(mò )善(shàn )於(yú )礼(lǐ )’。‘礼(lǐ ),与(yǔ )奢(shē )也(yě )宁(níng )俭(jiǎn )’。昔(xī )者(zhě )管(guǎn )仲(zhòng )相(xiàng )齐(qí )桓(huán ),霸(bà )诸(zhū )侯(hóu ),有(yǒu )九(jiǔ )合(hé )一(yī )匡(kuāng )之(zhī )功(gōng ),而(ér )仲(zhòng )尼(ní )谓(wèi )之(zhī )不(bú )知(zhī )礼(lǐ ),以(yǐ )其(qí )奢(shē )泰(tài )侈(chǐ )拟(nǐ )於(yú )君(jūn )故(gù )也(yě )。夏(xià )禹(yǔ )卑(bēi )宫(gōng )室(shì ),恶(è )衣(yī )服(fú ),後(hòu )圣(shèng )不(bú )循(xún )。由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),治(zhì )之(zhī )盛(shèng )也(yě ),德(dé )优(yōu )矣(yǐ ),莫(mò )高(gāo )於(yú )俭(jiǎn )。俭(jiǎn )化(huà )俗(sú )民(mín ),则(zé )尊(zūn )卑(bēi )之(zhī )序(xù )得(dé ),而(ér )骨(gǔ )肉(ròu )之(zhī )恩(ēn )亲(qīn ),争(zhēng )讼(sòng )之(zhī )原(yuán )息(xī )。斯(sī )乃(nǎi )家(jiā )给(gěi )人(rén )足(zú ),刑(xíng )错(cuò )之(zhī )本(běn )也(yě )欤(yú )?可(kě )不(bú )务(wù )哉(zāi )!夫(fū )三(sān )公(gōng )者(zhě ),百(bǎi )寮(liáo )之(zhī )率(lǜ ),万(wàn )民(mín )之(zhī )表(biǎo )也(yě )。未(wèi )有(yǒu )树(shù )直(zhí )表(biǎo )而(ér )得(dé )曲(qǔ )影(yǐng )者(zhě )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )不(bú )云(yún )乎(hū ),‘子(zǐ )率(lǜ )而(ér )正(zhèng ),孰(shú )敢(gǎn )不(bú )正(zhèng )’。‘举(jǔ )善(shàn )而(ér )教(jiāo )不(bú )能(néng )则(zé )劝(quàn )’。维(wéi )汉(hàn )兴(xìng )以(yǐ )来(lái ),股(gǔ )肱(gōng )宰(zǎi )臣(chén )身(shēn )行(háng )俭(jiǎn )约(yuē ),轻(qīng )财(cái )重(zhòng )义(yì ),较(jiào )然(rán )著(zhe )明(míng ),未(wèi )有(yǒu )若(ruò )故(gù )丞(chéng )相(xiàng )平(píng )津(jīn )侯(hóu )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )者(zhě )也(yě )。位(wèi )在(zài )丞(chéng )相(xiàng )而(ér )为(wéi )布(bù )被(bèi ),脱(tuō )粟(sù )之(zhī )饭(fàn ),不(bú )过(guò )一(yī )肉(ròu )。故(gù )人(rén )所(suǒ )善(shàn )宾(bīn )客(kè )皆(jiē )分(fèn )奉(fèng )禄(lù )以(yǐ )给(gěi )之(zhī ),无(wú )有(yǒu )所(suǒ )馀(yú )。诚(chéng )内(nèi )自(zì )克(kè )约(yuē )而(ér )外(wài )从(cóng )制(zhì )。汲(jí )黯(àn )诘(jié )之(zhī ),乃(nǎi )闻(wén )于(yú )朝(cháo ),此(cǐ )可(kě )谓(wèi )减(jiǎn )於(yú )制(zhì )度(dù )而(ér )可(kě )施(shī )行(háng )者(zhě )也(yě )。德(dé )优(yōu )则(zé )行(háng ),否(fǒu )则(zé )止(zhǐ ),与(yǔ )内(nèi )奢(shē )泰(tài )而(ér )外(wài )为(wéi )诡(guǐ )服(fú )以(yǐ )钓(diào )虚(xū )誉(yù )者(zhě )殊(shū )科(kē )。以(yǐ )病(bìng )乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ ),孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )即(jí )制(zhì )曰(yuē )‘赏(shǎng )有(yǒu )功(gōng ),襃(bāo )有(yǒu )德(dé ),善(shàn )善(shàn )恶(è )恶(è ),君(jūn )宜(yí )知(zhī )之(zhī )。其(qí )省(shěng )思(sī )虑(lǜ ),存(cún )精(jīng )神(shén ),辅(fǔ )以(yǐ )医(yī )药(yào )’。赐(cì )告(gào )治(zhì )病(bìng ),牛(niú )酒(jiǔ )杂(zá )帛(bó )。居(jū )数(shù )月(yuè ),有(yǒu )瘳(chōu ),视(shì )事(shì )。至(zhì )元(yuán )狩(shòu )二(èr )年(nián ),竟(jìng )以(yǐ )善(shàn )终(zhōng )于(yú )相(xiàng )位(wèi )。夫(fū )知(zhī )臣(chén )莫(mò )若(ruò )君(jūn ),此(cǐ )其(qí )效(xiào )也(yě )。弘(hóng )子(zǐ )度(dù )嗣(sì )爵(jué ),後(hòu )为(wéi )山(shān )阳(yáng )太(tài )守(shǒu ),坐(zuò )法(fǎ )失(shī )侯(hóu )。夫(fū )表(biǎo )德(dé )章(zhāng )义(yì ),所(suǒ )以(yǐ )率(lǜ )俗(sú )厉(lì )化(huà ),圣(shèng )王(wáng )之(zhī )制(zhì ),不(bú )易(yì )之(zhī )道(dào )也(yě )。其(qí )赐(cì )弘(hóng )後(hòu )子(zǐ )孙(sūn )之(zhī )次(cì )当(dāng )为(wéi )後(hòu )者(zhě )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),食(shí )邑(yì )三(sān )百(bǎi )户(hù ),徵(zhēng )诣(yì )公(gōng )车(chē ),上(shàng )名(míng )尚(shàng )书(shū ),朕(zhèn )亲(qīn )临(lín )拜(bài )焉(yān )。”

班(bān )固(gù )称(chēng )曰(yuē ):公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )、卜(bo )式(shì )、兒(ér )宽(kuān )皆(jiē )以(yǐ )鸿(hóng )渐(jiàn )之(zhī )翼(yì )困(kùn )於(yú )燕(yàn )雀(què ),远(yuǎn )迹(jì )羊(yáng )豕(shǐ )之(zhī )间(jiān ),非(fēi )遇(yù )其(qí )时(shí ),焉(yān )能(néng )致(zhì )此(cǐ )位(wèi )乎(hū )?是(shì )时(shí )汉(hàn )兴(xìng )六(liù )十(shí )馀(yú )载(zǎi ),海(hǎi )内(nèi )乂(ài )安(ān ),府(fǔ )库(kù )充(chōng )实(shí ),而(ér )四(sì )夷(yí )未(wèi )宾(bīn ),制(zhì )度(dù )多(duō )阙(què ),上(shàng )方(fāng )欲(yù )用(yòng )文(wén )武(wǔ ),求(qiú )之(zhī )如(rú )弗(fú )及(jí )。始(shǐ )以(yǐ )蒲(pú )轮(lún )迎(yíng )枚(méi )生(shēng ),见(jiàn )主(zhǔ )父(fù )而(ér )叹(tàn )息(xī )。群(qún )臣(chén )慕(mù )乡(xiāng ),异(yì )人(rén )并(bìng )出(chū )。卜(bo )式(shì )试(shì )於(yú )刍(chú )牧(mù ),弘(hóng )羊(yáng )擢(zhuó )於(yú )贾(jiǎ )竖(shù ),卫(wèi )青(qīng )奋(fèn )於(yú )奴(nú )仆(pú ),日(rì )磾(dī )出(chū )於(yú )降(jiàng )虏(lǔ ),斯(sī )亦(yì )曩(nǎng )时(shí )版(bǎn )筑(zhù )饭(fàn )牛(niú )之(zhī )朋(péng )矣(yǐ )。汉(hàn )之(zhī )得(dé )人(rén ),於(yú )兹(zī )为(wéi )盛(shèng )。儒(rú )雅(yǎ )则(zé )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )、董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )、兒(ér )宽(kuān ),笃(dǔ )行(háng )则(zé )石(shí )建(jiàn )、石(shí )庆(qìng ),质(zhì )直(zhí )则(zé )汲(jí )黯(àn )、卜(bo )式(shì ),推(tuī )贤(xián )则(zé )韩(hán )安(ān )国(guó )、郑(zhèng )当(dāng )时(shí ),定(dìng )令(lìng )则(zé )赵(zhào )禹(yǔ )、张(zhāng )汤(tāng ),文(wén )章(zhāng )则(zé )司(sī )马(mǎ )迁(qiān )、相(xiàng )如(rú ),滑(huá )稽(jī )则(zé )东(dōng )方(fāng )朔(shuò )、枚(méi )皋(gāo ),应(yīng )对(duì )则(zé )严(yán )助(zhù )、硃(zhū )买(mǎi )臣(chén ),历(lì )数(shù )则(zé )唐(táng )都(dōu )、落(luò )下(xià )闳(hóng ),协(xié )律(lǜ )则(zé )李(lǐ )延(yán )年(nián ),运(yùn )筹(chóu )则(zé )桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng ),奉(fèng )使(shǐ )则(zé )张(zhāng )骞(qiān )、苏(sū )武(wǔ ),将(jiāng )帅(shuài )则(zé )卫(wèi )青(qīng )、霍(huò )去(qù )病(bìng ),受(shòu )遗(yí )则(zé )霍(huò )光(guāng )、金(jīn )日(rì )磾(dī )。其(qí )馀(yú )不(bú )可(kě )胜(shèng )纪(jì )。是(shì )以(yǐ )兴(xìng )造(zào )功(gōng )业(yè ),制(zhì )度(dù )遗(yí )文(wén ),後(hòu )世(shì )莫(mò )及(jí )。孝(xiào )宣(xuān )承(chéng )统(tǒng ),纂(zuǎn )脩(yǒu )洪(hóng )业(yè ),亦(yì )讲(jiǎng )论(lùn )六(liù ),招(zhāo )选(xuǎn )茂(mào )异(yì ),而(ér )萧(xiāo )望(wàng )之(zhī )、梁(liáng )丘(qiū )贺(hè )、夏(xià )侯(hóu )胜(shèng )、韦(wéi )玄(xuán )成(chéng )、严(yán )彭(péng )祖(zǔ )、尹(yǐn )更(gèng )始(shǐ )以(yǐ )儒(rú )术(shù )进(jìn ),刘(liú )向(xiàng )、王(wáng )襃(bāo )以(yǐ )文(wén )章(zhāng )显(xiǎn )。将(jiāng )相(xiàng )则(zé )张(zhāng )安(ān )世(shì )、赵(zhào )充(chōng )国(guó )、魏(wèi )相(xiàng )、邴(bǐng )吉(jí )、于(yú )定(dìng )国(guó )、杜(dù )延(yán )年(nián ),治(zhì )民(mín )则(zé )黄(huáng )霸(bà )、王(wáng )成(chéng )、龚(gōng )遂(suí )、郑(zhèng )弘(hóng )、邵(shào )信(xìn )臣(chén )、韩(hán )延(yán )寿(shòu )、尹(yǐn )翁(wēng )归(guī )、赵(zhào )广(guǎng )汉(hàn )之(zhī )属(shǔ ),皆(jiē )有(yǒu )功(gōng )迹(jì )见(jiàn )述(shù )於(yú )後(hòu )。累(lèi )其(qí )名(míng )臣(chén ),亦(yì )其(qí )次(cì )也(yě )。

平(píng )津(jīn )巨(jù )儒(rú ),晚(wǎn )年(nián )始(shǐ )遇(yù )。外(wài )示(shì )宽(kuān )俭(jiǎn ),内(nèi )怀(huái )嫉(jí )妒(dù )。宠(chǒng )备(bèi )荣(róng )爵(jué ),身(shēn )受(shòu )肺(fèi )腑(fǔ )。主(zhǔ )父(fù )推(tuī )恩(ēn ),观(guān )时(shí )设(shè )度(dù )。生(shēng )食(shí )五(wǔ )鼎(dǐng ),死(sǐ )非(fēi )时(shí )蠹(dù )。

阅读:25123

打赏捐助〔Donate〕>>>

《平津侯主父列传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库