年【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 年

年(nián )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):6画(huà );

I

nián

ㄋ〡ㄢˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》奴(nú )颠(diān )切(qiē ),平(píng )先(xiān ),泥(ní )。〕

1.穀(yù )熟(shú )。

《说(shuō )文(wén )·禾(hé )部(bù )》:“年(nián ),穀(yù )熟(shú )也(yě )。”

《春(chūn )秋(qiū )·桓(huán )公(gōng )三(sān )年(nián )》:“有(yǒu )年(nián )。”

穀(yù )梁(liáng )传(chuán ):“五(wǔ )穀(yù )皆(jiē )熟(shú ),为(wéi )有(yǒu )年(nián )也(yě )。”

2.一(yī )年(nián )中(zhōng )庄(zhuāng )稼(jià )的(de )收(shōu )成(chéng ),年(nián )成(chéng )。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·戴(dài )胄(zhòu )传(chuán )》:“七(qī )月(yuè )以(yǐ )来(lái ),霖(lín )潦(liáo )未(wèi )止(zhǐ ),滨(bīn )河(hé )南(nán )北(běi ),田(tián )正(zhèng )洿(wū )下(xià ),年(nián )之(zhī )有(yǒu )亡(wáng )未(wèi )可(kě )知(zhī )。”

《清(qīng )平(píng )山(shān )堂(táng )话(huà )本(běn )·合(hé )同(tóng )文(wén )字(zì )记(jì )》:“因(yīn )为(wéi )年(nián )歉(qiàn ),来(lái )俺(ǎn )家(jiā )趁(chèn )熟(shú )。”参(cān )见(jiàn )“年(nián )饥(jī )”。

3.时(shí )间(jiān )单(dān )位(wèi )。地(dì )球(qiú )绕(rào )太(tài )阳(yáng )一(yī )周(zhōu )的(de )时(shí )间(jiān ),即(jí )太(tài )阳(yáng )年(nián ),一(yī )年(nián )为(wéi )365日(rì )5时(shí )48分(fèn )46秒(miǎo )。而(ér )现(xiàn )行(háng )曆(lì )法(fǎ )(阳(yáng )曆(lì ))规(guī )定(dìng )平(píng )年(nián )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )五(wǔ )日(rì ),每(měi )四(sì )年(nián )有(yǒu )一(yī )个(gè )闰(rùn )年(nián ),增(zēng )加(jiā )一(yī )日(rì ),有(yǒu )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )六(liù )日(rì )。我(wǒ )国(guó )古(gǔ )代(dài )称(chēng )之(zhī )为(wéi )岁(suì ),初(chū )定(dìng )为(wéi )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )六(liù )日(rì ),后(hòu )经(jīng )实(shí )测(cè )改(gǎi )进(jìn )为(wéi )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )五(wǔ )日(rì )又(yòu )四(sì )分(fèn )之(zhī )一(yī ),即(jí )《史(shǐ )记(jì )·曆(lì )书(shū )》所(suǒ )载(zǎi )《曆(lì )术(shù )甲(jiǎ )子(zǐ )篇(piān )》的(de )数(shù )据(jù )。参(cān )阅(yuè )《史(shǐ )记(jì )·曆(lì )书(shū )》“大(dà )馀(yú )五(wǔ )”司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn )。

4.指(zhǐ )朔(shuò )数(shù )。即(jí )我(wǒ )国(guó )的(de )农(nóng )曆(lì ),平(píng )年(nián )为(wéi )十(shí )二(èr )个(gè )朔(shuò )望(wàng )月(yuè ),闰(rùn )年(nián )为(wéi )十(shí )三(sān )个(gè )朔(shuò )望(wàng )月(yuè )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·春(chūn )官(guān )·大(dà )史(shǐ )》:“正(zhèng )岁(suì )年(nián )以(yǐ )序(xù )事(shì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“中(zhōng )数(shù )曰(yuē )岁(suì ),朔(shuò )数(shù )曰(yuē )年(nián )。中(zhōng )、朔(shuò )大(dà )小(xiǎo )不(bú )齐(qí ),正(zhèng )之(zhī )以(yǐ )闰(rùn ),若(ruò )今(jīn )时(shí )作(zuò )曆(lì )日(rì )矣(yǐ )。”

《礼(lǐ )记(jì )·月(yuè )令(lìng )》:“﹝孟(mèng )春(chūn )三(sān )月(yuè )﹞先(xiān )立(lì )春(chūn )三(sān )日(rì ),大(dà )史(shǐ )谒(yè )之(zhī )天(tiān )子(zǐ )。”

唐(táng )孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“中(zhōng )数(shù )者(zhě ),谓(wèi )十(shí )二(èr )月(yuè )中(zhōng )气(qì )一(yī )周(zhōu ),总(zǒng )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )五(wǔ )日(rì )四(sì )分(fèn )之(zhī )一(yī ),谓(wèi )之(zhī )一(yī )岁(suì )。朔(shuò )数(shù )者(zhě ),朔(shuò )十(shí )二(èr )月(yuè )之(zhī )朔(shuò ),一(yī )周(zhōu ),谓(wèi )三(sān )百(bǎi )五(wǔ )十(shí )四(sì )日(rì ),谓(wèi )之(zhī )为(wéi )年(nián )。此(cǐ )是(shì )岁(suì )年(nián )相(xiàng )对(duì ),故(gù )有(yǒu )朔(shuò )数(shù )中(zhōng )数(shù )之(zhī )别(bié )。”按(àn ):中(zhōng )数(shù )之(zhī )岁(suì )指(zhǐ )太(tài )阳(yáng )年(nián ),朔(shuò )数(shù )之(zhī )年(nián )为(wéi )阴(yīn )曆(lì )年(nián )。我(wǒ )国(guó )农(nóng )曆(lì )实(shí )为(wéi )阴(yīn )阳(yáng )合(hé )曆(lì ),故(gù )平(píng )年(nián )为(wéi )十(shí )二(èr )个(gè )朔(shuò )望(wàng )月(yuè ),而(ér )另(lìng )设(shè )闰(rùn )年(nián )为(wéi )十(shí )三(sān )个(gè )朔(shuò )望(wàng )月(yuè ),以(yǐ )十(shí )九(jiǔ )年(nián )七(qī )闰(rùn )调(diào )节(jiē )之(zhī )。以(yǐ )冬(dōng )至(zhì )为(wéi )岁(suì )首(shǒu ),以(yǐ )正(zhèng )月(yuè )朔(shuò )为(wéi )年(nián )首(shǒu )。我(wǒ )国(guó )历(lì )史(shǐ )纪(jì )年(nián ),都(dōu )是(shì )用(yòng )朔(shuò )数(shù ),辛(xīn )亥(hài )革(gé )命(mìng )后(hòu )才(cái )采(cǎi )用(yòng )阳(yáng )曆(lì )。

5.年(nián )节(jiē )。

宋(sòng )陈(chén )师(shī )道(dào )《早(zǎo )春(chūn )》诗(shī ):“度(dù )腊(là )不(bú )成(chéng )雪(xuě ),迎(yíng )年(nián )遽(jù )得(dé )春(chūn )。”

清(qīng )曹(cáo )寅(yín )《苍(cāng )翠(cuì )庵(ān )看(kàn )梅(méi )》诗(shī ):“蓓(bèi )蕾(lěi )迎(yíng )年(nián )破(pò ),双(shuāng )株(zhū )隔(gé )院(yuàn )开(kāi )。”如(rú ):过(guò )年(nián );新(xīn )年(nián );拜(bài )年(nián )。

6.用(yòng )以(yǐ )指(zhǐ )有(yǒu )关(guān )年(nián )节(jiē )用(yòng )的(de )物(wù )品(pǐn )。参(cān )见(jiàn )“年(nián )糕(gāo )”、“年(nián )货(huò )”、“年(nián )画(huà )”。

7.每(měi )年(nián )的(de )。参(cān )见(jiàn )“年(nián )会(huì )”、“年(nián )鑑(jiàn )”、“年(nián )产(chǎn )量(liàng )”。

8.指(zhǐ )科(kē )举(jǔ )时(shí )代(dài )同(tóng )年(nián )登(dēng )科(kē )的(de )关(guān )係(xì )。见(jiàn )“年(nián )兄(xiōng )”、“年(nián )伯(bó )”。

9.年(nián )代(dài )。

晋(jìn )左(zuǒ )思(sī )《魏(wèi )都(dōu )赋(fù )》:“虽(suī )则(zé )衰(shuāi )世(shì ),而(ér )盛(shèng )德(dé )形(xíng )于(yú )管(guǎn )絃(xuàn )。虽(suī )踰(yáo )千(qiān )祀(sì ),而(ér )怀(huái )旧(jiù )薀(wēn )于(yú )遐(xiá )年(nián )。”

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《寄(jì )题(tí )江(jiāng )外(wài )草(cǎo )堂(táng )》诗(shī ):“经(jīng )营(yíng )上(shàng )元(yuán )始(shǐ ),断(duàn )于(yú )宝(bǎo )应(yīng )年(nián )。”

10.日(rì )期(qī ),指(zhǐ )某(mǒu )一(yī )确(què )定(dìng )时(shí )间(jiān )。

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《省(shěng )兵(bīng )》诗(shī ):“择(zé )将(jiāng )付(fù )以(yǐ )职(zhí ),省(shěng )兵(bīng )果(guǒ )有(yǒu )年(nián )。”

11.岁(suì )月(yuè ),泛(fàn )指(zhǐ )时(shí )间(jiān )。

《文(wén )选(xuǎn )·曹(cáo )植(zhí )〈求(qiú )自(zì )试(shì )表(biǎo )〉》:“使(shǐ )名(míng )挂(guà )史(shǐ )笔(bǐ ),事(shì )列(liè )朝(cháo )荣(róng ),虽(suī )身(shēn )分(fèn )蜀(shǔ )境(jìng ),首(shǒu )悬(xuán )吴(wú )阙(què ),犹(yóu )生(shēng )之(zhī )年(nián )也(yě )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“傅(fù )武(wǔ )仲(zhòng )《与(yǔ )荆(jīng )文(wén )姜(jiāng )书(shū )》曰(yuē ):‘虽(suī )死(sǐ )之(zhī )日(rì ),犹(yóu )生(shēng )之(zhī )年(nián )。’”

12.指(zhǐ )生(shēng )活(huó ),生(shēng )计(jì )。

明(míng )高(gāo )明(míng )《琵(pí )琶(pá )记(jì )·义(yì )仓(cāng )赈(zhèn )济(jì )》:“嗟(jiē )命(mìng )薄(báo ),歎(tàn )年(nián )艰(jiān ),含(hán )羞(xiū )忍(rěn )泪(lèi )向(xiàng )人(rén )前(qián ),犹(yóu )恐(kǒng )公(gōng )婆(pó )悬(xuán )望(wàng )眼(yǎn )。”

13.年(nián )纪(jì ),岁(suì )数(shù )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )九(jiǔ )年(nián )》:“公(gōng )送(sòng )晋(jìn )侯(hóu )。

晋(jìn )侯(hóu )以(yǐ )公(gōng )宴(yàn )于(yú )河(hé )上(shàng ),问(wèn )公(gōng )年(nián ),季(jì )武(wǔ )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):‘会(huì )于(yú )沙(shā )随(suí )之(zhī )岁(suì ),寡(guǎ )君(jūn )以(yǐ )生(shēng )。’”三(sān )国(guó )魏(wèi )嵇(jī )康(kāng )《与(yǔ )山(shān )巨(jù )源(yuán )绝(jué )交(jiāo )书(shū )》:“女(nǚ )年(nián )十(shí )三(sān ),男(nán )年(nián )八(bā )岁(suì ),未(wèi )及(jí )成(chéng )人(rén )。”

宋(sòng )王(wáng )禹(yǔ )偁(chēng )《诫(jiè )诸(zhū )王(wáng )诏(zhào )》:“朝(cháo )谒(yè )之(zhī )暇(xiá ),友(yǒu )悌(tì )为(wéi )娱(yú ),以(yǐ )德(dé )以(yǐ )年(nián ),雍(yōng )雍(yōng )穆(mù )穆(mù )。”

王(wáng )统(tǒng )照(zhào )《读(dú )〈易(yì )〉》:“记(jì )得(dé )当(dāng )我(wǒ )的(de )年(nián )十(shí )一(yī )岁(suì )时(shí )……我(wǒ )们(men )的(de )读(dú )书(shū )声(shēng )与(yǔ )窗(chuāng )前(qián )腊(là )梅(méi )叶(yè )子(zǐ )沙(shā )沙(shā )响(xiǎng )的(de )声(shēng )音(yīn )互(hù )相(xiàng )唱(chàng )答(dá )。”

14.岁(suì )。计(jì )算(suàn )年(nián )龄(líng )的(de )单(dān )位(wèi ),今(jīn )皆(jiē )用(yòng )岁(suì )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·孝(xiào )和(hé )孝(xiào )殇(shāng )帝(dì )纪(jì )》:“赐(cì )所(suǒ )过(guò )二(èr )千(qiān )石(shí )长(zhǎng )吏(lì )以(yǐ )下(xià )、三(sān )老(lǎo )、官(guān )属(shǔ )及(jí )民(mín )百(bǎi )年(nián )者(zhě )钱(qián )布(bù ),各(gè )有(yǒu )差(chà )。”

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《河(hé )南(nán )元(yuán )君(jūn )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“而(ér )季(jì )父(fù )侍(shì )御(yù )使(shǐ )府(fǔ )君(jūn )捐(juān )馆(guǎn ),予(yǔ )伯(bó )兄(xiōng )由(yóu )官(guān )阻(zǔ )于(yú )蔡(cài ),叔(shū )、季(jì )皆(jiē )十(shí )年(nián )而(ér )下(xià ),遗(yí )其(qí )家(jiā )唯(wéi )环(huán )堵(dǔ )之(zhī )宫(gōng )耳(ěr )。”

15.一(yī )生(shēng )中(zhōng )按(àn )年(nián )龄(líng )划(huá )分(fèn )的(de )阶(jiē )段(duàn )。

魏(wèi )曹(cáo )植(zhí )《求(qiú )自(zì )试(shì )表(biǎo )》:“终(zhōng )军(jūn )以(yǐ )妙(miào )年(nián )使(shǐ )越(yuè ),欲(yù )得(dé )长(zhǎng )缨(yīng ),占(zhàn )其(qí )王(wáng ),羁(jī )致(zhì )北(běi )阙(què )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )袁(yuán )淑(shū )《效(xiào )古(gǔ )》诗(shī ):“勤(qín )役(yì )未(wèi )云(yún )已(yǐ ),壮(zhuàng )年(nián )徒(tú )为(wéi )空(kōng )。乃(nǎi )知(zhī )古(gǔ )时(shí )人(rén ),所(suǒ )以(yǐ )悲(bēi )转(zhuǎn )蓬(péng )。”如(rú ):童(tóng )年(nián ),幼(yòu )年(nián ),少(shǎo )年(nián ),青(qīng )年(nián ),中(zhōng )年(nián ),老(lǎo )年(nián )。

16.寿(shòu )命(mìng ),一(yī )生(shēng )的(de )岁(suì )数(shù )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·秋(qiū )水(shuǐ )》:“年(nián )不(bú )可(kě )举(jǔ ),时(shí )不(bú )可(kě )止(zhǐ )。”

成(chéng )玄(xuán )英(yīng )疏(shū ):“夫(fū )年(nián )之(zhī )寿(shòu )夭(yāo ),时(shí )之(zhī )赊(shē )促(cù ),出(chū )乎(hū )天(tiān )理(lǐ ),盖(gài )不(bú )由(yóu )人(rén ),故(gù )其(qí )来(lái )也(yě )不(bú )可(kě )举(jǔ )之(zhī )而(ér )令(lìng )去(qù ),其(qí )去(qù )也(yě )不(bú )可(kě )止(zhǐ )而(ér )令(lìng )住(zhù )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《闵(mǐn )己(jǐ )赋(fù )》:“恶(è )饮(yǐn )食(shí )乎(hū )陋(lòu )巷(xiàng )兮(xī ),亦(yì )足(zú )以(yǐ )颐(yí )而(ér )保(bǎo )年(nián )。”

明(míng )归(guī )有(yǒu )光(guāng )《孟(mèng )子(zǐ )叙(xù )道(dào )统(tǒng )而(ér )不(bú )及(jí )周(zhōu )公(gōng )颜(yán )子(zǐ )》:“论(lùn )颜(yán )子(zǐ )者(zhě )往(wǎng )往(wǎng )有(yǒu )异(yì )说(shuō )焉(yān ),则(zé )以(yǐ )其(qí )年(nián )之(zhī )不(bú )永(yǒng ),遗(yí )言(yán )之(zhī )不(bú )见(jiàn ),造(zào )诣(yì )之(zhī )未(wèi )极(jí )也(yě )。”

17.特(tè )指(zhǐ )长(zhǎng )寿(shòu )。

《宋(sòng )书(shū )·谢(xiè )庄(zhuāng )传(chuán )》:“家(jiā )世(shì )无(wú )年(nián ),亡(wáng )高(gāo )祖(zǔ )四(sì )十(shí ),曾(céng )祖(zǔ )三(sān )十(shí )二(èr ),亡(wáng )祖(zǔ )四(sì )十(shí )七(qī ),下(xià )官(guān )新(xīn )岁(suì )便(biàn )三(sān )十(shí )五(wǔ ),加(jiā )以(yǐ )疾(jí )患(huàn )如(rú )此(cǐ ),当(dāng )复(fù )几(jǐ )时(shí )见(jiàn )圣(shèng )世(shì )?”

18.古(gǔ )代(dài )察(chá )举(jǔ )人(rén )物(wù )标(biāo )准(zhǔn )之(zhī )一(yī )。

《管(guǎn )子(zǐ )·君(jūn )臣(chén )下(xià )》:“其(qí )选(xuǎn )贤(xián )遂(suí )材(cái )也(yě ),举(jǔ )德(dé )以(yǐ )就(jiù )列(liè ),不(bú )类(lèi )无(wú )德(dé );举(jǔ )能(néng )以(yǐ )就(jiù )官(guān ),不(bú )类(lèi )无(wú )能(néng );以(yǐ )德(dé )掩(yǎn )劳(láo ),不(bú )以(yǐ )伤(shāng )年(nián )。”

尹(yǐn )知(zhī )章(zhāng )注(zhù ):“苟(gǒu )其(qí )德(dé )虽(suī )年(nián )未(wèi )至(zhì ),而(ér )亦(yì )将(jiāng )用(yòng )之(zhī ),不(bú )以(yǐ )年(nián )少(shǎo )为(wéi )之(zhī )伤(shāng )也(yě )。”

《清(qīng )史(shǐ )稿(gǎo )·选(xuǎn )举(jǔ )志(zhì )六(liù )》:“京(jīng )察(chá )以(yǐ )子(zǐ )卯(mǎo )午(wǔ )酉(yǒu )岁(suì ),部(bù )院(yuàn )司(sī )员(yuán )由(yóu )长(zhǎng )官(guān )考(kǎo )覈(hé ),校(xiào )以(yǐ )四(sì )格(gé ),悬(xuán )‘才(cái )、守(shǒu )、政(zhèng )、年(nián )’为(wéi )鹄(hú )。”

19.姓(xìng )。

II

nìng

ㄋ〡ㄥˋ

〔《集(jí )韵(yùn )》乃(nǎi )定(dìng )切(qiē ),去(qù )径(jìng ),泥(ní )。〕

通(tōng )“佞(nìng )”。

《十(shí )六(liù )经(jīng )·成(chéng )法(fǎ )》:“夫(fū )是(shì )故(gù )毚(chán )民(mín )皆(jiē )退(tuì ),贤(xián )人(rén )减(jiǎn )退(tuì ),五(wǔ )邪(xié )乃(nǎi )逃(táo ),年(nián )辩(biàn )乃(nǎi )止(zhǐ )。”

《大(dà )戴(dài )礼(lǐ )记(jì )·公(gōng )符(fú )》:“使(shǐ )王(wáng )近(jìn )于(yú )民(mín ),远(yuǎn )于(yú )年(nián )。”年(nián ),《说(shuō )苑(yuàn )·脩(yǒu )文(wén )》引(yǐn )作(zuò )“佞(nìng )”。按(àn ):朱(zhū )骏(jùn )声(shēng )《说(shuō )文(wén )通(tōng )训(xùn )定(dìng )声(shēng )·坤(kūn )部(bù )》:“年(nián ),假(jiǎ )借(jiè )为(wéi )佞(nìng )。”

阅读:6932

●年(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库