言【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 言

言(yán )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):7画(huà );

I

yán

〡ㄢˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》语(yǔ )轩(xuān )切(qiē ),平(píng )元(yuán ),疑(yí )。〕

1.话(huà );言(yán )语(yǔ )。

《书(shū )·盘(pán )庚(gēng )上(shàng )》:“迟(chí )任(rèn )有(yǒu )言(yán )曰(yuē ):‘人(rén )惟(wéi )求(qiú )旧(jiù ),器(qì )非(fēi )求(qiú )旧(jiù ),惟(wéi )新(xīn )。’”

《魏(wèi )书(shū )·释(shì )老(lǎo )志(zhì )》:“浮(fú )屠(tú )正(zhèng )号(hào )曰(yuē )佛(fó )屠(tú ),佛(fó )屠(tú )与(yǔ )浮(fú )图(tú )声(shēng )相(xiàng )近(jìn ),皆(jiē )西(xī )方(fāng )言(yán ),其(qí )来(lái )转(zhuǎn )为(wéi )二(èr )音(yīn )。”

公(gōng )刘(liú )《哀(āi )诗(shī )魂(hún )--怀(huái )诗(shī )人(rén )郭(guō )小(xiǎo )川(chuān )同(tóng )志(zhì )》诗(shī ):“肺(fèi )腑(fǔ )之(zhī )言(yán )呵(hē ),铭(míng )刻(kè )于(yú )肺(fèi )腑(fǔ )!”

2.专(zhuān )指(zhǐ )责(zé )备(bèi )之(zhī )言(yán );谤(bàng )言(yán )。

《易(yì )·需(xū )》:“小(xiǎo )有(yǒu )言(yán )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“虽(suī )小(xiǎo )有(yǒu )责(zé )让(ràng )之(zhī )言(yán ),而(ér )终(zhōng )得(dé )其(qí )吉(jí )也(yě )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )二(èr )十(shí )七(qī )年(nián )》:“楚(chǔ )却(què )宛(wǎn )之(zhī )难(nán ),国(guó )言(yán )未(wèi )已(yǐ )。”

杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù ):“国(guó )言(yán ),国(guó )人(rén )之(zhī )谤(bàng )言(yán )。”一(yī )说(shuō ),言(yán ),通(tōng )“愆(qiān )”。指(zhǐ )过(guò )失(shī )。见(jiàn )闻(wén )一(yī )多(duō )《古(gǔ )典(diǎn )新(xīn )义(yì )·周(zhōu )易(yì )义(yì )证(zhèng )类(lèi )纂(zuǎn )》。或(huò )专(zhuān )指(zhǐ )善(shàn )言(yán )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·宾(bīn )之(zhī )初(chū )筵(yàn )》:“匪(fěi )言(yán )勿(wù )言(yán ),匪(fěi )由(yóu )勿(wù )语(yǔ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“其(qí )所(suǒ )陈(chén )说(shuō )非(fēi )所(suǒ )当(dāng )说(shuō ),无(wú )为(wéi )人(rén )说(shuō )之(zhī )也(yě )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )二(èr )十(shí )二(èr )年(nián )》:“樊(fán )顷(qǐng )子(zǐ )曰(yuē ):‘非(fēi )言(yán )也(yě )。必(bì )不(bú )克(kè )。’”杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù ):“《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·宾(bīn )之(zhī )初(chū )筵(yàn )》‘匪(fěi )言(yán )勿(wù )言(yán )’郑(zhèng )笺(jiān )以(yǐ )‘非(fēi )所(suǒ )当(dāng )说(shuō )’解(jiě )‘匪(fěi )穫(hù )言(yán )’,则(zé )言(yán )谓(wèi )善(shàn )言(yán ),犹(yóu )人(rén )谓(wèi )善(shàn )人(rén )。”

3.指(zhǐ )一(yī )个(gè )字(zì )或(huò )一(yī )句(jù )话(huà )。

《论(lùn )语(yǔ )·为(wéi )政(zhèng )》:“《诗(shī )》三(sān )百(bǎi ),一(yī )言(yán )以(yǐ )蔽(bì )之(zhī ),曰(yuē ):‘思(sī )无(wú )邪(xié )。’”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·王(wáng )充(chōng )传(chuán )》:“箸(zhù )《论(lùn )衡(héng )》八(bā )十(shí )五(wǔ )篇(piān ),二(èr )十(shí )馀(yú )万(wàn )言(yán )。”

萧(xiāo )乾(qián )《矛(máo )盾(dùn )交(jiāo )响(xiǎng )曲(qǔ )》:“这(zhè )桉(ān )子(zǐ )的(de )辩(biàn )驳(bó )书(shū )已(yǐ )积(jī )逾(yú )五(wǔ )十(shí )万(wàn )言(yán )。”

4.借(jiè )指(zhǐ )书(shū );着(zhe )作(zuò );文(wén )章(zhāng )。

汉(hàn )贾(jiǎ )谊(yì )《过(guò )秦(qín )论(lùn )上(shàng )》:“于(yú )是(shì )废(fèi )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào ),燔(fán )百(bǎi )家(jiā )之(zhī )言(yán ),以(yǐ )愚(yú )黔(qián )首(shǒu )。”

《北(běi )史(shǐ )·王(wáng )谊(yì )传(chuán )》:“﹝谊(yì )﹞少(shǎo )有(yǒu )大(dà )志(zhì ),便(biàn )弓(gōng )马(mǎ ),博(bó )览(lǎn )群(qún )言(yán )。”

明(míng )袁(yuán )宏(hóng )道(dào )《叙(xù )小(xiǎo )修(xiū )诗(shī )》:“顾(gù )独(dú )喜(xǐ )读(dú )老(lǎo )子(zǐ )、庄(zhuāng )周(zhōu )、列(liè )御(yù )寇(kòu )诸(zhū )家(jiā )言(yán ),皆(jiē )自(zì )作(zuò )注(zhù )疏(shū )。”

明(míng )袁(yuán )宏(hóng )道(dào )《诸(zhū )大(dà )家(jiā )时(shí )文(wén )序(xù )》:“独(dú )博(bó )士(shì )家(jiā )言(yán ),犹(yóu )有(yǒu )可(kě )取(qǔ )。”

5.代(dài )称(chēng )诗(shī )篇(piān );歌(gē )辞(cí )。

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )鲍(bào )照(zhào )《代(dài )东(dōng )武(wǔ )吟(yín )》:“主(zhǔ )人(rén )且(qiě )勿(wù )諠(xuān ),贱(jiàn )子(zǐ )歌(gē )一(yī )言(yán )。”

宋(sòng )陆(lù )游(yóu )《老(lǎo )学(xué )庵(ān )笔(bǐ )记(jì )》卷(juàn )三(sān ):“汤(tāng )岐(qí )公(gōng )自(zì )行(háng )宫(gōng )留(liú )守(shǒu )出(chū )守(shǒu )会(huì )稽(jī ),朝(cháo )士(shì )以(yǐ )诗(shī )送(sòng )行(háng )甚(shèn )众(zhòng )。

周(zhōu )子(zǐ )充(chōng )在(zài )馆(guǎn )中(zhōng ),亦(yì )有(yǒu )诗(shī )而(ér )亡(wáng )之(zhī )。

岐(qí )公(gōng )以(yǐ )书(shū )再(zài )求(qiú )曰(yuē ):‘顷(qǐng )蒙(méng )赠(zèng )言(yán ),乃(nǎi )为(wéi )或(huò )者(zhě )藏(cáng )去(qù )。’子(zǐ )充(chōng )极(jí )爱(ài )其(qí )遣(qiǎn )辞(cí )之(zhī )婉(wǎn )。”

6.学(xué )说(shuō );主(zhǔ )张(zhāng )。

《孟(mèng )子(zǐ )·滕(téng )文(wén )公(gōng )下(xià )》:“天(tiān )下(xià )之(zhī )言(yán )不(bú )归(guī )杨(yáng ),则(zé )归(guī )墨(mò )。”

《史(shǐ )记(jì )·乐(lè )毅(yì )列(liè )传(chuán )》:“乐(lè )臣(chén )公(gōng )善(shàn )修(xiū )黄(huáng )帝(dì )、老(lǎo )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),显(xiǎn )闻(wén )于(yú )齐(qí ),称(chēng )贤(xián )师(shī )。”

7.政(zhèng )令(lìng );号(hào )令(lìng )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·抑(yì )》:“白(bái )圭(guī )之(zhī )玷(diàn ),尚(shàng )可(kě )磨(mó )也(yě );斯(sī )言(yán )之(zhī )玷(diàn ),不(bú )可(kě )为(wéi )也(yě )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“玉(yù )之(zhī )缺(quē )尚(shàng )可(kě )磨(mó )鑢(lǜ )而(ér )平(píng ),人(rén )君(jūn )政(zhèng )教(jiāo )一(yī )失(shī ),谁(shuí )能(néng )反(fǎn )覆(fù )之(zhī )。”

《国(guó )语(yǔ )·周(zhōu )语(yǔ )上(shàng )》:“有(yǒu )不(bú )祭(jì )则(zé )修(xiū )意(yì ),有(yǒu )不(bú )祀(sì )则(zé )修(xiū )言(yán )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“言(yán ),号(hào )令(lìng )也(yě )。”

8.说(shuō );说(shuō )话(huà )。

《书(shū )·无(wú )逸(yì )》:“﹝殷(yīn )高(gāo )宗(zōng )﹞三(sān )年(nián )不(bú )言(yán )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )六(liù )年(nián )》:“周(zhōu )桓(huán )公(gōng )言(yán )于(yú )王(wáng )曰(yuē ):‘我(wǒ )周(zhōu )之(zhī )东(dōng )迁(qiān ),晋(jìn )郑(zhèng )焉(yān )依(yī )!’”

9.谓(wèi )论(lùn ),谈(tán )论(lùn )。

《商(shāng )君(jūn )书(shū )·更(gèng )法(fǎ )》:“拘(jū )礼(lǐ )之(zhī )人(rén )不(bú )足(zú )与(yǔ )言(yán )事(shì )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·齐(qí )俗(sú )训(xùn )》:“故(gù )不(bú )通(tōng )于(yú )物(wù )者(zhě ),难(nán )与(yǔ )言(yán )化(huà )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )杨(yáng )少(shǎo )尹(yǐn )序(xù )》:“昔(xī )疏(shū )广(guǎng )、受(shòu )二(èr )子(zǐ )以(yǐ )年(nián )老(lǎo )一(yī )朝(cháo )辞(cí )位(wèi )而(ér )去(qù ),于(yú )时(shí )公(gōng )卿(qīng )设(shè )供(gòng )张(zhāng ),祖(zǔ )道(dào )都(dōu )门(mén )外(wài ),车(chē )数(shù )百(bǎi )两(liǎng )。道(dào )路(lù )观(guān )者(zhě )多(duō )歎(tàn )息(xī )泣(qì )下(xià ),共(gòng )言(yán )其(qí )贤(xián )。”

毛(máo )泽(zé )东(dōng )《关(guān )于(yú )正(zhèng )确(què )处(chù )理(lǐ )人(rén )民(mín )内(nèi )部(bù )矛(máo )盾(dùn )的(de )问(wèn )题(tí )》一(yī ):“在(zài )人(rén )民(mín )内(nèi )部(bù ),民(mín )主(zhǔ )是(shì )对(duì )集(jí )中(zhōng )而(ér )言(yán ),自(zì )由(yóu )是(shì )对(duì )纪(jì )律(lǜ )而(ér )言(yán )。”

10.表(biǎo )达(dá )。

《书(shū )·舜(shùn )典(diǎn )》:“诗(shī )言(yán )志(zhì )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )二(èr )十(shí )七(qī )年(nián )》:“诗(shī )以(yǐ )言(yán )志(zhì )。”

11.记(jì )载(zǎi )。

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“书(shū )曰(yuē ):‘郑(zhèng )伯(bó )克(kè )段(duàn )于(yú )鄢(yān )。’段(duàn )不(bú )弟(dì ),故(gù )不(bú )言(yán )弟(dì )。”

《汉(hàn )书(shū )·艺(yì )文(wén )志(zhì )》:“武(wǔ )帝(dì )时(shí ),河(hé )间(jiān )献(xiàn )王(wáng )好(hǎo )儒(rú ),与(yǔ )毛(máo )生(shēng )等(děng )共(gòng )采(cǎi )《周(zhōu )官(guān )》及(jí )诸(zhū )子(zǐ )言(yán )乐(lè )事(shì )者(zhě ),以(yǐ )作(zuò )《乐(lè )记(jì )》。”

宋(sòng )沉(chén )括(kuò )《梦(mèng )溪(xī )笔(bǐ )谈(tán )·杂(zá )志(zhì )一(yī )》:“温(wēn )州(zhōu )雁(yàn )荡(dàng )山(shān ),天(tiān )下(xià )奇(qí )秀(xiù ),然(rán )自(zì )古(gǔ )图(tú )牒(dié ),未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )言(yán )者(zhě )。”

12.问(wèn )。

《仪(yí )礼(lǐ )·聘(pìn )礼(lǐ )》:“若(ruò )有(yǒu )言(yán ),则(zé )以(yǐ )束(shù )帛(bó ),如(rú )享(xiǎng )礼(lǐ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“有(yǒu )言(yán ),有(yǒu )所(suǒ )告(gào )请(qǐng ),若(ruò )有(yǒu )所(suǒ )问(wèn )也(yě )。”

《乐(lè )府(fǔ )诗(shī )集(jí )·相(xiàng )和(hé )歌(gē )辞(cí )十(shí )三(sān )·饮(yǐn )马(mǎ )长(zhǎng )城(chéng )窟(kū )行(háng )一(yī )》:“入(rù )门(mén )各(gè )自(zì )媚(mèi ),谁(shuí )肯(kěn )相(xiàng )为(wéi )言(yán )!”章(zhāng )炳(bǐng )麟(lín )《谢(xiè )本(běn )师(shī )》:“事(shì )德(dé )清(qīng )俞(yú )先(xiān )生(shēng ),言(yán )稽(jī )古(gǔ )之(zhī )学(xué ),未(wèi )尝(cháng )问(wèn )文(wén )辞(cí )诗(shī )赋(fù )。”

13.告(gào )知(zhī );告(gào )诉(sù )。

《礼(lǐ )记(jì )·哀(āi )公(gōng )问(wèn )》:“其(qí )顺(shùn )之(zhī ),然(rán )后(hòu )言(yán )其(qí )丧(sàng )筭(suàn )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“言(yán ),语(yǔ )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“民(mín )既(jì )从(cóng )顺(shùn ),然(rán )后(hòu )示(shì )语(yǔ )其(qí )丧(sàng )纪(jì )节(jiē )数(shù )以(yǐ )教(jiāo )之(zhī )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·内(nèi )储(chǔ )说(shuō )上(shàng )》:“赵(zhào )令(lìng )人(rén )因(yīn )申(shēn )子(zǐ )于(yú )韩(hán )请(qǐng )兵(bīng ),将(jiāng )以(yǐ )攻(gōng )魏(wèi ),申(shēn )子(zǐ )欲(yù )言(yán )之(zhī )君(jūn )。”

《史(shǐ )记(jì )·郦(lì )生(shēng )陆(lù )贾(jiǎ )列(liè )传(chuán )》:“郦(lì )生(shēng )瞋(tián )目(mù )桉(ān )剑(jiàn )叱(chì )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):‘走(zǒu )!复(fù )入(rù )言(yán )沛(pèi )公(gōng ),吾(wú )高(gāo )阳(yáng )酒(jiǔ )徒(tú )也(yě ),非(fēi )儒(rú )人(rén )也(yě )。’”

14.号(hào )召(zhào )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·何(hé )进(jìn )传(chuán )》:“﹝进(jìn )﹞遂(suí )西(xī )召(zhào )前(qián )将(jiāng )军(jūn )董(dǒng )卓(zhuó )屯(tún )关(guān )中(zhōng )上(shàng )林(lín )苑(yuàn )……使(shǐ )武(wǔ )勐(měng )都(dōu )尉(wèi )丁(dīng )原(yuán )烧(shāo )孟(mèng )津(jīn ),火(huǒ )照(zhào )城(chéng )中(zhōng ),皆(jiē )以(yǐ )诛(zhū )宦(huàn )官(guān )为(wéi )言(yán )。”

15.解(jiě )释(shì )引(yǐn )文(wén )、词(cí )语(yǔ )或(huò )某(mǒu )种(zhǒng )现(xiàn )象(xiàng )的(de )发(fā )端(duān )词(cí ),相(xiàng )当(dāng )于(yú )“就(jiù )是(shì )说(shuō )”或(huò )“意(yì )思(sī )是(shì )”。

《孟(mèng )子(zǐ )·告(gào )子(zǐ )上(shàng )》:“《诗(shī )》云(yún ):‘既(jì )醉(zuì )以(yǐ )酒(jiǔ ),既(jì )饱(bǎo )以(yǐ )德(dé )。’言(yán )饱(bǎo )乎(hū )仁(rén )义(yì )也(yě )。”

晋(jìn )干(gàn )宝(bǎo )《搜(sōu )神(shén )记(jì )》卷(juàn )七(qī ):“今(jīn )狂(kuáng )花(huā )生(shēng )枯(kū )木(mù ),又(yòu )在(zài )铃(líng )阁(gé )之(zhī )间(jiān ),言(yán )威(wēi )仪(yí )之(zhī )富(fù ),荣(róng )华(huá )之(zhī )盛(shèng ),皆(jiē )如(rú )狂(kuáng )花(huā )之(zhī )发(fā ),不(bú )可(kě )久(jiǔ )也(yě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·孟(mèng )春(chūn )》:“田(tián )事(shì )既(jì )饬(chì )”陈(chén )奇(qí )猷(yóu )校(xiào )释(shì ):“犹(yóu )言(yán )田(tián )事(shì )既(jì )已(yǐ )申(shēn )明(míng )也(yě )。”

16.誓(shì )言(yán );约(yuē )言(yán )。

《礼(lǐ )记(jì )·曲(qǔ )礼(lǐ )上(shàng )》:“史(shǐ )载(zǎi )笔(bǐ ),士(shì )载(zǎi )言(yán )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“言(yán ),谓(wèi )会(huì )同(tóng )盟(méng )要(yào )之(zhī )辞(cí )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·哀(āi )公(gōng )十(shí )四(sì )年(nián )》:“司(sī )马(mǎ )曰(yuē ):‘君(jūn )与(yǔ )之(zhī )言(yán )。’”杜(dù )预(yù )注(zhù ):“使(shǐ )公(gōng )与(yǔ )要(yào )誓(shì )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·离(lí )骚(sāo )》:“初(chū )既(jì )与(yǔ )余(yú )成(chéng )言(yán )兮(xī ),后(hòu )悔(huǐ )遁(dùn )而(ér )有(yǒu )他(tā )。”

17.指(zhǐ )古(gǔ )代(dài )臣(chén )对(duì )君(jūn )的(de )呈(chéng )文(wén )。

《三(sān )国(guó )志(zhì )·蜀(shǔ )志(zhì )·先(xiān )主(zhǔ )传(chuán )》:“先(xiān )主(zhǔ )上(shàng )言(yán )汉(hàn )帝(dì )曰(yuē ):‘臣(chén )以(yǐ )具(jù )臣(chén )之(zhī )才(cái ),荷(hé )上(shàng )将(jiāng )之(zhī )任(rèn ),董(dǒng )督(dū )三(sān )军(jūn ),奉(fèng )辞(cí )于(yú )外(wài )。’”晋(jìn )干(gàn )宝(bǎo )《搜(sōu )神(shén )记(jì )》卷(juàn )五(wǔ ):“王(wáng )莽(mǎng )居(jū )摄(shè ),刘(liú )京(jīng )上(shàng )言(yán )。”

18.嫌(xián )隙(xì )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )二(èr )》:“骊(lí )姬(jī )使(shǐ )奄(yǎn )楚(chǔ ),以(yǐ )环(huán )释(shì )言(yán )。”

汪(wāng )远(yuǎn )孙(sūn )发(fā )正(zhèng ):“骊(lí )姬(jī )与(yǔ )夷(yí )吾(wú )有(yǒu )隙(xì ),故(gù )使(shǐ )奄(yǎn )楚(chǔ )往(wǎng )解(jiě )之(zhī )。”

19.离(lí )间(jiān )。

《礼(lǐ )记(jì )·缁(zī )衣(yī )》:“君(jūn )毋(wú )以(yǐ )小(xiǎo )谋(móu )大(dà ),毋(wú )以(yǐ )远(yuǎn )言(yán )近(jìn ),毋(wú )以(yǐ )内(nèi )图(tú )外(wài )。”

清(qīng )汪(wāng )远(yuǎn )孙(sūn )《国(guó )语(yǔ )发(fā )正(zhèng )》卷(juàn )八(bā ):“《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )诂(gǔ )》:‘言(yán ),间(jiān )也(yě )。’远(yuǎn )言(yán )近(jìn ),即(jí )《左(zuǒ )传(chuán )》‘远(yuǎn )间(jiān )亲(qīn )’也(yě )。以(yǐ )此(cǐ )间(jiān )彼(bǐ )曰(yuē )间(jiān )。”

20.料(liào )想(xiǎng );知(zhī )道(dào )。

唐(táng )郭(guō )震(zhèn )《古(gǔ )剑(jiàn )篇(piān )》:“何(hé )言(yán )中(zhōng )路(lù )遭(zāo )弃(qì )捐(juān ),零(líng )落(luò )漂(piāo )沦(lún )古(gǔ )狱(yù )边(biān )。”

唐(táng )李(lǐ )益(yì )《杂(zá )曲(qǔ )》诗(shī ):“谁(shuí )言(yán )配(pèi )君(jūn )子(zǐ ),以(yǐ )奉(fèng )百(bǎi )年(nián )身(shēn )。”

21.喻(yù )指(zhǐ )鸣(míng )叫(jiào )。

明(míng )徐(xú )渭(wèi )《叶(yè )子(zǐ )肃(sù )诗(shī )序(xù )》:“人(rén )有(yǒu )学(xué )为(wéi )鸟(niǎo )言(yán )者(zhě ),其(qí )音(yīn )则(zé )鸟(niǎo )也(yě ),而(ér )性(xìng )则(zé )人(rén )也(yě )。”

清(qīng )戴(dài )名(míng )世(shì )《鹦(yīng )鹉(wǔ )赞(zàn )》:“人(rén )学(xué )女(nǚ )言(yán ),啁(zhōu )啁(zhōu )可(kě )骇(hài )。”

22.犹(yóu )然(rán );焉(yān )。多(duō )用(yòng )作(zuò )形(xíng )容(róng )词(cí )或(huò )副(fù )词(cí )词(cí )尾(wěi )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·大(dà )东(dōng )》:“睠(juàn )言(yán )顾(gù )之(zhī ),潸(shān )焉(yān )出(chū )涕(tì )。”

王(wáng )先(xiān )谦(qiān )集(jí )疏(shū ):“《荀(xún )子(zǐ )·宥(yòu )坐(zuò )篇(piān )》引(yǐn )《诗(shī )》,‘睠(juàn )言(yán )’作(zuò )‘眷(juàn )焉(yān )’,‘潸(shān )焉(yān )’作(zuò )‘潸(shān )然(rán )’,亦(yì )鲁(lǔ )异(yì )文(wén )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·刘(liú )陶(táo )传(chuán )》引(yǐn )此(cǐ )作(zuò )“睠(juàn )然(rán )顾(gù )之(zhī )。”

晋(jìn )陶(táo )潜(qián )《读(dú )〈山(shān )海(hǎi )经(jīng )〉》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“欢(huān )言(yán )酌(zhuó )春(chūn )酒(jiǔ ),摘(zhāi )我(wǒ )园(yuán )中(zhōng )蔬(shū )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )谢(xiè )灵(líng )运(yùn )《庐(lú )陵(líng )王(wáng )墓(mù )下(xià )作(zuò )》诗(shī ):“眷(juàn )言(yán )怀(huái )君(jūn )子(zǐ ),沉(chén )痛(tòng )切(qiē )中(zhōng )肠(cháng )。”

23.连(lián )词(cí )。犹(yóu )而(ér )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·小(xiǎo )明(míng )》:“念(niàn )彼(bǐ )共(gòng )人(rén ),兴(xìng )言(yán )出(chū )宿(xiǔ )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“又(yòu )自(zì )咎(jiù )其(qí )不(bú )能(néng )见(jiàn )几(jǐ )远(yuǎn )去(qù ),而(ér )自(zì )遗(yí )此(cǐ )忧(yōu )。至(zhì )于(yú )不(bú )能(néng )安(ān )寝(qǐn ),而(ér )出(chū )宿(xiǔ )于(yú )外(wài )也(yě )。”

《古(gǔ )诗(shī )十(shí )九(jiǔ )首(shǒu )·回(huí )车(chē )驾(jià )言(yán )迈(mài )》:“迴(huí )车(chē )驾(jià )言(yán )迈(mài ),悠(yōu )悠(yōu )涉(shè )长(zhǎng )道(dào )。”

宋(sòng )杨(yáng )万(wàn )里(lǐ )《人(rén )日(rì )诘(jié )朝(cháo )从(cóng )昌(chāng )英(yīng )叔(shū )出(chū )谒(yè )》诗(shī ):“今(jīn )晨(chén )驾(jià )言(yán )出(chū ),从(cóng )公(gōng )南(nán )山(shān )西(xī )。”

24.犹(yóu )于(yú )。

《孟(mèng )子(zǐ )·公(gōng )孙(sūn )丑(chǒu )上(shàng )》:“宰(zǎi )我(wǒ )、子(zǐ )贡(gòng )善(shàn )为(wéi )说(shuō )辞(cí );冉(rǎn )牛(niú )、闵(mǐn )子(zǐ )、颜(yán )渊(yuān )善(shàn )言(yán )德(dé )行(háng )。”

25.助(zhù )词(cí )。无(wú )义(yì )。

《诗(shī )·周(zhōu )南(nán )·葛(gě )覃(tán )》:“言(yán )告(gào )师(shī )氏(shì ),言(yán )告(gào )言(yán )归(guī )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“言(yán ),辞(cí )也(yě )。”

唐(táng )王(wáng )维(wéi )《青(qīng )溪(xī )》诗(shī ):“言(yán )入(rù )黄(huáng )花(huā )川(chuān ),每(měi )逐(zhú )青(qīng )溪(xī )水(shuǐ )。”

清(qīng )顾(gù )炎(yán )武(wǔ )《谒(yè )夷(yí )齐(qí )庙(miào )》诗(shī ):“言(yán )登(dēng )孤(gū )竹(zhú )山(shān ),忾(kài )焉(yān )思(sī )古(gǔ )圣(shèng )。”

26.通(tōng )“讯(xùn )”。军(jūn )中(zhōng )通(tōng )讯(xùn )问(wèn )之(zhī )人(rén ),指(zhǐ )间(jiān )谍(dié )之(zhī )类(lèi )。

《易(yì )·师(shī )》:“田(tián )有(yǒu )禽(qín ),利(lì )执(zhí )言(yán ),无(wú )咎(jiù )。”

27.通(tōng )“音(yīn )”。声(shēng )音(yīn )。

《墨(mò )子(zǐ )·非(fēi )乐(lè )上(shàng )》:“黄(huáng )言(yán )孔(kǒng )章(zhāng )。”

于(yú )省(shěng )吾(wú )《双(shuāng )剑(jiàn )誃(yí )诸(zhū )子(zǐ )·新(xīn )证(zhèng )·墨(mò )子(zǐ )二(èr )》:“音(yīn )、言(yán )字(zì )通(tōng ),其(qí )实(shí )古(gǔ )本(běn )同(tóng )字(zì )。”

28.大(dà )箫(xiāo )。

29.古(gǔ )地(dì )名(míng )。

《诗(shī )·邶(bèi )风(fēng )·泉(quán )水(shuǐ )》:“出(chū )宿(xiǔ )于(yú )干(gàn ),饮(yǐn )饯(jiàn )于(yú )言(yán )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“干(gàn )、言(yán )地(dì )名(míng )。适(shì )卫(wèi )所(suǒ )经(jīng )之(zhī )地(dì )也(yě )。”

30.姓(xìng )。

春(chūn )秋(qiū )有(yǒu )言(yán )偃(yǎn )。见(jiàn )《史(shǐ )记(jì )·仲(zhòng )尼(ní )弟(dì )子(zǐ )列(liè )传(chuán )》。

II

yàn

〡ㄢˋ

〔《集(jí )韵(yùn )》牛(niú )堰(yàn )切(qiē ),去(qù )愿(yuàn ),疑(yí )。〕

1.诉(sù )讼(sòng )。

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《段(duàn )太(tài )尉(wèi )逸(yì )事(shì )状(zhuàng )》:“我(wǒ )畏(wèi )段(duàn )某(mǒu )耶(yē )?何(hé )敢(gǎn )言(yán )我(wǒ )!”

《敦(dūn )煌(huáng )变(biàn )文(wén )集(jí )·搜(sōu )神(shén )记(jì )》:“经(jīng )州(zhōu )下(xià )辞(cí ),言(yán )王(wáng )凭(píng ),州(zhōu )县(xiàn )无(wú )文(wén )可(kě )断(duàn ),遂(suí )奏(zòu )秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )。”参(cān )见(jiàn )“言(yán )讼(sòng )”。

2.通(tōng )“唁(yàn )”。慰(wèi )问(wèn )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·养(yǎng )生(shēng )主(zhǔ )》:“彼(bǐ )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )会(huì )之(zhī ),必(bì )有(yǒu )不(bú )蕲(qí )言(yán )而(ér )言(yán ),不(bú )蕲(qí )哭(kū )而(ér )哭(kū )者(zhě )。”

高(gāo )亨(hēng )新(xīn )笺(jiān ):“言(yán )与(yǔ )哭(kū )相(xiàng )对(duì )。常(cháng )借(jiè )为(wéi )唁(yàn )……唁(yàn )、言(yán )古(gǔ )同(tóng )声(shēng )。”

III

yín

〡ㄣˊ

〔《集(jí )韵(yùn )》鱼(yú )巾(jīn )切(qiē ),平(píng )谆(zhūn ),疑(yí )。〕

通(tōng )“誾(yín )”。

参(cān )见(jiàn )“言(yán )言(yán )”。

阅读:3813

●言(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库