阴【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 阴

阴(yīn )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà )是(shì ):6画(huà )

简(jiǎn )体(tǐ )阴(yīn )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):6画(huà );繁(fán )體(tǐ )陰(yīn )字(zì )筆(bǐ )畫(huà ):10畫(huà )。

(阴(yīn ),阴(yīn ))

I

yīn

〡ㄣ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》于(yú )金(jīn )切(qiē ),平(píng )侵(qīn ),影(yǐng )。〕

亦(yì )作(zuò )“霒(yīn )”。亦(yì )作(zuò )“霠(yīn )”。

1.水(shuǐ )的(de )南(nán )面(miàn )或(huò )山(shān )的(de )北(běi )面(miàn )。

《孟(mèng )子(zǐ )·万(wàn )章(zhāng )上(shàng )》:“禹(yǔ )荐(jiàn )益(yì )于(yú )天(tiān ),七(qī )年(nián ),禹(yǔ )崩(bēng ),三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng )毕(bì ),益(yì )避(bì )禹(yǔ )之(zhī )子(zǐ )于(yú )箕(jī )山(shān )之(zhī )阴(yīn )。”

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·滱(kòu )水(shuǐ )》:“水(shuǐ )西(xī )有(yǒu )御(yù )射(shè )碑(bēi ),徐(xú )水(shuǐ )又(yòu )北(běi )流(liú )西(xī )屈(qū ),迳(jìng )南(nán )岩(yán )下(xià ),水(shuǐ )阴(yīn )又(yòu )有(yǒu )一(yī )碑(bēi )。”

唐(táng )钱(qián )起(qǐ )《裴(péi )侍(shì )郎(láng )湘(xiāng )川(chuān )回(huí )以(yǐ )青(qīng )竹(zhú )筒(tǒng )相(xiàng )遗(yí )因(yīn )而(ér )赠(zèng )之(zhī )》诗(shī ):“楚(chǔ )竹(zhú )青(qīng )玉(yù )润(rùn ),从(cóng )来(lái )湘(xiāng )水(shuǐ )阴(yīn )。”

明(míng )文(wén )震(zhèn )孟(mèng )《拟(nǐ )古(gǔ )远(yuǎn )行(háng )》:“江(jiāng )之(zhī )阳(yáng )兮(xī )有(yǒu )屿(yǔ ),江(jiāng )之(zhī )阴(yīn )兮(xī )有(yǒu )渚(zhǔ )。”

2.泛(fàn )指(zhǐ )北(běi )面(miàn )。

唐(táng )杨(yáng )师(shī )道(dào )《咏(yǒng )饮(yǐn )马(mǎ )应(yīng )诏(zhào )》:“苔(tái )流(liú )染(rǎn )丝(sī )络(luò ),水(shuǐ )洁(jié )写(xiě )凋(diāo )簪(zān )。一(yī )御(yù )瑶(yáo )池(chí )驾(jià ),讵(jù )忆(yì )长(zhǎng )城(chéng )阴(yīn )。”

3.不(bú )见(jiàn )阳(yáng )光(guāng )的(de )地(dì )方(fāng )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·考(kǎo )工(gōng )记(jì )·轮(lún )人(rén )》:“阳(yáng )也(yě )者(zhě ),稹(zhěn )理(lǐ )而(ér )坚(jiān );阴(yīn )也(yě )者(zhě ),疏(shū )理(lǐ )而(ér )柔(róu )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“背(bèi )日(rì )为(wéi )阴(yīn )。”

4.幽(yōu )暗(àn ),昏(hūn )暗(àn )。

《楚(chǔ )辞(cí )·九(jiǔ )歌(gē )·大(dà )司(sī )命(mìng )》:“壹(yī )阴(yīn )兮(xī )壹(yī )阳(yáng ),众(zhòng )莫(mò )知(zhī )兮(xī )余(yú )所(suǒ )为(wéi )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“阴(yīn ),晦(huì )也(yě )。阳(yáng ),明(míng )也(yě )。”

《文(wén )选(xuǎn )·曹(cáo )植(zhí )〈洛(luò )神(shén )赋(fù )〉》:“神(shén )光(guāng )离(lí )合(hé ),乍(zhà )阴(yīn )乍(zhà )阳(yáng )。”

李(lǐ )周(zhōu )翰(hàn )注(zhù ):“言(yán )神(shén )之(zhī )光(guāng )彩(cǎi ),或(huò )明(míng )或(huò )闇(ān )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《〈易(yì )〉泛(fàn )论(lùn )》:“贪(tān )暴(bào )而(ér )止(zhǐ )乎(hū )高(gāo )者(zhě ),隼(sǔn )也(yě );贪(tān )窃(qiè )而(ér )动(dòng )乎(hū )阴(yīn )者(zhě ),鼠(shǔ )也(yě )。”

5.背(bèi )面(miàn )。

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )丘(qiū )迟(chí )《为(wéi )范(fàn )云(yún )谢(xiè )示(shì )毛(máo )龟(guī )启(qǐ )》:“翱(áo )翔(xiáng )卷(juàn )耳(ěr )之(zhī )阴(yīn ),浮(fú )游(yóu )莲(lián )叶(yè )之(zhī )上(shàng )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《碑(bēi )阴(yīn )记(jì )》:“既(jì )书(shū )其(qí )辞(cí ),故(gù )又(yòu )假(jiǎ )其(qí )阴(yīn )以(yǐ )记(jì )。”

宋(sòng )吴(wú )曾(céng )《能(néng )改(gǎi )斋(zhāi )漫(màn )录(lù )·乐(lè )府(fǔ )一(yī )》:“政(zhèng )和(hé )中(zhōng ),一(yī )中(zhōng )贵(guì )人(rén )使(shǐ )越(yuè )州(zhōu )回(huí ),得(dé )词(cí )于(yú )古(gǔ )碑(bēi )阴(yīn ),无(wú )名(míng )无(wú )谱(pǔ ),不(bú )知(zhī )何(hé )人(rén )作(zuò )也(yě )。”

6.凹(āo )进(jìn )的(de )。

明(míng )陶(táo )宗(zōng )仪(yí )《辍(chuò )耕(gēng )录(lù )·古(gǔ )铜(tóng )器(qì )》:“所(suǒ )谓(wèi )款(kuǎn )识(shí ),乃(nǎi )分(fèn )二(èr )义(yì ):款(kuǎn )为(wéi )阴(yīn )字(zì ),是(shì )凹(āo )入(rù )者(zhě ),刻(kè )画(huà )成(chéng )之(zhī )。”参(cān )见(jiàn )“阴(yīn )文(wén )”。

7.阴(yīn )影(yǐng )。

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·定(dìng )势(shì )》:“激(jī )水(shuǐ )不(bú )漪(yī ),藁(gǎo )木(mù )无(wú )阴(yīn ),自(zì )然(rán )之(zhī )势(shì )也(yě )。”

唐(táng )白(bái )行(háng )简(jiǎn )《贡(gòng )院(yuàn )楼(lóu )北(běi )新(xīn )栽(zāi )小(xiǎo )松(sōng )》诗(shī ):“华(huá )省(shěng )春(chūn )霜(shuāng )曙(shǔ ),楼(lóu )阴(yīn )植(zhí )小(xiǎo )松(sōng )。”

元(yuán )王(wáng )实(shí )甫(fǔ )《西(xī )厢(xiāng )记(jì )》第(dì )三(sān )本(běn )第(dì )四(sì )摺(zhé ):“心(xīn )不(bú )存(cún )学(xué )海(hǎi )文(wén )林(lín ),梦(mèng )不(bú )离(lí )柳(liǔ )影(yǐng )花(huā )阴(yīn ),只(zhī )去(qù )那(nà )窃(qiè )玉(yù )偷(tōu )香(xiāng )上(shàng )用(yòng )心(xīn )。”

洪(hóng )深(shēn )《戏(xì )剧(jù )导(dǎo )演(yǎn )的(de )初(chū )步(bù )知(zhī )识(shí )》下(xià )篇(piān )三(sān ):“人(rén )在(zài )室(shì )内(nèi ),光(guāng )从(cóng )一(yī )边(biān )来(lái ),鼻(bí )旁(páng )必(bì )有(yǒu )阴(yīn )。”

8.日(rì )影(yǐng )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·察(chá )今(jīn )》:“有(yǒu )道(dào )之(zhī )士(shì ),贵(guì )以(yǐ )近(jìn )知(zhī )远(yuǎn ),以(yǐ )今(jīn )知(zhī )古(gǔ ),以(yǐ )益(yì )所(suǒ )见(jiàn )知(zhī )所(suǒ )不(bú )见(jiàn ),故(gù )审(shěn )堂(táng )下(xià )之(zhī )阴(yīn ),而(ér )知(zhī )日(rì )月(yuè )之(zhī )行(háng )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“阴(yīn ),晷(guǐ )之(zhī )候(hòu )也(yě )。”

9.借(jiè )指(zhǐ )光(guāng )阴(yīn )。

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·原(yuán )道(dào )训(xùn )》:“夫(fū )日(rì )回(huí )而(ér )月(yuè )周(zhōu ),时(shí )不(bú )与(yǔ )人(rén )游(yóu )。故(gù )圣(shèng )人(rén )不(bú )贵(guì )尺(chǐ )之(zhī )璧(bì )而(ér )重(zhòng )寸(cùn )之(zhī )阴(yīn ),时(shí )难(nán )得(dé )而(ér )易(yì )失(shī )也(yě )。”

《晋(jìn )书(shū )·陶(táo )侃(kǎn )传(chuán )》:“大(dà )禹(yǔ )圣(shèng )者(zhě )乃(nǎi )惜(xī )寸(cùn )阴(yīn ),至(zhì )于(yú )众(zhòng )人(rén )当(dāng )惜(xī )分(fèn )阴(yīn )。”

清(qīng )汪(wāng )懋(mào )麟(lín )《唐(táng )官(guān )屯(tún )阻(zǔ )雨(yǔ )舟(zhōu )中(zhōng )写(xiě )怀(huái )》诗(shī ):“惜(xī )阴(yīn )在(zài )分(fèn )寸(cùn ),攻(gōng )石(shí )须(xū )切(qiē )磋(cuō )。”

10.天(tiān )空(kōng )中(zhōng )十(shí )分(fèn )之(zhī )八(bā )以(yǐ )上(shàng )的(de )部(bù )分(fèn )被(bèi )中(zhōng )低(dī )云(yún )量(liàng )占(zhàn )住(zhù )叫(jiào )做(zuò )阴(yīn )。

《诗(shī )·豳(bīn )风(fēng )·鸱(chī )鴞(xiāo )》:“迨(dài )天(tiān )之(zhī )未(wèi )阴(yīn )雨(yǔ ),彻(chè )披(pī )桑(sāng )土(tǔ ),绸(chóu )缪(miù )牖(yǒu )户(hù )。”

元(yuán )关(guān )汉(hàn )卿(qīng )《窦(dòu )娥(é )冤(yuān )》第(dì )三(sān )摺(zhé ):“浮(fú )云(yún )为(wéi )我(wǒ )阴(yīn ),悲(bēi )风(fēng )为(wéi )我(wǒ )旋(xuán )。”

柳(liǔ )青(qīng )《铜(tóng )墙(qiáng )铁(tiě )壁(bì )》第(dì )十(shí )章(zhāng ):“黑(hēi )夜(yè )阴(yīn )了(le )天(tiān ),防(fáng )备(bèi )着(zhe )下(xià )雨(yǔ )。”

11.指(zhǐ )云(yún )块(kuài )。

汉(hàn )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )《春(chūn )秋(qiū )繁(fán )露(lù )·阳(yáng )尊(zūn )阴(yīn )卑(bēi )》:“阴(yīn )犹(yóu )沉(chén )也(yě )。”

凌(líng )曙(shǔ )注(zhù ):“蔡(cài )邕(yōng )《月(yuè )令(lìng )章(zhāng )句(jù )》曰(yuē ):‘阴(yīn )者(zhě ),密(mì )云(yún )也(yě );沉(chén )者(zhě ),云(yún )之(zhī )重(zhòng )也(yě )。’”

《文(wén )选(xuǎn )·江(jiāng )淹(yān )〈从(cóng )冠(guàn )军(jūn )建(jiàn )平(píng )王(wáng )登(dēng )庐(lú )山(shān )香(xiāng )炉(lú )峰(fēng )〉诗(shī )》:“日(rì )落(luò )长(zhǎng )沙(shā )渚(zhǔ ),曾(céng )阴(yīn )万(wàn )里(lǐ )生(shēng )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“阴(yīn )者(zhě ),密(mì )云(yún )也(yě )。”

12.冥(míng )冥(míng )之(zhī )中(zhōng )。借(jiè )指(zhǐ )鬼(guǐ )神(shén )。

北(běi )齐(qí )颜(yán )之(zhī )推(tuī )《颜(yán )氏(shì )家(jiā )训(xùn )·归(guī )心(xīn )》:“如(rú )此(cǐ )之(zhī )人(rén ),阴(yīn )纪(jì )其(qí )过(guò ),鬼(guǐ )夺(duó )其(qí )算(suàn ),慎(shèn )不(bú )可(kě )与(yǔ )为(wéi )邻(lín ),何(hé )况(kuàng )交(jiāo )结(jié )乎(hū )。”

宋(sòng )无(wú )名(míng )氏(shì )《王(wáng )榭(xiè )传(chuán )》:“女(nǚ )曰(yuē ):‘事(shì )由(yóu )阴(yīn )数(shù ),不(bú )由(yóu )人(rén )也(yě )。’”清(qīng )严(yán )有(yǒu )禧(xǐ )《漱(shù )华(huá )随(suí )笔(bǐ )·朱(zhū )良(liáng )吉(jí )》:“良(liáng )吉(jí )心(xīn )痛(tòng ),就(jiù )榻(tà )不(bú )可(kě )起(qǐ ),邻(lín )里(lǐ )为(wéi )裒(póu )财(cái ),命(mìng )道(dào )士(shì )醮(jiào )告(gào )神(shén )明(míng ),祈(qí )阴(yīn )佑(yòu )之(zhī )。”

13.夜(yè )。参(cān )见(jiàn )“阴(yīn )阳(yáng )”。

14.雨(yǔ )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·大(dà )司(sī )徒(tú )》:“日(rì )西(xī )则(zé )景(jǐng )朝(cháo ),多(duō )阴(yīn )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“阴(yīn ),即(jí )雨(yǔ )也(yě )。”

15.阴(yīn )湿(shī );润(rùn )泽(zé )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·任(rèn )地(dì )》:“子(zǐ )能(néng )藏(cáng )其(qí )恶(è )而(ér )揖(yī )之(zhī )以(yǐ )阴(yīn )乎(hū )?”高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“阴(yīn ),犹(yóu )润(rùn )泽(zé )也(yě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·辩(biàn )土(tǔ )》:“故(gù )亩(mǔ )欲(yù )广(guǎng )以(yǐ )平(píng ),甽(quǎn )欲(yù )小(xiǎo )以(yǐ )深(shēn ),下(xià )得(dé )阴(yīn ),上(shàng )得(dé )阳(yáng ),然(rán )后(hòu )咸(xián )生(shēng )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“阴(yīn ),溼(shī )也(yě )。”

唐(táng )皮(pí )日(rì )休(xiū )《新(xīn )秋(qiū )言(yán )怀(huái )寄(jì )鲁(lǔ )望(wàng )三(sān )十(shí )韵(yùn )》:“老(lǎo )柏(bǎi )浑(hún )如(rú )疥(jiè ),阴(yīn )苔(tái )忽(hū )如(rú )胶(jiāo )。”

16.水(shuǐ )。

《文(wén )选(xuǎn )·张(zhāng )衡(héng )〈东(dōng )京(jīng )赋(fù )〉》:“阴(yīn )池(chí )幽(yōu )流(liú ),玄(xuán )泉(quán )冽(liè )清(qīng )。”

薛(xuē )综(zōng )注(zhù ):“水(shuǐ )称(chēng )阴(yīn )。”

17.负(fù )。与(yǔ )“正(zhèng )”相(xiàng )对(duì )。

《管(guǎn )子(zǐ )·枢(shū )言(yán )》:“先(xiān )王(wáng )用(yòng )一(yī )阴(yīn )二(èr )阳(yáng )者(zhě )霸(bà )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )等(děng )集(jí )校(xiào ):“此(cǐ )阴(yīn )阳(yáng )犹(yóu )今(jīn )言(yán )正(zhèng )负(fù )。”

18.今(jīn )指(zhǐ )带(dài )负(fù )电(diàn )的(de )。如(rú ):阴(yīn )极(jí );阴(yīn )电(diàn )。

19.隐(yǐn )藏(cáng );不(bú )露(lù )在(zài )外(wài )面(miàn )的(de )。

唐(táng )白(bái )居(jū )易(yì )《钱(qián )塘(táng )湖(hú )石(shí )记(jì )》:“其(qí )郭(guō )中(zhōng )六(liù )井(jǐng ),李(lǐ )泌(mì )相(xiàng )公(gōng )典(diǎn )郡(jùn )日(rì )所(suǒ )作(zuò ),甚(shèn )利(lì )于(yú )人(rén ),与(yǔ )湖(hú )相(xiàng )通(tōng ),中(zhōng )有(yǒu )阴(yīn )窦(dòu ),往(wǎng )往(wǎng )湮(yān )塞(sāi );亦(yì )宜(yí )数(shù )察(chá )而(ér )通(tōng )理(lǐ )之(zhī )。”

明(míng )徐(xú )弘(hóng )祖(zǔ )《徐(xú )霞(xiá )客(kè )游(yóu )记(jì )·粤(yuè )西(xī )游(yóu )日(rì )记(jì )二(èr )》:“既(jì )入(rù )明(míng )洞(dòng ),篝(gōu )火(huǒ )入(rù )阴(yīn )洞(dòng )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )《星(xīng )空(kōng )·孤(gū )竹(zhú )君(jūn )之(zhī )二(èr )子(zǐ )》:“舞(wǔ )台(tái )变(biàn )成(chéng )绿(lǜ )光(guāng ),表(biǎo )示(shì )太(tài )阳(yáng )阴(yīn )去(qù )。”参(cān )见(jiàn )“阴(yīn )血(xuè )”。

20.暗(àn )暗(àn )地(dì );偷(tōu )偷(tōu )地(dì )。

《史(shǐ )记(jì )·白(bái )起(qǐ )王(wáng )翦(jiǎn )列(liè )传(chuán )》:“至(zhì )九(jiǔ )月(yuè ),赵(zhào )卒(zú )不(bú )得(dé )食(shí )四(sì )十(shí )六(liù )日(rì ),皆(jiē )内(nèi )阴(yīn )相(xiàng )杀(shā )食(shí )。”

宋(sòng )陈(chén )亮(liàng )《廷(tíng )对(duì )》:“若(ruò )使(shǐ )以(yǐ )皇(huáng )极(jí )为(wéi )名(míng ),而(ér )取(qǔ )其(qí )偷(tōu )惰(duò )者(zhě )而(ér )用(yòng )之(zhī ),以(yǐ )阴(yīn )消(xiāo )天(tiān )下(xià )之(zhī )贤(xián )者(zhě ),则(zé )风(fēng )俗(sú )日(rì )以(yǐ )偷(tōu )。”

清(qīng )蒲(pú )松(sōng )龄(líng )《聊(liáo )斋(zhāi )志(zhì )异(yì )·尸(shī )变(biàn )》:“客(kè )惧(jù )甚(shèn ),不(bú )敢(gǎn )作(zuò )声(shēng ),阴(yīn )以(yǐ )足(zú )踏(tà )诸(zhū )客(kè )。”

沙(shā )汀(tīng )《炮(pào )手(shǒu )》:“会(huì )议(yì )刚(gāng )一(yī )闭(bì )幕(mù ),参(cān )议(yì )员(yuán )彭(péng )玉(yù )书(shū )就(jiù )阴(yīn )着(zhe )熘(liū )了(le )。”参(cān )见(jiàn )“阴(yīn )合(hé )”。

21.阴(yīn )险(xiǎn )。

老(lǎo )舍(shě )《神(shén )拳(quán )》第(dì )四(sì )幕(mù ):“明(míng )大(dà )人(rén ),你(nǐ )阴(yīn )透(tòu )了(le )!”杨(yáng )朔(shuò )《红(hóng )石(shí )山(shān )》:“这(zhè )人(rén )叫(jiào )杜(dù )老(lǎo )五(wǔ ),是(shì )日(rì )本(běn )大(dà )工(gōng )头(tóu )清(qīng )水(shuǐ )的(de )心(xīn )腹(fù ),性(xìng )子(zǐ )挺(tǐng )阴(yīn )。”

22.脸(liǎn )色(sè )阴(yīn )沉(chén )不(bú )悦(yuè )貌(mào )。

王(wáng )润(rùn )滋(zī )《卖(mài )蟹(xiè )》:“瘦(shòu )老(lǎo )汉(hàn )不(bú )肯(kěn )走(zǒu ),使(shǐ )胖(pàng )同(tóng )志(zhì )大(dà )为(wéi )不(bú )悦(yuè ),脸(liǎn )一(yī )下(xià )子(zǐ )阴(yīn )了(le )。”

23.熄(xī )灭(miè );哑(yǎ )。

24.冷(lěng ),寒(hán )冷(lěng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )》:“阴(yīn )不(bú )堪(kān )阳(yáng )。”

杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù ):“古(gǔ )人(rén )谓(wèi )寒(hán )冷(lěng )为(wéi )阴(yīn ),温(wēn )暖(nuǎn )为(wéi )阳(yáng )。应(yīng )有(yǒu )冰(bīng )而(ér )无(wú )冰(bīng ),即(jí )应(yīng )寒(hán )而(ér )暖(nuǎn ),故(gù )曰(yuē )阴(yīn )不(bú )胜(shèng )阳(yáng )。”

《素(sù )问(wèn )·四(sì )时(shí )刺(cì )逆(nì )从(cóng )论(lùn )》:“厥(jué )阴(yīn )有(yǒu )馀(yú )病(bìng ),阴(yīn )痺(bì )。”

王(wáng )冰(bīng )注(zhù ):“阴(yīn ),谓(wèi )寒(hán )也(yě )。”

25.指(zhǐ )秋(qiū )冬(dōng )季(jì )节(jiē )。

《孔(kǒng )子(zǐ )家(jiā )语(yǔ )·本(běn )命(mìng )》:“群(qún )生(shēng )闭(bì )藏(cáng )乎(hū )阴(yīn ),而(ér )为(wéi )化(huà )育(yù )之(zhī )始(shǐ )。”

王(wáng )肃(sù )注(zhù ):“阴(yīn )为(wéi )冬(dōng )也(yě )。”

汉(hàn )扬(yáng )雄(xióng )《太(tài )玄(xuán )·告(gào )》:“阴(yīn )静(jìng )翕(xī )。”

范(fàn )望(wàng )注(zhù ):“阴(yīn ),谓(wèi )秋(qiū )冬(dōng )也(yě )。”

《文(wén )选(xuǎn )·潘(pān )岳(yuè )〈闲(xián )居(jū )赋(fù )〉》:“若(ruò )乃(nǎi )背(bèi )冬(dōng )涉(shè )春(chūn ),阴(yīn )谢(xiè )阳(yáng )施(shī )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“《神(shén )农(nóng )本(běn )草(cǎo )》曰(yuē ):‘春(chūn )夏(xià )为(wéi )阳(yáng ),秋(qiū )冬(dōng )为(wéi )阴(yīn )。’”

26.月(yuè )亮(liàng )。

《素(sù )问(wèn )·六(liù )节(jiē )藏(cáng )象(xiàng )论(lùn )》:“日(rì )为(wéi )阳(yáng ),月(yuè )为(wéi )阴(yīn )。”

汉(hàn )桓(huán )宽(kuān )《盐(yán )铁(tiě )论(lùn )·非(fēi )鞅(yāng )》:“故(gù )利(lì )于(yú )彼(bǐ )者(zhě ),必(bì )耗(hào )于(yú )此(cǐ ),犹(yóu )阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )不(bú )并(bìng )曜(yào ),昼(zhòu )夜(yè )之(zhī )有(yǒu )长(zhǎng )短(duǎn )也(yě )。”

马(mǎ )非(fēi )百(bǎi )注(zhù ):“阴(yīn ),指(zhǐ )月(yuè )亮(liàng )。”

27.小(xiǎo );弱(ruò )小(xiǎo )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·秦(qín )策(cè )一(yī )》:“臣(chén )闻(wén )天(tiān )下(xià )阴(yīn )燕(yàn )阳(yáng )魏(wèi ),连(lián )荆(jīng )固(gù )齐(qí ),收(shōu )韩(hán )成(chéng )从(cóng ),将(jiāng )西(xī )南(nán )以(yǐ )与(yǔ )秦(qín )为(wéi )难(nán )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“阴(yīn ),小(xiǎo );阳(yáng ),大(dà )。”

28.指(zhǐ )小(xiǎo )人(rén ),人(rén )格(gé )卑(bēi )鄙(bǐ )的(de )人(rén )。

汉(hàn )扬(yáng )雄(xióng )《太(tài )玄(xuán )·进(jìn )》:“曰(yuē )飞(fēi )悬(xuán )阴(yīn ),万(wàn )物(wù )融(róng )融(róng )。”

范(fàn )望(wàng )注(zhù ):“阴(yīn ),小(xiǎo )人(rén )也(yě )。”

《明(míng )史(shǐ )·刘(liú )宗(zōng )周(zhōu )传(chuán )》:“刘(liú )孔(kǒng )昭(zhāo )以(yǐ )功(gōng )赏(shǎng )不(bú )均(jūn ),发(fā )愤(fèn )冢(zhǒng )臣(chén ),朝(cháo )端(duān )譁(wá )然(rán )聚(jù )讼(sòng ),而(ér )群(qún )阴(yīn )且(qiě )翩(piān )翩(piān )起(qǐ )矣(yǐ )。”

29.偶(ǒu )数(shù )。

汉(hàn )班(bān )固(gù )《白(bái )虎(hǔ )通(tōng )·嫁(jià )娶(qǔ )》:“阳(yáng )奇(qí )阴(yīn )偶(ǒu )。”

30.妇(fù )人(rén )。参(cān )见(jiàn )“阴(yīn )事(shì )”、“阴(yīn )礼(lǐ )”。

31.母(mǔ )性(xìng )的(de ),雌(cí )性(xìng )的(de )。

明(míng )叶(yè )子(zǐ )奇(qí )《草(cǎo )木(mù )子(zǐ )·观(guān )物(wù )》:“阴(yīn )鸟(niǎo )之(zhī )飞(fēi )也(yě ),头(tóu )缩(suō )而(ér )足(zú )伸(shēn );阳(yáng )鸟(niǎo )之(zhī )飞(fēi )也(yě ),头(tóu )伸(shēn )而(ér )足(zú )缩(suō )。”

32.指(zhǐ )月(yuè )经(jīng )。

元(yuán )王(wáng )恽(yùn )《玉(yù )堂(táng )嘉(jiā )话(huà )》卷(juàn )六(liù ):“野(yě )合(hé ),女(nǚ )子(zǐ )七(qī )七(qī )四(sì )十(shí )九(jiǔ )阴(yīn )绝(jué ),男(nán )子(zǐ )八(bā )八(bā )六(liù )十(shí )四(sì )阳(yáng )绝(jué ),过(guò )此(cǐ )为(wéi )婚(hūn )为(wéi )野(yě )合(hé )。”

33.男(nán )女(nǚ )生(shēng )殖(zhí )器(qì )。

《史(shǐ )记(jì )·吕(lǚ )不(bú )韦(wéi )列(liè )传(chuán )》:“﹝吕(lǚ )不(bú )韦(wéi )﹞私(sī )求(qiú )大(dà )阴(yīn )人(rén )嫪(láo )毐(ǎi )以(yǐ )为(wéi )舍(shě )人(rén )。”

《汉(hàn )书(shū )·广(guǎng )川(chuān )王(wáng )刘(liú )越(yuè )传(chuán )》:“望(wàng )卿(qīng )走(zǒu ),自(zì )投(tóu )井(jǐng )死(sǐ )。

昭(zhāo )信(xìn )出(chū )之(zhī ),椓(zhuó )杙(yì )其(qí )阴(yīn )中(zhōng )。”

宋(sòng )王(wáng )钦(qīn )臣(chén )《甲(jiǎ )申(shēn )杂(zá )记(jì )》:“或(huò )发(fā )其(qí )阴(yīn )视(shì )之(zhī ),童(tóng )儿(ér )也(yě )。”

清(qīng )蒲(pú )松(sōng )龄(líng )《聊(liáo )斋(zhāi )志(zhì )异(yì )·巧(qiǎo )娘(niáng )》:“生(shēng )一(yī )子(zǐ ),名(míng )廉(lián )。甚(shèn )慧(huì ),而(ér )天(tiān )阉(yān ),十(shí )七(qī )岁(suì ),阴(yīn )裁(cái )如(rú )蚕(cán )。”

34.指(zhǐ )五(wǔ )脏(zāng )。

《素(sù )问(wèn )·着(zhe )至(zhì )教(jiāo )论(lùn )》:“并(bìng )于(yú )阴(yīn ),则(zé )上(shàng )下(xià )无(wú )常(cháng ),薄(báo )为(wéi )肠(cháng )澼(pì )。”

王(wáng )冰(bīng )注(zhù ):“阴(yīn )谓(wèi )藏(cáng )也(yě )。”

35.指(zhǐ )脑(nǎo )。

《素(sù )问(wèn )·解(jiě )精(jīng )微(wēi )论(lùn )》:“夫(fū )志(zhì )悲(bēi )者(zhě )惋(wǎn ),惋(wǎn )则(zé )冲(chōng )阴(yīn )。”

王(wáng )冰(bīng )注(zhù ):“阴(yīn ),脑(nǎo )也(yě )。”

36.车(chē )轼(shì )前(qián )覆(fù )车(chē )軓(fàn )的(de )横(héng )板(bǎn )。

《诗(shī )·秦(qín )风(fēng )·小(xiǎo )戎(róng )》:“阴(yīn )靷(yǐn )鋈(wù )续(xù )。”

毛(máo )传(chuán ):“阴(yīn ),揜(yǎn )軓(fàn )也(yě )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“軓(fàn )在(zài )轼(shì )前(qián )而(ér )以(yǐ )板(bǎn )横(héng )侧(cè )揜(yǎn )之(zhī ),以(yǐ )其(qí )阴(yīn )映(yìng )此(cǐ )軓(fàn ),故(gù )谓(wèi )之(zhī )阴(yīn )。”

《释(shì )名(míng )·释(shì )车(chē )》:“阴(yīn ),荫(yīn )也(yě )。横(héng )侧(cè )车(chē )前(qián ),所(suǒ )以(yǐ )荫(yīn )笭(líng )也(yě )。”

37.浅(qiǎn )黑(hēi )色(sè )。

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·王(wáng )会(huì )》:“成(chéng )周(zhōu )之(zhī )会(huì ),墠(chǎn )上(shàng )张(zhāng )赤(chì )帟(yì )阴(yīn )羽(yǔ )。”

朱(zhū )右(yòu )曾(céng )校(xiào )释(shì ):“阴(yīn ),浅(qiǎn )黑(hēi )色(sè ),以(yǐ )黑(hēi )羽(yǔ )饰(shì )赤(chì )帟(yì )……孔(kǒng )曰(yuē ):阴(yīn ),鹤(hè )也(yě )。未(wèi )知(zhī )所(suǒ )本(běn )。”

唐(táng )郄(qiè )昂(áng )《岐(qí )邠(bīn )泾(jīng )宁(níng )四(sì )州(zhōu )八(bā )马(mǎ )坊(fāng )颂(sòng )碑(bēi )》:“六(liù )尺(chǐ )之(zhī )骄(jiāo ),三(sān )尺(chǐ )之(zhī )果(guǒ )下(xià ),文(wén )臂(bì )花(huā )肩(jiān ),阴(yīn )脣(chún )白(bái )颠(diān )。”

38.中(zhōng )国(guó )古(gǔ )代(dài )哲(zhé )学(xué )认(rèn )为(wéi )宇(yǔ )宙(zhòu )中(zhōng )贯(guàn )通(tōng )物(wù )质(zhì )和(hé )人(rén )事(shì )的(de )两(liǎng )个(gè )对(duì )立(lì )面(miàn )之(zhī )一(yī )。跟(gēn )“阳(yáng )”相(xiàng )对(duì )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )上(shàng )》:“一(yī )阴(yīn )一(yī )阳(yáng )之(zhī )谓(wèi )道(dào )。”

汉(hàn )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )《春(chūn )秋(qiū )繁(fán )露(lù )·天(tiān )地(dì )阴(yīn )阳(yáng )》:“是(shì )故(gù )明(míng )阳(yáng )阴(yīn )入(rù )出(chū )实(shí )虚(xū )之(zhī )处(chù ),所(suǒ )以(yǐ )观(guān )天(tiān )之(zhī )志(zhì )。辨(biàn )五(wǔ )行(háng )之(zhī )本(běn )末(mò )顺(shùn )逆(nì ),小(xiǎo )大(dà )广(guǎng )狭(xiá ),所(suǒ )以(yǐ )观(guān )天(tiān )道(dào )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“阴(yīn )阳(yáng )”。

39.通(tōng )“窨(xūn )”。地(dì )窖(jiào )。

《诗(shī )·豳(bīn )风(fēng )·七(qī )月(yuè )》:“三(sān )之(zhī )日(rì )纳(nà )于(yú )凌(líng )阴(yīn )。”

毛(máo )传(chuán ):“凌(líng )阴(yīn ),冰(bīng )室(shì )也(yě )。”

清(qīng )朱(zhū )骏(jùn )声(shēng )《说(shuō )文(wén )通(tōng )训(xùn )定(dìng )声(shēng )·临(lín )部(bù )》:“阴(yīn ),﹝假(jiǎ )借(jiè )﹞为(wéi )窨(xūn )。”

40.姓(xìng )。

汉(hàn )有(yǒu )阴(yīn )识(shí )。见(jiàn )《后(hòu )汉(hàn )书(shū )》。本(běn )传(chuán )。

II

yìn

〡ㄣˋ

〔《集(jí )韵(yùn )》于(yú )禁(jìn )切(qiē ),去(qù )沁(qìn ),影(yǐng )。〕

通(tōng )“荫(yīn )”。

1.覆(fù )荫(yīn );庇(bì )护(hù )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·桑(sāng )柔(róu )》:“既(jì )之(zhī )阴(yīn )女(nǚ ),反(fǎn )予(yǔ )来(lái )赫(hè )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“我(wǒ )恐(kǒng )女(nǚ )见(jiàn )弋(yì )获(huò ),既(jì )往(wǎng )覆(fù )阴(yīn )女(nǚ )。”

陆(lù )德(dé )明(míng )释(shì )文(wén ):“阴(yīn ),郑(zhèng )音(yīn )荫(yīn ),覆(fù )荫(yīn )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·叙(xù )传(chuán )下(xià )》:“﹝霍(huò )光(guāng )﹞阴(yīn )妻(qī )之(zhī )逆(nì ),至(zhì )子(zǐ )而(ér )亡(wáng )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“阴(yīn )谓(wèi )覆(fù )蔽(bì )之(zhī )也(yě )。”

2.埋(mái )藏(cáng )。

《礼(lǐ )记(jì )·祭(jì )义(yì )》:“骨(gǔ )肉(ròu )毙(bì )于(yú )下(xià ),阴(yīn )为(wéi )野(yě )土(tǔ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“阴(yīn )读(dú )为(wéi )依(yī )荫(yīn )之(zhī )荫(yīn ),言(yán )人(rén )之(zhī )骨(gǔ )肉(ròu )荫(yīn )于(yú )地(dì )中(zhōng )为(wéi )土(tǔ )壤(rǎng )。”

III

ān

ㄢ

沉(chén )默(mò )。

《书(shū )·说(shuō )命(mìng )上(shàng )》:“王(wáng )宅(zhái )忧(yōu ),亮(liàng )阴(yīn )三(sān )祀(sì )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“阴(yīn ),默(mò )也(yě )。”一(yī )说(shuō )通(tōng )“闇(ān )”,为(wéi )居(jū )丧(sàng )的(de )小(xiǎo )屋(wū ),凶(xiōng )庐(lú )。见(jiàn )《礼(lǐ )记(jì )·丧(sàng )服(fú )四(sì )制(zhì )》“《书(shū )》曰(yuē )高(gāo )宗(zōng )谅(liàng )闇(ān )”郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù )、《论(lùn )语(yǔ )·宪(xiàn )问(wèn )》“《书(shū )》云(yún )高(gāo )宗(zōng )谅(liàng )阴(yīn )”杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù )。

阅读:1394

●阴(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库