逆【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 逆

逆(nì )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):9画(huà );

nì

ㄋ〡ˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》宜(yí )戟(jǐ )切(qiē ),入(rù )陌(mò ),疑(yí )。〕

1.迎(yíng )接(jiē );迎(yíng )候(hòu )。

《书(shū )·顾(gù )命(mìng )》:“虎(hǔ )贲(bēn )百(bǎi )人(rén ),逆(nì )子(zǐ )钊(zhāo )于(yú )南(nán )门(mén )之(zhī )外(wài )。”

汉(hàn )荀(xún )悦(yuè )《汉(hàn )纪(jì )·景(jǐng )帝(dì )纪(jì )》:“梁(liáng )王(wáng )来(lái )朝(cháo ),上(shàng )使(shǐ )乘(chéng )舆(yú )驰(chí )驷(sì )马(mǎ )逆(nì )梁(liáng )王(wáng )于(yú )阙(què )下(xià )。”

宋(sòng )叶(yè )适(shì )《姚(yáo )君(jūn )俞(yú )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“童(tóng )子(zǐ )谓(wèi )余(yú )此(cǐ )径(jìng )入(rù )烟(yān )起(qǐ )处(chù ),有(yǒu )姚(yáo )秀(xiù )才(cái )居(jū )之(zhī )。

君(jūn )俞(yú )曳(yè )破(pò )鞋(xié )出(chū )逆(nì ),相(xiàng )视(shì )恍(huǎng )然(rán ),如(rú )旧(jiù )已(yǐ )熟(shú )识(shí )者(zhě )。”

2.迎(yíng )受(shòu );接(jiē )受(shòu )。

《书(shū )·吕(lǚ )刑(xíng )》:“尔(ěr )尚(shàng )敬(jìng )逆(nì )天(tiān )命(mìng ),以(yǐ )奉(fèng )我(wǒ )一(yī )人(rén )。”

《史(shǐ )记(jì )·苏(sū )秦(qín )列(liè )传(chuán )》:“且(qiě )大(dà )王(wáng )之(zhī )地(dì )有(yǒu )尽(jìn )而(ér )秦(qín )之(zhī )求(qiú )无(wú )已(yǐ ),以(yǐ )有(yǒu )尽(jìn )之(zhī )地(dì )而(ér )逆(nì )无(wú )已(yǐ )之(zhī )求(qiú ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )市(shì )怨(yuàn )结(jié )祸(huò )者(zhě )也(yě )。”

《续(xù )资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·元(yuán )泰(tài )定(dìng )帝(dì )泰(tài )定(dìng )四(sì )年(nián )》:“天(tiān )子(zǐ )亲(qīn )祀(sì )郊(jiāo )庙(miào ),所(suǒ )以(yǐ )通(tōng )精(jīng )诚(chéng ),逆(nì )福(fú )釐(lí ),生(shēng )蒸(zhēng )民(mín ),阜(fù )万(wàn )物(wù ),百(bǎi )王(wáng )不(bú )易(yì )之(zhī )礼(lǐ )也(yě )。”

3.迎(yíng )战(zhàn );迎(yíng )击(jī )。

《管(guǎn )子(zǐ )·大(dà )匡(kuāng )》:“﹝齐(qí )桓(huán )公(gōng )﹞兴(xìng )师(shī )伐(fá )鲁(lǔ ),造(zào )于(yú )长(zhǎng )勺(sháo ),鲁(lǔ )庄(zhuāng )公(gōng )兴(xìng )师(shī )逆(nì )之(zhī ),大(dà )败(bài )之(zhī )。”

《周(zhōu )书(shū )·文(wén )帝(dì )纪(jì )下(xià )》:“太(tài )祖(zǔ )至(zhì )穀(yù )城(chéng ),莫(mò )多(duō )娄(lóu )贷(dài )文(wén )、可(kě )朱(zhū )浑(hún )元(yuán )来(lái )逆(nì ),临(lín )阵(zhèn )斩(zhǎn )贷(dài )文(wén ),元(yuán )单(dān )骑(qí )遁(dùn )免(miǎn )。”

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·汉(hàn )献(xiàn )帝(dì )建(jiàn )安(ān )十(shí )三(sān )年(nián )》:“将(jiāng )兵(bīng )与(yǔ )备(bèi )并(bìng )力(lì )逆(nì )操(cāo )。”

4.倒(dǎo )向(xiàng ),反(fǎn )向(xiàng )。

《西(xī )京(jīng )杂(zá )记(jì )》卷(juàn )二(èr ):“瓠(hù )子(zǐ )河(hé )决(jué ),有(yǒu )蛟(jiāo )龙(lóng )从(cóng )九(jiǔ )子(zǐ )自(zì )决(jué )中(zhōng )逆(nì )上(shàng )入(rù )河(hé ),喷(pēn )沫(mò )流(liú )波(bō )数(shù )十(shí )里(lǐ )。”

《北(běi )史(shǐ )·厍(shè )狄(dí )干(gàn )传(chuán )》:“干(gàn )不(bú )知(zhī )书(shū ),署(shǔ )名(míng )为(wéi )‘干(gàn )’字(zì ),逆(nì )上(shàng )画(huà )之(zhī )。”

清(qīng )张(zhāng )潮(cháo )《〈快(kuài )说(shuō )续(xù )记(jì )〉小(xiǎo )引(yǐn )》:“譬(pì )之(zhī )于(yú )天(tiān ),止(zhǐ )此(cǐ )一(yī )风(fēng ),舟(zhōu )行(háng )者(zhě )或(huò )喜(xǐ )其(qí )顺(shùn ),或(huò )怨(yuàn )其(qí )逆(nì ),为(wéi )之(zhī )天(tiān )者(zhě ),亦(yì )甚(shèn )难(nán )矣(yǐ )。”

5.指(zhǐ )星(xīng )体(tǐ )向(xiàng )西(xī )运(yùn )行(háng )。

《汉(hàn )书(shū )·天(tiān )文(wén )志(zhì )》:“天(tiān )文(wén )以(yǐ )东(dōng )行(háng )为(wéi )顺(shùn ),西(xī )行(háng )为(wéi )逆(nì )。”

宋(sòng )沉(chén )括(kuò )《梦(mèng )溪(xī )笔(bǐ )谈(tán )·象(xiàng )数(shù )二(èr )》:“予(yǔ )尝(cháng )考(kǎo )古(gǔ )曆(lì )法(fǎ ),五(wǔ )星(xīng )行(háng )度(dù ),唯(wéi )留(liú )逆(nì )之(zhī )际(jì )最(zuì )多(duō )差(chà )。”

《辽(liáo )史(shǐ )·曆(lì )象(xiàng )志(zhì )上(shàng )》:“﹝木(mù )星(xīng )﹞逆(nì ),日(rì )行(háng )三(sān )分(fèn ),八(bā )十(shí )六(liù )日(rì )退(tuì )十(shí )一(yī )度(dù )五(wǔ )分(fèn ),又(yòu )留(liú )二(èr )十(shí )八(bā )日(rì )。”

6.颠(diān )倒(dǎo )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·难(nán )一(yī )》:“今(jīn )师(shī )旷(kuàng )非(fēi )平(píng )公(gōng )之(zhī )行(háng ),不(bú )陈(chén )人(rén )臣(chén )之(zhī )谏(jiàn ),而(ér )行(háng )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )诛(zhū ),举(jǔ )琴(qín )而(ér )亲(qīn )其(qí )体(tǐ ),是(shì )逆(nì )上(shàng )下(xià )之(zhī )位(wèi ),而(ér )失(shī )人(rén )臣(chén )之(zhī )礼(lǐ )也(yě )。”

清(qīng )龚(gōng )自(zì )珍(zhēn )《送(sòng )钦(qīn )差(chà )大(dà )臣(chén )侯(hóu )官(guān )林(lín )公(gōng )序(xù )》:“其(qí )人(rén )病(bìng )魂(hún )魄(pò ),逆(nì )昼(zhòu )夜(yè )。”

7.退(tuì )却(què )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·考(kǎo )工(gōng )记(jì )·匠(jiàng )人(rén )》:“囷(qūn )窌(pào )仓(cāng )城(chéng ),逆(nì )牆(qiáng )六(liù )分(fèn )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“逆(nì ),犹(yóu )却(què )也(yě )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )正(zhèng )义(yì ):“《广(guǎng )雅(yǎ )·释(shì )言(yán )》云(yún ):‘却(què ),退(tuì )也(yě )。’却(què )牆(qiáng ),谓(wèi )牆(qiáng )上(shàng )退(tuì )却(què ),杀(shā )减(jiǎn )其(qí )广(guǎng )也(yě )。”

《晋(jìn )书(shū )·乞(qǐ )伏(fú )乾(qián )归(guī )载(zǎi )记(jì )》:“秦(qín )州(zhōu )虽(suī )败(bài ),二(èr )军(jūn )犹(yóu )全(quán ),奈(nài )何(hé )不(bú )思(sī )赴(fù )救(jiù ),便(biàn )逆(nì )奔(bēn )败(bài ),何(hé )面(miàn )目(mù )以(yǐ )见(jiàn )王(wáng )乎(hū )!”

8.回(huí )旋(xuán )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·夏(xià )官(guān )·田(tián )僕(pú )》:“田(tián )僕(pú )掌(zhǎng )驭(yù )田(tián )路(lù ),以(yǐ )田(tián )以(yǐ )鄙(bǐ )。掌(zhǎng )佐(zuǒ )车(chē )之(zhī )政(zhèng ),设(shè )驱(qū )逆(nì )之(zhī )车(chē )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“逆(nì ),衙(yá )旋(xuán )之(zhī ),使(shǐ )不(bú )出(chū )围(wéi )。”

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·滱(kòu )水(shuǐ )》:“﹝濡(rú )水(shuǐ )﹞枉(wǎng )渚(zhǔ )迴(huí )湍(tuān ),率(lǜ )多(duō )曲(qǔ )复(fù ),亦(yì )谓(wèi )之(zhī )为(wéi )曲(qǔ )逆(nì )水(shuǐ )也(yě )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《太(tài )行(háng )诸(zhū )谷(gǔ )》诗(shī )序(xù ):“太(tài )行(háng )之(zhī )阳(yáng ),呀(ya )为(wéi )诸(zhū )谷(gǔ ),盖(gài )支(zhī )麓(lù )所(suǒ )分(fèn ),每(měi )一(yī )逆(nì )则(zé )曲(qǔ )为(wéi )一(yī )谷(gǔ )。”

9.排(pái )斥(chì );拒(jù )绝(jué )。

《鶡(hé )冠(guàn )子(zǐ )·天(tiān )则(zé )》:“圣(shèng )王(wáng )者(zhě ),有(yǒu )听(tīng )微(wēi )决(jué )疑(yí )之(zhī )道(dào ),能(néng )屏(píng )谗(chán )权(quán )实(shí ),逆(nì )淫(yín )辞(cí ),绝(jué )流(liú )语(yǔ )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )植(zhí )《当(dāng )欲(yù )游(yóu )南(nán )山(shān )行(háng )》:“五(wǔ )岳(yuè )虽(suī )高(gāo )大(dà ),不(bú )逆(nì )垢(gòu )与(yǔ )尘(chén )。”

《南(nán )史(shǐ )·裴(péi )邃(suì )传(chuán )》:“﹝裴(péi )邃(suì )﹞复(fù )开(kāi )创(chuàng )屯(tún )田(tián )数(shù )千(qiān )顷(qǐng ),仓(cāng )廪(lǐn )盈(yíng )实(shí ),省(shěng )息(xī )边(biān )运(yùn ),人(rén )吏(lì )获(huò )安(ān )。乃(nǎi )相(xiàng )率(lǜ )饷(xiǎng )绢(juàn )千(qiān )馀(yú )匹(pǐ ),邃(suì )从(cóng )容(róng )曰(yuē ):‘汝(rǔ )等(děng )不(bú )应(yīng )尔(ěr ),吾(wú )又(yòu )不(bú )可(kě )逆(nì )。’纳(nà )其(qí )二(èr )匹(pǐ )而(ér )已(yǐ )。”

10.违(wéi )背(bèi );拂(fú )逆(nì )。

《书(shū )·太(tài )甲(jiǎ )下(xià )》:“有(yǒu )言(yán )逆(nì )于(yú )汝(rǔ )心(xīn ),必(bì )求(qiú )诸(zhū )道(dào )。”

汉(hàn )袁(yuán )康(kāng )《越(yuè )绝(jué )书(shū )·内(nèi )传(chuán )陈(chén )成(chéng )恒(héng )》:“子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):‘赐(cì )为(wéi )君(jūn )观(guān )夫(fū )吴(wú )王(wáng )之(zhī )为(wéi )人(rén ),贤(xián )彊(jiāng )以(yǐ )恣(zì )下(xià ),下(xià )不(bú )能(néng )逆(nì );数(shù )战(zhàn )伐(fá ),士(shì )卒(zú )不(bú )能(néng )忍(rěn )。’”唐(táng )韩(hán )愈(yù )《答(dá )刘(liú )秀(xiù )才(cái )论(lùn )史(shǐ )书(shū )》:“贱(jiàn )不(bú )敢(gǎn )逆(nì )盛(shèng )指(zhǐ ),行(háng )且(qiě )谋(móu )引(yǐn )去(qù )。”

清(qīng )汪(wāng )懋(mào )麟(lín )《苦(kǔ )雨(yǔ )》诗(shī ):“此(cǐ )地(dì )信(xìn )可(kě )乐(lè ),无(wú )复(fù )逆(nì )怀(huái )抱(bào )。”

11.背(bèi )叛(pàn );作(zuò )乱(luàn )。

《诗(shī )·鲁(lǔ )颂(sòng )·泮(pàn )水(shuǐ )》:“既(jì )克(kè )淮(huái )夷(yí ),孔(kǒng )淑(shū )不(bú )逆(nì )。”

汉(hàn )荀(xún )悦(yuè )《汉(hàn )纪(jì )·高(gāo )祖(zǔ )纪(jì )四(sì )》:“上(shàng )还(hái )过(guò )赵(zhào ),赵(zhào )相(xiàng )贯(guàn )高(gāo )伏(fú )兵(bīng )柏(bǎi )人(rén )亭(tíng ),欲(yù )为(wéi )逆(nì )。”

宋(sòng )叶(yè )适(shì )《徐(xú )文(wén )渊(yuān )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“麻(má )溪(xī )峒(dòng )民(mín )业(yè )铸(zhù )兵(bīng )鬻(yù )盐(yán )者(zhě ),官(guān )穷(qióng )治(zhì )群(qún )捕(bǔ ),因(yīn )相(xiàng )聚(jù )为(wéi )逆(nì ),多(duō )杀(shā )伤(shāng )官(guān )军(jūn )。”

12.指(zhǐ )叛(pàn )乱(luàn )者(zhě )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·苏(sū )竟(jìng )传(chuán )》:“八(bā )魁(kuí ),上(shàng )帝(dì )开(kāi )塞(sāi )之(zhī )将(jiāng )也(yě ),主(zhǔ )退(tuì )恶(è )攘(rǎng )逆(nì )。”

毛(máo )泽(zé )东(dōng )《向(xiàng )国(guó )民(mín )党(dǎng )的(de )十(shí )点(diǎn )要(yào )求(qiú )》:“查(chá )汪(wāng )逆(nì )收(shōu )集(jí )党(dǎng )徒(tú ),附(fù )敌(dí )叛(pàn )国(guó ),订(dìng )立(lì )卖(mài )国(guó )密(mì )约(yuē ),为(wéi )虎(hǔ )作(zuò )伥(chāng ),固(gù )国(guó )人(rén )皆(jiē )曰(yuē )可(kě )杀(shā )。”

13.背(bèi )理(lǐ );失(shī )常(cháng )。

《荀(xún )子(zǐ )·非(fēi )十(shí )二(èr )子(zǐ )》:“行(háng )辟(pì )而(ér )坚(jiān ),饰(shì )非(fēi )而(ér )好(hǎo ),玩(wán )姦(jiān )而(ér )泽(zé ),言(yán )辩(biàn )而(ér )逆(nì ),古(gǔ )之(zhī )大(dà )禁(jìn )也(yě )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“逆(nì )者(zhě ),乖(guāi )于(yú )常(cháng )理(lǐ )。”

汉(hàn )袁(yuán )康(kāng )《越(yuè )绝(jué )书(shū )·请(qǐng )籴(dí )内(nèi )传(chuán )》:“昔(xī )者(zhě )吴(wú )夫(fū )差(chà )不(bú )顾(gù )义(yì )而(ér )媿(kuì )吾(wú )王(wáng ),种(zhǒng )观(guān )夫(fū )吴(wú )甚(shèn )富(fù )而(ér )财(cái )有(yǒu )馀(yú ),其(qí )刑(xíng )繁(fán )法(fǎ )逆(nì ),民(mín )习(xí )于(yú )战(zhàn )守(shǒu ),莫(mò )不(bú )知(zhī )也(yě )。”

宋(sòng )沉(chén )括(kuò )《梦(mèng )溪(xī )笔(bǐ )谈(tán )·象(xiàng )数(shù )一(yī )》:“天(tiān )气(qì )明(míng )洁(jié ),燥(zào )而(ér )无(wú )风(fēng ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )逆(nì )。”

14.预(yù )测(cè );揣(chuāi )度(dù )。

晋(jìn )袁(yuán )宏(hóng )《后(hòu )汉(hàn )纪(jì )·明(míng )帝(dì )纪(jì )下(xià )》:“﹝班(bān )超(chāo )﹞曰(yuē ):‘明(míng )者(zhě )观(guān )于(yú )未(wèi )萌(méng ),况(kuàng )兆(zhào )已(yǐ )见(jiàn )。此(cǐ )必(bì )有(yǒu )北(běi )虏(lǔ )使(shǐ )来(lái ),故(gù )令(lìng )其(qí )疑(yí )耳(ěr )。’乃(nǎi )召(zhào )侍(shì )胡(hú )逆(nì )问(wèn )曰(yuē ):‘匈(xiōng )奴(nú )使(shǐ )到(dào )日(rì ),何(hé )故(gù )不(bú )白(bái )?’”金(jīn )王(wáng )若(ruò )虚(xū )《〈论(lùn )语(yǔ )〉辨(biàn )惑(huò )四(sì )》:“盖(gài )此(cǐ )乃(nǎi )甚(shèn )之(zhī )辞(cí ),非(fēi )真(zhēn )语(yǔ )师(shī )对(duì )也(yě ),学(xué )者(zhě )当(dāng )以(yǐ )意(yì )逆(nì )之(zhī )。”参(cān )见(jiàn )“逆(nì )志(zhì )”。

15.预(yù )先(xiān );事(shì )先(xiān )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·班(bān )超(chāo )传(chuán )》:“明(míng )年(nián )春(chūn ),超(chāo )从(cóng )閒(jiān )道(dào )至(zhì )疏(shū )勒(lè )。去(qù )兜(dōu )题(tí )所(suǒ )居(jū )槃(pán )橐(tuó )城(chéng )九(jiǔ )十(shí )里(lǐ ),逆(nì )遣(qiǎn )吏(lì )田(tián )虑(lǜ )先(xiān )往(wǎng )降(jiàng )之(zhī )。”

《北(běi )史(shǐ )·隋(suí )纪(jì )下(xià )·炀(yáng )帝(dì )》:“﹝炀(yáng )帝(dì )﹞东(dōng )西(xī )行(háng )幸(xìng ),靡(mí )有(yǒu )定(dìng )居(jū ),每(měi )以(yǐ )供(gòng )费(fèi )不(bú )给(gěi ),逆(nì )收(shōu )数(shù )年(nián )之(zhī )赋(fù )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《大(dà )理(lǐ )寺(sì )丞(chéng )杨(yáng )君(jūn )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“及(jí )为(wéi )吏(lì ),披(pī )奸(jiān )发(fā )伏(fú ),振(zhèn )擿(tī )利(lì )害(hài ),大(dà )人(rén )之(zhī )以(yǐ )声(shēng )名(míng )权(quán )势(shì )骄(jiāo )士(shì )者(zhě ),常(cháng )逆(nì )为(wéi )君(jūn )自(zì )绌(chù )。”

16.考(kǎo )察(chá )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·乡(xiāng )师(shī )》:“乡(xiāng )师(shī )之(zhī )职(zhí )……既(jì )役(yì )则(zé )受(shòu )州(zhōu )里(lǐ )之(zhī )役(yì )要(yào ),以(yǐ )攷(kǎo )司(sī )空(kōng )之(zhī )辟(pì ),以(yǐ )逆(nì )其(qí )役(yì )事(shì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“逆(nì ),犹(yóu )钩(gōu )考(kǎo )也(yě )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“钩(gōu )考(kǎo )役(yì )事(shì )者(zhě ),恐(kǒng )有(yǒu )滥(làn )失(shī )。”

《墨(mò )子(zǐ )·贵(guì )义(yì )》:“今(jīn )若(ruò )过(guò )之(zhī )心(xīn )者(zhě ),数(shù )逆(nì )于(yú )精(jīng )微(wēi ),同(tóng )归(guī )之(zhī )物(wù ),既(jì )已(yǐ )知(zhī )其(qí )要(yào )矣(yǐ ),是(shì )以(yǐ )不(bú )教(jiāo )以(yǐ )书(shū )也(yě )。”

17.奏(zòu )事(shì )上(shàng )书(shū )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·天(tiān )官(guān )·宰(zǎi )夫(fū )》:“宰(zǎi )夫(fū )之(zhī )职(zhí )……叙(xù )群(qún )吏(lì )之(zhī )治(zhì ),以(yǐ )待(dài )宾(bīn )客(kè )之(zhī )令(lìng ),诸(zhū )臣(chén )之(zhī )复(fù ),万(wàn )民(mín )之(zhī )逆(nì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“自(zì )下(xià )而(ér )上(shàng )曰(yuē )逆(nì ),逆(nì )谓(wèi )上(shàng )书(shū )。”

《周(zhōu )礼(lǐ )·夏(xià )官(guān )·御(yù )僕(pú )》:“御(yù )僕(pú )掌(zhǎng )群(qún )吏(lì )之(zhī )逆(nì )及(jí )庶(shù )民(mín )之(zhī )复(fù )。”

18.中(zhōng )医(yī )指(zhǐ )气(qì )血(xuè )不(bú )和(hé )、胃(wèi )气(qì )不(bú )顺(shùn )等(děng )所(suǒ )致(zhì )病(bìng )症(zhèng )。

《素(sù )问(wèn )·通(tōng )评(píng )虚(xū )实(shí )论(lùn )》:“所(suǒ )谓(wèi )逆(nì )者(zhě ),手(shǒu )足(zú )寒(hán )也(yě )。”

清(qīng )蒲(pú )松(sōng )龄(líng )《聊(liáo )斋(zhāi )志(zhì )异(yì )·邵(shào )女(nǚ )》:“月(yuè )馀(yú ),忽(hū )病(bìng )逆(nì ),害(hài )饮(yǐn )食(shí )。”

何(hé )垠(yín )注(zhù ):“逆(nì ),呕(ǒu )逆(nì )也(yě )。”

阅读:4061

●逆(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库