定贤篇【登录】

《论衡》 > 卷二十七 > 《定贤篇》 > 拼音版

圣(shèng )人(rén )难(nán )知(zhī ),贤(xián )者(zhě )比(bǐ )於(yú )圣(shèng )人(rén )为(wéi )易(yì )知(zhī )。世(shì )人(rén )且(qiě )不(bú )能(néng )知(zhī )贤(xián ),安(ān )能(néng )知(zhī )圣(shèng )乎(hū )?世(shì )人(rén )虽(suī )言(yán )知(zhī )贤(xián ),此(cǐ )言(yán )妄(wàng )也(yě )。知(zhī )贤(xián )何(hé )用(yòng )?知(zhī )之(zhī )如(rú )何(hé )?

以(yǐ )仕(shì )宦(huàn )得(dé )高(gāo )官(guān )身(shēn )富(fù )贵(guì )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?则(zé )富(fù )贵(guì )者(zhě )天(tiān )命(mìng )也(yě )。命(mìng )富(fù )贵(guì )不(bú )为(wéi )贤(xián ),命(mìng )贫(pín )贱(jiàn )不(bú )为(wéi )不(bú )肖(xiāo )。必(bì )以(yǐ )富(fù )贵(guì )效(xiào )贤(xián )不(bú )肖(xiāo ),是(shì )则(zé )仕(shì )宦(huàn )以(yǐ )才(cái )不(bú )以(yǐ )命(mìng )也(yě )。

以(yǐ )事(shì )君(jūn )调(diào )合(hé )寡(guǎ )过(guò )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?夫(fū )顺(shùn )阿(ā )之(zhī )臣(chén ),佞(nìng )幸(xìng )之(zhī )徒(tú )是(shì )也(yě )。准(zhǔn )主(zhǔ )而(ér )说(shuō ),适(shì )时(shí )而(ér )行(háng ),无(wú )廷(tíng )逆(nì )之(zhī )郄(qiè ),则(zé )无(wú )斥(chì )退(tuì )之(zhī )患(huàn )。或(huò )骨(gǔ )体(tǐ )嫺(xián )丽(lì ),面(miàn )色(sè )称(chēng )媚(mèi ),上(shàng )不(bú )憎(zēng )而(ér )善(shàn )生(shēng ),恩(ēn )泽(zé )洋(yáng )溢(yì )过(guò )度(dù ),未(wèi )可(kě )谓(wèi )贤(xián )。

以(yǐ )朝(cháo )庭(tíng )选(xuǎn )举(jǔ )皆(jiē )归(guī )善(shàn )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?则(zé )夫(fū )著(zhe )见(jiàn )而(ér )人(rén )所(suǒ )知(zhī )者(zhě )举(jǔ )多(duō ),幽(yōu )隐(yǐn )人(rén )所(suǒ )不(bú )识(shí )者(zhě )荐(jiàn )少(shǎo ),虞(yú )舜(shùn )是(shì )也(yě )。尧(yáo )求(qiú ),则(zé )咨(zī )於(yú )鲧(gǔn )、共(gòng )工(gōng ),则(zé )岳(yuè )已(yǐ )不(bú )得(dé )。由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),选(xuǎn )举(jǔ )多(duō )少(shǎo ),未(wèi )可(kě )以(yǐ )知(zhī )实(shí )。或(huò )德(dé )高(gāo )而(ér )举(jǔ )之(zhī )少(shǎo ),或(huò )才(cái )下(xià )而(ér )荐(jiàn )之(zhī )多(duō )。明(míng )君(jūn )求(qiú )善(shàn )察(chá )恶(è )於(yú )多(duō )少(shǎo )之(zhī )间(jiān ),时(shí )得(dé )善(shàn )恶(è )之(zhī )实(shí )矣(yǐ )。且(qiě )广(guǎng )交(jiāo )多(duō )徒(tú ),求(qiú )索(suǒ )众(zhòng )心(xīn )者(zhě ),人(rén )爱(ài )而(ér )称(chēng )之(zhī );清(qīng )直(zhí )不(bú )容(róng )乡(xiāng )党(dǎng ),志(zhì )洁(jié )不(bú )交(jiāo )非(fēi )徒(tú ),失(shī )众(zhòng )心(xīn )者(zhě ),人(rén )憎(zēng )而(ér )毁(huǐ )之(zhī )。故(gù )名(míng )多(duō )生(shēng )於(yú )知(zhī )谢(xiè ),毁(huǐ )多(duō )失(shī )於(yú )众(zhòng )意(yì )。齐(qí )威(wēi )王(wáng )以(yǐ )毁(huǐ )封(fēng )即(jí )墨(mò )大(dà )夫(fū ),以(yǐ )誉(yù )烹(pēng )阿(ā )大(dà )夫(fū )。即(jí )墨(mò )有(yǒu )功(gōng )而(ér )无(wú )誉(yù ),阿(ā )无(wú )效(xiào )而(ér )有(yǒu )名(míng )也(yě )。子(zǐ )贡(gòng )问(wèn )曰(yuē ):“乡(xiāng )人(rén )皆(jiē )好(hǎo )之(zhī ),何(hé )如(rú )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“未(wèi )可(kě )也(yě )。”“乡(xiāng )人(rén )皆(jiē )恶(è )之(zhī ),何(hé )如(rú )?”曰(yuē ):“未(wèi )可(kě )也(yě ),不(bú )若(ruò )乡(xiāng )人(rén )之(zhī )善(shàn )者(zhě )好(hǎo )之(zhī ),其(qí )不(bú )善(shàn )者(zhě )恶(è )之(zhī )。”夫(fū )如(rú )是(shì ),称(chēng )誉(yù )多(duō )而(ér )小(xiǎo )大(dà )皆(jiē )言(yán )善(shàn )者(zhě ),非(fēi )贤(xián )也(yě )。善(shàn )人(rén )称(chēng )之(zhī ),恶(è )人(rén )毁(huǐ )之(zhī ),毁(huǐ )誉(yù )者(zhě )半(bàn ),乃(nǎi )可(kě )有(yǒu )贤(xián )。

以(yǐ )善(shàn )人(rén )所(suǒ )称(chēng ),恶(è )人(rén )所(suǒ )毁(huǐ ),可(kě )以(yǐ )知(zhī )贤(xián )乎(hū )?夫(fū )如(rú )是(shì ),孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )言(yán )可(kě )以(yǐ )知(zhī )贤(xián ),不(bú )知(zhī )誉(yù )此(cǐ )人(rén )者(zhě )贤(xián )也(yě )?毁(huǐ )此(cǐ )人(rén )者(zhě )恶(è )也(yě )?或(huò )时(shí )称(chēng )者(zhě ),恶(è )而(ér )毁(huǐ )者(zhě )善(shàn )也(yě )?人(rén )眩(xuàn )惑(huò )无(wú )别(bié )也(yě )。

以(yǐ )人(rén )众(zhòng )所(suǒ )归(guī )附(fù )、宾(bīn )客(kè )云(yún )合(hé )者(zhě )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?则(zé )夫(fū )人(rén )众(zhòng )所(suǒ )附(fù )归(guī )者(zhě ),或(huò )亦(yì )广(guǎng )交(jiāo )多(duō )徒(tú )之(zhī )人(rén )也(yě ),众(zhòng )爱(ài )而(ér )称(chēng )之(zhī ),则(zé )蚁(yǐ )附(fù )而(ér )归(guī )之(zhī )矣(yǐ )。或(huò )尊(zūn )贵(guì )而(ér )为(wéi )利(lì ),或(huò )好(hǎo )士(shì )下(xià )客(kè ),折(shé )节(jiē )俟(sì )贤(xián )。信(xìn )陵(líng )、孟(mèng )尝(cháng )、平(píng )原(yuán )、春(chūn )申(shēn ),食(shí )客(kè )数(shù )千(qiān ),称(chēng )为(wéi )贤(xián )君(jūn )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )卫(wèi )青(qīng )及(jí )霍(huò )去(qù )病(bìng )门(mén )无(wú )一(yī )客(kè ),称(chēng )为(wéi )名(míng )将(jiāng )。故(gù )宾(bīn )客(kè )之(zhī )会(huì ),在(zài )好(hǎo )下(xià )之(zhī )君(jūn )。利(lì )害(hài )之(zhī )贤(xián ),或(huò )不(bú )好(hǎo )士(shì ),不(bú )能(néng )为(wéi )轻(qīng )重(zhòng ),则(zé )众(zhòng )不(bú )归(guī )而(ér )士(shì )不(bú )附(fù )也(yě )。

以(yǐ )居(jū )位(wèi )治(zhì )人(rén ),得(dé )民(mín )心(xīn )歌(gē )咏(yǒng )之(zhī )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?则(zé )夫(fū )得(dé )民(mín )心(xīn )者(zhě ),与(yǔ )彼(bǐ )得(dé )士(shì )意(yì )者(zhě ),无(wú )以(yǐ )异(yì )也(yě )。为(wéi )虚(xū )恩(ēn )拊(fǔ )循(xún )其(qí )民(mín ),民(mín )之(zhī )欲(yù )得(dé ),即(jí )喜(xǐ )乐(lè )矣(yǐ )。何(hé )以(yǐ )效(xiào )之(zhī )?齐(qí )田(tián )成(chéng )子(zǐ )、越(yuè )王(wáng )勾(gōu )践(jiàn )是(shì )也(yě )。成(chéng )子(zǐ )欲(yù )专(zhuān )齐(qí )政(zhèng ),以(yǐ )大(dà )斗(dòu )贷(dài )、小(xiǎo )斗(dòu )收(shōu )而(ér )民(mín )悦(yuè )。句(jù )践(jiàn )欲(yù )雪(xuě )会(huì )稽(jī )之(zhī )耻(chǐ ),拊(fǔ )循(xún )其(qí )民(mín ),吊(diào )死(sǐ )问(wèn )病(bìng )而(ér )民(mín )喜(xǐ )。二(èr )者(zhě )皆(jiē )自(zì )有(yǒu )所(suǒ )欲(yù )为(wéi )於(yú )他(tā ),而(ér )伪(wěi )诱(yòu )属(shǔ )其(qí )民(mín ),诚(chéng )心(xīn )不(bú )加(jiā ),而(ér )民(mín )亦(yì )说(shuō )。孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )夜(yè )出(chū )秦(qín )关(guān ),鸡(jī )未(wèi )鸣(míng )而(ér )关(guān )不(bú ),下(xià )坐(zuò )贱(jiàn )客(kè ),鼓(gǔ )臂(bì )为(wéi )鸡(jī )鸣(míng ),而(ér )鸡(jī )皆(jiē )和(hé )之(zhī ),关(guān )即(jí )启(qǐ ),而(ér )孟(mèng )尝(cháng )得(dé )出(chū )。〔夫(fū )〕鸡(jī )可(kě )以(yǐ )奸(jiān )声(shēng )感(gǎn ),则(zé )人(rén )亦(yì )可(kě )以(yǐ )伪(wěi )恩(ēn )动(dòng )也(yě )。人(rén )可(kě )以(yǐ )伪(wěi )恩(ēn )动(dòng ),则(zé )天(tiān )亦(yì )可(kě )巧(qiǎo )诈(zhà )应(yīng )也(yě )。动(dòng )致(zhì )天(tiān )气(qì ),宜(yí )以(yǐ )精(jīng )神(shén ),而(ér )人(rén )用(yòng )阳(yáng )燧(suì )取(qǔ )火(huǒ )於(yú )天(tiān ),消(xiāo )炼(liàn )五(wǔ )石(shí ),五(wǔ )月(yuè )盛(shèng )夏(xià )铸(zhù )以(yǐ )为(wéi )器(qì ),乃(nǎi )能(néng )得(dé )火(huǒ )。今(jīn )又(yòu )但(dàn )取(qǔ )刀(dāo )剑(jiàn )铜(tóng )钩(gōu )之(zhī )属(shǔ ),切(qiē )磨(mó )以(yǐ )向(xiàng )日(rì ),亦(yì )得(dé )火(huǒ )焉(yān )。夫(fū )阳(yáng )燧(suì )、刀(dāo )、剑(jiàn )、钩(gōu )能(néng )取(qǔ )火(huǒ )於(yú )日(rì ),恆(héng )非(fēi )贤(xián )圣(shèng )亦(yì )能(néng )动(dòng )气(qì )於(yú )天(tiān )。若(ruò )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )信(xìn )土(tǔ )龙(lóng )之(zhī )能(néng )致(zhì )云(yún )雨(yǔ ),盖(gài )亦(yì )有(yǒu )以(yǐ )也(yě )。夫(fū )如(rú )是(shì ),应(yīng )天(tiān )之(zhī )治(zhì ),尚(shàng )未(wèi )可(kě )谓(wèi )贤(xián ),况(kuàng )徒(tú )得(dé )人(rén )心(xīn ),即(jí )谓(wèi )之(zhī )贤(xián ),如(rú )何(hé )?

以(yǐ )居(jū )职(zhí )有(yǒu )成(chéng )功(gōng )见(jiàn )效(xiào )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?夫(fū )居(jū )职(zhí )何(hé )以(yǐ )为(wéi )功(gōng )效(xiào )?以(yǐ )人(rén )民(mín )附(fù )之(zhī ),则(zé )人(rén )民(mín )可(kě )以(yǐ )伪(wěi )恩(ēn )说(shuō )也(yě )。阴(yīn )阳(yáng )和(hé )、百(bǎi )姓(xìng )安(ān )者(zhě ),时(shí )也(yě )。时(shí )和(hé ),不(bú )肖(xiāo )遭(zāo )其(qí )安(ān );不(bú )和(hé ),虽(suī )圣(shèng )逢(féng )其(qí )危(wēi )。如(rú )以(yǐ )阴(yīn )阳(yáng )和(hé )而(ér )效(xiào )贤(xián )不(bú )肖(xiāo ),则(zé )尧(yáo )以(yǐ )洪(hóng )水(shuǐ )得(dé )黜(chù ),汤(tāng )以(yǐ )大(dà )旱(hàn )为(wéi )殿(diàn )下(xià )矣(yǐ )。如(rú )功(gōng )效(xiào )谓(wèi )事(shì )也(yě ),身(shēn )为(wéi )之(zhī )者(zhě ),功(gōng )著(zhe )可(kě )见(jiàn )。以(yǐ )道(dào )为(wéi )计(jì )者(zhě ),效(xiào )没(méi )不(bú )章(zhāng )。鼓(gǔ )无(wú )当(dāng )於(yú )五(wǔ )音(yīn ),五(wǔ )音(yīn )非(fēi )鼓(gǔ )不(bú )和(hé )。师(shī )无(wú )当(dāng )於(yú )五(wǔ )服(fú ),五(wǔ )服(fú )非(fēi )师(shī )不(bú )亲(qīn )。水(shuǐ )无(wú )当(dāng )於(yú )五(wǔ )采(cǎi ),五(wǔ )采(cǎi )非(fēi )水(shuǐ )不(bú )章(zhāng )。道(dào )为(wéi )功(gōng )本(běn ),功(gōng )为(wéi )道(dào )效(xiào ),据(jù )功(gōng )谓(wèi )之(zhī )贤(xián ),是(shì )则(zé )道(dào )人(rén )之(zhī )不(bú )肖(xiāo )也(yě )。高(gāo )祖(zǔ )得(dé )天(tiān )下(xià ),赏(shǎng )群(qún )臣(chén )之(zhī )功(gōng ),萧(xiāo )何(hé )为(wéi )赏(shǎng )首(shǒu )。何(hé )则(zé )?高(gāo )祖(zǔ )论(lùn )功(gōng ),比(bǐ )猎(liè )者(zhě )之(zhī )纵(zòng )狗(gǒu )也(yě )。狗(gǒu )身(shēn )获(huò )禽(qín ),功(gōng )归(guī )於(yú )人(rén )。群(qún )臣(chén )手(shǒu )战(zhàn ),其(qí )犹(yóu )狗(gǒu )也(yě );萧(xiāo )何(hé )持(chí )重(zhòng ),其(qí )犹(yóu )人(rén )也(yě )。必(bì )据(jù )成(chéng )功(gōng )谓(wèi )之(zhī )贤(xián ),是(shì )则(zé )萧(xiāo )何(hé )无(wú )功(gōng )。功(gōng )赏(shǎng )不(bú )可(kě )以(yǐ )效(xiào )贤(xián ),一(yī )也(yě )。

夫(fū )圣(shèng )贤(xián )之(zhī )治(zhì )世(shì )也(yě )有(yǒu )术(shù ),得(dé )其(qí )术(shù )则(zé )功(gōng )成(chéng ),失(shī )其(qí )术(shù )则(zé )事(shì )废(fèi )。譬(pì )犹(yóu )医(yī )之(zhī )治(zhì )病(bìng )也(yě ),有(yǒu )方(fāng ),笃(dǔ )剧(jù )犹(yóu )治(zhì );无(wú )方(fāng ),才(cái )微(wēi )不(bú )愈(yù )。夫(fū )方(fāng )犹(yóu )术(shù ),病(bìng )犹(yóu )乱(luàn ),医(yī )犹(yóu )吏(lì ),药(yào )犹(yóu )教(jiāo )也(yě )。方(fāng )施(shī )而(ér )药(yào )行(háng ),术(shù )设(shè )而(ér )教(jiāo )从(cóng ),教(jiāo )从(cóng )而(ér )乱(luàn )止(zhǐ ),药(yào )行(háng )而(ér )病(bìng )愈(yù )。治(zhì )病(bìng )之(zhī )医(yī ),未(wèi )必(bì )惠(huì )於(yú )不(bú )为(wéi )医(yī )者(zhě )。然(rán )而(ér )治(zhì )国(guó )之(zhī )吏(lì ),未(wèi )必(bì )贤(xián )於(yú )不(bú )能(néng )治(zhì )国(guó )者(zhě ),偶(ǒu )得(dé )其(qí )方(fāng ),遭(zāo )晓(xiǎo )其(qí )术(shù )也(yě )。治(zhì )国(guó )须(xū )术(shù )以(yǐ )立(lì )功(gōng ),亦(yì )有(yǒu )时(shí )当(dāng )自(zì )乱(luàn ),虽(suī )用(yòng )术(shù ),功(gōng )终(zhōng )不(bú )立(lì )者(zhě );亦(yì )有(yǒu )时(shí )当(dāng )自(zì )安(ān ),虽(suī )无(wú )术(shù ),功(gōng )犹(yóu )成(chéng )者(zhě )。故(gù )夫(fū )治(zhì )国(guó )之(zhī )人(rén ),或(huò )得(dé )时(shí )而(ér )功(gōng )成(chéng ),或(huò )失(shī )时(shí )而(ér )无(wú )效(xiào )。术(shù )人(rén )能(néng )因(yīn )时(shí )以(yǐ )立(lì )功(gōng ),不(bú )能(néng )逆(nì )时(shí )以(yǐ )致(zhì )安(ān )。良(liáng )医(yī )能(néng )治(zhì )未(wèi )当(dāng )死(sǐ )之(zhī )人(rén )命(mìng ),如(rú )命(mìng )穷(qióng )寿(shòu )尽(jìn ),方(fāng )用(yòng )无(wú )验(yàn )矣(yǐ )。故(gù )时(shí )当(dāng )乱(luàn )也(yě ),尧(yáo )、舜(shùn )用(yòng )术(shù ),不(bú )能(néng )立(lì )功(gōng );命(mìng )当(dāng )死(sǐ )矣(yǐ ),扁(biǎn )鹊(què )行(háng )方(fāng ),不(bú )能(néng )愈(yù )病(bìng )。射(shè )御(yù )巧(qiǎo )技(jì ),百(bǎi )工(gōng )之(zhī )人(rén ),皆(jiē )以(yǐ )法(fǎ )术(shù ),然(rán )后(hòu )功(gōng )成(chéng )事(shì )立(lì ),效(xiào )验(yàn )可(kě )见(jiàn )。观(guān )治(zhì )国(guó ),百(bǎi )工(gōng )之(zhī )类(lèi )也(yě );功(gōng )立(lì ),犹(yóu )事(shì )成(chéng )也(yě )。谓(wèi )有(yǒu )功(gōng )者(zhě )贤(xián ),是(shì )谓(wèi )百(bǎi )工(gōng )皆(jiē )贤(xián )人(rén )也(yě )。赵(zhào )人(rén )吾(wú )丘(qiū )寿(shòu )王(wáng ),武(wǔ )帝(dì )时(shí )待(dài )诏(zhào ),上(shàng )使(shǐ )从(cóng )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )受(shòu )《春(chūn )秋(qiū )》,高(gāo )才(cái ),通(tōng )明(míng )於(yú )事(shì )后(hòu )为(wéi )东(dōng )郡(jùn )都(dōu )尉(wèi )。上(shàng )以(yǐ )寿(shòu )王(wáng )之(zhī )贤(xián ),不(bú )置(zhì )太(tài )守(shǒu )。时(shí )军(jūn )发(fā ),民(mín )骚(sāo )动(dòng ),岁(suì )恶(è ),盗(dào )贼(zéi )不(bú )息(xī )。上(shàng )赐(cì )寿(shòu )王(wáng )书(shū )曰(yuē ):“子(zǐ )在(zài )朕(zhèn )前(qián )时(shí ),辐(fú )凑(còu )并(bìng )至(zhì ),以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )少(shǎo )双(shuāng ),海(hǎi )内(nèi )寡(guǎ )二(èr ),至(zhì )连(lián )十(shí )余(yú )城(chéng )之(zhī )势(shì ),任(rèn )四(sì )千(qiān )石(shí )之(zhī )重(zhòng ),而(ér )盗(dào )贼(zéi )浮(fú )船(chuán )行(háng )功(gōng )取(qǔ )於(yú )库(kù )兵(bīng ),甚(shèn )不(bú )称(chēng )在(zài )前(qián )时(shí ),何(hé )也(yě )?”寿(shòu )王(wáng )谢(xiè )言(yán )难(nán )禁(jìn )。复(fù )召(zhào )为(wéi )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū ),常(cháng )居(jū )左(zuǒ )右(yòu ),论(lùn )事(shì )说(shuō )议(yì ),无(wú )不(bú )是(shì )者(zhě ),才(cái )高(gāo )智(zhì )深(shēn ),通(tōng )明(míng )多(duō )见(jiàn )。然(rán )其(qí )为(wéi )东(dōng )郡(jùn )尉(wèi ),岁(suì )恶(è ),盗(dào )贼(zéi )不(bú )息(xī ),人(rén )民(mín )骚(sāo )动(dòng ),不(bú )能(néng )禁(jìn )止(zhǐ )。不(bú )知(zhī )寿(shòu )王(wáng )不(bú )得(dé )治(zhì )东(dōng )郡(jùn )之(zhī )术(shù )邪(xié )?亡(wáng )将(jiāng )东(dōng )郡(jùn )适(shì )当(dāng )复(fù )乱(luàn ),而(ér )寿(shòu )王(wáng )之(zhī )治(zhì )偶(ǒu )逢(féng )其(qí )时(shí )也(yě )?夫(fū )以(yǐ )寿(shòu )王(wáng )之(zhī )贤(xián ),治(zhì )东(dōng )郡(jùn )不(bú )能(néng )立(lì )功(gōng ),必(bì )以(yǐ )功(gōng )观(guān )贤(xián ),则(zé )寿(shòu )王(wáng )弃(qì )而(ér )不(bú )选(xuǎn )也(yě )。恐(kǒng )必(bì )世(shì )多(duō )如(rú )寿(shòu )王(wáng )之(zhī )类(lèi ),而(ér )论(lùn )者(zhě )以(yǐ )无(wú )功(gōng )不(bú )察(chá )其(qí )贤(xián )。燕(yàn )有(yǒu )谷(gǔ ),气(qì )寒(hán )不(bú )生(shēng )五(wǔ )谷(gǔ )。邹(zōu )衍(yǎn )吹(chuī )律(lǜ )致(zhì )气(qì ),既(jì )寒(hán )更(gèng )为(wéi )温(wēn ),燕(yàn )以(yǐ )种(zhǒng )黍(shǔ ),黍(shǔ )生(shēng )丰(fēng )熟(shú ),到(dào )今(jīn )名(míng )之(zhī )曰(yuē )“黍(shǔ )谷(gǔ )”。夫(fū )和(hé )阴(yīn )阳(yáng ),当(dāng )以(yǐ )道(dào )德(dé )至(zhì )诚(chéng )。然(rán )而(ér )邹(zōu )衍(yǎn )吹(chuī )律(lǜ ),寒(hán )更(gèng )为(wéi )温(wēn ),黍(shǔ )谷(gǔ )育(yù )生(shēng )。推(tuī )此(cǐ )以(yǐ )况(kuàng )诸(zhū )有(yǒu )成(chéng )功(gōng )之(zhī )类(lèi ),有(yǒu )若(ruò )邹(zōu )衍(yǎn )吹(chuī )律(lǜ )之(zhī )法(fǎ )。故(gù )得(dé )其(qí )术(shù )也(yě ),不(bú )肖(xiāo )无(wú )不(bú )能(néng );失(shī )其(qí )数(shù )也(yě ),贤(xián )圣(shèng )有(yǒu )不(bú )治(zhì )。此(cǐ )功(gōng )不(bú )可(kě )以(yǐ )效(xiào )贤(xián ),二(èr )也(yě )。

人(rén )之(zhī )举(jǔ )事(shì ),或(huò )意(yì )至(zhì )而(ér )功(gōng )不(bú )成(chéng ),事(shì )不(bú )立(lì )而(ér )势(shì )贯(guàn )山(shān )。荆(jīng )轲(kē )、医(yī )夏(xià )无(wú )且(qiě )是(shì )矣(yǐ )。荆(jīng )轲(kē )入(rù )秦(qín )之(zhī )计(jì ),本(běn )欲(yù )劫(jié )秦(qín )王(wáng )生(shēng )致(zhì )於(yú )燕(yàn ),邂(xiè )逅(hòu )不(bú )偶(ǒu ),为(wéi )秦(qín )所(suǒ )擒(qín )。当(dāng )荆(jīng )轲(kē )之(zhī )逐(zhú )秦(qín )王(wáng ),秦(qín )王(wáng )环(huán )柱(zhù )而(ér )走(zǒu ),医(yī )夏(xià )无(wú )且(qiě )以(yǐ )药(yào )囊(náng )提(tí )荆(jīng )轲(kē )。既(jì )而(ér )天(tiān )下(xià )名(míng )轲(kē )为(wéi )烈(liè )士(shì ),秦(qín )王(wáng )赐(cì )无(wú )且(qiě )金(jīn )二(èr )百(bǎi )镒(yì )。夫(fū )为(wéi )秦(qín )所(suǒ )擒(qín ),生(shēng )致(zhì )之(zhī )功(gōng )不(bú )立(lì ),药(yào )囊(náng )提(tí )刺(cì )客(kè ),〔无(wú )〕益(yì )於(yú )救(jiù )主(zhǔ ),然(rán )犹(yóu )称(chēng )赏(shǎng )者(zhě ),意(yì )至(zhì )势(shì )盛(shèng )也(yě )。天(tiān )下(xià )之(zhī )士(shì )不(bú )以(yǐ )荆(jīng )轲(kē )功(gōng )不(bú )成(chéng ),不(bú )称(chēng )其(qí )义(yì ),秦(qín )王(wáng )不(bú )以(yǐ )无(wú )且(qiě )无(wú )见(jiàn )效(xiào ),不(bú )赏(shǎng )其(qí )志(zhì )。志(zhì )善(shàn )不(bú )效(xiào )成(chéng )功(gōng ),义(yì )至(zhì )不(bú )谋(móu )就(jiù )事(shì )。义(yì )有(yǒu )余(yú ),效(xiào )不(bú )足(zú ),志(zhì )巨(jù )大(dà ),而(ér )功(gōng )细(xì )小(xiǎo ),智(zhì )者(zhě )赏(shǎng )之(zhī ),愚(yú )者(zhě )罚(fá )之(zhī )。必(bì )谋(móu )功(gōng )不(bú )察(chá )志(zhì ),论(lùn )阳(yáng )效(xiào )不(bú )存(cún )阴(yīn )计(jì ),是(shì )则(zé )豫(yù )让(ràng )拔(bá )剑(jiàn )斩(zhǎn )襄(xiāng )子(zǐ )之(zhī )衣(yī ),不(bú )足(zú )识(shí )也(yě );伍(wǔ )子(zǐ )胥(xū )鞭(biān )笞(chī )平(píng )王(wáng )尸(shī ),不(bú )足(zú )载(zǎi )也(yě );张(zhāng )良(liáng )椎(zhuī )始(shǐ )皇(huáng )误(wù )中(zhōng )副(fù )车(chē ),不(bú )足(zú )记(jì )也(yě )。三(sān )者(zhě )道(dào )地(dì )不(bú )便(biàn ),计(jì )画(huà )不(bú )得(dé ),有(yǒu )其(qí )势(shì )而(ér )无(wú )其(qí )功(gōng ),怀(huái )其(qí )计(jì )而(ér )不(bú )得(dé )为(wéi )其(qí )事(shì ),是(shì )功(gōng )不(bú )可(kě )以(yǐ )效(xiào )贤(xián ),三(sān )也(yě )。

以(yǐ )孝(xiào )於(yú )父(fù )、弟(dì )於(yú )为(wéi )兄(xiōng )贤(xián )乎(hū )?则(zé )夫(fū )孝(xiào )弟(dì )之(zhī )人(rén ),有(yǒu )父(fù )兄(xiōng )者(zhě )也(yě ),父(fù )兄(xiōng )不(bú )慈(cí ),孝(xiào )弟(dì )乃(nǎi )章(zhāng )。舜(shùn )有(yǒu )瞽(gǔ )瞍(sǒu ),参(cān )有(yǒu )曾(céng )皙(xī ),孝(xiào )立(lì )名(míng )成(chéng ),众(zhòng )人(rén )称(chēng )之(zhī )。如(rú )无(wú )父(fù )兄(xiōng ),父(fù )兄(xiōng )慈(cí )良(liáng ),无(wú )章(zhāng )显(xiǎn )之(zhī )效(xiào ),孝(xiào )弟(dì )之(zhī )名(míng ),无(wú )所(suǒ )见(jiàn )矣(yǐ )。忠(zhōng )於(yú )君(jūn )者(zhě ),亦(yì )与(yǔ )此(cǐ )同(tóng )。龙(lóng )逢(féng )、比(bǐ )干(gàn )忠(zhōng )著(zhe )夏(xià )、殷(yīn ),桀(jié )、纣(zhòu )恶(è )也(yě )。稷(jì )、契(qì )、皋(gāo )陶(táo )忠(zhōng )暗(àn )唐(táng )、虞(yú ),尧(yáo )、舜(shùn )贤(xián )也(yě )。故(gù )萤(yíng )火(huǒ )之(zhī )明(míng ),掩(yǎn )於(yú )日(rì )月(yuè )之(zhī )光(guāng );忠(zhōng )臣(chén )之(zhī )声(shēng ),蔽(bì )於(yú )贤(xián )君(jūn )之(zhī )名(míng )。死(sǐ )君(jūn )之(zhī )难(nán ),出(chū )命(mìng )捐(juān )身(shēn ),与(yǔ )此(cǐ )同(tóng )。臣(chén )遭(zāo )其(qí )时(shí )死(sǐ )其(qí )难(nán ),故(gù )立(lì )其(qí )义(yì )而(ér )获(huò )其(qí )名(míng )。大(dà )贤(xián )之(zhī )涉(shè )世(shì )也(yě ),翔(xiáng )而(ér )有(yǒu )集(jí ),色(sè )斯(sī )而(ér )举(jǔ );乱(luàn )君(jūn )之(zhī )患(huàn ),不(bú )累(lèi )其(qí )身(shēn );危(wēi )国(guó )之(zhī )祸(huò ),不(bú )及(jí )其(qí )家(jiā ),安(ān )得(dé )逢(féng )其(qí )祸(huò )而(ér )死(sǐ )其(qí )患(huàn )乎(hū )?齐(qí )詹(zhān )问(wèn )於(yú )晏(yàn )子(zǐ )曰(yuē ):“忠(zhōng )臣(chén )之(zhī )事(shì )其(qí )君(jūn )也(yě ),若(ruò )何(hé )?”对(duì )曰(yuē ):“有(yǒu )难(nán )不(bú )死(sǐ ),出(chū )亡(wáng )不(bú )送(sòng )。”詹(zhān )曰(yuē ):“列(liè )地(dì )而(ér )予(yǔ )之(zhī ),疏(shū )爵(jué )而(ér )贵(guì )之(zhī ),君(jūn )有(yǒu )难(nán )不(bú )死(sǐ ),出(chū )亡(wáng )不(bú )送(sòng ),可(kě )谓(wèi )忠(zhōng )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“言(yán )而(ér )见(jiàn )用(yòng ),臣(chén )奚(xī )死(sǐ )焉(yān )?谏(jiàn )而(ér )见(jiàn )从(cóng ),终(zhōng )身(shēn )不(bú )亡(wáng ),臣(chén )奚(xī )送(sòng )焉(yān )?若(ruò )言(yán )不(bú )见(jiàn )用(yòng ),有(yǒu )难(nán )而(ér )死(sǐ ),是(shì )妄(wàng )死(sǐ )也(yě );谏(jiàn )而(ér )不(bú )见(jiàn )从(cóng ),出(chū )亡(wáng )而(ér )送(sòng ),是(shì )诈(zhà )伪(wěi )也(yě )。故(gù )忠(zhōng )臣(chén )者(zhě )能(néng )尽(jìn )善(shàn )於(yú )君(jūn ),不(bú )能(néng )与(yǔ )陷(xiàn )於(yú )难(nán )。”案(àn )晏(yàn )子(zǐ )之(zhī )对(duì ),以(yǐ )求(qiú )贤(xián )於(yú )世(shì ),死(sǐ )君(jūn )之(zhī )难(nán )、立(lì )忠(zhōng )节(jiē )者(zhě ),不(bú )应(yīng )科(kē )矣(yǐ )。是(shì )故(gù )大(dà )贤(xián )寡(guǎ )可(kě )名(míng )之(zhī )节(jiē ),小(xiǎo )贤(xián )多(duō )可(kě )称(chēng )之(zhī )行(háng ),可(kě )得(dé )箠(chuí )者(zhě )小(xiǎo ),而(ér )可(kě )得(dé )量(liàng )者(zhě )少(shǎo )也(yě )。恶(è )至(zhì )大(dà ),箠(chuí )弗(fú )能(néng );数(shù )至(zhì )多(duō ),升(shēng )斛(hú )弗(fú )能(néng )。有(yǒu )小(xiǎo )少(shǎo )易(yì )名(míng )之(zhī )行(háng ),又(yòu )发(fā )於(yú )衰(shuāi )乱(luàn )易(yì )见(jiàn )之(zhī )世(shì ),故(gù )节(jiē )行(háng )显(xiǎn )而(ér )名(míng )声(shēng )闻(wén )也(yě )。浮(fú )於(yú )海(hǎi )者(zhě )迷(mí )於(yú )东(dōng )西(xī ),大(dà )也(yě )。行(háng )於(yú )沟(gōu ),咸(xián )识(shí )舟(zhōu )楫(jí )之(zhī )迹(jì ),小(xiǎo )也(yě )。小(xiǎo )而(ér )易(yì )见(jiàn ),衰(shuāi )乱(luàn )亦(yì )易(yì )察(chá )。故(gù )世(shì )不(bú )危(wēi )乱(luàn ),奇(qí )行(háng )不(bú )见(jiàn );主(zhǔ )不(bú )悖(bèi )惑(huò ),忠(zhōng )节(jiē )不(bú )立(lì )。鸿(hóng )卓(zhuó )之(zhī )义(yì ),发(fā )於(yú )颠(diān )沛(pèi )之(zhī )朝(cháo );清(qīng )高(gāo )之(zhī )行(háng ),显(xiǎn )於(yú )衰(shuāi )乱(luàn )之(zhī )世(shì )。

以(yǐ )全(quán )身(shēn )免(miǎn )害(hài ),不(bú )被(bèi )刑(xíng )戳(chuō ),若(ruò )南(nán )容(róng )惧(jù )白(bái )圭(guī )者(zhě )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?则(zé )夫(fū )免(miǎn )於(yú )害(hài )者(zhě )幸(xìng ),而(ér )命(mìng )禄(lù )吉(jí )也(yě ),非(fēi )才(cái )智(zhì )所(suǒ )能(néng )禁(jìn ),推(tuī )行(háng )所(suǒ )能(néng )却(què )也(yě )。神(shén )蛇(shé )能(néng )断(duàn )而(ér )复(fù )属(shǔ ),不(bú )能(néng )使(shǐ )人(rén )弗(fú )断(duàn )。圣(shèng )贤(xián )能(néng )困(kùn )而(ér )复(fù )通(tōng ),不(bú )能(néng )使(shǐ )人(rén )弗(fú )害(hài )。南(nán )容(róng )能(néng )自(zì )免(miǎn )於(yú )刑(xíng )戳(chuō ),公(gōng )冶(yě )以(yǐ )非(fēi )罪(zuì )在(zài )缧(léi )絏(yì ),伯(bó )玉(yù )可(kě )怀(huái )於(yú )无(wú )道(dào )之(zhī )国(guó ),文(wén )王(wáng )拘(jū )羑(yǒu )里(lǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )厄(è )陈(chén )、蔡(cài ),非(fēi )行(háng )所(suǒ )致(zhì )之(zhī )难(nán ),掩(yǎn )己(jǐ )而(ér )至(zhì ),则(zé )有(yǒu )不(bú )得(dé )自(zì )免(miǎn )之(zhī )患(huàn ),累(lèi )己(jǐ )而(ér )滞(zhì )矣(yǐ )。夫(fū )不(bú )能(néng )自(zì )免(miǎn )於(yú )患(huàn )者(zhě ),犹(yóu )不(bú )能(néng )延(yán )命(mìng )於(yú )世(shì )也(yě )。命(mìng )穷(qióng ),贤(xián )不(bú )能(néng )自(zì )续(xù );时(shí )厄(è ),圣(shèng )不(bú )能(néng )自(zì )免(miǎn )。

以(yǐ )委(wěi )国(guó )去(qù )位(wèi ),弃(qì )富(fù )贵(guì ),就(jiù )贫(pín )贱(jiàn )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?则(zé )夫(fū )委(wěi )国(guó )者(zhě ),有(yǒu )所(suǒ )迫(pò )也(yě )。若(ruò )伯(bó )夷(yí )之(zhī )徒(tú ),昆(kūn )弟(dì )相(xiàng )让(ràng )以(yǐ )国(guó ),耻(chǐ )有(yǒu )分(fèn )争(zhēng )之(zhī )名(míng );及(jí )大(dà )王(wáng )甫(fǔ )重(zhòng )战(zhàn )其(qí )民(mín ),亶(dǎn )皆(jiē )委(wěi )国(guó )去(qù )位(wèi )者(zhě ),道(dào )不(bú )行(háng )而(ér )志(zhì )不(bú )得(dé )也(yě )。如(rú )道(dào )行(háng )志(zhì )得(dé ),亦(yì )不(bú )去(qù )位(wèi )。故(gù )委(wěi )国(guó )去(qù )位(wèi ),皆(jiē )有(yǒu )以(yǐ )也(yě ),谓(wèi )之(zhī )为(wéi )贤(xián ),无(wú )以(yǐ )者(zhě ),可(kě )谓(wèi )不(bú )肖(xiāo )乎(hū )?且(qiě )有(yǒu )国(guó )位(wèi )者(zhě ),故(gù )得(dé )委(wěi )而(ér )去(qù )之(zhī ),无(wú )国(guó )位(wèi )者(zhě )何(hé )委(wěi )?夫(fū )割(gē )财(cái )用(yòng )及(jí )让(ràng )下(xià )受(shòu )分(fèn ),有(yǒu )此(cǐ )同(tóng )实(shí )。无(wú )财(cái )何(hé )割(gē )?口(kǒu )饥(jī )何(hé )让(ràng )?仓(cāng )廪(lǐn )实(shí ),民(mín )知(zhī )礼(lǐ )节(jiē ),衣(yī )食(shí )足(zú )知(zhī )荣(róng )辱(rǔ )。让(ràng )生(shēng )於(yú )有(yǒu )余(yú ),争(zhēng )生(shēng )於(yú )不(bú )足(zú )。人(rén )或(huò )割(gē )财(cái )助(zhù )用(yòng ),袁(yuán )将(jiāng )军(jūn )再(zài )与(yǔ )兄(xiōng )子(zǐ )分(fèn )家(jiā )财(cái ),以(yǐ )为(wéi )恩(ēn )义(yì )。昆(kūn )山(shān )之(zhī )下(xià ),以(yǐ )玉(yù )为(wéi )石(shí );彭(péng )蠡(lí )之(zhī )滨(bīn ),以(yǐ )鱼(yú )食(shí )犬(quǎn )豕(shǐ )。使(shǐ )推(tuī )让(ràng )之(zhī )人(rén ),财(cái )若(ruò )昆(kūn )山(shān )之(zhī )玉(yù )、彭(péng )蠡(lí )之(zhī )鱼(yú ),家(jiā )财(cái )再(zài )分(fèn ),不(bú )足(zú )为(wéi )也(yě )。韩(hán )信(xìn )寄(jì )食(shí )於(yú )南(nán )昌(chāng )亭(tíng )长(zhǎng ),何(hé )财(cái )之(zhī )割(gē )?颜(yán )渊(yuān )箪(dān )食(shí )瓢(piáo )饮(yǐn ),何(hé )财(cái )之(zhī )让(ràng )?管(guǎn )仲(zhòng )分(fèn )财(cái )取(qǔ )多(duō ),无(wú )廉(lián )让(ràng )之(zhī )节(jiē ),贫(pín )乏(fá )不(bú )足(zú ),志(zhì )义(yì )废(fèi )也(yě )。

以(yǐ )避(bì )世(shì )离(lí )俗(sú ),清(qīng )身(shēn )洁(jié )行(háng )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?是(shì )则(zé )委(wěi )国(guó )去(qù )位(wèi )之(zhī )类(lèi )也(yě )。富(fù )贵(guì )人(rén )情(qíng )所(suǒ )贪(tān ),高(gāo )官(guān )大(dà )位(wèi )人(rén )之(zhī )所(suǒ )欲(yù )去(qù )之(zhī )而(ér )隐(yǐn ),生(shēng )不(bú )遭(zāo )遇(yù ),志(zhì )气(qì )不(bú )得(dé )也(yě )。长(zhǎng )沮(jǔ )、桀(jié )溺(nì )避(bì )世(shì )隐(yǐn )居(jū ),伯(bó )夷(yí )、於(yú )陵(líng )去(qù )贵(guì )取(qǔ )贱(jiàn ),非(fēi )其(qí )志(zhì )也(yě )。

〔以(yǐ )〕恬(tián )无(wú )欲(yù ),志(zhì )不(bú )在(zài )於(yú )仕(shì ),苟(gǒu )欲(yù )全(quán )身(shēn )养(yǎng )性(xìng )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?是(shì )则(zé )老(lǎo )聃(dān )之(zhī )徒(tú )也(yě )。道(dào )人(rén )与(yǔ )贤(xián )〔者(zhě )〕殊(shū )科(kē )者(zhě ),忧(yōu )世(shì )济(jì )民(mín )於(yú )难(nán )。是(shì )以(yǐ )孔(kǒng )子(zǐ )栖(qī )栖(qī ),墨(mò )子(zǐ )遑(huáng )遑(huáng )。不(bú )进(jìn )与(yǔ )孔(kǒng )、墨(mò )合(hé )务(wù ),而(ér )还(hái )与(yǔ )黄(huáng )、老(lǎo )同(tóng )操(cāo ),非(fēi )贤(xián )也(yě )。

以(yǐ )举(jǔ )义(yì )千(qiān )里(lǐ ),师(shī )将(jiāng )朋(péng )友(yǒu )无(wú )废(fèi )礼(lǐ )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?则(zé )夫(fū )家(jiā )富(fù )财(cái )饶(ráo ),筋(jīn )力(lì )劲(jìn )强(qiáng )者(zhě )能(néng )堪(kān )之(zhī )。匮(kuì )乏(fá )无(wú )以(yǐ )举(jǔ )礼(lǐ ),赢(yíng )弱(ruò )不(bú )能(néng )奔(bēn )远(yuǎn ),不(bú )能(néng )任(rèn )也(yě )。是(shì )故(gù )百(bǎi )金(jīn )之(zhī )家(jiā ),境(jìng )外(wài )无(wú )绝(jué )交(jiāo );千(qiān )乘(chéng )之(zhī )国(guó ),同(tóng )盟(méng )无(wú )废(fèi )赠(zèng ),财(cái )多(duō )故(gù )也(yě )。使(shǐ )谷(gǔ )食(shí )如(rú )水(shuǐ )火(huǒ ),虽(suī )贪(tān )吝(lìn )之(zhī )人(rén ),越(yuè )境(jìng )而(ér )布(bù )施(shī )矣(yǐ )。故(gù )财(cái )少(shǎo )则(zé )正(zhèng )礼(lǐ )不(bú )能(néng )举(jǔ )一(yī ),有(yǒu )余(yú )则(zé )妄(wàng )施(shī )能(néng )於(yú )千(qiān ),家(jiā )贫(pín )无(wú )斗(dòu )筲(shāo )之(zhī )储(chǔ )者(zhě ),难(nán )责(zé )以(yǐ )交(jiāo )施(shī )矣(yǐ )。举(jǔ )檐(yán )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )人(rén ),材(cái )筴(jiā )越(yuè )疆(jiāng )之(zhī )士(shì ),手(shǒu )足(zú )胼(pián )胝(zhī ),面(miàn )目(mù )骊(lí )黑(hēi ),无(wú )伤(shāng )感(gǎn )不(bú )任(rèn )之(zhī )疾(jí ),筋(jīn )力(lì )皮(pí )革(gé )必(bì )有(yǒu )与(yǔ )人(rén )异(yì )者(zhě )矣(yǐ )。推(tuī )此(cǐ )以(yǐ )况(kuàng )为(wéi )君(jūn )要(yào )证(zhèng )之(zhī )吏(lì ),身(shēn )被(bèi )疾(jí )痛(tòng )而(ér )口(kǒu )无(wú )一(yī )辞(cí )者(zhě ),亦(yì )肌(jī )肉(ròu )骨(gǔ )节(jiē )坚(jiān )强(qiáng )之(zhī )故(gù )也(yě )。坚(jiān )强(qiáng )则(zé )能(néng )隐(yǐn )事(shì )而(ér )立(lì )义(yì ),软(ruǎn )弱(ruò )则(zé )诬(wū )时(shí )而(ér )毁(huǐ )节(jiē )。豫(yù )让(ràng )自(zì )贼(zéi ),妻(qī )不(bú )能(néng )识(shí );贯(guàn )高(gāo )被(bèi )箠(chuí ),身(shēn )无(wú )完(wán )肉(ròu )。实(shí )体(tǐ )有(yǒu )不(bú )与(yǔ )人(rén )同(tóng )者(zhě ),则(zé )其(qí )节(jiē )行(háng )有(yǒu )不(bú )与(yǔ )人(rén )钧(jūn )者(zhě )矣(yǐ )。

以(yǐ )经(jīng )明(míng )带(dài )徒(tú )聚(jù )众(zhòng )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?则(zé )夫(fū )经(jīng )明(míng ),儒(rú )者(zhě )是(shì )也(yě )。儒(rú )者(zhě ),学(xué )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )也(yě )。儒(rú )者(zhě )学(xué ),学(xué ),儒(rú )矣(yǐ )。传(chuán )先(xiān )师(shī )之(zhī )业(yè ),习(xí )口(kǒu )说(shuō )以(yǐ )教(jiāo ),无(wú )胸(xiōng )中(zhōng )之(zhī )造(zào ),思(sī )定(dìng )然(rán )否(fǒu )之(zhī )论(lùn )。邮(yóu )人(rén )之(zhī )过(guò )书(shū )、门(mén )者(zhě )之(zhī )传(chuán )教(jiāo )也(yě ),封(fēng )完(wán )书(shū )不(bú )遗(yí ),教(jiāo )审(shěn )令(lìng )不(bú )误(wù )者(zhě ),则(zé )为(wéi )善(shàn )矣(yǐ )。〔儒(rú )〕者(zhě )传(chuán )学(xué ),不(bú )妄(wàng )一(yī )言(yán ),先(xiān )师(shī )古(gǔ )语(yǔ ),到(dào )今(jīn )具(jù )存(cún ),虽(suī )带(dài )徒(tú )百(bǎi )人(rén )以(yǐ )上(shàng ),位(wèi )博(bó )士(shì )、文(wén )学(xué ),邮(yóu )人(rén )、门(mén )者(zhě )之(zhī )类(lèi )也(yě )。

以(yǐ )通(tōng )览(lǎn )古(gǔ )今(jīn ),秘(mì )隐(yǐn )传(chuán )记(jì )无(wú )所(suǒ )不(bú )记(jì )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?是(shì )则(zé )〔儒(rú )〕者(zhě )之(zhī )次(cì )也(yě )。才(cái )高(gāo )好(hǎo )事(shì ),勤(qín )学(xué )不(bú )舍(shě ),若(ruò )专(zhuān )成(chéng )之(zhī )苗(miáo )裔(yì ),有(yǒu )世(shì )祖(zǔ )遗(yí )文(wén ),得(dé )成(chéng )其(qí )篇(piān )业(yè ),观(guān )览(lǎn )讽(fěng )诵(sòng )。若(ruò )典(diǎn )官(guān )文(wén )书(shū ),若(ruò )太(tài )史(shǐ )公(gōng )及(jí )刘(liú )子(zǐ )政(zhèng )之(zhī )徒(tú ),有(yǒu )主(zhǔ )领(lǐng )书(shū )记(jì )之(zhī )职(zhí ),则(zé )有(yǒu )博(bó )览(lǎn )通(tōng )达(dá )之(zhī )名(míng )矣(yǐ )。

以(yǐ )权(quán )诈(zhà )卓(zhuó )谲(jué ),能(néng )将(jiāng )兵(bīng )御(yù )众(zhòng )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?是(shì )韩(hán )信(xìn )之(zhī )徒(tú )也(yě )。战(zhàn )国(guó )获(huò )其(qí )功(gōng ),称(chēng )为(wéi )名(míng )将(jiāng );世(shì )平(píng )能(néng )无(wú )所(suǒ )施(shī ),还(hái )入(rù )祸(huò )门(mén )矣(yǐ )。高(gāo )鸟(niǎo )死(sǐ ),良(liáng )弓(gōng )藏(cáng );狡(jiǎo )兔(tù )得(dé ),良(liáng )犬(quǎn )烹(pēng )。权(quán )诈(zhà )之(zhī )臣(chén ),高(gāo )鸟(niǎo )之(zhī )弓(gōng ),狡(jiǎo )兔(tù )之(zhī )犬(quǎn )也(yě )。安(ān )平(píng )身(shēn )无(wú )宜(yí ),则(zé )弓(gōng )藏(cáng )而(ér )犬(quǎn )烹(pēng )。安(ān )平(píng )之(zhī )主(zhǔ ),非(fēi )弃(qì )臣(chén )而(ér )贱(jiàn )士(shì ),世(shì )所(suǒ )用(yòng )助(zhù )上(shàng )者(zhě ),非(fēi )其(qí )宜(yí )也(yě )。向(xiàng )令(lìng )韩(hán )信(xìn )用(yòng )权(quán )变(biàn )之(zhī )才(cái ),为(wéi )若(ruò )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )之(zhī )事(shì ),安(ān )得(dé )谋(móu )反(fǎn )诛(zhū )死(sǐ )之(zhī )祸(huò )哉(zāi )?有(yǒu )功(gōng )强(qiáng )之(zhī )权(quán ),无(wú )守(shǒu )平(píng )之(zhī )智(zhì ),晓(xiǎo )将(jiāng )兵(bīng )之(zhī )计(jì ),不(bú )见(jiàn )已(yǐ )定(dìng )之(zhī )义(yì ),居(jū )平(píng )安(ān )之(zhī )时(shí ),为(wéi )反(fǎn )逆(nì )之(zhī )谋(móu ),此(cǐ )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )功(gōng )灭(miè )国(guó )绝(jué ),不(bú )得(dé )名(míng )为(wéi )贤(xián )也(yě )。

〔以(yǐ )〕辩(biàn )於(yú )口(kǒu ),言(yán )甘(gān )辞(cí )巧(qiǎo )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?则(zé )夫(fū )子(zǐ )贡(gòng )之(zhī )徒(tú )是(shì )也(yě )。子(zǐ )贡(gòng )之(zhī )辩(biàn )胜(shèng )颜(yán )渊(yuān ),孔(kǒng )子(zǐ )序(xù )置(zhì )於(yú )下(xià )。实(shí )才(cái )不(bú )能(néng )高(gāo ),口(kǒu )辩(biàn )机(jī )利(lì ),人(rén )决(jué )能(néng )称(chēng )之(zhī )。夫(fū )自(zì )文(wén )帝(dì )尚(shàng )多(duō )虎(hǔ )圈(quān )啬(sè )夫(fū ),少(shǎo )上(shàng )林(lín )尉(wèi ),张(zhāng )释(shì )之(zhī )称(chēng )周(zhōu )勃(bó )、张(zhāng )相(xiàng )如(rú ),文(wén )帝(dì )乃(nǎi )悟(wù )。夫(fū )辩(biàn )於(yú )口(kǒu ),虎(hǔ )圈(quān )啬(sè )夫(fū )之(zhī )徒(tú )也(yě ),难(nán )以(yǐ )观(guān )贤(xián )。

以(yǐ )敏(mǐn )於(yú )笔(bǐ ),文(wén )墨(mò )〔雨(yǔ )〕集(jí )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?夫(fū )笔(bǐ )之(zhī )与(yǔ )口(kǒu ),一(yī )实(shí )也(yě )。口(kǒu )出(chū )以(yǐ )为(wéi )言(yán ),笔(bǐ )书(shū )以(yǐ )为(wéi )文(wén )。口(kǒu )辩(biàn ),才(cái )未(wèi )必(bì )高(gāo );然(rán )则(zé )笔(bǐ )敏(mǐn ),知(zhī )未(wèi )必(bì )多(duō )也(yě )。且(qiě )笔(bǐ )用(yòng )何(hé )为(wéi )敏(mǐn )?以(yǐ )敏(mǐn )於(yú )官(guān )曹(cáo )事(shì )。事(shì )之(zhī )难(nán )者(zhě )莫(mò )过(guò )於(yú )狱(yù ),狱(yù )疑(yí )则(zé )有(yǒu )请(qǐng )谳(yàn )。盖(gài )世(shì )优(yōu )者(zhě ),莫(mò )过(guò )张(zhāng )汤(tāng ),张(zhāng )汤(tāng )文(wén )深(shēn ),在(zài )汉(hàn )之(zhī )朝(cháo ),不(bú )称(chēng )为(wéi )贤(xián )。太(tài )史(shǐ )公(gōng )《序(xù )累(lèi )》以(yǐ )汤(tāng )为(wéi )酷(kù ),酷(kù )非(fēi )贤(xián )者(zhě )之(zhī )行(háng )。鲁(lǔ )林(lín )中(zhōng )哭(kū )妇(fù ),虎(hǔ )食(shí )其(qí )夫(fū ),又(yòu )食(shí )其(qí )子(zǐ ),不(bú )能(néng )去(qù )者(zhě ),山(shān )政(zhèng )不(bú )苛(kē ),吏(lì )不(bú )暴(bào )也(yě )。夫(fū )酷(kù ),苛(kē )暴(bào )之(zhī )党(dǎng )也(yě ),难(nán )以(yǐ )为(wéi )贤(xián )。

以(yǐ )敏(mǐn )於(yú )赋(fù )颂(sòng ),为(wéi )弘(hóng )丽(lì )之(zhī )文(wén )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?则(zé )夫(fū )司(sī )马(mǎ )长(zhǎng )卿(qīng )、扬(yáng )子(zǐ )云(yún )是(shì )也(yě )。文(wén )丽(lì )而(ér )务(wù )巨(jù ),言(yán )眇(miǎo )而(ér )趋(qū )深(shēn ),然(rán )而(ér )不(bú )能(néng )处(chù )定(dìng )是(shì )非(fēi ),辩(biàn )然(rán )否(fǒu )之(zhī )实(shí )。虽(suī )文(wén )如(rú )锦(jǐn )锈(xiù ),深(shēn )如(rú )河(hé )、汉(hàn ),民(mín )不(bú )觉(jiào )知(zhī )是(shì )非(fēi )之(zhī )分(fèn ),无(wú )益(yì )於(yú )弥(mí )为(wéi )崇(chóng )实(shí )之(zhī )化(huà )。

以(yǐ )清(qīng )节(jiē )自(zì )守(shǒu ),不(bú )降(jiàng )志(zhì )辱(rǔ )身(shēn )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?是(shì )则(zé )避(bì )世(shì )离(lí )俗(sú ),长(zhǎng )沮(jǔ )、桀(jié )溺(nì )之(zhī )类(lèi )也(yě )。虽(suī )不(bú )离(lí )俗(sú ),节(jiē )与(yǔ )离(lí )世(shì )者(zhě )钧(jūn ),清(qīng )其(qí )身(shēn )而(ér )不(bú )辅(fǔ )其(qí )主(zhǔ ),守(shǒu )其(qí )节(jiē )而(ér )不(bú )劳(láo )其(qí )民(mín )。大(dà )贤(xián )之(zhī )在(zài )世(shì )也(yě ),时(shí )行(háng )则(zé )行(háng ),时(shí )止(zhǐ )则(zé )止(zhǐ ),铨(quán )可(kě )否(fǒu )之(zhī )宜(yí ),以(yǐ )制(zhì )清(qīng )浊(zhuó )之(zhī )行(háng )。子(zǐ )贡(gòng )让(ràng )而(ér )止(zhǐ )善(shàn ),子(zǐ )路(lù )受(shòu )而(ér )观(guān )德(dé )。夫(fū )让(ràng ),廉(lián )也(yě );受(shòu )则(zé )贪(tān )也(yě )。贪(tān )有(yǒu )益(yì ),廉(lián )有(yǒu )损(sǔn ),推(tuī )行(háng )之(zhī )节(jiē ),不(bú )得(dé )常(cháng )清(qīng )眇(miǎo )也(yě )。伯(bó )夷(yí )无(wú )可(kě ),孔(kǒng )子(zǐ )谓(wèi )之(zhī )非(fēi ),操(cāo )违(wéi )於(yú )圣(shèng ),难(nán )以(yǐ )为(wéi )贤(xián )矣(yǐ )。

或(huò )问(wèn )於(yú )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“颜(yán )渊(yuān )何(hé )人(rén )也(yě )?”曰(yuē ):“仁(rén )人(rén )也(yě ),丘(qiū )不(bú )如(rú )也(yě )。”“子(zǐ )贡(gòng )何(hé )人(rén )也(yě )?”曰(yuē ):“辩(biàn )人(rén )也(yě ),丘(qiū )弗(fú )如(rú )也(yě )。”“子(zǐ )路(lù )何(hé )人(rén )也(yě )?”曰(yuē ):“勇(yǒng )人(rén )也(yě ),丘(qiū )弗(fú )如(rú )也(yě )。”客(kè )曰(yuē ):“三(sān )子(zǐ )者(zhě )皆(jiē )贤(xián )於(yú )夫(fū )子(zǐ ),而(ér )为(wéi )夫(fū )子(zǐ )服(fú )役(yì ),何(hé )也(yě )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“丘(qiū )能(néng )仁(rén )且(qiě )忍(rěn ),辩(biàn )且(qiě )诎(qū ),勇(yǒng )且(qiě )怯(qiè )。以(yǐ )三(sān )子(zǐ )之(zhī )能(néng ),易(yì )丘(qiū )之(zhī )道(dào ),弗(fú )为(wéi )也(yě )。”孔(kǒng )子(zǐ )知(zhī )所(suǒ )设(shè )施(shī )之(zhī )矣(yǐ )。有(yǒu )高(gāo )才(cái )洁(jié )行(háng ),无(wú )知(zhī )明(míng )以(yǐ )设(shè )施(shī )之(zhī ),则(zé )与(yǔ )愚(yú )而(ér )无(wú )操(cāo )者(zhě )同(tóng )一(yī )实(shí )也(yě )。夫(fū )如(rú )是(shì ),皆(jiē )有(yǒu )非(fēi )也(yě )。无(wú )一(yī )非(fēi )者(zhě ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?是(shì )则(zé )乡(xiāng )原(yuán )之(zhī )人(rén )也(yě )。孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“非(fēi )之(zhī )无(wú )举(jǔ )也(yě ),刺(cì )之(zhī ),无(wú )刺(cì )也(yě )。同(tóng )於(yú )流(liú )俗(sú ),合(hé )於(yú )污(wū )世(shì ),居(jū )之(zhī )似(sì )忠(zhōng )信(xìn ),行(háng )之(zhī )似(sì )廉(lián )洁(jié ),众(zhòng )皆(jiē )说(shuō )之(zhī ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )是(shì ),而(ér )不(bú )可(kě )与(yǔ )入(rù )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )道(dào )。”故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘乡(xiāng )原(yuán ),德(dé )之(zhī )贼(zéi )也(yě )。’似(sì )之(zhī )而(ér )非(fēi )者(zhě ),孔(kǒng )子(zǐ )恶(è )之(zhī )。夫(fū )如(rú )是(shì ),何(hé )以(yǐ )知(zhī )实(shí )贤(xián )?知(zhī )贤(xián )竟(jìng )何(hé )用(yòng )?世(shì )人(rén )之(zhī )检(jiǎn ),苟(gǒu )见(jiàn )才(cái )高(gāo )能(néng )茂(mào ),有(yǒu )成(chéng )功(gōng )见(jiàn )效(xiào ),则(zé )谓(wèi )之(zhī )贤(xián )。若(ruò )此(cǐ )甚(shèn )易(yì ),知(zhī )贤(xián )何(hé )难(nán )!《书(shū )》曰(yuē ):“知(zhī )人(rén )则(zé )哲(zhé ),惟(wéi )帝(dì )难(nán )之(zhī )。”据(jù )才(cái )高(gāo )卓(zhuó )异(yì )者(zhě ),则(zé )谓(wèi )之(zhī )贤(xián )耳(ěr ),何(hé )难(nán )之(zhī )有(yǒu )?然(rán )而(ér )难(nán )之(zhī ),独(dú )有(yǒu )难(nán )者(zhě )之(zhī )故(gù )也(yě )。

夫(fū )虞(yú )舜(shùn )不(bú )易(yì )知(zhī )人(rén ),而(ér )世(shì )人(rén )自(zì )谓(wèi )能(néng )知(zhī )贤(xián ),误(wù )也(yě )。然(rán )则(zé )贤(xián )者(zhě )竟(jìng )不(bú )可(kě )知(zhī )乎(hū )?曰(yuē ):易(yì )知(zhī )也(yě )。而(ér )称(chēng )难(nán )者(zhě ),不(bú )见(jiàn )所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )则(zé )难(nán ),圣(shèng )人(rén )不(bú )易(yì )知(zhī )也(yě );及(jí )见(jiàn )所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )之(zhī ),中(zhōng )才(cái )而(ér )察(chá )之(zhī )。譬(pì )犹(yóu )工(gōng )匠(jiàng )之(zhī )作(zuò )器(qì )也(yě ),晓(xiǎo )之(zhī )则(zé )无(wú )难(nán ),不(bú )晓(xiǎo )则(zé )无(wú )易(yì )。贤(xián )者(zhě )易(yì )知(zhī )於(yú )作(zuò )器(qì )。世(shì )无(wú )别(bié ),故(gù )真(zhēn )贤(xián )集(jí )於(yú )俗(sú )士(shì )之(zhī )间(jiān )。俗(sú )士(shì )以(yǐ )辩(biàn )惠(huì )之(zhī )能(néng ),据(jù )官(guān )爵(jué )之(zhī )尊(zūn ),望(wàng )显(xiǎn )盛(shèng )之(zhī )宠(chǒng ),遂(suí )专(zhuān )为(wéi )贤(xián )之(zhī )名(míng )。贤(xián )者(zhě )还(hái )在(zài )闾(lǘ )巷(xiàng )之(zhī )间(jiān ),贫(pín )贱(jiàn )终(zhōng )老(lǎo ),被(bèi )无(wú )验(yàn )之(zhī )谤(bàng )。若(ruò )此(cǐ ),何(hé )时(shí )可(kě )知(zhī )乎(hū )?然(rán )而(ér )必(bì )欲(yù )知(zhī )之(zhī ),观(guān )善(shàn )心(xīn )也(yě )。夫(fū )贤(xián )者(zhě ),才(cái )能(néng )未(wèi )必(bì )高(gāo )也(yě )而(ér )心(xīn )明(míng ),智(zhì )力(lì )未(wèi )必(bì )多(duō )而(ér )举(jǔ )是(shì )。何(hé )以(yǐ )观(guān )心(xīn )?必(bì )以(yǐ )言(yán )。有(yǒu )善(shàn )心(xīn ),则(zé )有(yǒu )善(shàn )言(yán )。以(yǐ )言(yán )而(ér )察(chá )行(háng ),有(yǒu )善(shàn )言(yán )则(zé )有(yǒu )善(shàn )行(háng )矣(yǐ )。言(yán )行(háng )无(wú )非(fēi ),治(zhì )家(jiā )亲(qīn )戚(qī )有(yǒu )伦(lún ),治(zhì )国(guó )则(zé )尊(zūn )卑(bēi )有(yǒu )序(xù )。无(wú )善(shàn )心(xīn )者(zhě ),白(bái )黑(hēi )不(bú )分(fèn ),善(shàn )恶(è )同(tóng )伦(lún ),政(zhèng )治(zhì )错(cuò )乱(luàn ),法(fǎ )度(dù )失(shī )平(píng )。故(gù )心(xīn )善(shàn ),无(wú )不(bú )善(shàn )也(yě );心(xīn )不(bú )善(shàn ),无(wú )能(néng )善(shàn )。心(xīn )善(shàn )则(zé )能(néng )辩(biàn )然(rán )否(fǒu )。然(rán )否(fǒu )之(zhī )义(yì )定(dìng ),心(xīn )善(shàn )之(zhī )效(xiào )明(míng ),虽(suī )贫(pín )贱(jiàn )困(kùn )穷(qióng ),功(gōng )不(bú )成(chéng )而(ér )效(xiào )不(bú )立(lì ),犹(yóu )为(wéi )贤(xián )矣(yǐ )。故(gù )治(zhì )不(bú )谋(móu )功(gōng ),要(yào )所(suǒ )用(yòng )者(zhě )是(shì );行(háng )不(bú )责(zé )效(xiào ),期(qī )所(suǒ )为(wéi )者(zhě )正(zhèng )。正(zhèng )是(shì )审(shěn )明(míng ),则(zé )言(yán )不(bú )须(xū )繁(fán ),事(shì )不(bú )须(xū )多(duō )。故(gù )曰(yuē ):“言(yán )不(bú )务(wù )多(duō ),务(wù )审(shěn )所(suǒ )谓(wèi )。行(háng )不(bú )务(wù )远(yuǎn ),务(wù )审(shěn )所(suǒ )由(yóu )。”言(yán )得(dé )道(dào )理(lǐ )之(zhī )心(xīn ),口(kǒu )虽(suī )讷(nè )不(bú )辩(biàn ),辩(biàn )在(zài )胸(xiōng )臆(yì )之(zhī )内(nèi )矣(yǐ )。故(gù )人(rén )欲(yù )心(xīn )辩(biàn ),不(bú )欲(yù )口(kǒu )辩(biàn )。心(xīn )辩(biàn )则(zé )言(yán )丑(chǒu )而(ér )不(bú )违(wéi ),口(kǒu )辨(biàn )则(zé )辞(cí )好(hǎo )而(ér )无(wú )成(chéng )。

孔(kǒng )子(zǐ )称(chēng )少(shǎo )正(zhèng )卯(mǎo )之(zhī )恶(è )曰(yuē ):“言(yán )非(fēi )而(ér )博(bó ),顺(shùn )非(fēi )而(ér )泽(zé )。”内(nèi )非(fēi )而(ér )外(wài )以(yǐ )才(cái )能(néng )饬(chì )之(zhī ),众(zhòng )不(bú )能(néng )见(jiàn )则(zé )以(yǐ )为(wéi )贤(xián )。夫(fū )内(nèi )非(fēi )外(wài )饬(chì )是(shì ),世(shì )以(yǐ )为(wéi )贤(xián ),则(zé )夫(fū )内(nèi )是(shì )外(wài )无(wú )以(yǐ )自(zì )表(biǎo )者(zhě ),众(zhòng )亦(yì )以(yǐ )为(wéi )不(bú )肖(xiāo )矣(yǐ )。是(shì )非(fēi )乱(luàn )而(ér )不(bú )治(zhì ),圣(shèng )人(rén )独(dú )知(zhī )之(zhī )。人(rén )言(yán )行(háng )多(duō )若(ruò )少(shǎo )正(zhèng )卯(mǎo )之(zhī )类(lèi ),贤(xián )者(zhě )独(dú )识(shí )之(zhī )。世(shì )有(yǒu )是(shì )非(fēi )错(cuò )缪(miù )之(zhī )言(yán ),亦(yì )有(yǒu )审(shěn )误(wù )纷(fēn )乱(luàn )之(zhī )事(shì ),决(jué )错(cuò )缪(miù )之(zhī )言(yán ),定(dìng )纷(fēn )乱(luàn )之(zhī )事(shì ),唯(wéi )贤(xián )圣(shèng )之(zhī )人(rén )为(wéi )能(néng )任(rèn )之(zhī )。圣(shèng )心(xīn )明(míng )而(ér )不(bú )暗(àn ),贤(xián )心(xīn )理(lǐ )而(ér )不(bú )乱(luàn )。用(yòng )明(míng )察(chá )非(fēi ),非(fēi )无(wú )不(bú )见(jiàn );用(yòng )理(lǐ )铨(quán )疑(yí ),疑(yí )无(wú )不(bú )定(dìng )。与(yǔ )世(shì )殊(shū )指(zhǐ ),虽(suī )言(yán )正(zhèng )是(shì ),终(zhōng )不(bú )晓(xiǎo )见(jiàn )。何(hé )则(zé )?沉(chén )溺(nì )俗(sú )言(yán )之(zhī )日(rì )久(jiǔ ),不(bú )能(néng )自(zì )还(hái )以(yǐ )从(cóng )实(shí )也(yě )。是(shì )故(gù )正(zhèng )是(shì )之(zhī )言(yán )为(wéi )众(zhòng )所(suǒ )非(fēi ),离(lí )俗(sú )之(zhī )礼(lǐ )为(wéi )世(shì )所(suǒ )讥(jī )。管(guǎn )子(zǐ )曰(yuē );“君(jūn )子(zǐ )言(yán )堂(táng )满(mǎn )堂(táng ),言(yán )室(shì )满(mǎn )室(shì )。”怪(guài )此(cǐ )之(zhī )言(yán ),何(hé )以(yǐ )得(dé )满(mǎn )?如(rú )正(zhèng )是(shì )之(zhī )言(yán )出(chū ),堂(táng )之(zhī )人(rén )皆(jiē )有(yǒu )正(zhèng )是(shì )之(zhī )知(zhī ),然(rán )後(hòu )乃(nǎi )满(mǎn )。如(rú )非(fēi )正(zhèng )是(shì ),人(rén )之(zhī )乖(guāi )刺(cì )异(yì ),安(ān )得(dé )为(wéi )满(mǎn )?夫(fū )歌(gē )曲(qǔ )妙(miào )者(zhě ),和(hé )者(zhě )则(zé )寡(guǎ );言(yán )得(dé )实(shí )者(zhě ),然(rán )者(zhě )则(zé )鲜(xiān )。和(hé )歌(gē )与(yǔ )听(tīng )言(yán ),同(tóng )一(yī )实(shí )也(yě )。曲(qǔ )妙(miào )人(rén )不(bú )能(néng )尽(jìn )和(hé ),言(yán )是(shì )人(rén )不(bú )能(néng )皆(jiē )信(xìn )。鲁(lǔ )文(wén )公(gōng )逆(nì )祀(sì ),去(qù )者(zhě )三(sān )人(rén );定(dìng )公(gōng )顺(shùn )祀(sì ),畔(pàn )者(zhě )五(wǔ )人(rén )。贯(guàn )於(yú )俗(sú )者(zhě ),则(zé )谓(wèi )礼(lǐ )为(wéi )非(fēi )。晓(xiǎo )礼(lǐ )者(zhě )寡(guǎ ),则(zé )知(zhī )是(shì )者(zhě )希(xī )。君(jūn )子(zǐ )言(yán )之(zhī ),堂(táng )室(shì )安(ān )能(néng )满(mǎn )?夫(fū )人(rén )不(bú )谓(wèi )之(zhī )满(mǎn ),世(shì )则(zé )不(bú )得(dé )见(jiàn )口(kǒu )谈(tán )之(zhī )实(shí )语(yǔ ),笔(bǐ )墨(mò )之(zhī )余(yú )迹(jì ),陈(chén )在(zài )简(jiǎn )筴(jiā )之(zhī )上(shàng ),乃(nǎi )可(kě )得(dé )知(zhī )。故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )不(bú )王(wáng ),作(zuò )《春(chūn )秋(qiū )》以(yǐ )明(míng )意(yì )。案(àn )《春(chūn )秋(qiū )》虚(xū )文(wén )业(yè ),以(yǐ )知(zhī )孔(kǒng )子(zǐ )能(néng )王(wáng )之(zhī )德(dé )。孔(kǒng )子(zǐ ),圣(shèng )人(rén )也(yě )。有(yǒu )若(ruò )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )业(yè )者(zhě ),虽(suī )非(fēi )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )才(cái ),斯(sī )亦(yì )贤(xián )者(zhě )之(zhī )实(shí )验(yàn )也(yě )。夫(fū )贤(xián )与(yǔ )同(tóng )轨(guǐ )而(ér )殊(shū )名(míng ),贤(xián )可(kě )得(dé )定(dìng ),则(zé )圣(shèng )可(kě )得(dé )论(lùn )也(yě )。问(wèn ):“周(zhōu )道(dào )不(bú )弊(bì ),孔(kǒng )子(zǐ )不(bú )作(zuò )《春(chūn )秋(qiū )》。《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )作(zuò ),起(qǐ )周(zhōu )道(dào )弊(bì )也(yě )。如(rú )周(zhōu )道(dào )不(bú )弊(bì ),孔(kǒng )子(zǐ )不(bú )作(zuò )者(zhě ),未(wèi )必(bì )无(wú )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )才(cái ),无(wú )所(suǒ )起(qǐ )也(yě )。夫(fū )如(rú )是(shì ),孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )作(zuò )《春(chūn )秋(qiū )》,未(wèi )可(kě )以(yǐ )观(guān )圣(shèng );有(yǒu )若(ruò )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )业(yè )者(zhě ),未(wèi )可(kě )知(zhī )贤(xián )也(yě )。曰(yuē ):周(zhōu )道(dào )弊(bì ),孔(kǒng )子(zǐ )起(qǐ )而(ér )作(zuò )之(zhī ),文(wén )义(yì )褒(bāo )贬(biǎn )是(shì )非(fēi ),得(dé )道(dào )理(lǐ )之(zhī )实(shí ),无(wú )非(fēi )僻(pì )之(zhī )误(wù ),以(yǐ )故(gù )见(jiàn )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )贤(xián ),实(shí )也(yě )。夫(fū )无(wú )言(yán ),则(zé )察(chá )之(zhī )以(yǐ )文(wén );无(wú )文(wén ),则(zé )察(chá )之(zhī )以(yǐ )言(yán )。设(shè )孔(kǒng )子(zǐ )不(bú )作(zuò ),犹(yóu )有(yǒu )遗(yí )言(yán ),言(yán )必(bì )有(yǒu )起(qǐ ),犹(yóu )文(wén )之(zhī )必(bì )有(yǒu )为(wéi )也(yě )。观(guān )文(wén )之(zhī )是(shì )非(fēi ),不(bú )顾(gù )作(zuò )之(zhī )所(suǒ )起(qǐ ),世(shì )间(jiān )为(wéi )文(wén )者(zhě )众(zhòng )矣(yǐ ),是(shì )非(fēi )不(bú )分(fèn ),然(rán )否(fǒu )不(bú )定(dìng ),桓(huán )君(jūn )山(shān )论(lùn )之(zhī ),可(kě )谓(wèi )得(dé )实(shí )矣(yǐ )。论(lùn )文(wén )以(yǐ )察(chá )实(shí ),则(zé )君(jūn )山(shān )汉(hàn )之(zhī )贤(xián )人(rén )也(yě )。陈(chén )平(píng )未(wèi )仕(shì ),割(gē )肉(ròu )闾(lǘ )里(lǐ ),分(fèn )均(jūn )若(ruò )一(yī ),能(néng )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )之(zhī )验(yàn )也(yě )。夫(fū )割(gē )肉(ròu )与(yǔ )割(gē )文(wén ),同(tóng )一(yī )实(shí )也(yě )。如(rú )君(jūn )山(shān )得(dé )执(zhí )汉(hàn )平(píng ),用(yòng )心(xīn )与(yǔ )为(wéi )论(lùn )不(bú )殊(shū )指(zhǐ )矣(yǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )不(bú )王(wáng ),素(sù )王(wáng )之(zhī )业(yè )在(zài )於(yú )《春(chūn )秋(qiū )》。然(rán )则(zé )桓(huán )君(jūn )山(shān )〔不(bú )相(xiàng )〕,素(sù )丞(chéng )相(xiàng )之(zhī )迹(jì ),存(cún )於(yú )《新(xīn )论(lùn )》者(zhě )也(yě )。

阅读:25219

打赏捐助〔Donate〕>>>

《定贤篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库