儒效【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《儒效》 > 拼音版

大(dà )儒(rú )之(zhī )效(xiào ):武(wǔ )王(wáng )崩(bēng ),成(chéng )王(wáng )幼(yòu ),周(zhōu )公(gōng )屏(píng )成(chéng )王(wáng )而(ér )及(jí )武(wǔ )王(wáng )以(yǐ )属(shǔ )天(tiān )下(xià ),恶(è )天(tiān )下(xià )之(zhī )倍(bèi )周(zhōu )也(yě )。履(lǚ )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )籍(jí ),听(tīng )天(tiān )下(xià )之(zhī )断(duàn ),偃(yǎn )然(rán )如(rú )固(gù )有(yǒu )之(zhī ),而(ér )天(tiān )下(xià )不(bú )称(chēng )贪(tān )焉(yān );杀(shā )管(guǎn )叔(shū ),虚(xū )殷(yīn )国(guó ),而(ér )天(tiān )下(xià )不(bú )称(chēng )戾(lì )焉(yān );兼(jiān )制(zhì )天(tiān )下(xià ),立(lì )七(qī )十(shí )一(yī )国(guó ),姬(jī )姓(xìng )独(dú )居(jū )五(wǔ )十(shí )三(sān )人(rén ),而(ér )天(tiān )下(xià )不(bú )称(chēng )偏(piān )焉(yān )。教(jiāo )诲(huì )开(kāi )导(dǎo )成(chéng )王(wáng ),使(shǐ )谕(yù )于(yú )道(dào ),而(ér )能(néng )掩(yǎn )迹(jì )于(yú )文(wén )、武(wǔ )。周(zhōu )公(gōng )归(guī )周(zhōu ),反(fǎn )籍(jí )于(yú )成(chéng )王(wáng ),而(ér )天(tiān )下(xià )不(bú )辍(chuò )事(shì )周(zhōu ),然(rán )而(ér )周(zhōu )公(gōng )北(běi )面(miàn )而(ér )朝(cháo )之(zhī )。天(tiān )子(zǐ )也(yě )者(zhě ),不(bú )可(kě )以(yǐ )少(shǎo )当(dāng )也(yě ),不(bú )可(kě )以(yǐ )假(jiǎ )摄(shè )为(wéi )也(yě )。能(néng )则(zé )天(tiān )下(xià )归(guī )之(zhī ),不(bú )能(néng )则(zé )天(tiān )下(xià )去(qù )之(zhī ),是(shì )以(yǐ )周(zhōu )公(gōng )屏(píng )成(chéng )王(wáng )而(ér )及(jí )武(wǔ )王(wáng )以(yǐ )属(shǔ )天(tiān )下(xià ),恶(è )天(tiān )下(xià )之(zhī )离(lí )周(zhōu )也(yě )。成(chéng )王(wáng )冠(guàn ),成(chéng )人(rén ),周(zhōu )公(gōng )归(guī )周(zhōu )反(fǎn )籍(jí )焉(yān ),明(míng )不(bú )灭(miè )主(zhǔ )之(zhī )义(yì )也(yě )。周(zhōu )公(gōng )无(wú )天(tiān )下(xià )矣(yǐ );乡(xiāng )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),今(jīn )无(wú )天(tiān )下(xià ),非(fēi )擅(shàn )也(yě );成(chéng )王(wáng )乡(xiāng )无(wú )天(tiān )下(xià ),今(jīn )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),非(fēi )夺(duó )也(yě );变(biàn )势(shì )次(cì )序(xù )节(jiē )然(rán )也(yě )。故(gù )以(yǐ )枝(zhī )代(dài )主(zhǔ )而(ér )非(fēi )越(yuè )也(yě );以(yǐ )弟(dì )诛(zhū )兄(xiōng )而(ér )非(fēi )暴(bào )也(yě )君(jūn )臣(chén )易(yì )位(wèi )而(ér )非(fēi )不(bú )顺(shùn )也(yě )。因(yīn )天(tiān )下(xià )之(zhī )和(hé ),遂(suí )文(wén )、武(wǔ )之(zhī )业(yè ),明(míng )主(zhǔ )枝(zhī )之(zhī )义(yì ),抑(yì )亦(yì )变(biàn )化(huà )矣(yǐ ),天(tiān )下(xià )厌(yàn )然(rán )犹(yóu )一(yī )也(yě )。非(fēi )圣(shèng )人(rén )莫(mò )之(zhī )能(néng )为(wéi ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )大(dà )儒(rú )之(zhī )效(xiào )。

秦(qín )昭(zhāo )王(wáng )问(wèn )孙(sūn )卿(qīng )子(zǐ )曰(yuē ):“儒(rú )无(wú )益(yì )于(yú )人(rén )之(zhī )国(guó )?”

孙(sūn )卿(qīng )子(zǐ )曰(yuē ):“儒(rú )者(zhě )法(fǎ )先(xiān )王(wáng ),隆(lóng )礼(lǐ )义(yì ),谨(jǐn )乎(hū )臣(chén )子(zǐ )而(ér )致(zhì )贵(guì )其(qí )上(shàng )者(zhě )也(yě )。人(rén )主(zhǔ )用(yòng )之(zhī ),则(zé )势(shì )在(zài )本(běn )朝(cháo )而(ér )宜(yí );不(bú )用(yòng ),则(zé )退(tuì )编(biān )百(bǎi )姓(xìng )而(ér )悫(què ),必(bì )为(wéi )顺(shùn )下(xià )矣(yǐ )。虽(suī )穷(qióng )困(kùn )冻(dòng )餧(wèi ),必(bì )不(bú )以(yǐ )邪(xié )道(dào )为(wéi )贪(tān );无(wú )置(zhì )锥(zhuī )之(zhī )地(dì ),而(ér )明(míng )于(yú )持(chí )社(shè )稷(jì )之(zhī )大(dà )义(yì )。呜(wū )呼(hū )而(ér )莫(mò )之(zhī )能(néng )应(yīng ),然(rán )而(ér )通(tōng )乎(hū )财(cái )万(wàn )物(wù )、养(yǎng )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )经(jīng )纪(jì )。势(shì )在(zài )人(rén )上(shàng ),则(zé )王(wáng )公(gōng )之(zhī )材(cái )也(yě );在(zài )人(rén )下(xià ),则(zé )社(shè )稷(jì )之(zhī )臣(chén )、国(guó )君(jūn )之(zhī )宝(bǎo )也(yě )。虽(suī )隐(yǐn )于(yú )穷(qióng )阎(yán )漏(lòu )屋(wū ),人(rén )莫(mò )不(bú )贵(guì )之(zhī ),道(dào )诚(chéng )存(cún )也(yě )。

“仲(zhòng )尼(ní )将(jiāng )为(wéi )司(sī )寇(kòu ),沈(shěn )犹(yóu )氏(shì )不(bú )敢(gǎn )朝(cháo )饮(yǐn )其(qí )羊(yáng ),公(gōng )慎(shèn )氏(shì )出(chū )其(qí )妻(qī ),慎(shèn )溃(kuì )氏(shì )逾(yú )境(jìng )而(ér )徙(xǐ ),鲁(lǔ )之(zhī )粥(zhōu )牛(niú )马(mǎ )者(zhě )不(bú )豫(yù )贾(jiǎ ),必(bì )蚤(zǎo )正(zhèng )以(yǐ )待(dài )之(zhī )也(yě )。居(jū )于(yú )阙(què )党(dǎng ),阙(què )党(dǎng )之(zhī )子(zǐ )弟(dì )罔(wǎng )不(bú )分(fèn ),有(yǒu )亲(qīn )者(zhě )取(qǔ )多(duō ),孝(xiào )弟(dì )以(yǐ )化(huà )之(zhī )也(yě )。儒(rú )者(zhě )在(zài )本(běn )朝(cháo )则(zé )美(měi )政(zhèng ),在(zài )下(xià )位(wèi )则(zé )美(měi )俗(sú ),儒(rú )之(zhī )为(wéi )人(rén )下(xià )如(rú )是(shì )矣(yǐ )。”

王(wáng )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )其(qí )为(wéi )人(rén )上(shàng )何(hé )如(rú )?”

孙(sūn )卿(qīng )曰(yuē ):“其(qí )为(wéi )人(rén )上(shàng )也(yě ),广(guǎng )大(dà )矣(yǐ )!志(zhì )意(yì )定(dìng )乎(hū )内(nèi ),礼(lǐ )节(jiē )修(xiū )乎(hū )朝(cháo ),法(fǎ )则(zé )度(dù )量(liàng )正(zhèng )乎(hū )官(guān ),忠(zhōng )信(xìn )爱(ài )利(lì )形(xíng )乎(hū )下(xià )。行(háng )一(yī )不(bú )义(yì )、杀(shā )一(yī )无(wú )罪(zuì )而(ér )得(dé )天(tiān )下(xià ),不(bú )为(wéi )也(yě )。此(cǐ )君(jūn )义(yì )信(xìn )乎(hū )人(rén )矣(yǐ ),通(tōng )于(yú )四(sì )海(hǎi ),则(zé )天(tiān )下(xià )应(yīng )之(zhī )如(rú )讙(huān )。是(shì )何(hé )也(yě )?则(zé )贵(guì )名(míng )白(bái )而(ér )天(tiān )下(xià )治(zhì )也(yě )。故(gù )近(jìn )者(zhě )歌(gē )讴(ōu )而(ér )乐(lè )之(zhī ),远(yuǎn )者(zhě )竭(jié )蹶(juě )而(ér )趋(qū )之(zhī ),四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi )若(ruò )一(yī )家(jiā ),通(tōng )达(dá )之(zhī )属(shǔ )莫(mò )不(bú )从(cóng )服(fú )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )人(rén )师(shī )。《诗(shī )》曰(yuē ):‘自(zì )西(xī )自(zì )东(dōng ),自(zì )南(nán )自(zì )北(běi ),无(wú )思(sī )不(bú )服(fú )。’此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。夫(fū )其(qí )为(wéi )人(rén )下(xià )也(yě )如(rú )彼(bǐ ),其(qí )为(wéi )人(rén )上(shàng )也(yě )如(rú )此(cǐ ),何(hé )谓(wèi )其(qí )无(wú )益(yì )于(yú )人(rén )之(zhī )国(guó )也(yě )?”

昭(zhāo )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )!”

先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào ),仁(rén )之(zhī )隆(lóng )也(yě ),比(bǐ )中(zhōng )而(ér )行(háng )之(zhī )。曷(hé )谓(wèi )中(zhōng )?曰(yuē ):礼(lǐ )义(yì )是(shì )也(yě )。道(dào )者(zhě ),非(fēi )天(tiān )之(zhī )道(dào ),非(fēi )地(dì )之(zhī )道(dào ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )道(dào )也(yě ),君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )道(dào )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )贤(xián )者(zhě ),非(fēi )能(néng )遍(biàn )能(néng )人(rén )之(zhī )所(suǒ )能(néng )之(zhī )谓(wèi )也(yě );君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )知(zhī )者(zhě ),非(fēi )能(néng )遍(biàn )知(zhī )人(rén )之(zhī )所(suǒ )知(zhī )之(zhī )谓(wèi )也(yě );君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )辩(biàn )者(zhě ),非(fēi )能(néng )遍(biàn )辩(biàn )人(rén )之(zhī )所(suǒ )辩(biàn )之(zhī )谓(wèi )也(yě );君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )察(chá )者(zhě ),非(fēi )能(néng )遍(biàn )察(chá )人(rén )之(zhī )所(suǒ )察(chá )之(zhī )谓(wèi )也(yě ):有(yǒu )所(suǒ )止(zhǐ )矣(yǐ )。相(xiàng )高(gāo )下(xià ),视(shì )墝(qiào )肥(féi ),序(xù )五(wǔ )种(zhǒng ),君(jūn )子(zǐ )不(bú )如(rú )农(nóng )人(rén );通(tōng )货(huò )财(cái ),相(xiàng )美(měi )恶(è ),辩(biàn )贵(guì )贱(jiàn ),君(jūn )子(zǐ )不(bú )如(rú )贾(jiǎ )人(rén );设(shè )规(guī )矩(jǔ ),陈(chén )绳(shéng )墨(mò ),便(biàn )备(bèi )用(yòng ),君(jūn )子(zǐ )不(bú )如(rú )工(gōng )人(rén );不(bú )恤(xù )是(shì )非(fēi )然(rán )不(bú )然(rán )之(zhī )情(qíng ),以(yǐ )相(xiàng )荐(jiàn )撙(zǔn ),以(yǐ )相(xiàng )耻(chǐ )怍(zuò ),君(jūn )子(zǐ )不(bú )若(ruò )惠(huì )施(shī )、邓(dèng )析(xī )。若(ruò )夫(fū )谲(jué )德(dé )而(ér )定(dìng )次(cì ),量(liàng )能(néng )而(ér )授(shòu )官(guān ),使(shǐ )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )皆(jiē )得(dé )其(qí )位(wèi ),能(néng )不(bú )能(néng )皆(jiē )得(dé )其(qí )官(guān ),万(wàn )物(wù )得(dé )其(qí )宜(yí ),事(shì )变(biàn )得(dé )其(qí )应(yīng ),慎(shèn )、墨(mò )不(bú )得(dé )进(jìn )其(qí )谈(tán ),惠(huì )施(shī )、邓(dèng )析(xī )不(bú )敢(gǎn )窜(cuàn )其(qí )察(chá ),言(yán )必(bì )当(dāng )理(lǐ ),事(shì )必(bì )当(dāng )务(wù ),是(shì )然(rán )后(hòu )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )长(zhǎng )也(yě )。

凡(fán )事(shì )行(háng ),有(yǒu )益(yì )于(yú )理(lǐ )者(zhě ),立(lì )之(zhī );无(wú )益(yì )于(yú )理(lǐ )者(zhě ),废(fèi )之(zhī )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )中(zhōng )事(shì )。凡(fán )知(zhī )说(shuō ),有(yǒu )益(yì )于(yú )理(lǐ )者(zhě ),为(wéi )之(zhī );无(wú )益(yì )于(yú )理(lǐ )者(zhě ),舍(shě )之(zhī )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )中(zhōng )说(shuō )。事(shì )行(háng )失(shī )中(zhōng ),谓(wèi )之(zhī )奸(jiān )事(shì );知(zhī )说(shuō )失(shī )中(zhōng ),谓(wèi )之(zhī )奸(jiān )道(dào )。奸(jiān )事(shì )、奸(jiān )道(dào ),治(zhì )世(shì )之(zhī )所(suǒ )弃(qì ),而(ér )乱(luàn )世(shì )之(zhī )所(suǒ )从(cóng )服(fú )也(yě )。若(ruò )夫(fū )充(chōng )虚(xū )之(zhī )相(xiàng )施(shī )易(yì )也(yě ),坚(jiān )白(bái )、同(tóng )异(yì )之(zhī )分(fèn )隔(gé )也(yě ),是(shì )聪(cōng )耳(ěr )之(zhī )所(suǒ )不(bú )能(néng )听(tīng )也(yě ),明(míng )目(mù )之(zhī )所(suǒ )不(bú )能(néng )见(jiàn )也(yě ),辩(biàn )士(shì )之(zhī )所(suǒ )不(bú )能(néng )言(yán )也(yě ),虽(suī )有(yǒu )圣(shèng )人(rén )之(zhī )知(zhī ),未(wèi )能(néng )偻(lǚ )指(zhǐ )也(yě )。不(bú )知(zhī )无(wú )害(hài )为(wéi )君(jūn )子(zǐ ),知(zhī )之(zhī )无(wú )损(sǔn )为(wéi )小(xiǎo )人(rén )。工(gōng )匠(jiàng )不(bú )知(zhī ),无(wú )害(hài )为(wéi )巧(qiǎo );君(jūn )子(zǐ )不(bú )知(zhī ),无(wú )害(hài )为(wéi )治(zhì )。王(wáng )公(gōng )好(hǎo )之(zhī )则(zé )乱(luàn )法(fǎ ),百(bǎi )姓(xìng )好(hǎo )之(zhī )则(zé )乱(luàn )事(shì )。而(ér )狂(kuáng )惑(huò )戆(gàng )陋(lòu )之(zhī )人(rén ),乃(nǎi )始(shǐ )率(lǜ )其(qí )群(qún )徒(tú ),辩(biàn )其(qí )谈(tán )说(shuō ),明(míng )其(qí )辟(pì )称(chēng ),老(lǎo )身(shēn )长(zhǎng )子(zǐ ),不(bú )知(zhī )恶(è )也(yě )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )上(shàng )愚(yú ),曾(céng )不(bú )如(rú )相(xiàng )鸡(jī )狗(gǒu )之(zhī )可(kě )以(yǐ )为(wéi )名(míng )也(yě )。《诗(shī )》曰(yuē ):“为(wéi )鬼(guǐ )为(wéi )蜮(yù ),则(zé )不(bú )可(kě )得(dé )。有(yǒu )靦(miǎn )面(miàn )目(mù ),视(shì )人(rén )罔(wǎng )极(jí )。作(zuò )此(cǐ )好(hǎo )歌(gē ),以(yǐ )极(jí )反(fǎn )侧(cè )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

我(wǒ )欲(yù )贱(jiàn )而(ér )贵(guì ),愚(yú )而(ér )智(zhì ),贫(pín )而(ér )富(fù ),可(kě )乎(hū )?

曰(yuē ):其(qí )唯(wéi )学(xué )乎(hū )!彼(bǐ )学(xué )者(zhě ),行(háng )之(zhī ),曰(yuē )士(shì )也(yě );敦(dūn )慕(mù )焉(yān ),君(jūn )子(zǐ )也(yě );知(zhī )之(zhī ),圣(shèng )人(rén )也(yě )。上(shàng )为(wéi )圣(shèng )人(rén ),下(xià )为(wéi )士(shì )君(jūn )子(zǐ ),孰(shú )禁(jìn )我(wǒ )哉(zāi )!乡(xiāng )也(yě ),混(hún )然(rán )涂(tú )之(zhī )人(rén )也(yě ),俄(é )而(ér )并(bìng )乎(hū )尧(yáo )、禹(yǔ ),岂(qǐ )不(bú )贱(jiàn )而(ér )贵(guì )矣(yǐ )哉(zāi )!乡(xiāng )也(yě ),效(xiào )门(mén )室(shì )之(zhī )辨(biàn ),混(hún )然(rán )曾(céng )不(bú )能(néng )决(jué )也(yě ),俄(é )而(ér )原(yuán )仁(rén )义(yì ),分(fèn )是(shì )非(fēi ),图(tú )回(huí )天(tiān )下(xià )于(yú )掌(zhǎng )上(shàng )而(ér )辩(biàn )黑(hēi )白(bái ),岂(qǐ )不(bú )愚(yú )而(ér )知(zhī )矣(yǐ )哉(zāi )!乡(xiāng )也(yě ),胥(xū )靡(mí )之(zhī )人(rén ),俄(é )而(ér )治(zhì )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )器(qì )举(jǔ )在(zài )此(cǐ ),岂(qǐ )不(bú )贫(pín )而(ér )富(fù )矣(yǐ )哉(zāi )!今(jīn )有(yǒu )人(rén )于(yú )此(cǐ ),屑(xiè )然(rán )藏(cáng )千(qiān )溢(yì )之(zhī )宝(bǎo ),虽(suī )行(háng )貣(tè )而(ér )食(shí ),人(rén )谓(wèi )之(zhī )富(fù )矣(yǐ )。彼(bǐ )宝(bǎo )也(yě )者(zhě ),衣(yī )之(zhī )不(bú )可(kě )衣(yī )也(yě ),食(shí )之(zhī )不(bú )可(kě )食(shí )也(yě ),卖(mài )之(zhī )不(bú )可(kě )偻(lǚ )售(shòu )也(yě ),然(rán )而(ér )人(rén )谓(wèi )之(zhī )富(fù ),何(hé )也(yě )?岂(qǐ )不(bú )大(dà )富(fù )之(zhī )器(qì )诚(chéng )在(zài )此(cǐ )也(yě )?是(shì )杅(wū )杅(wū )亦(yì )富(fù )人(rén )已(yǐ ),岂(qǐ )不(bú )贫(pín )而(ér )富(fù )矣(yǐ )哉(zāi )!故(gù )君(jūn )子(zǐ )无(wú )爵(jué )而(ér )贵(guì ),无(wú )禄(lù )而(ér )富(fù ),不(bú )言(yán )而(ér )信(xìn ),不(bú )怒(nù )而(ér )威(wēi ),穷(qióng )处(chù )而(ér )荣(róng ),独(dú )居(jū )而(ér )乐(lè ),岂(qǐ )不(bú )至(zhì )尊(zūn )、至(zhì )富(fù )、至(zhì )重(zhòng )、至(zhì )严(yán )之(zhī )情(qíng )举(jǔ )积(jī )此(cǐ )哉(zāi )!

故(gù )曰(yuē ):贵(guì )名(míng )不(bú )可(kě )以(yǐ )比(bǐ )周(zhōu )争(zhēng )也(yě ),不(bú )可(kě )以(yǐ )夸(kuā )诞(dàn )有(yǒu )也(yě ),不(bú )可(kě )以(yǐ )势(shì )重(zhòng )胁(xié )也(yě ),必(bì )将(jiāng )诚(chéng )此(cǐ )然(rán )后(hòu )就(jiù )也(yě )。争(zhēng )之(zhī )则(zé )失(shī ),让(ràng )之(zhī )则(zé )至(zhì ),遵(zūn )道(dào )则(zé )积(jī ),夸(kuā )诞(dàn )则(zé )虚(xū )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )务(wù )修(xiū )其(qí )内(nèi )而(ér )让(ràng )之(zhī )于(yú )外(wài ),务(wù )积(jī )德(dé )于(yú )身(shēn )而(ér )处(chù )之(zhī )以(yǐ )遵(zūn )道(dào )。如(rú )是(shì ),则(zé )贵(guì )名(míng )起(qǐ )如(rú )日(rì )月(yuè ),天(tiān )下(xià )应(yīng )之(zhī )如(rú )雷(léi )霆(tíng )。故(gù )曰(yuē ):君(jūn )子(zǐ )隐(yǐn )而(ér )显(xiǎn ),微(wēi )而(ér )明(míng ),辞(cí )让(ràng )而(ér )胜(shèng )。《诗(shī )》曰(yuē ):“鹤(hè )鸣(míng )于(yú )九(jiǔ )皋(gāo ),声(shēng )闻(wén )于(yú )天(tiān )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。鄙(bǐ )夫(fū )反(fǎn )是(shì ):比(bǐ )周(zhōu )而(ér )誉(yù )俞(yú )少(shǎo ),鄙(bǐ )争(zhēng )而(ér )名(míng )俞(yú )辱(rǔ ),烦(fán )劳(láo )以(yǐ )求(qiú )安(ān )利(lì ),其(qí )身(shēn )俞(yú )危(wēi )。《诗(shī )》曰(yuē ):“民(mín )之(zhī )无(wú )良(liáng ),相(xiàng )怨(yuàn )一(yī )方(fāng ),受(shòu )爵(jué )不(bú )让(ràng ),至(zhì )于(yú )己(jǐ )斯(sī )亡(wáng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

故(gù )能(néng )小(xiǎo )而(ér )事(shì )大(dà ),辟(pì )之(zhī )是(shì )犹(yóu )力(lì )之(zhī )少(shǎo )而(ér )任(rèn )重(zhòng )也(yě ),舍(shě )粹(cuì )折(shé )无(wú )适(shì )也(yě )。身(shēn )不(bú )肖(xiāo )而(ér )诬(wū )贤(xián ),是(shì )犹(yóu )伛(yǔ )伸(shēn )而(ér )好(hǎo )升(shēng )高(gāo )也(yě ),指(zhǐ )其(qí )顶(dǐng )者(zhě )愈(yù )众(zhòng )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )谲(jué )德(dé )而(ér )序(xù )位(wèi ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )不(bú )乱(luàn )也(yě );忠(zhōng )臣(chén )诚(chéng )能(néng )然(rán )后(hòu )敢(gǎn )受(shòu )职(zhí ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )不(bú )穷(qióng )也(yě )。分(fèn )不(bú )乱(luàn )于(yú )上(shàng ),能(néng )不(bú )穷(qióng )于(yú )下(xià ),治(zhì )辩(biàn )之(zhī )极(jí )也(yě )。《诗(shī )》曰(yuē ):“平(píng )平(píng )左(zuǒ )右(yòu ),亦(yì )是(shì )率(lǜ )从(cóng )。”是(shì )言(yán )上(shàng )下(xià )之(zhī )交(jiāo )不(bú )相(xiàng )乱(luàn )也(yě )。

以(yǐ )从(cóng )俗(sú )为(wéi )善(shàn ),以(yǐ )货(huò )财(cái )为(wéi )宝(bǎo ),以(yǐ )养(yǎng )生(shēng )为(wéi )己(jǐ )至(zhì )道(dào ),是(shì )民(mín )德(dé )也(yě )。行(háng )法(fǎ )至(zhì )坚(jiān ),不(bú )以(yǐ )私(sī )欲(yù )乱(luàn )所(suǒ )闻(wén ),如(rú )是(shì ),则(zé )可(kě )谓(wèi )劲(jìn )士(shì )矣(yǐ )。行(háng )法(fǎ )至(zhì )坚(jiān ),好(hǎo )修(xiū )正(zhèng )其(qí )所(suǒ )闻(wén )以(yǐ )桥(qiáo )饰(shì )其(qí )情(qíng )性(xìng ),其(qí )言(yán )多(duō )当(dāng )矣(yǐ )而(ér )未(wèi )谕(yù )也(yě ),其(qí )行(háng )多(duō )当(dāng )矣(yǐ )而(ér )未(wèi )安(ān )也(yě ),其(qí )知(zhī )虑(lǜ )多(duō )当(dāng )矣(yǐ )而(ér )未(wèi )周(zhōu )密(mì )也(yě ),上(shàng )则(zé )能(néng )大(dà )其(qí )所(suǒ )隆(lóng ),下(xià )则(zé )能(néng )开(kāi )道(dào )不(bú )己(jǐ )若(ruò )者(zhě ),如(rú )是(shì ),则(zé )可(kě )谓(wèi )笃(dǔ )厚(hòu )君(jūn )子(zǐ )矣(yǐ )。修(xiū )百(bǎi )王(wáng )之(zhī )法(fǎ )若(ruò )辨(biàn )白(bái )黑(hēi ),应(yīng )当(dāng )时(shí )之(zhī )变(biàn )若(ruò )数(shù )一(yī )二(èr ),行(háng )礼(lǐ )要(yào )节(jiē )而(ér )安(ān )之(zhī ),若(ruò )生(shēng )四(sì )枝(zhī ),要(yào )时(shí )立(lì )功(gōng )之(zhī )巧(qiǎo )若(ruò )诏(zhào )四(sì )时(shí ),平(píng )正(zhèng )和(hé )民(mín )之(zhī )善(shàn ),亿(yì )万(wàn )之(zhī )众(zhòng )而(ér )博(bó )若(ruò )一(yī )人(rén ),如(rú )是(shì ),则(zé )可(kě )谓(wèi )圣(shèng )人(rén )矣(yǐ )。

井(jǐng )井(jǐng )兮(xī )其(qí )有(yǒu )理(lǐ )也(yě ),严(yán )严(yán )兮(xī )其(qí )能(néng )敬(jìng )己(jǐ )也(yě ),分(fèn )分(fèn )兮(xī )其(qí )有(yǒu )终(zhōng )始(shǐ )也(yě ),猒(yàn )猒(yàn )兮(xī )其(qí )能(néng )长(zhǎng )久(jiǔ )也(yě ),乐(lè )乐(lè )兮(xī )其(qí )执(zhí )道(dào )不(bú )殆(dài )也(yě ),炤(zhāo )炤(zhāo )兮(xī )其(qí )用(yòng )知(zhī )之(zhī )明(míng )也(yě ),修(xiū )修(xiū )兮(xī )其(qí )用(yòng )统(tǒng )类(lèi )之(zhī )行(háng )也(yě ),绥(suí )绥(suí )兮(xī )其(qí )有(yǒu )文(wén )章(zhāng )也(yě ),熙(xī )熙(xī )兮(xī )其(qí )乐(lè )人(rén )之(zhī )臧(zāng )也(yě ),隐(yǐn )隐(yǐn )兮(xī )其(qí )恐(kǒng )人(rén )之(zhī )不(bú )当(dāng )也(yě ),如(rú )是(shì ),则(zé )可(kě )谓(wèi )圣(shèng )人(rén )矣(yǐ )。此(cǐ )其(qí )道(dào )出(chū )乎(hū )一(yī )。曷(hé )谓(wèi )一(yī )?曰(yuē ):执(zhí )神(shén )而(ér )固(gù )。曷(hé )谓(wèi )神(shén )?曰(yuē ):尽(jìn )善(shàn )挟(jiā )治(zhì )之(zhī )谓(wèi )神(shén ),万(wàn )物(wù )莫(mò )足(zú )以(yǐ )倾(qīng )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )固(gù )。神(shén )固(gù )之(zhī )谓(wèi )圣(shèng )人(rén )。

圣(shèng )人(rén )也(yě )者(zhě ),道(dào )之(zhī )管(guǎn )也(yě ):天(tiān )下(xià )之(zhī )道(dào )管(guǎn )是(shì )矣(yǐ ),百(bǎi )王(wáng )之(zhī )道(dào )一(yī )是(shì )矣(yǐ )。故(gù )《诗(shī )》《书(shū )》《礼(lǐ )》《乐(lè )》之(zhī )道(dào )归(guī )是(shì )矣(yǐ )。《诗(shī )》言(yán )是(shì ),其(qí )志(zhì )也(yě );《书(shū )》言(yán )是(shì ),其(qí )事(shì )也(yě );《礼(lǐ )》言(yán )是(shì ),其(qí )行(háng )也(yě );《乐(lè )》言(yán )是(shì ),其(qí )和(hé )也(yě );《春(chūn )秋(qiū )》言(yán )是(shì ),其(qí )微(wēi )也(yě )。故(gù )《风(fēng )》之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )不(bú )逐(zhú )者(zhě ),取(qǔ )是(shì )以(yǐ )节(jiē )之(zhī )也(yě );《小(xiǎo )雅(yǎ )》之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )《小(xiǎo )雅(yǎ )》者(zhě ),取(qǔ )是(shì )而(ér )文(wén )之(zhī )也(yě );《大(dà )雅(yǎ )》之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )《大(dà )雅(yǎ )》者(zhě ),取(qǔ )是(shì )而(ér )光(guāng )之(zhī )也(yě );《颂(sòng )》之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )至(zhì )者(zhě ),取(qǔ )是(shì )而(ér )通(tōng )之(zhī )也(yě ):天(tiān )下(xià )之(zhī )道(dào )毕(bì )是(shì )矣(yǐ )。乡(xiāng )是(shì )者(zhě )臧(zāng ),倍(bèi )是(shì )者(zhě )亡(wáng )。乡(xiāng )是(shì )如(rú )不(bú )臧(zāng ),倍(bèi )是(shì )如(rú )不(bú )亡(wáng )者(zhě ),自(zì )古(gǔ )及(jí )今(jīn ),未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )也(yě )。

客(kè )有(yǒu )道(dào )曰(yuē ):“孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘周(zhōu )公(gōng )其(qí )盛(shèng )乎(hū )!身(shēn )贵(guì )而(ér )愈(yù )恭(gōng ),家(jiā )富(fù )而(ér )愈(yù )俭(jiǎn ),胜(shèng )敌(dí )而(ér )愈(yù )戒(jiè )。’”

应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):“是(shì )殆(dài )非(fēi )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )行(háng ),非(fēi )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )言(yán )也(yě )。武(wǔ )王(wáng )崩(bēng ),成(chéng )王(wáng )幼(yòu ),周(zhōu )公(gōng )屏(píng )成(chéng )王(wáng )而(ér )及(jí )武(wǔ )王(wáng ),履(lǚ )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )籍(jí ),负(fù )扆(yǐ )而(ér )坐(zuò ),诸(zhū )侯(hóu )趋(qū )走(zǒu )堂(táng )下(xià )。当(dāng )是(shì )时(shí )也(yě ),夫(fū )又(yòu )谁(shuí )为(wéi )恭(gōng )矣(yǐ )哉(zāi )!兼(jiān )制(zhì )天(tiān )下(xià ),立(lì )七(qī )十(shí )一(yī )国(guó ),姬(jī )姓(xìng )独(dú )居(jū )五(wǔ )十(shí )三(sān )人(rén )焉(yān ),周(zhōu )之(zhī )子(zǐ )孙(sūn )苟(gǒu )不(bú )狂(kuáng )惑(huò )者(zhě ),莫(mò )不(bú )为(wéi )天(tiān )下(xià )之(zhī )显(xiǎn )诸(zhū )侯(hóu ),孰(shú )谓(wèi )周(zhōu )公(gōng )俭(jiǎn )哉(zāi )!武(wǔ )王(wáng )之(zhī )诛(zhū )纣(zhòu )也(yě ),行(háng )之(zhī )日(rì )以(yǐ )兵(bīng )忌(jì ),东(dōng )面(miàn )而(ér )迎(yíng )太(tài )岁(suì ),至(zhì )汜(sì )而(ér )泛(fàn ),至(zhì )怀(huái )而(ér )坏(huài ),至(zhì )共(gòng )头(tóu )而(ér )山(shān )隧(suì )。霍(huò )叔(shū )惧(jù )曰(yuē ):‘出(chū )三(sān )日(rì )而(ér )五(wǔ )灾(zāi )至(zhì ),无(wú )乃(nǎi )不(bú )可(kě )乎(hū )?’周(zhōu )公(gōng )曰(yuē ):‘刳(kū )比(bǐ )干(gàn )而(ér )囚(qiú )箕(jī )子(zǐ ),飞(fēi )廉(lián )、恶(è )来(lái )知(zhī )政(zhèng ),夫(fū )又(yòu )恶(è )有(yǒu )不(bú )可(kě )焉(yān )?’遂(suí )选(xuǎn )马(mǎ )而(ér )进(jìn ),朝(cháo )食(shí )于(yú )戚(qī ),暮(mù )宿(xiǔ )于(yú )百(bǎi )泉(quán ),厌(yàn )旦(dàn )于(yú )牧(mù )之(zhī )野(yě )。鼓(gǔ )之(zhī )而(ér )纣(zhòu )卒(zú )易(yì )乡(xiāng ),遂(suí )乘(chéng )殷(yīn )人(rén )而(ér )诛(zhū )纣(zhòu )。盖(gài )杀(shā )者(zhě )非(fēi )周(zhōu )人(rén ),因(yīn )殷(yīn )人(rén )也(yě )。故(gù )无(wú )首(shǒu )虏(lǔ )之(zhī )获(huò ),无(wú )蹈(dǎo )难(nán )之(zhī )赏(shǎng )。反(fǎn )而(ér )定(dìng )三(sān )革(gé ),偃(yǎn )五(wǔ )兵(bīng ),合(hé )天(tiān )下(xià ),立(lì )声(shēng )乐(lè ),于(yú )是(shì )《武(wǔ )》《象(xiàng )》起(qǐ )而(ér )《韶(sháo )》《頀(hù )》废(fèi )矣(yǐ )。四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi ),莫(mò )不(bú )变(biàn )心(xīn )易(yì )虑(lǜ )以(yǐ )化(huà )顺(shùn )之(zhī )。故(gù )外(wài )阖(hé )不(bú )闭(bì ),跨(kuà )天(tiān )下(xià )而(ér )无(wú )蕲(qí )。当(dāng )是(shì )时(shí )也(yě ),夫(fū )又(yòu )谁(shuí )为(wéi )戒(jiè )矣(yǐ )哉(zāi )!”

造(zào )父(fù )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )善(shàn )御(yù )者(zhě )也(yě ),无(wú )舆(yú )马(mǎ )则(zé )无(wú )所(suǒ )见(jiàn )其(qí )能(néng )。羿(yì )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )善(shàn )射(shè )者(zhě )也(yě ),无(wú )弓(gōng )矢(shǐ )则(zé )无(wú )所(suǒ )见(jiàn )其(qí )巧(qiǎo )。大(dà )儒(rú )者(zhě ),善(shàn )调(diào )一(yī )天(tiān )下(xià )者(zhě )也(yě ),无(wú )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì )则(zé )无(wú )所(suǒ )见(jiàn )其(qí )功(gōng )。舆(yú )固(gù )马(mǎ )选(xuǎn )矣(yǐ ),而(ér )不(bú )能(néng )以(yǐ )至(zhì )远(yuǎn )一(yī )日(rì )而(ér )千(qiān )里(lǐ ),则(zé )非(fēi )造(zào )父(fù )也(yě )。弓(gōng )调(diào )矢(shǐ )直(zhí )矣(yǐ ),而(ér )不(bú )能(néng )射(shè )远(yuǎn )中(zhōng )微(wēi ),则(zé )非(fēi )羿(yì )也(yě )。用(yòng )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì ),而(ér )不(bú )能(néng )以(yǐ )调(diào )一(yī )天(tiān )下(xià ),制(zhì )强(qiáng )暴(bào ),则(zé )非(fēi )大(dà )儒(rú )也(yě )。

彼(bǐ )大(dà )儒(rú )者(zhě ),虽(suī )隐(yǐn )于(yú )穷(qióng )阎(yán )漏(lòu )屋(wū ),无(wú )置(zhì )锥(zhuī )之(zhī )地(dì ),而(ér )王(wáng )公(gōng )不(bú )能(néng )与(yǔ )之(zhī )争(zhēng )名(míng );在(zài )一(yī )大(dà )夫(fū )之(zhī )位(wèi ),则(zé )一(yī )君(jūn )不(bú )能(néng )独(dú )畜(chù ),一(yī )国(guó )不(bú )能(néng )独(dú )容(róng ),成(chéng )名(míng )况(kuàng )乎(hū )诸(zhū )侯(hóu ),莫(mò )不(bú )愿(yuàn )得(dé )以(yǐ )为(wéi )臣(chén );用(yòng )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì )而(ér )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )国(guó )莫(mò )能(néng )与(yǔ )之(zhī )争(zhēng )胜(shèng ),笞(chī )棰(chuí )暴(bào )国(guó ),齐(qí )一(yī )天(tiān )下(xià ),而(ér )莫(mò )能(néng )倾(qīng )也(yě )。是(shì )大(dà )儒(rú )之(zhī )征(zhēng )也(yě )。其(qí )言(yán )有(yǒu )类(lèi ),其(qí )行(háng )有(yǒu )礼(lǐ ),其(qí )举(jǔ )事(shì )无(wú )悔(huǐ ),其(qí )持(chí )险(xiǎn )应(yīng )变(biàn )曲(qǔ )当(dāng ),与(yǔ )时(shí )迁(qiān )徙(xǐ ),与(yǔ )世(shì )偃(yǎn )仰(yǎng ),千(qiān )举(jǔ )万(wàn )变(biàn ),其(qí )道(dào )一(yī )也(yě )。是(shì )大(dà )儒(rú )之(zhī )稽(jī )也(yě )。其(qí )穷(qióng )也(yě ),俗(sú )儒(rú )笑(xiào )之(zhī );其(qí )通(tōng )也(yě ),英(yīng )杰(jié )化(huà )之(zhī ),嵬(wéi )琐(suǒ )逃(táo )之(zhī ),邪(xié )说(shuō )畏(wèi )之(zhī ),众(zhòng )人(rén )愧(kuì )之(zhī )。通(tōng )则(zé )一(yī )天(tiān )下(xià ),穷(qióng )则(zé )独(dú )立(lì )贵(guì )名(míng ),天(tiān )不(bú )能(néng )死(sǐ ),地(dì )不(bú )能(néng )埋(mái ),桀(jié )、跖(zhí )之(zhī )世(shì )不(bú )能(néng )污(wū ),非(fēi )大(dà )儒(rú )莫(mò )之(zhī )能(néng )立(lì ),仲(zhòng )尼(ní )、子(zǐ )弓(gōng )是(shì )也(yě )。

故(gù )有(yǒu )俗(sú )人(rén )者(zhě ),有(yǒu )俗(sú )儒(rú )者(zhě ),有(yǒu )雅(yǎ )儒(rú )者(zhě ),有(yǒu )大(dà )儒(rú )者(zhě )。不(bú )学(xué )问(wèn ),无(wú )正(zhèng )义(yì ),以(yǐ )富(fù )利(lì )为(wéi )隆(lóng ),是(shì )俗(sú )人(rén )者(zhě )也(yě )。逢(féng )衣(yī )浅(qiǎn )带(dài ),解(jiě )果(guǒ )其(qí )冠(guàn ),略(luè )法(fǎ )先(xiān )王(wáng )而(ér )足(zú )乱(luàn )世(shì )术(shù ),缪(miù )学(xué )杂(zá )举(jǔ ),不(bú )知(zhī )法(fǎ )后(hòu )王(wáng )而(ér )一(yī )制(zhì )度(dù ),不(bú )知(zhī )隆(lóng )礼(lǐ )义(yì )而(ér )杀(shā )《诗(shī )》《书(shū )》;其(qí )衣(yī )冠(guàn )行(háng )伪(wěi )已(yǐ )同(tóng )于(yú )世(shì )俗(sú )矣(yǐ ),然(rán )而(ér )不(bú )知(zhī )恶(è )者(zhě );其(qí )言(yán )议(yì )谈(tán )说(shuō )已(yǐ )无(wú )异(yì )于(yú )墨(mò )子(zǐ )矣(yǐ ),然(rán )而(ér )明(míng )不(bú )能(néng )别(bié );呼(hū )先(xiān )王(wáng )以(yǐ )欺(qī )愚(yú )者(zhě )而(ér )求(qiú )衣(yī )食(shí )焉(yān ),得(dé )委(wěi )积(jī )足(zú )以(yǐ )掩(yǎn )其(qí )口(kǒu ),则(zé )扬(yáng )扬(yáng )如(rú )也(yě );随(suí )其(qí )长(zhǎng )子(zǐ ),事(shì )其(qí )便(biàn )辟(pì ),举(jǔ )其(qí )上(shàng )客(kè ),亻(dān )患(huàn )然(rán )若(ruò )终(zhōng )身(shēn )之(zhī )虏(lǔ )而(ér )不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )他(tā )志(zhì ):是(shì )俗(sú )儒(rú )者(zhě )也(yě )。法(fǎ )后(hòu )王(wáng ),一(yī )制(zhì )度(dù ),隆(lóng )礼(lǐ )义(yì )而(ér )杀(shā )《诗(shī )》《书(shū )》;其(qí )言(yán )行(háng )已(yǐ )有(yǒu )大(dà )法(fǎ )矣(yǐ ),然(rán )而(ér )明(míng )不(bú )能(néng )齐(qí )法(fǎ )教(jiāo )之(zhī )所(suǒ )不(bú )及(jí ),闻(wén )见(jiàn )之(zhī )所(suǒ )未(wèi )至(zhì ),则(zé )知(zhī )不(bú )能(néng )类(lèi )也(yě );知(zhī )之(zhī )曰(yuē )知(zhī )之(zhī ),不(bú )知(zhī )曰(yuē )不(bú )知(zhī ),内(nèi )不(bú )自(zì )以(yǐ )诬(wū ),外(wài )不(bú )自(zì )以(yǐ )欺(qī ),以(yǐ )是(shì )尊(zūn )贤(xián )畏(wèi )法(fǎ )而(ér )不(bú )敢(gǎn )怠(dài )傲(ào ),是(shì )雅(yǎ )儒(rú )者(zhě )也(yě )。法(fǎ )先(xiān )王(wáng ),统(tǒng )礼(lǐ )义(yì ),一(yī )制(zhì )度(dù );以(yǐ )浅(qiǎn )持(chí )博(bó ),以(yǐ )古(gǔ )持(chí )今(jīn ),以(yǐ )一(yī )持(chí )万(wàn ),苟(gǒu )仁(rén )义(yì )之(zhī )类(lèi )也(yě ),虽(suī )在(zài )鸟(niǎo )兽(shòu )之(zhī )中(zhōng ),若(ruò )别(bié )白(bái )黑(hēi );倚(yǐ )物(wù )怪(guài )变(biàn ),所(suǒ )未(wèi )尝(cháng )闻(wén )也(yě ),所(suǒ )未(wèi )尝(cháng )见(jiàn )也(yě ),卒(zú )然(rán )起(qǐ )一(yī )方(fāng ),则(zé )举(jǔ )统(tǒng )类(lèi )而(ér )应(yīng )之(zhī ),无(wú )所(suǒ )儗(yì );张(zhāng )法(fǎ )而(ér )度(dù )之(zhī ),则(zé )晻(ǎn )然(rán )若(ruò )合(hé )符(fú )节(jiē ):是(shì )大(dà )儒(rú )者(zhě )也(yě )。故(gù )人(rén )主(zhǔ )用(yòng )俗(sú )人(rén ),则(zé )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó )亡(wáng );用(yòng )俗(sú )儒(rú ),则(zé )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó )存(cún );用(yòng )雅(yǎ )儒(rú ),则(zé )千(qiān )乘(chéng )之(zhī )国(guó )安(ān );用(yòng )大(dà )儒(rú ),则(zé )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì )久(jiǔ ),而(ér )后(hòu )三(sān )年(nián ),天(tiān )下(xià )为(wéi )一(yī ),诸(zhū )侯(hóu )为(wéi )臣(chén ),用(yòng )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó ),则(zé )举(jǔ )错(cuò )而(ér )定(dìng ),一(yī )朝(cháo )而(ér )伯(bó )。

不(bú )闻(wén )不(bú )若(ruò )闻(wén )之(zhī ),闻(wén )之(zhī )不(bú )若(ruò )见(jiàn )之(zhī ),见(jiàn )之(zhī )不(bú )若(ruò )知(zhī )之(zhī ),知(zhī )之(zhī )不(bú )若(ruò )行(háng )之(zhī )。学(xué )至(zhì )于(yú )行(háng )之(zhī )而(ér )止(zhǐ )矣(yǐ )。行(háng )之(zhī ),明(míng )也(yě );明(míng )之(zhī )为(wéi )圣(shèng )人(rén )。圣(shèng )人(rén )也(yě )者(zhě ),本(běn )仁(rén )义(yì ),当(dāng )是(shì )非(fēi ),齐(qí )言(yán )行(háng ),不(bú )失(shī )豪(háo )厘(lí ),无(wú )它(tā )道(dào )焉(yān ),已(yǐ )乎(hū )行(háng )之(zhī )矣(yǐ )。故(gù )闻(wén )之(zhī )而(ér )不(bú )见(jiàn ),虽(suī )博(bó )必(bì )谬(miù );见(jiàn )之(zhī )而(ér )不(bú )知(zhī ),虽(suī )识(shí )必(bì )妄(wàng );知(zhī )之(zhī )而(ér )不(bú )行(háng ),虽(suī )敦(dūn )必(bì )困(kùn )。不(bú )闻(wén )不(bú )见(jiàn ),则(zé )虽(suī )当(dāng ),非(fēi )仁(rén )也(yě )。其(qí )道(dào )百(bǎi )举(jǔ )而(ér )百(bǎi )陷(xiàn )也(yě )。

故(gù )人(rén )无(wú )师(shī )无(wú )法(fǎ )而(ér )知(zhī ),则(zé )必(bì )为(wéi )盗(dào );勇(yǒng ),则(zé )必(bì )为(wéi )贼(zéi );云(yún )能(néng ),则(zé )必(bì )为(wéi )乱(luàn );察(chá ),则(zé )必(bì )为(wéi )怪(guài );辩(biàn ),则(zé )必(bì )为(wéi )诞(dàn )。人(rén )有(yǒu )师(shī )有(yǒu )法(fǎ )而(ér )知(zhī ),则(zé )速(sù )通(tōng );勇(yǒng ),则(zé )速(sù )威(wēi );云(yún )能(néng ),则(zé )速(sù )成(chéng );察(chá ),则(zé )速(sù )尽(jìn );辩(biàn ),则(zé )速(sù )论(lùn )。故(gù )有(yǒu )师(shī )法(fǎ )者(zhě ),人(rén )之(zhī )大(dà )宝(bǎo )也(yě );无(wú )师(shī )法(fǎ )者(zhě ),人(rén )之(zhī )大(dà )殃(yāng )也(yě )。人(rén )无(wú )师(shī )法(fǎ ),则(zé )隆(lóng )性(xìng )矣(yǐ );有(yǒu )师(shī )法(fǎ ),则(zé )隆(lóng )积(jī )矣(yǐ )。而(ér )师(shī )法(fǎ )者(zhě ),所(suǒ )得(dé )乎(hū )情(qíng ),非(fēi )所(suǒ )受(shòu )乎(hū )性(xìng ),不(bú )足(zú )以(yǐ )独(dú )立(lì )而(ér )治(zhì )。性(xìng )也(yě )者(zhě ),吾(wú )所(suǒ )不(bú )能(néng )为(wéi )也(yě ),然(rán )而(ér )可(kě )化(huà )也(yě );情(qíng )也(yě )者(zhě ),非(fēi )吾(wú )所(suǒ )有(yǒu )也(yě ),然(rán )而(ér )可(kě )为(wéi )也(yě )。注(zhù )错(cuò )习(xí )俗(sú ),所(suǒ )以(yǐ )化(huà )性(xìng )也(yě );并(bìng )一(yī )而(ér )不(bú )二(èr ),所(suǒ )以(yǐ )成(chéng )积(jī )也(yě )。习(xí )俗(sú )移(yí )志(zhì ),安(ān )久(jiǔ )移(yí )质(zhì )。并(bìng )一(yī )而(ér )不(bú )二(èr )则(zé )通(tōng )于(yú )神(shén )明(míng ),参(cān )于(yú )天(tiān )地(dì )矣(yǐ )。

故(gù )积(jī )土(tǔ )而(ér )为(wéi )山(shān ),积(jī )水(shuǐ )而(ér )为(wéi )海(hǎi ),旦(dàn )暮(mù )积(jī )谓(wèi )之(zhī )岁(suì ),至(zhì )高(gāo )谓(wèi )之(zhī )天(tiān ),至(zhì )下(xià )谓(wèi )之(zhī )地(dì ),宇(yǔ )中(zhōng )六(liù )指(zhǐ )谓(wèi )之(zhī )极(jí ),涂(tú )之(zhī )人(rén )百(bǎi )姓(xìng )积(jī )善(shàn )而(ér )全(quán )尽(jìn )谓(wèi )之(zhī )圣(shèng )人(rén )。彼(bǐ )求(qiú )之(zhī )而(ér )后(hòu )得(dé ),为(wéi )之(zhī )而(ér )后(hòu )成(chéng ),积(jī )之(zhī )而(ér )后(hòu )高(gāo ),尽(jìn )之(zhī )而(ér )后(hòu )圣(shèng )。故(gù )圣(shèng )人(rén )也(yě )者(zhě ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )积(jī )也(yě )。人(rén )积(jī )耨(nòu )耕(gēng )而(ér )为(wéi )农(nóng )夫(fū ),积(jī )斲(zhuó )削(xuē )而(ér )为(wéi )工(gōng )匠(jiàng ),积(jī )反(fǎn )货(huò )而(ér )为(wéi )商(shāng )贾(jiǎ ),积(jī )礼(lǐ )义(yì )而(ér )为(wéi )君(jūn )子(zǐ )。工(gōng )匠(jiàng )之(zhī )子(zǐ )莫(mò )不(bú )继(jì )事(shì ),而(ér )都(dōu )国(guó )之(zhī )民(mín )安(ān )习(xí )其(qí )服(fú ),居(jū )楚(chǔ )而(ér )楚(chǔ ),居(jū )越(yuè )而(ér )越(yuè ),居(jū )夏(xià )而(ér )夏(xià ),是(shì )非(fēi )天(tiān )性(xìng )也(yě ),积(jī )靡(mí )使(shǐ )然(rán )也(yě )。故(gù )人(rén )知(zhī )谨(jǐn )注(zhù )错(cuò ),慎(shèn )习(xí )俗(sú ),大(dà )积(jī )靡(mí ),则(zé )为(wéi )君(jūn )子(zǐ )矣(yǐ )。纵(zòng )情(qíng )性(xìng )而(ér )不(bú )足(zú )问(wèn )学(xué ),则(zé )为(wéi )小(xiǎo )人(rén )矣(yǐ );为(wéi )君(jūn )子(zǐ )则(zé )常(cháng )安(ān )荣(róng )矣(yǐ ),为(wéi )小(xiǎo )人(rén )则(zé )常(cháng )危(wēi )辱(rǔ )矣(yǐ );凡(fán )人(rén )莫(mò )不(bú )欲(yù )安(ān )荣(róng )而(ér )恶(è )危(wēi )辱(rǔ ),故(gù )唯(wéi )君(jūn )子(zǐ )为(wéi )能(néng )得(dé )其(qí )所(suǒ )好(hǎo ),小(xiǎo )人(rén )则(zé )日(rì )徼(jiǎo )其(qí )所(suǒ )恶(è )。《诗(shī )》曰(yuē ):“维(wéi )此(cǐ )良(liáng )人(rén ),弗(fú )求(qiú )弗(fú )迪(dí );唯(wéi )彼(bǐ )忍(rěn )心(xīn ),是(shì )顾(gù )是(shì )复(fù )。民(mín )之(zhī )贪(tān )乱(luàn ),宁(níng )为(wéi )荼(tú )毒(dú )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

人(rén )论(lùn ):志(zhì )不(bú )免(miǎn )于(yú )曲(qǔ )私(sī )而(ér )冀(jì )人(rén )之(zhī )以(yǐ )己(jǐ )为(wéi )公(gōng )也(yě ),行(háng )不(bú )免(miǎn )于(yú )污(wū )漫(màn )而(ér )冀(jì )人(rén )之(zhī )以(yǐ )己(jǐ )为(wéi )修(xiū )也(yě ),甚(shèn )愚(yú )陋(lòu )沟(gōu )瞀(mào )而(ér )冀(jì )人(rén )之(zhī )以(yǐ )己(jǐ )为(wéi )知(zhī )也(yě ),是(shì )众(zhòng )人(rén )也(yě )。志(zhì )忍(rěn )私(sī ),然(rán )后(hòu )能(néng )公(gōng );行(háng )忍(rěn )情(qíng )性(xìng ),然(rán )后(hòu )能(néng )修(xiū );知(zhī )而(ér )好(hǎo )问(wèn ),然(rán )后(hòu )能(néng )才(cái );公(gōng )修(xiū )而(ér )才(cái ),可(kě )谓(wèi )小(xiǎo )儒(rú )矣(yǐ )。志(zhì )安(ān )公(gōng ),行(háng )安(ān )修(xiū ),知(zhī )通(tōng )统(tǒng )类(lèi ):如(rú )是(shì )则(zé )可(kě )谓(wèi )大(dà )儒(rú )矣(yǐ )。大(dà )儒(rú )者(zhě ),天(tiān )子(zǐ )三(sān )公(gōng )也(yě );小(xiǎo )儒(rú )者(zhě ),诸(zhū )侯(hóu )、大(dà )夫(fū )、士(shì )也(yě );众(zhòng )人(rén )者(zhě ),工(gōng )农(nóng )商(shāng )贾(jiǎ )也(yě )。礼(lǐ )者(zhě ),人(rén )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )群(qún )臣(chén )寸(cùn )尺(chǐ )寻(xún )丈(zhàng )检(jiǎn )式(shì )也(yě ),人(rén )伦(lún )尽(jìn )矣(yǐ )。

君(jūn )子(zǐ )言(yán )有(yǒu )坛(tán )宇(yǔ ),行(háng )有(yǒu )防(fáng )表(biǎo ),道(dào )有(yǒu )一(yī )隆(lóng )。言(yán )政(zhèng )治(zhì )之(zhī )求(qiú ),不(bú )下(xià )于(yú )安(ān )存(cún );言(yán )志(zhì )意(yì )之(zhī )求(qiú ),不(bú )下(xià )于(yú )士(shì );言(yán )道(dào )德(dé )之(zhī )求(qiú ),不(bú )贰(èr )后(hòu )王(wáng )。道(dào )过(guò )三(sān )代(dài )谓(wèi )之(zhī )荡(dàng ),法(fǎ )二(èr )后(hòu )王(wáng )谓(wèi )之(zhī )不(bú )雅(yǎ )。高(gāo )之(zhī )下(xià )之(zhī ),小(xiǎo )之(zhī )巨(jù )之(zhī ),不(bú )外(wài )是(shì )矣(yǐ )。是(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )骋(chěng )志(zhì )意(yì )于(yú )坛(tán )宇(yǔ )宫(gōng )廷(tíng )也(yě )。故(gù )诸(zhū )侯(hóu )问(wèn )政(zhèng )不(bú )及(jí )安(ān )存(cún ),则(zé )不(bú )告(gào )也(yě );匹(pǐ )夫(fū )问(wèn )学(xué )不(bú )及(jí )为(wéi )士(shì ),则(zé )不(bú )教(jiāo )也(yě );百(bǎi )家(jiā )之(zhī )说(shuō )不(bú )及(jí )后(hòu )王(wáng ),则(zé )不(bú )听(tīng )也(yě )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )君(jūn )子(zǐ )言(yán )有(yǒu )坛(tán )宇(yǔ ),行(háng )有(yǒu )防(fáng )表(biǎo )也(yě )。

阅读:26472

打赏捐助〔Donate〕>>>

《儒效》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库