元【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 元

元(yuán )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):4画(huà );

yuán

ㄩㄢˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》愚(yú )袁(yuán )切(qiē ),平(píng )元(yuán ),疑(yí )。〕

1.首(shǒu ),头(tóu )。

《左(zuǒ )传(chuán )·僖(xī )公(gōng )三(sān )十(shí )三(sān )年(nián )》:“﹝先(xiān )轸(zhěn )﹞免(miǎn )胄(zhòu )入(rù )狄(dí )师(shī ),死(sǐ )焉(yān )。

狄(dí )人(rén )归(guī )其(qí )元(yuán ),面(miàn )如(rú )生(shēng )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“元(yuán ),首(shǒu )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·滕(téng )文(wén )公(gōng )下(xià )》:“志(zhì )士(shì )不(bú )忘(wàng )在(zài )沟(gōu )壑(hè ),勇(yǒng )士(shì )不(bú )忘(wàng )丧(sàng )其(qí )元(yuán )。”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·裴(péi )行(háng )俭(jiǎn )传(chuán )》:“吐(tǔ )蕃(fān )叛(pàn )换(huàn )方(fāng )炽(chì ),敬(jìng )玄(xuán )失(shī )律(lǜ ),审(shěn )礼(lǐ )丧(sàng )元(yuán ),安(ān )可(kě )更(gèng )为(wéi )西(xī )方(fāng )生(shēng )事(shì )?”罗(luó )正(zhèng )纬(wěi )《滦(luán )州(zhōu )革(gé )命(mìng )先(xiān )烈(liè )事(shì )略(luè )》:“禄(lù )贞(zhēn )离(lí )座(zuò )格(gé )拒(jù ),同(tóng )谋(móu )马(mǎ )蕙(huì )田(tián )持(chí )枪(qiāng )入(rù ),击(jī )中(zhōng )禄(lù )贞(zhēn )要(yào )害(hài ),取(qǔ )其(qí )元(yuán )而(ér )去(qù )。”

2.第(dì )一(yī ),居(jū )首(shǒu )位(wèi )的(de )。

晋(jìn )葛(gě )洪(hóng )《抱(bào )朴(pǔ )子(zǐ )·备(bèi )阙(què )》:“淮(huái )阴(yīn ),良(liáng )将(jiāng )之(zhī )元(yuán )也(yě ),而(ér )不(bú )能(néng )修(xiū )农(nóng )商(shāng ),免(miǎn )飢(jī )寒(hán )。”参(cān )见(jiàn )“元(yuán )妃(fēi )”、“元(yuán )恶(è )”。

3.天(tiān )。

《广(guǎng )雅(yǎ )·释(shì )言(yán )》:“元(yuán ),天(tiān )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“元(yuán )神(shén )”。

4.君(jūn )。

《广(guǎng )雅(yǎ )·释(shì )诂(gǔ )一(yī )》:“元(yuán ),君(jūn )也(yě )。”

宋(sòng )文(wén )天(tiān )祥(xiáng )《得(dé )儿(ér )女(nǚ )消(xiāo )息(xī )》诗(shī ):“故(gù )国(guó )斜(xié )阳(yáng )草(cǎo )自(zì )春(chūn ),争(zhēng )元(yuán )作(zuò )相(xiàng )总(zǒng )成(chéng )尘(chén )。”

5.南(nán )诏(zhào )国(guó )王(wáng )的(de )自(zì )称(chēng )。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·南(nán )蛮(mán )传(chuán )上(shàng )·南(nán )诏(zhào )上(shàng )》:“﹝南(nán )诏(zhào )﹞王(wáng )自(zì )称(chēng )曰(yuē )元(yuán ),犹(yóu )朕(zhèn )也(yě )。”

6.民(mín )众(zhòng ),百(bǎi )姓(xìng )。参(cān )见(jiàn )“元(yuán )元(yuán )”、“黎(lí )元(yuán )”。

7.大(dà )。

《书(shū )·大(dà )禹(yǔ )谟(mó )》:“天(tiān )之(zhī )历(lì )数(shù )在(zài )汝(rǔ )躬(gōng ),汝(rǔ )终(zhōng )陟(zhì )元(yuán )后(hòu )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“元(yuán ),大(dà )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·哀(āi )帝(dì )纪(jì )》:“夫(fū )基(jī )事(shì )之(zhī )元(yuán )命(mìng ),必(bì )与(yǔ )天(tiān )下(xià )自(zì )新(xīn )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“元(yuán ),大(dà )也(yě )。”

8.善(shàn );吉(jí )。

《书(shū )·舜(shùn )典(diǎn )》:“柔(róu )远(yuǎn )能(néng )迩(ěr ),惇(dūn )德(dé )允(yǔn )元(yuán )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“元(yuán ),善(shàn )之(zhī )长(zhǎng )。”

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )七(qī )》:“抑(yì )人(rén )之(zhī )有(yǒu )元(yuán )君(jūn ),将(jiāng )禀(bǐng )命(mìng )焉(yān )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“元(yuán ),善(shàn )也(yě )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·时(shí )则(zé )训(xùn )》:“择(zé )元(yuán )日(rì ),令(lìng )民(mín )社(shè )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“元(yuán )者(zhě ),善(shàn )之(zhī )长(zhǎng )也(yě )……嫌(xián )日(rì )不(bú )吉(jí ),故(gù )言(yán )择(zé )元(yuán )也(yě )。”

9.开(kāi )始(shǐ );起(qǐ )端(duān )。

《易(yì )·乾(qián )》:“乾(qián ),元(yuán )亨(hēng )利(lì )贞(zhēn )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“子(zǐ )夏(xià )传(chuán )云(yún ),元(yuán ),始(shǐ )也(yě )。”

《公(gōng )羊(yáng )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“元(yuán )年(nián )者(zhě )何(hé )?君(jūn )之(zhī )始(shǐ )年(nián )也(yě )。”

徐(xú )彦(yàn )疏(shū ):“《春(chūn )秋(qiū )说(shuō )》云(yún ),元(yuán )者(zhě ),端(duān )也(yě )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )何(hé )晏(yàn )《景(jǐng )福(fú )殿(diàn )赋(fù )》:“武(wǔ )创(chuàng )元(yuán )基(jī ),文(wén )集(jí )大(dà )命(mìng )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·原(yuán )道(dào )》:“人(rén )文(wén )之(zhī )元(yuán ),肇(zhào )自(zì )太(tài )极(jí )。”

10.根(gēn )源(yuán );根(gēn )本(běn )。

《文(wén )子(zǐ )·道(dào )德(dé )》:“夫(fū )道(dào )者(zhě )德(dé )之(zhī )元(yuán ),天(tiān )之(zhī )根(gēn ),福(fú )之(zhī )门(mén ),万(wàn )物(wù )待(dài )之(zhī )而(ér )生(shēng )。”

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·齐(qí )明(míng )帝(dì )建(jiàn )武(wǔ )三(sān )年(nián )》:“夫(fū )土(tǔ )者(zhě ),黄(huáng )中(zhōng )之(zhī )色(sè ),万(wàn )物(wù )之(zhī )元(yuán )也(yě )。”

11.本(běn )来(lái );向(xiàng )来(lái );原(yuán )来(lái )。

三(sān )国(guó )魏(wèi )嵇(jī )康(kāng )《琴(qín )赋(fù )》序(xù ):“推(tuī )其(qí )所(suǒ )由(yóu ),似(sì )元(yuán )不(bú )解(jiě )音(yīn )声(shēng )。”

唐(táng )王(wáng )鲁(lǔ )复(fù )《诣(yì )李(lǐ )侍(shì )郎(láng )》诗(shī ):“文(wén )字(zì )元(yuán )无(wú )底(dǐ ),功(gōng )夫(fū )转(zhuǎn )到(dào )难(nán )。”

宋(sòng )吴(wú )曾(céng )《能(néng )改(gǎi )斋(zhāi )漫(màn )录(lù )·事(shì )始(shǐ )一(yī )》:“本(běn )朝(cháo )试(shì )进(jìn )士(shì )诗(shī )赋(fù )题(tí ),元(yuán )不(bú )具(jù )出(chū )处(chù )。”

《武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu )平(píng )话(huà )》卷(juàn )下(xià ):“此(cǐ )酒(jiǔ )元(yuán )是(shì )药(yào )酒(jiǔ )。须(xū )臾(yú ),药(yào )倒(dǎo )三(sān )将(jiāng )并(bìng )众(zhòng )兵(bīng )士(shì )。”

清(qīng )姚(yáo )鼐(nài )《杨(yáng )龙(lóng )友(yǒu )墨(mò )兰(lán )竹(zhú )》诗(shī ):“被(bèi )恼(nǎo )更(gèng )寻(xún )修(xiū )竹(zhú )迳(jìng ),千(qiān )丛(cóng )元(yuán )是(shì )画(huà )时(shí )孙(sūn )。”

12.指(zhǐ )元(yuán )气(qì )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·应(yīng )同(tóng )》:“帝(dì )者(zhě )同(tóng )元(yuán ),王(wáng )者(zhě )同(tóng )义(yì )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“同(tóng )元(yuán )气(qì )也(yě )。”

《文(wén )选(xuǎn )·班(bān )固(gù )〈幽(yōu )通(tōng )赋(fù )〉》:“浑(hún )元(yuán )运(yùn )物(wù ),流(liú )不(bú )处(chù )兮(xī )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“言(yán )元(yuán )气(qì )周(zhōu )行(háng ),终(zhōng )始(shǐ )无(wú )已(yǐ ),如(rú )水(shuǐ )之(zhī )流(liú ),不(bú )得(dé )独(dú )处(chù )也(yě )。”

北(běi )周(zhōu )庾(yǔ )信(xìn )《周(zhōu )五(wǔ )声(shēng )调(diào )曲(qǔ )·宫(gōng )调(diào )曲(qǔ )一(yī )》:“气(qì )离(lí )清(qīng )浊(zhuó )割(gē ),元(yuán )开(kāi )天(tiān )地(dì )分(fèn )。”

13.道(dào )家(jiā )所(suǒ )谓(wèi )的(de )道(dào )。

《子(zǐ )华(huá )子(zǐ )·大(dà )道(dào )》:“元(yuán ),无(wú )所(suǒ )不(bú )在(zài )也(yě )。人(rén )能(néng )守(shǒu )元(yuán ),元(yuán )则(zé )守(shǒu )之(zhī );人(rén )不(bú )守(shǒu )元(yuán ),元(yuán )则(zé )捨(shě )之(zhī )。”

14.指(zhǐ )帝(dì )王(wáng )年(nián )号(hào )。

《史(shǐ )记(jì )·孝(xiào )武(wǔ )本(běn )纪(jì )》:“元(yuán ),宜(yí )以(yǐ )天(tiān )瑞(ruì )命(mìng ),不(bú )宜(yí )以(yǐ )一(yī )二(èr )数(shù )。”

张(zhāng )守(shǒu )节(jiē )正(zhèng )义(yì ):“孝(xiào )景(jǐng )以(yǐ )前(qián )即(jí )位(wèi ),以(yǐ )一(yī )二(èr )数(shù )其(qí )年(nián )至(zhì )终(zhōng );武(wǔ )帝(dì )即(jí )位(wèi ),初(chū )有(yǒu )年(nián )号(hào )。”

宋(sòng )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )《归(guī )田(tián )录(lù )》卷(juàn )一(yī ):“太(tài )祖(zǔ )建(jiàn )隆(lóng )六(liù )年(nián ),将(jiāng )议(yì )改(gǎi )元(yuán ),语(yǔ )宰(zǎi )相(xiàng )勿(wù )用(yòng )前(qián )世(shì )旧(jiù )号(hào ),于(yú )是(shì )改(gǎi )元(yuán )乾(qián )德(dé )。”

元(yuán )耶(yē )律(lǜ )楚(chǔ )材(cái )《过(guò )云(yún )中(zhōng )和(hé )张(zhāng )伯(bó )坚(jiān )韵(yùn )》:“射(shè )虎(hǔ )将(jiāng )军(jūn )皆(jiē )建(jiàn )节(jiē ),飞(fēi )龙(lóng )天(tiān )子(zǐ )未(wèi )更(gèng )元(yuán )。”

15.古(gǔ )代(dài )术(shù )数(shù )家(jiā )认(rèn )为(wéi ),物(wù )质(zhì )世(shì )界(jiè )按(àn )五(wǔ )行(háng )递(dì )次(cì )更(gèng )代(dài ),周(zhōu )而(ér )复(fù )始(shǐ ),一(yī )个(gè )周(zhōu )期(qī )谓(wèi )之(zhī )一(yī )元(yuán ),计(jì )四(sì )千(qiān )六(liù )百(bǎi )一(yī )十(shí )七(qī )岁(suì )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·律(lǜ )曆(lì )志(zhì )下(xià )》:“至(zhì )、朔(shuò )同(tóng )日(rì )谓(wèi )之(zhī )章(zhāng ),同(tóng )在(zài )日(rì )首(shǒu )谓(wèi )之(zhī )蔀(bù ),蔀(bù )终(zhōng )六(liù )旬(xún )谓(wèi )之(zhī )纪(jì ),岁(suì )朔(shuò )又(yòu )复(fù )谓(wèi )之(zhī )元(yuán )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·律(lǜ )曆(lì )志(zhì )下(xià )》:“元(yuán )法(fǎ ),四(sì )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )六(liù )十(shí )。”

刘(liú )昭(zhāo )注(zhù )引(yǐn )宋(sòng )均(jūn )曰(yuē ):“四(sì )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )六(liù )十(shí )者(zhě ),五(wǔ )行(háng )相(xiàng )代(dài ),一(yī )终(zhōng )之(zhī )大(dà )数(shù )也(yě )。”

16.谥(shì )号(hào )之(zhī )一(yī )。

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·谥(shì )法(fǎ )解(jiě )》:“能(néng )思(sī )辩(biàn )众(zhòng )曰(yuē )元(yuán ),行(háng )义(yì )说(shuō )民(mín )曰(yuē )元(yuán ),始(shǐ )建(jiàn )国(guó )都(dōu )曰(yuē )元(yuán ),主(zhǔ )义(yì )行(háng )德(dé )曰(yuē )元(yuán )。”

17.旧(jiù )称(chēng )元(yuán )宝(bǎo )一(yī )枚(méi )为(wéi )一(yī )元(yuán )。

清(qīng )袁(yuán )枚(méi )《答(dá )秋(qiū )帆(fān )制(zhì )府(fǔ )书(shū )》:“纔(shān )还(hái )山(shān )中(zhōng ),见(jiàn )桉(ān )上(shàng )手(shǒu )书(shū )及(jí )国(guó )宝(bǎo )四(sì )元(yuán )。”

18.用(yòng )作(zuò )货(huò )币(bì )或(huò )货(huò )币(bì )单(dān )位(wèi )名(míng )称(chēng )。如(rú ):银(yín )元(yuán );人(rén )民(mín )币(bì )三(sān )元(yuán )。也(yě )写(xiě )作(zuò )“圆(yuán )”。

19.朝(cháo )代(dài )名(míng )。1206年(nián )(开(kāi )禧(xǐ )二(èr )年(nián )),成(chéng )吉(jí )思(sī )汗(hàn )建(jiàn )蒙(méng )古(gǔ )汗(hàn )国(guó )。1271年(nián )(至(zhì )元(yuán )八(bā )年(nián )),忽(hū )必(bì )烈(liè )定(dìng )国(guó )号(hào )为(wéi )元(yuán )。1279年(nián )(至(zhì )元(yuán )十(shí )六(liù )年(nián ))灭(miè )南(nán )宋(sòng ),统(tǒng )一(yī )全(quán )国(guó ),建(jiàn )都(dōu )大(dà )都(dōu )(今(jīn )北(běi )京(jīng ))。1368年(nián )(至(zhì )正(zhèng )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )),朱(zhū )元(yuán )璋(zhāng )军(jūn )攻(gōng )占(zhàn )大(dà )都(dōu ),元(yuán )亡(wáng )。自(zì )定(dìng )国(guó )号(hào )起(qǐ ),元(yuán )凡(fán )十(shí )一(yī )帝(dì ),历(lì )时(shí )九(jiǔ )十(shí )八(bā )年(nián )。

20.平(píng )水(shuǐ )韵(yùn )韵(yùn )目(mù ),属(shǔ )上(shàng )平(píng )声(shēng ),序(xù )号(hào )为(wéi )十(shí )三(sān )。旧(jiù )时(shí )电(diàn )报(bào )用(yòng )以(yǐ )表(biǎo )示(shì )一(yī )个(gè )月(yuè )中(zhōng )的(de )十(shí )三(sān )日(rì )。中(zhōng )国(guó )近(jìn )代(dài )史(shǐ )资(zī )料(liào )丛(cóng )刊(kān )《辛(xīn )亥(hài )革(gé )命(mìng )·蒙(méng )古(gǔ )起(qǐ )义(yì )清(qīng )方(fāng )档(dàng )桉(ān )·宣(xuān )统(tǒng )三(sān )年(nián )十(shí )月(yuè )十(shí )三(sān )日(rì )陈(chén )夔(kuí )龙(lóng )致(zhì )内(nèi )阁(gé )电(diàn )》:“据(jù )宣(xuān )化(huà )黄(huáng )镇(zhèn )电(diàn )称(chēng ),派(pài )驻(zhù )库(kù )伦(lún )之(zhī )杨(yáng )管(guǎn )带(dài )振(zhèn )烈(liè )真(zhēn )电(diàn )禀(bǐng )‘库(kù )独(dú )立(lì ),全(quán )营(yíng )拔(bá )回(huí )’等(děng )语(yǔ ),特(tè )闻(wén )。

龙(lóng )。元(yuán )。”

21.数(shù )学(xué )名(míng )词(cí )。数(shù )字(zì )和(hé )若(ruò )干(gàn )字(zì )母(mǔ )的(de )有(yǒu )限(xiàn )次(cì )乘(chéng )法(fǎ )运(yùn )算(suàn )式(shì )中(zhōng )表(biǎo )示(shì )变(biàn )量(liàng )的(de )字(zì )母(mǔ )称(chēng )元(yuán )。如(rú )一(yī )元(yuán )二(èr )次(cì )方(fāng )程(chéng )。

22.避(bì )讳(huì )用(yòng )字(zì )。

宋(sòng )避(bì )始(shǐ )祖(zǔ )玄(xuán )朗(lǎng )讳(huì ),改(gǎi )“玄(xuán )”为(wéi )“元(yuán )”。如(rú )宋(sòng )庆(qìng )元(yuán )刊(kān )本(běn )《本(běn )草(cǎo )衍(yǎn )义(yì )》“玄(xuán )”字(zì )下(xià )注(zhù ):“犯(fàn )圣(shèng )祖(zǔ )讳(huì ),今(jīn )改(gǎi )为(wéi )‘元(yuán )’。”

清(qīng )避(bì )康(kāng )熙(xī )玄(xuán )晔(yè )讳(huì ),亦(yì )改(gǎi )“玄(xuán )”为(wéi )“元(yuán )”。如(rú )“郑(zhèng )玄(xuán )”作(zuò )“郑(zhèng )元(yuán )”等(děng )是(shì )。

23.通(tōng )“顽(wán )”。

马(mǎ )王(wáng )堆(duī )汉(hàn )墓(mù )帛(bó )书(shū )乙(yǐ )本(běn )《老(lǎo )子(zǐ )·道(dào )经(jīng )》:“众(zhòng )人(rén )皆(jiē )有(yǒu )以(yǐ ),我(wǒ )独(dú )门(mén )元(yuán )以(yǐ )鄙(bǐ )。”今(jīn )本(běn )《老(lǎo )子(zǐ )》作(zuò )“顽(wán )似(sì )鄙(bǐ )”。

24.主(zhǔ )要(yào )的(de )。如(rú ):元(yuán )素(sù )、元(yuán )音(yīn )。

25.要(yào )素(sù )。如(rú ):一(yī )元(yuán )论(lùn )、二(èr )元(yuán )论(lùn )。

26.构(gòu )成(chéng )一(yī )个(gè )整(zhěng )体(tǐ )的(de )。如(rú ):单(dān )元(yuán )。

27.姓(xìng )。

春(chūn )秋(qiū )卫(wèi )有(yǒu )元(yuán )咺(xuān )。见(jiàn )《左(zuǒ )传(chuán )·僖(xī )公(gōng )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )》。

阅读:4883

●元(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库