激【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 激

激(jī )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):16画(huà );

I

jī

ㄐ〡

〔《广(guǎng )韵(yùn )》古(gǔ )历(lì )切(qiē ),入(rù )锡(xī ),见(jiàn )。〕

1.水(shuǐ )流(liú )因(yīn )受(shòu )阻(zǔ )而(ér )腾(téng )涌(yǒng )、飞(fēi )溅(jiàn )。

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·江(jiāng )水(shuǐ )二(èr )》:“其(qí )水(shuǐ )并(bìng )峻(jùn )激(jī )奔(bēn )暴(bào ),鱼(yú )鳖(biē )所(suǒ )不(bú )能(néng )游(yóu ),行(háng )者(zhě )常(cháng )苦(kǔ )之(zhī )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《中(zhōng )隐(yǐn )堂(táng )诗(shī )》:“凿(záo )石(shí )清(qīng )泉(quán )激(jī ),开(kāi )门(mén )野(yě )鹤(hè )飞(fēi )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《呐(nà )喊(hǎn )·社(shè )戏(xì )》:“有(yǒu )说(shuō )笑(xiào )的(de ),有(yǒu )嚷(rǎng )的(de ),夹(jiá )着(zhe )潺(chán )潺(chán )的(de )船(chuán )头(tóu )激(jī )水(shuǐ )的(de )声(shēng )音(yīn ),在(zài )左(zuǒ )右(yòu )都(dōu )是(shì )碧(bì )绿(lǜ )的(de )豆(dòu )麦(mài )田(tián )地(dì )的(de )河(hé )流(liú )中(zhōng ),飞(fēi )一(yī )般(bān )径(jìng )向(xiàng )赵(zhào )庄(zhuāng )前(qián )进(jìn )了(le )。”参(cān )见(jiàn )“激(jī )扬(yáng )”。

2.阻(zǔ )挡(dǎng )水(shuǐ )流(liú )。

《孟(mèng )子(zǐ )·告(gào )子(zǐ )上(shàng )》:“今(jīn )夫(fū )水(shuǐ )搏(bó )而(ér )跃(yuè )之(zhī ),可(kě )使(shǐ )过(guò )颡(sǎng );激(jī )而(ér )行(háng )之(zhī ),可(kě )使(shǐ )在(zài )山(shān )。”

《汉(hàn )书(shū )·沟(gōu )洫(xù )志(zhì )》:“河(hé )从(cóng )河(hé )内(nèi )北(běi )至(zhì )黎(lí )阳(yáng )为(wéi )石(shí )隄(dī ),激(jī )使(shǐ )东(dōng )抵(dǐ )东(dōng )郡(jùn )平(píng )刚(gāng )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“激(jī )者(zhě ),聚(jù )石(shí )于(yú )隄(dī )旁(páng )冲(chōng )要(yào )之(zhī )处(chù ),所(suǒ )以(yǐ )激(jī )去(qù )其(qí )水(shuǐ )也(yě )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《禹(yǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )通(tōng )水(shuǐ )之(zhī )法(fǎ )》:“河(hé )水(shuǐ )湍(tuān )悍(hàn ),虽(suī )亦(yì )其(qí )性(xìng ),然(rán )非(fēi )堤(dī )防(fáng )激(jī )而(ér )作(zuò )之(zhī ),其(qí )势(shì )不(bú )至(zhì )如(rú )此(cǐ )。”后(hòu )因(yīn )称(chēng )挡(dǎng )水(shuǐ )之(zhī )石(shí )为(wéi )激(jī )。

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·沔(miǎn )水(shuǐ )三(sān )》:“沔(miǎn )水(shuǐ )北(běi )岸(àn )数(shù )里(lǐ ),有(yǒu )大(dà )石(shí )激(jī ),名(míng )曰(yuē )五(wǔ )女(nǚ )激(jī )。”

3.急(jí )疾(jí );勐(měng )烈(liè )。

《史(shǐ )记(jì )·游(yóu )侠(xiá )列(liè )传(chuán )序(xù )》:“比(bǐ )如(rú )顺(shùn )风(fēng )而(ér )呼(hū ),声(shēng )非(fēi )加(jiā )疾(jí ),其(qí )埶(zhí )激(jī )也(yě )。”

晋(jìn )郭(guō )璞(pú )《江(jiāng )赋(fù )》:“冲(chōng )巫(wū )峡(xiá )以(yǐ )迅(xùn )激(jī ),跻(jī )江(jiāng )津(jīn )而(ér )起(qǐ )涨(zhǎng )。”

毛(máo )泽(zé )东(dōng )《满(mǎn )江(jiāng )红(hóng )·和(hé )郭(guō )沫(mò )若(ruò )同(tóng )志(zhì )》词(cí ):“四(sì )海(hǎi )翻(fān )腾(téng )云(yún )水(shuǐ )怒(nù ),五(wǔ )洲(zhōu )震(zhèn )荡(dàng )风(fēng )雷(léi )激(jī )。”

4.吹(chuī )刮(guā )。

汉(hàn )赵(zhào )壹(yī )《刺(cì )世(shì )疾(jí )邪(xié )赋(fù )》:“河(hé )清(qīng )不(bú )可(kě )俟(sì ),人(rén )命(mìng )不(bú )可(kě )延(yán )。顺(shùn )风(fēng )激(jī )靡(mí )草(cǎo ),富(fù )贵(guì )者(zhě )称(chēng )贤(xián )。”

唐(táng )孟(mèng )郊(jiāo )《长(zhǎng )安(ān )道(dào )》诗(shī ):“胡(hú )风(fēng )激(jī )秦(qín )树(shù ),贱(jiàn )子(zǐ )风(fēng )中(zhōng )泣(qì )。”

5.冲(chōng )击(jī );射(shè )击(jī );撞(zhuàng )击(jī )。

汉(hàn )司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )《上(shàng )林(lín )赋(fù )》:“触(chù )穹(qióng )石(shí ),激(jī )堆(duī )埼(qí ),沸(fèi )乎(hū )暴(bào )怒(nù ),汹(xiōng )涌(yǒng )澎(péng )湃(pài )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·张(zhāng )宗(zōng )传(chuán )》:“又(yòu )转(zhuǎn )攻(gōng )诸(zhū )营(yíng )保(bǎo ),为(wéi )流(liú )矢(shǐ )所(suǒ )激(jī ),皆(jiē )几(jǐ )至(zhì )于(yú )死(sǐ )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )敬(jìng )叔(shū )《异(yì )苑(yuàn )》卷(juàn )九(jiǔ ):“明(míng )日(rì ),果(guǒ )有(yǒu )客(kè )如(rú )所(suǒ )占(zhàn ),而(ér )射(shè )鸡(jī )作(zuò )食(shí ),箭(jiàn )从(cóng )树(shù )间(jiān )激(jī )中(zhōng )数(shù )岁(suì )女(nǚ )子(zǐ ),手(shǒu )流(liú )血(xuè ),惊(jīng )怖(bù )。”

宋(sòng )江(jiāng )休(xiū )复(fù )《江(jiāng )邻(lín )几(jǐ )杂(zá )志(zhì )》:“高(gāo )敏(mǐn )之(zhī )以(yǐ )锺(zhōng )乳(rǔ )饲(sì )牛(niú ),饮(yǐn )其(qí )乳(rǔ )。后(hòu )患(huàn )血(xuè )痢(lì )卒(zú )。或(huò )以(yǐ )为(wéi )冷(lěng )热(rè )相(xiàng )激(jī )所(suǒ )致(zhì )。”

清(qīng )黄(huáng )遵(zūn )宪(xiàn )《纪(jì )事(shì )》诗(shī ):“笑(xiào )激(jī )屋(wū )瓦(wǎ )飞(fēi ),怒(nù )轰(hōng )庭(tíng )柱(zhù )裂(liè )。”参(cān )见(jiàn )“激(jī )浊(zhuó )扬(yáng )清(qīng )”。

6.激(jī )发(fā );激(jī )励(lì )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·燕(yàn )策(cè )一(yī )》:“苏(sū )代(dài )欲(yù )以(yǐ )激(jī )燕(yàn )王(wáng )以(yǐ )厚(hòu )任(rèn )子(zǐ )之(zhī )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·范(fàn )雎(jū )蔡(cài )泽(zé )列(liè )传(chuán )论(lùn )》:“然(rán )二(èr )子(zǐ )不(bú )困(kùn )厄(è ),恶(è )能(néng )激(jī )乎(hū )?”晋(jìn )张(zhāng )协(xié )《咏(yǒng )史(shǐ )》:“清(qīng )风(fēng )激(jī )万(wàn )代(dài ),名(míng )与(yǔ )天(tiān )壤(rǎng )俱(jù )。”

宋(sòng )曾(céng )巩(gǒng )《幽(yōu )谷(gǔ )晚(wǎn )饮(yǐn )》诗(shī ):“一(yī )时(shí )耸(sǒng )传(chuán )观(guān ),千(qiān )载(zǎi )激(jī )柔(róu )懦(nuò )。”

峻(jùn )青(qīng )《党(dǎng )员(yuán )登(dēng )记(jì )表(biǎo )》:“她(tā )是(shì )一(yī )个(gè )久(jiǔ )经(jīng )苦(kǔ )难(nán )的(de )人(rén ),悲(bēi )痛(tòng )在(zài )她(tā )的(de )身(shēn )上(shàng ),激(jī )起(qǐ )的(de )已(yǐ )经(jīng )不(bú )是(shì )眼(yǎn )泪(lèi ),而(ér )是(shì )长(zhǎng )久(jiǔ )的(de )沉(chén )默(mò )。”

7.偏(piān )激(jī )。谓(wèi )言(yán )论(lùn )、行(háng )动(dòng )等(děng )超(chāo )越(yuè )一(yī )定(dìng )限(xiàn )度(dù )。

《荀(xún )子(zǐ )·不(bú )苟(gǒu )》:“辩(biàn )而(ér )不(bú )争(zhēng ),察(chá )而(ér )不(bú )激(jī )。”

宋(sòng )吴(wú )曾(céng )《能(néng )改(gǎi )斋(zhāi )漫(màn )录(lù )·记(jì )事(shì )一(yī )》:“钦(qīn )之(zhī )至(zhì )清(qīng )而(ér )不(bú )耀(yào ),至(zhì )直(zhí )而(ér )不(bú )激(jī ),至(zhì )勇(yǒng )而(ér )能(néng )温(wēn ),此(cǐ )为(wéi )难(nán )耳(ěr )。”

蒋(jiǎng )光(guāng )慈(cí )《我(wǒ )要(yào )回(huí )到(dào )上(shàng )海(hǎi )去(qù )》:“听(tīng )说(shuō )上(shàng )海(hǎi )大(dà )学(xué )被(bèi )洋(yáng )兵(bīng )占(zhàn )了(le )去(qù ),听(tīng )说(shuō )我(wǒ )的(de )学(xué )生(shēng )被(bèi )称(chēng )为(wéi )过(guò )激(jī )。”

8.感(gǎn )慨(kǎi ),感(gǎn )触(chù )。

《汉(hàn )书(shū )·高(gāo )五(wǔ )王(wáng )传(chuán )赞(zàn )》:“以(yǐ )海(hǎi )内(nèi )初(chū )定(dìng ),子(zǐ )弟(dì )少(shǎo ),激(jī )秦(qín )孤(gū )立(lì )亡(wáng )藩(fān )辅(fǔ ),故(gù )大(dà )封(fēng )同(tóng )姓(xìng ),以(yǐ )填(tián )天(tiān )下(xià )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“激(jī ),感(gǎn )发(fā )也(yě )。”

清(qīng )林(lín )则(zé )徐(xú )《请(qǐng )将(jiāng )烟(yān )犯(fàn )财(cái )产(chǎn )充(chōng )赏(shǎng )片(piàn )》:“激(jī )于(yú )义(yì )愤(fèn ),固(gù )无(wú )其(qí )人(rén );挟(jiā )仇(chóu )邀(yāo )功(gōng ),亦(yì )不(bú )多(duō )见(jiàn )。”

9.愤(fèn )怒(nù )。

明(míng )汤(tāng )显(xiǎn )祖(zǔ )《牡(mǔ )丹(dān )亭(tíng )·圆(yuán )驾(jià )》:“平(píng )章(zhāng )听(tīng )说(shuō )女(nǚ )儿(ér )成(chéng )了(le )箇(gè )色(sè )精(jīng ),一(yī )发(fā )恼(nǎo )激(jī )。”参(cān )见(jiàn )“激(jī )昂(áng )”。

10.抑(yì )制(zhì )。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·宋(sòng )申(shēn )锡(xī )传(chuán )》:“长(zhǎng )庆(qìng )、宝(bǎo )曆(lì )间(jiān ),风(fēng )俗(sú )嚣(xiāo )薄(báo ),驱(qū )煽(shān )朋(péng )党(dǎng ),申(shēn )锡(xī )素(sù )孤(gū )直(zhí )少(shǎo )与(yǔ ),及(jí )进(jìn )用(yòng ),议(yì )者(zhě )谓(wèi )可(kě )以(yǐ )激(jī )浮(fú )竞(jìng )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《贺(hè )致(zhì )政(zhèng )赴(fù )少(shǎo )保(bǎo )启(qǐ )》:“遂(suí )从(cóng )雅(yǎ )志(zhì ),实(shí )激(jī )贪(tān )风(fēng )。”

11.刺(cì )激(jī )。

清(qīng )张(zhāng )岱(dài )《陶(táo )庵(ān )梦(mèng )忆(yì )·雷(léi )殿(diàn )》:“啜(chuò )乌(wū )龙(lóng )井(jǐng )水(shuǐ ),水(shuǐ )凉(liáng )冽(liè )激(jī )齿(chǐ )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )三(sān )十(shí )回(huí ):“他(tā )这(zhè )个(gè )身(shēn )子(zǐ ),如(rú )何(hé )禁(jìn )得(dé )骤(zhòu )雨(yǔ )一(yī )激(jī )。”

老(lǎo )舍(shě )《骆(luò )驼(tuó )祥(xiáng )子(zǐ )》十(shí )九(jiǔ ):“既(jì )心(xīn )疼(téng )钱(qián ),又(yòu )恨(hèn )自(zì )己(jǐ )这(zhè )样(yàng )的(de )不(bú )济(jì ),居(jū )然(rán )会(huì )被(bèi )一(yī )场(chǎng )雨(yǔ )激(jī )病(bìng ),他(tā )不(bú )肯(kěn )喝(hē )那(nà )碗(wǎn )苦(kǔ )汁(zhī )子(zǐ )。”

12.姓(xìng )。见(jiàn )《通(tōng )志(zhì )·氏(shì )族(zú )四(sì )》。

II

jiào

ㄐ〡ㄠˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》古(gǔ )弔(dì )切(qiē ),去(qù )啸(xiào ),见(jiàn )。〕

1.鲜(xiān )明(míng );清(qīng )澄(chéng )。

唐(táng )段(duàn )成(chéng )式(shì )《酉(yǒu )阳(yáng )杂(zá )俎(zǔ )·诺(nuò )皋(gāo )记(jì )上(shàng )》:“龙(lóng )宫(gōng )状(zhuàng )如(rú )佛(fó )寺(sì )所(suǒ )图(tú )天(tiān )宫(gōng ),光(guāng )明(míng )迭(dié )激(jī ),目(mù )不(bú )能(néng )视(shì )。”参(cān )见(jiàn )“激(jī )丹(dān )”、“激(jī )激(jī )”。

2.通(tōng )“噭(jiào )”。高(gāo )呼(hū )。

《古(gǔ )文(wén )苑(yuàn )·扬(yáng )雄(xióng )〈蜀(shǔ )都(dōu )赋(fù )〉》:“是(shì )以(yǐ )其(qí )声(shēng )呼(hū )吟(yín )靖(jìng )领(lǐng ),激(jī )呦(yōu )喝(hē )啾(jiū )。”

章(zhāng )樵(qiáo )注(zhù ):“激(jī ),读(dú )作(zuò )噭(jiào )。”

阅读:2706

●激(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库