食【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 食

食(shí )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):9画(huà );

I

shí

ㄕˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》乘(chéng )力(lì )切(qiē ),入(rù )职(zhí ),船(chuán )。〕

1.吃(chī )饭(fàn ),进(jìn )餐(cān )。

《书(shū )·无(wú )逸(yì )》:“自(zì )朝(cháo )至(zhì )于(yú )日(rì )中(zhōng )昃(zè ),不(bú )遑(huáng )暇(xiá )食(shí )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·神(shén )思(sī )》:“阮(ruǎn )瑀(yǔ )据(jù )桉(ān )而(ér )制(zhì )书(shū ),祢(mí )衡(héng )当(dāng )食(shí )而(ér )草(cǎo )奏(zòu )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )石(shí )处(chù )士(shì )序(xù )》:“先(xiān )生(shēng )居(jū )嵩(sōng )邙(máng )、瀍(chán )穀(yù )之(zhī )间(jiān ),冬(dōng )一(yī )裘(qiú ),夏(xià )一(yī )葛(gě ),食(shí )朝(cháo )夕(xī ),饭(fàn )一(yī )盂(yú ),蔬(shū )一(yī )盘(pán )。”

清(qīng )独(dú )逸(yì )窝(wō )退(tuì )士(shì )《笑(xiào )笑(xiào )录(lù )·来(lái )日(rì )吃(chī )蒸(zhēng )饼(bǐng )》:“黄(huáng )鲁(lǔ )直(zhí )、刘(liú )莘(shēn )老(lǎo )同(tóng )在(zài )馆(guǎn )中(zhōng ),庖(páo )人(rén )请(qǐng )食(shí )。”

2.泛(fàn )指(zhǐ )(人(rén )或(huò )其(qí )他(tā )动(dòng )物(wù ))吃(chī )食(shí )物(wù ),吃(chī )东(dōng )西(xī )。

《楚(chǔ )辞(cí )·九(jiǔ )辩(biàn )》:“骥(jì )不(bú )骤(zhòu )进(jìn )而(ér )求(qiú )服(fú )兮(xī ),凤(fèng )亦(yì )不(bú )贪(tān )餧(wèi )而(ér )妄(wàng )食(shí )。”

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《驯(xùn )犀(xī )》诗(shī ):“玉(yù )盆(pén )金(jīn )栈(zhàn )非(fēi )不(bú )珍(zhēn ),虎(hǔ )噉(dàn )狴(bì )牢(láo )鱼(yú )食(shí )网(wǎng )。”

3.指(zhǐ )吸(xī );饮(yǐn );吞(tūn );喝(hē )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·德(dé )充(chōng )符(fú )》:“适(shì )见(jiàn )豚(tún )子(zǐ )食(shí )于(yú )其(qí )死(sǐ )母(mǔ )者(zhě )。”

郭(guō )象(xiàng )注(zhù ):“食(shí ),乳(rǔ )也(yě )。”

唐(táng )陆(lù )羽(yǔ )《茶(chá )经(jīng )·煮(zhǔ )》:“其(qí )沸(fèi )如(rú )鱼(yú )目(mù )微(wēi )有(yǒu )声(shēng )为(wéi )一(yī )沸(fèi ),缘(yuán )边(biān )如(rú )涌(yǒng )泉(quán )连(lián )珠(zhū )为(wéi )二(èr )沸(fèi ),腾(téng )波(bō )涌(yǒng )浪(làng )为(wéi )三(sān )沸(fèi )。已(yǐ )上(shàng ),水(shuǐ )老(lǎo )不(bú )可(kě )食(shí )也(yě )。”

清(qīng )梁(liáng )绍(shào )壬(rén )《两(liǎng )般(bān )秋(qiū )雨(yǔ )盦(ān )随(suí )笔(bǐ )·食(shí )酒(jiǔ )》:“有(yǒu )闤(huán )闠(huì )子(zǐ )作(zuò )日(rì )记(jì )册(cè )云(yún ):‘某(mǒu )日(rì )买(mǎi )烧(shāo )酒(jiǔ )四(sì )两(liǎng )食(shí )之(zhī )。’人(rén )遂(suí )传(chuán )为(wéi )笑(xiào )柄(bǐng ),而(ér )不(bú )知(zhī )亦(yì )未(wèi )可(kě )非(fēi )也(yě )。

《于(yú )定(dìng )国(guó )传(chuán )》曰(yuē ):‘定(dìng )国(guó )食(shí )酒(jiǔ )数(shù )石(shí )不(bú )乱(luàn )。’柳(liǔ )子(zǐ )厚(hòu )《序(xù )饮(yǐn )》亦(yì )云(yún ):‘吾(wú )病(bìng )痞(pǐ ),不(bú )能(néng )食(shí )酒(jiǔ )。’则(zé )酒(jiǔ )之(zhī )言(yán )食(shí ),其(qí )来(lái )有(yǒu )自(zì )。”

4.饭(fàn )菜(cài ),肴(yáo )馔(zhuàn )。

《易(yì )·需(xū )》:“需(xū )于(yú )酒(jiǔ )食(shí )。”

《周(zhōu )礼(lǐ )·天(tiān )官(guān )·膳(shàn )夫(fū )》:“掌(zhǎng )王(wáng )之(zhī )食(shí )饮(yǐn )膳(shàn )羞(xiū )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“食(shí ),饭(fàn )也(yě )。”

《论(lùn )语(yǔ )·雍(yōng )也(yě )》:“一(yī )簟(diàn )食(shí ),一(yī )瓢(piáo )饮(yǐn )。”

《史(shǐ )记(jì )·项(xiàng )羽(yǔ )本(běn )纪(jì )》:“以(yǐ )恶(è )食(shí )食(shí )项(xiàng )王(wáng )使(shǐ )者(zhě )。”

5.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )主(zhǔ )食(shí )。

《汉(hàn )书(shū )·翟(zhái )方(fāng )进(jìn )传(chuán )》:“坏(huài )陂(bēi )谁(shuí )?翟(zhái )子(zǐ )威(wēi )。饭(fàn )我(wǒ )豆(dòu )食(shí )羹(gēng )芋(yù )魁(kuí )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“豆(dòu )食(shí )者(zhě ),豆(dòu )为(wéi )饭(fàn )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·西(xī )域(yù )传(chuán )下(xià )》:“穹(qióng )庐(lú )为(wéi )室(shì )兮(xī )旃(zhān )为(wéi )牆(qiáng ),以(yǐ )肉(ròu )为(wéi )食(shí )兮(xī )酪(lào )为(wéi )浆(jiāng )。”

6.泛(fàn )指(zhǐ )食(shí )物(wù )。

《书(shū )·益(yì )稷(jì )》:“暨(jì )稷(jì )播(bō ),奏(zòu )庶(shù )艰(jiān )食(shí )鲜(xiān )食(shí )。”

陆(lù )德(dé )明(míng )释(shì )文(wén ):“艰(jiān ),工(gōng )閒(jiān )反(fǎn )。

马(mǎ )本(běn )作(zuò )根(gēn ),云(yún )根(gēn )生(shēng )之(zhī )食(shí )。”

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《义(yì )鹘(gǔ )行(háng )》:“雄(xióng )飞(fēi )远(yuǎn )求(qiú )食(shí ),雌(cí )者(zhě )鸣(míng )辛(xīn )酸(suān )。”

老(lǎo )舍(shě )《四(sì )世(shì )同(tóng )堂(táng )》六(liù )一(yī ):“孙(sūn )七(qī )的(de )肚(dù )子(zǐ )有(yǒu )了(le )食(shí ),忘(wàng )了(le )悲(bēi )哀(āi )与(yǔ )寒(hán )冷(lěng )。”

7.粮(liáng )食(shí )。

《论(lùn )语(yǔ )·颜(yán )渊(yuān )》:“足(zú )食(shí )足(zú )兵(bīng ),民(mín )信(xìn )之(zhī )矣(yǐ )。”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·西(xī )周(zhōu )策(cè )》:“薛(xuē )公(gōng )以(yǐ )齐(qí )为(wéi )韩(hán )魏(wèi )攻(gōng )楚(chǔ ),又(yòu )与(yǔ )韩(hán )魏(wèi )攻(gōng )秦(qín ),而(ér )藉(jiè )兵(bīng )乞(qǐ )食(shí )于(yú )西(xī )周(zhōu )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“食(shí ),粮(liáng )也(yě )。”

8.特(tè )指(zhǐ )米(mǐ ),穀(yù )物(wù )的(de )子(zǐ )实(shí )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·廪(lǐn )人(rén )》:“凡(fán )邦(bāng )有(yǒu )会(huì )同(tóng )师(shī )役(yì )之(zhī )事(shì ),则(zé )治(zhì )其(qí )粮(liáng )与(yǔ )其(qí )食(shí )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“行(háng )道(dào )曰(yuē )粮(liáng ),谓(wèi )糒(bèi )也(yě )。止(zhǐ )居(jū )曰(yuē )食(shí ),谓(wèi )米(mǐ )也(yě )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“桉(ān )《书(shū )传(chuán )》云(yún ):‘行(háng )而(ér )无(wú )资(zī )谓(wèi )之(zhī )乏(fá ),居(jū )而(ér )无(wú )食(shí )谓(wèi )之(zhī )困(kùn )。’是(shì )止(zhǐ )居(jū )曰(yuē )食(shí ),谓(wèi )此(cǐ )廪(lǐn )人(rén )米(mǐ )也(yě )。”

9.俸(fèng )禄(lù )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·天(tiān )官(guān )·医(yī )师(shī )》:“岁(suì )终(zhōng )则(zé )稽(jī )其(qí )医(yī )事(shì ),以(yǐ )制(zhì )其(qí )食(shí )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“食(shí ),禄(lù )也(yě )。”

《礼(lǐ )记(jì )·坊(fāng )记(jì )》:“君(jūn )子(zǐ )与(yǔ )其(qí )使(shǐ )食(shí )浮(fú )于(yú )人(rén )也(yě ),宁(níng )使(shǐ )人(rén )浮(fú )于(yú )食(shí )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《游(yóu )南(nán )序(xù )夜(yè )还(hái )叙(xù )志(zhì )七(qī )十(shí )韵(yùn )》:“名(míng )窃(qiè )久(jiǔ )自(zì )欺(qī ),食(shí )浮(fú )固(gù )云(yún )叨(dāo )。”

10.特(tè )指(zhǐ )稍(shāo )食(shí )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·夏(xià )官(guān )·司(sī )士(shì )》:“以(yǐ )德(dé )诏(zhào )爵(jué ),以(yǐ )功(gōng )诏(zhào )禄(lù ),以(yǐ )能(néng )诏(zhào )事(shì ),以(yǐ )久(jiǔ )奠(diàn )食(shí )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“食(shí ),稍(shāo )食(shí )也(yě )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )正(zhèng )义(yì ):“桉(ān ):稍(shāo )食(shí ),谓(wèi )不(bú )命(mìng )之(zhī )士(shì )及(jí )庶(shù )人(rén )在(zài )官(guān )者(zhě )之(zhī )禀(bǐng )食(shí ),与(yǔ )命(mìng )士(shì )以(yǐ )上(shàng )之(zhī )正(zhèng )禄(lù )异(yì )。”参(cān )见(jiàn )“稍(shāo )食(shí )”。

11.靠(kào )着(zhe )吃(chī )饭(fàn );赖(lài )以(yǐ )为(wéi )生(shēng )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )四(sì )》:“公(gōng )食(shí )贡(gòng ),大(dà )夫(fū )食(shí )邑(yì ),士(shì )食(shí )田(tián ),庶(shù )人(rén )食(shí )力(lì ),工(gōng )商(shāng )食(shí )官(guān ),皁(zào )隶(lì )食(shí )职(zhí ),官(guān )宰(zǎi )食(shí )加(jiā )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《两(liǎng )桥(qiáo )·东(dōng )新(xīn )桥(qiáo )》诗(shī ):“嗟(jiē )此(cǐ )病(bìng )涉(shè )久(jiǔ ),公(gōng )私(sī )困(kùn )留(liú )稽(jī )。姦(jiān )民(mín )食(shí )此(cǐ )险(xiǎn ),出(chū )没(méi )如(rú )凫(fú )鷖(yī )。”如(rú ):自(zì )食(shí )其(qí )力(lì )。

12.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )依(yī )赖(lài )、依(yī )靠(kào )。

《素(sù )问(wèn )·阴(yīn )阳(yáng )应(yīng )象(xiàng )大(dà )论(lùn )》:“精(jīng )食(shí )气(qì ),形(xíng )食(shí )味(wèi )。”

王(wáng )冰(bīng )注(zhù ):“气(qì )化(huà )则(zé )精(jīng )生(shēng ),味(wèi )和(hé )则(zé )形(xíng )长(zhǎng ),故(gù )云(yún )食(shí )之(zhī )也(yě )。”

13.耕(gēng )种(zhǒng )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·遂(suí )师(shī )》:“经(jīng )牧(mù )其(qí )田(tián )野(yě ),辨(biàn )其(qí )可(kě )食(shí )者(zhě )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“可(kě )食(shí ),谓(wèi )今(jīn )年(nián )所(suǒ )当(dāng )耕(gēng )者(zhě )也(yě )。”

《礼(lǐ )记(jì )·檀(tán )弓(gōng )上(shàng )》:“我(wǒ )死(sǐ ),则(zé )择(zé )不(bú )食(shí )之(zhī )地(dì )而(ér )葬(zàng )我(wǒ )焉(yān )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“不(bú )食(shí ),谓(wèi )不(bú )垦(kěn )耕(gēng )也(yě )。”

《墨(mò )子(zǐ )·非(fēi )攻(gōng )下(xià )》:“今(jīn )天(tiān )下(xià )好(hǎo )战(zhàn )之(zhī )国(guó ),齐(qí )、晋(jìn )、楚(chǔ )、越(yuè ),若(ruò )使(shǐ )此(cǐ )四(sì )国(guó )者(zhě )得(dé )意(yì )于(yú )天(tiān )下(xià ),此(cǐ )皆(jiē )十(shí )倍(bèi )其(qí )国(guó )之(zhī )众(zhòng ),而(ér )未(wèi )能(néng )食(shí )其(qí )地(dì )也(yě ),是(shì )人(rén )不(bú )足(zú )而(ér )地(dì )有(yǒu )馀(yú )也(yě )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )间(jiān )诂(gǔ ):“食(shí ),谓(wèi )治(zhì )田(tián )以(yǐ )耕(gēng )者(zhě )。”

14.调(diào )製(zhì )饮(yǐn )食(shí )。

《楚(chǔ )辞(cí )·招(zhāo )魂(hún )》:“室(shì )家(jiā )遂(suí )宗(zōng ),食(shí )多(duō )方(fāng )些(xiē )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“言(yán )君(jūn )九(jiǔ )族(zú )室(shì )家(jiā ),遂(suí )以(yǐ )众(zhòng )盛(shèng ),人(rén )人(rén )晓(xiǎo )味(wèi ),故(gù )饮(yǐn )食(shí )之(zhī )和(hé ),多(duō )方(fāng )道(dào )也(yě )。”

15.供(gòng )食(shí )用(yòng )的(de )。如(rú ):食(shí )品(pǐn );食(shí )盐(yán );食(shí )油(yóu )。参(cān )见(jiàn )“食(shí )犬(quǎn )”。

16.享(xiǎng )受(shòu ),受(shòu )用(yòng )。

《易(yì )·讼(sòng )》:“食(shí )旧(jiù )德(dé )。”

《宋(sòng )史(shǐ )·范(fàn )成(chéng )大(dà )传(chuán )》:“迭(dié )石(shí )筑(zhù )防(fáng ),置(zhì )堤(dī )闸(zhá )四(sì )十(shí )九(jiǔ )所(suǒ ),立(lì )水(shuǐ )则(zé ),上(shàng )中(zhōng )下(xià )溉(gài )灌(guàn )有(yǒu )序(xù ),民(mín )食(shí )其(qí )利(lì )。”

郑(zhèng )观(guān )应(yīng )《盛(shèng )世(shì )危(wēi )言(yán )·治(zhì )河(hé )》:“臣(chén )幼(yòu )龄(líng )时(shí )即(jí )闻(wén )从(cóng )前(qián )三(sān )十(shí )馀(yú )载(zǎi ),黄(huáng )河(hé )不(bú )为(wéi )大(dà )患(huàn )者(zhě ),实(shí )赖(lài )原(yuán )任(rèn )河(hé )臣(chén )靳(jìn )辅(fǔ )之(zhī )力(lì ),迄(qì )今(jīn )小(xiǎo )民(mín )犹(yóu )食(shí )其(qí )福(fú )。”

17.专(zhuān )指(zhǐ )享(xiǎng )受(shòu )俸(fèng )禄(lù ),租(zū )税(shuì )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·桑(sāng )柔(róu )》:“好(hǎo )是(shì )稼(jià )穑(sè ),力(lì )民(mín )代(dài )食(shí )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“令(lìng )代(dài )贤(xián )者(zhě ),处(chù )位(wèi )食(shí )禄(lù )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )二(èr )十(shí )九(jiǔ )年(nián )》:“失(shī )官(guān )不(bú )食(shí )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“不(bú )食(shí )禄(lù )。”

《墨(mò )子(zǐ )·天(tiān )志(zhì )下(xià )》:“何(hé )以(yǐ )知(zhī )兼(jiān )爱(ài )天(tiān )下(xià )之(zhī )人(rén )也(yě )?以(yǐ )兼(jiān )而(ér )食(shí )之(zhī )也(yě )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )间(jiān )诂(gǔ ):“食(shí ),谓(wèi )享(xiǎng )食(shí )其(qí )赋(fù )税(shuì )物(wù )产(chǎn )。”

18.特(tè )指(zhǐ )鬼(guǐ )神(shén )享(xiǎng )受(shòu )祭(jì )献(xiàn )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )二(èr )十(shí )年(nián )》:“若(ruò )不(bú )能(néng ),犹(yóu )有(yǒu )鬼(guǐ )神(shén ),吾(wú )有(yǒu )馁(něi )而(ér )已(yǐ ),不(bú )来(lái )食(shí )矣(yǐ )。”

唐(táng )罗(luó )隐(yǐn )《谗(chán )书(shū )·三(sān )闾(lǘ )大(dà )夫(fū )意(yì )》:“朝(cháo )无(wú )礼(lǐ )乐(lè ),则(zé )证(zhèng )诸(zhū )野(yě );野(yě )无(wú )礼(lǐ )乐(lè ),则(zé )楚(chǔ )之(zhī )政(zhèng )不(bú )归(guī ),楚(chǔ )之(zhī )灵(líng )不(bú )食(shí )。”

19.谓(wèi )祭(jì )祀(sì )时(shí )配(pèi )享(xiǎng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )九(jiǔ )年(nián )》:“古(gǔ )之(zhī )火(huǒ )正(zhèng ),或(huò )食(shí )于(yú )心(xīn ),或(huò )食(shí )于(yú )咮(zhòu )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“谓(wèi )火(huǒ )正(zhèng )之(zhī )官(guān ),配(pèi )食(shí )于(yú )火(huǒ )星(xīng )。”

20.接(jiē )受(shòu )。

汉(hàn )桓(huán )宽(kuān )《盐(yán )铁(tiě )论(lùn )·相(xiàng )刺(cì )》:“扁(biǎn )鹊(què )不(bú )能(néng )治(zhì )不(bú )受(shòu )鍼(qián )药(yào )之(zhī )疾(jí ),贤(xián )圣(shèng )不(bú )能(néng )正(zhèng )不(bú )食(shí )谏(jiàn )诤(zhèng )之(zhī )君(jūn )。”

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《奉(fèng )赠(zèng )萧(xiāo )十(shí )二(èr )使(shǐ )君(jūn )》诗(shī ):“食(shí )恩(ēn )惭(cán )卤(lǔ )莽(mǎng ),镂(lòu )骨(gǔ )抱(bào )辛(xīn )酸(suān )。”

21.谓(wèi )言(yán )已(yǐ )出(chū )而(ér )反(fǎn )吞(tūn )之(zhī ),不(bú )实(shí )行(háng )。

《书(shū )·汤(tāng )誓(shì )》:“尔(ěr )无(wú )不(bú )信(xìn ),朕(zhèn )不(bú )食(shí )言(yán )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“食(shí )尽(jìn )其(qí )言(yán ),伪(wěi )不(bú )实(shí )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“哀(āi )二(èr )十(shí )五(wǔ )年(nián )《左(zuǒ )传(chuán )》云(yún ):孟(mèng )武(wǔ )伯(bó )恶(è )郭(guō )重(zhòng )曰(yuē ):‘何(hé )肥(féi )也(yě )?’公(gōng )曰(yuē ):‘是(shì )食(shí )言(yán )多(duō )矣(yǐ ),能(néng )无(wú )肥(féi )乎(hū )?’然(rán )则(zé )言(yán )而(ér )不(bú )行(háng ),如(rú )食(shí )之(zhī )消(xiāo )尽(jìn ),后(hòu )终(zhōng )不(bú )行(háng )前(qián )言(yán )为(wéi )伪(wěi )。”

《四(sì )游(yóu )记(jì )·玉(yù )帝(dì )设(shè )宴(yàn )会(huì )群(qún )臣(chén )》:“众(zhòng )臣(chén )奏(zòu )曰(yuē ):‘陛(bì )下(xià )圣(shèng )言(yán )一(yī )出(chū ),安(ān )可(kě )食(shí )之(zhī )?无(wú )信(xìn )不(bú )立(lì ),陛(bì )下(xià )宜(yí )速(sù )发(fā )旨(zhǐ )。’”

22.作(zuò )为(wéi );有(yǒu )为(wéi )。

《书(shū )·舜(shùn )典(diǎn )》:“食(shí )哉(zāi )!惟(wéi )时(shí )柔(róu )远(yuǎn )能(néng )迩(ěr )。惇(dūn )德(dé )允(yǔn )元(yuán ),而(ér )难(nán )任(rèn )人(rén ),蛮(mán )夷(yí )率(lǜ )服(fú )。”

孙(sūn )星(xīng )衍(yǎn )疏(shū ):“《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )诂(gǔ )》云(yún ):‘食(shí ),伪(wěi )也(yě )。’桉(ān ):伪(wěi )即(jí )为(wéi )也(yě ),言(yán )劝(quàn )使(shǐ )有(yǒu )为(wéi )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·哀(āi )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“克(kè )而(ér )弗(fú )取(qǔ ),将(jiāng )又(yòu )存(cún )之(zhī ),违(wéi )天(tiān )而(ér )长(zhǎng )寇(kòu )雠(chóu ),后(hòu )虽(suī )悔(huǐ )之(zhī ),不(bú )可(kě )食(shí )已(yǐ )。”

王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·尔(ěr )雅(yǎ )上(shàng )》:“今(jīn )桉(ān )载(zǎi )谟(mó )食(shí )皆(jiē )为(wéi )也(yě )。

哀(āi )元(yuán )年(nián )《左(zuǒ )传(chuán )》曰(yuē )……‘不(bú )可(kě )食(shí )’,不(bú )可(kě )为(wéi )也(yě )。或(huò )曰(yuē )食(shí )当(dāng )读(dú )为(wéi )饬(chì )。

《吴(wú )语(yǔ )》‘周(zhōu )军(jūn )饬(chì )垒(lěi )’,韦(wéi )注(zhù ):‘饬(chì ),治(zhì )也(yě )。’字(zì )或(huò )作(zuò )‘饰(shì )’。

高(gāo )诱(yòu )注(zhù )《淮(huái )南(nán )·本(běn )经(jīng )篇(piān )》曰(yuē ):‘饰(shì ),治(zhì )也(yě )。’为(wéi )亦(yì )治(zhì )也(yě )。”

23.虚(xū )伪(wěi ),作(zuò )假(jiǎ )。

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·皇(huáng )门(mén )》:“媚(mèi )夫(fū )有(yǒu )迩(ěr )无(wú )远(yuǎn ),乃(nǎi )食(shí )盖(gài )善(shàn )夫(fū )。”

24.用(yòng ),使(shǐ )用(yòng )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·卫(wèi )策(cè )》:“始(shǐ )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )行(háng )于(yú )世(shì )者(zhě ),食(shí )高(gāo )丽(lì )也(yě );所(suǒ )用(yòng )者(zhě ),绁(xiè )错(cuò )挐(ná )薄(báo )也(yě )。群(qún )臣(chén )尽(jìn )以(yǐ )为(wéi )君(jūn )轻(qīng )国(guó )而(ér )好(hǎo )高(gāo )丽(lì ),必(bì )无(wú )与(yǔ )君(jūn )言(yán )国(guó )事(shì )者(zhě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“食(shí ),用(yòng )。”

25.龟(guī )卜(bo )术(shù )语(yǔ )。食(shí )墨(mò )的(de )省(shěng )称(chēng )。

《书(shū )·洛(luò )诰(gào )》:“我(wǒ )卜(bo )河(hé )朔(shuò )黎(lí )水(shuǐ ),我(wǒ )乃(nǎi )卜(bo )涧(jiàn )水(shuǐ )东(dōng )、瀍(chán )水(shuǐ )西(xī ),惟(wéi )洛(luò )食(shí )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“卜(bo )必(bì )先(xiān )墨(mò )画(huà )龟(guī ),然(rán )后(hòu )灼(zhuó )之(zhī ),兆(zhào )顺(shùn )食(shí )墨(mò )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“求(qiú )其(qí )兆(zhào )顺(shùn )食(shí )此(cǐ )墨(mò )画(huà )之(zhī )处(chù )。”

《文(wén )选(xuǎn )·张(zhāng )衡(héng )〈东(dōng )京(jīng )赋(fù )〉》:“召(zhào )伯(bó )相(xiàng )宅(zhái ),卜(bo )惟(wéi )洛(luò )食(shí )。”

薛(xuē )综(zōng )注(zhù ):“食(shí ),谓(wèi )吉(jí )兆(zhào )。”

26.古(gǔ )代(dài )一(yī )种(zhǒng )博(bó )戏(xì )的(de )术(shù )语(yǔ )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·魏(wèi )策(cè )三(sān )》:“王(wáng )独(dú )不(bú )见(jiàn )夫(fū )博(bó )者(zhě )之(zhī )用(yòng )枭(xiāo )邪(xié )?欲(yù )食(shí )则(zé )食(shí ),欲(yù )握(wò )则(zé )握(wò )。”

鲍(bào )彪(biāo )注(zhù ):“食(shí )者(zhě )行(háng )棋(qí ),握(wò )不(bú )行(háng )也(yě )。”

27.通(tōng )“蚀(shí )”。亏(kuī )缺(quē )。

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·周(zhōu )祝(zhù )》:“故(gù )日(rì )之(zhī )中(zhōng )也(yě )仄(zè ),月(yuè )之(zhī )望(wàng )也(yě )食(shí )。”

28.通(tōng )“蚀(shí )”。特(tè )指(zhǐ )日(rì )蚀(shí )、月(yuè )蚀(shí )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·十(shí )月(yuè )之(zhī )交(jiāo )》:“日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“日(rì )食(shí )者(zhě ),月(yuè )掩(yǎn )之(zhī )也(yě )。”

马(mǎ )瑞(ruì )辰(chén )通(tōng )释(shì ):“《汉(hàn )书(shū )·刘(liú )向(xiàng )传(chuán )》引(yǐn )《诗(shī )》‘日(rì )有(yǒu )蚀(shí )之(zhī )’……是(shì )日(rì )月(yuè )食(shí )字(zì )本(běn )作(zuò )蚀(shí ),经(jīng )传(chuán )作(zuò )食(shí )者(zhě ),省(shěng )借(jiè )字(zì )也(yě )。”

明(míng )徐(xú )光(guāng )启(qǐ )《治(zhì )曆(lì )疏(shū )稿(gǎo )二(èr )·日(rì )食(shí )用(yòng )仪(yí )器(qì )测(cè )验(yàn )疏(shū )》:“今(jīn )食(shí )在(zài )河(hé )南(nán )、山(shān )东(dōng )、陝(shǎn )西(xī )等(děng )处(chù )。”

29.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )蒙(méng )蔽(bì )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·八(bā )经(jīng )》:“姦(jiān )之(zhī )食(shí )上(shàng )也(yě ),取(qǔ )资(zī )乎(hū )众(zhòng ),籍(jí )信(xìn )乎(hū )辩(biàn ),而(ér )以(yǐ )类(lèi )饰(shì )其(qí )私(sī )。”

30.通(tōng )“蚀(shí )”。消(xiāo )耗(hào ),亏(kuī )耗(hào )。

《素(sù )问(wèn )·阴(yīn )阳(yáng )应(yīng )象(xiàng )大(dà )论(lùn )》:“壮(zhuàng )火(huǒ )食(shí )气(qì )。”

《礼(lǐ )记(jì )·大(dà )学(xué )》:“生(shēng )财(cái )有(yǒu )大(dà )道(dào ),生(shēng )之(zhī )者(zhě )众(zhòng ),食(shí )之(zhī )者(zhě )寡(guǎ ),为(wéi )之(zhī )者(zhě )疾(jí ),用(yòng )之(zhī )者(zhě )舒(shū ),则(zé )财(cái )恒(héng )足(zú )矣(yǐ )。”

31.通(tōng )“蚀(shí )”。消(xiāo )亡(wáng )。

清(qīng )王(wáng )夫(fū )之(zhī )《惜(xī )馀(yú )鬓(bìn )赋(fù )》:“惟(wéi )兹(zī )心(xīn )之(zhī )为(wéi )硕(shuò )兮(xī ),永(yǒng )不(bú )食(shí )于(yú )终(zhōng )古(gǔ )。”

32.姓(xìng )。

汉(hàn )有(yǒu )食(shí )子(zǐ )公(gōng )。见(jiàn )《汉(hàn )书(shū )·儒(rú )林(lín )传(chuán )》。

II

sì

ㄙˋ

〔《集(jí )韵(yùn )》祥(xiáng )吏(lì )切(qiē ),去(qù )志(zhì ),邪(xié )。〕

1.拿(ná )东(dōng )西(xī )给(gěi )人(rén )吃(chī )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·绵(mián )蛮(mán )》:“饮(yǐn )之(zhī )食(shí )之(zhī ),教(jiāo )之(zhī )诲(huì )之(zhī )。”

《墨(mò )子(zǐ )·非(fēi )攻(gōng )中(zhōng )》:“故(gù )孝(xiào )子(zǐ )不(bú )以(yǐ )食(shí )其(qí )亲(qīn ),忠(zhōng )臣(chén )不(bú )以(yǐ )食(shí )其(qí )君(jūn )。”

清(qīng )褚(chǔ )人(rén )穫(hù )《坚(jiān )瓠(hù )广(guǎng )集(jí )·王(wáng )复(fù )斋(zhāi )子(zǐ )》:“乘(chéng )进(jìn )粥(zhōu )时(shí )食(shí )之(zhī )(王(wáng )妾(qiè )),得(dé )不(bú )死(sǐ )。”

2.指(zhǐ )喂(wèi )奶(nǎi )。

《左(zuǒ )传(chuán )·桓(huán )公(gōng )六(liù )年(nián )》:“九(jiǔ )月(yuè )丁(dīng )卯(mǎo ),子(zǐ )同(tóng )生(shēng )。以(yǐ )大(dà )子(zǐ )生(shēng )之(zhī )礼(lǐ )举(jǔ )之(zhī ):接(jiē )以(yǐ )大(dà )牢(láo ),卜(bo )士(shì )负(fù )之(zhī ),士(shì )妻(qī )食(shí )之(zhī )。”参(cān )见(jiàn )“食(shí )子(zǐ )”。

3.特(tè )指(zhǐ )使(shǐ )鬼(guǐ )神(shén )享(xiǎng )受(shòu )祭(jì )献(xiàn )的(de )供(gòng )品(pǐn )。

《礼(lǐ )记(jì )·檀(tán )弓(gōng )下(xià )》:“始(shǐ )死(sǐ ),脯(pú )醢(hǎi )之(zhī )奠(diàn );将(jiāng )行(háng ),遣(qiǎn )而(ér )行(háng )之(zhī );既(jì )葬(zàng )而(ér )食(shí )之(zhī )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“既(jì )葬(zàng )反(fǎn )哭(kū ),设(shè )虞(yú )祭(jì )以(yǐ )食(shí )之(zhī )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·幼(yòu )官(guān )》:“修(xiū )春(chūn )秋(qiū )冬(dōng )夏(xià )之(zhī )常(cháng )祭(jì ),食(shí )天(tiān )壤(rǎng )山(shān )川(chuān )之(zhī )故(gù )祀(sì ),必(bì )以(yǐ )时(shí )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )等(děng )集(jí )校(xiào )引(yǐn )安(ān )井(jǐng )衡(héng )曰(yuē ):“食(shí ),飨(xiǎng )也(yě ),谓(wèi )祭(jì )之(zhī )。”

4.供(gòng )养(yǎng );喂(wèi )养(yǎng )。

《诗(shī )·豳(bīn )风(fēng )·七(qī )月(yuè )》:“九(jiǔ )月(yuè )叔(shū )苴(jū ),采(cǎi )荼(tú )薪(xīn )樗(chū ),食(shí )我(wǒ )农(nóng )夫(fū )。”

《史(shǐ )记(jì )·商(shāng )君(jūn )列(liè )传(chuán )》:“自(zì )粥(zhōu )于(yú )秦(qín )客(kè ),被(bèi )褐(hè )食(shí )牛(niú )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《议(yì )学(xué )校(xiào )贡(gòng )举(jǔ )状(zhuàng )》:“发(fā )民(mín )力(lì )以(yǐ )治(zhì )宫(gōng )室(shì ),敛(liǎn )民(mín )财(cái )以(yǐ )食(shí )游(yóu )士(shì )。”

陈(chén )毅(yì )《驯(xùn )鹰(yīng )词(cí )》:“猎(liè )人(rén )真(zhēn )狡(jiǎo )猾(huá ),食(shí )鹰(yīng )仅(jǐn )饱(bǎo )半(bàn )。”

5.宴(yàn )请(qǐng );以(yǐ )酒(jiǔ )食(shí )款(kuǎn )待(dài )。

《仪(yí )礼(lǐ )·公(gōng )食(shí )大(dà )夫(fū )礼(lǐ )》:“公(gōng )食(shí )大(dà )夫(fū )之(zhī )礼(lǐ ),使(shǐ )大(dà )夫(fū )戒(jiè ),各(gè )以(yǐ )其(qí )爵(jué )。”

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·牛(niú )人(rén )》:“飨(xiǎng )食(shí )宾(bīn )射(shè ),共(gòng )其(qí )膳(shàn )羞(xiū )之(zhī )牛(niú )。”

唐(táng )贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“飨(xiǎng )者(zhě )亨(hēng )(烹(pēng ))大(dà )牢(láo )以(yǐ )饮(yǐn )宾(bīn ),献(xiàn )依(yī )命(mìng )数(shù )。食(shí )者(zhě )亦(yì )亨(hēng )大(dà )牢(láo )以(yǐ )食(shí )。”

6.指(zhǐ )食(shí )礼(lǐ )。

《礼(lǐ )记(jì )·郊(jiāo )特(tè )牲(shēng )》:“飨(xiǎng )、禘(dì )有(yǒu )乐(lè ),而(ér )食(shí )、尝(cháng )无(wú )乐(lè )。”

《孔(kǒng )子(zǐ )家(jiā )语(yǔ )·曲(qǔ )礼(lǐ )子(zǐ )贡(gòng )问(wèn )》:“同(tóng )姓(xìng )为(wéi )宗(zōng ),有(yǒu )合(hé )族(zú )之(zhī )义(yì ),故(gù )繫(jì )之(zhī )以(yǐ )姓(xìng )而(ér )弗(fú )别(bié ),缀(zhuì )之(zhī )以(yǐ )食(shí )而(ér )弗(fú )殊(shū )。”

王(wáng )肃(sù )注(zhù ):“君(jūn )有(yǒu )食(shí )族(zú )人(rén )之(zhī )礼(lǐ ),虽(suī )亲(qīn )尽(jìn )不(bú )异(yì )之(zhī )族(zú )食(shí )多(duō )少(shǎo )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“食(shí )礼(lǐ )”。

7.给(gěi )俸(fèng )禄(lù )。

《管(guǎn )子(zǐ )·权(quán )修(xiū )》:“凡(fán )牧(mù )民(mín )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )所(suǒ )积(jī )者(zhě )食(shí )之(zhī ),不(bú )可(kě )不(bú )审(shěn )也(yě )。”

《周(zhōu )礼(lǐ )·夏(xià )官(guān )·司(sī )士(shì )》:“以(yǐ )久(jiǔ )奠(diàn )食(shí )”汉(hàn )郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“能(néng )者(zhě )事(shì )成(chéng )乃(nǎi )食(shí )之(zhī )。”

宋(sòng )司(sī )马(mǎ )光(guāng )《论(lùn )财(cái )利(lì )疏(shū )》:“不(bú )禄(lù )无(wú )功(gōng ),不(bú )食(shí )无(wú )用(yòng )。”

8.谓(wèi )以(yǐ )利(lì )引(yǐn )诱(yòu )。

马(mǎ )王(wáng )堆(duī )汉(hàn )墓(mù )帛(bó )书(shū )《战(zhàn )国(guó )纵(zòng )横(héng )家(jiā )书(shū )·谓(wèi )起(qǐ )贾(jiǎ )章(zhāng )》:“秦(qín )食(shí )晋(jìn )以(yǐ )齐(qí ),齐(qí )毁(huǐ ),晋(jìn )敝(bì ),馀(yú )齐(qí )不(bú )足(zú )以(yǐ )为(wéi )晋(jìn )国(guó )主(zhǔ )矣(yǐ )。”

9.通(tōng )“伺(sì )”。窥(kuī )伺(sì ),察(chá )看(kàn )。

《管(guǎn )子(zǐ )·君(jūn )臣(chén )上(shàng )》:“主(zhǔ )德(dé )不(bú )立(lì ),则(zé )妇(fù )人(rén )能(néng )食(shí )其(qí )意(yì );国(guó )无(wú )常(cháng )法(fǎ ),则(zé )大(dà )臣(chén )敢(gǎn )侵(qīn )其(qí )势(shì )。大(dà )臣(chén )假(jiǎ )于(yú )女(nǚ )之(zhī )能(néng ),以(yǐ )规(guī )主(zhǔ )情(qíng );妇(fù )人(rén )嬖(bì )宠(chǒng )假(jiǎ )于(yú )男(nán )之(zhī )知(zhī ),以(yǐ )援(yuán )外(wài )权(quán )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·君(jūn )臣(chén )下(xià )》:“明(míng )君(jūn )在(zài )上(shàng ),便(biàn )僻(pì )不(bú )能(néng )食(shí )其(qí )意(yì )。”

于(yú )省(shěng )吾(wú )《双(shuāng )剑(jiàn )誃(yí )诸(zhū )子(zǐ )新(xīn )证(zhèng )·管(guǎn )子(zǐ )二(èr )》:“食(shí )之(zhī )通(tōng )伺(sì ),犹(yóu )饲(sì )之(zhī )通(tōng )嗣(sì )矣(yǐ )。伺(sì )之(zhī )通(tōng )诂(gǔ )训(xùn )察(chá )。此(cǐ )言(yán )则(zé )妇(fù )人(rén )能(néng )察(chá )其(qí )意(yì )也(yě )。下(xià )云(yún )‘大(dà )臣(chén )假(jiǎ )于(yú )女(nǚ )之(zhī )能(néng ),以(yǐ )规(guī )主(zhǔ )情(qíng )’,丁(dīng )士(shì )涵(hán )云(yún )‘规(guī ),古(gǔ )窥(kuī )字(zì )’,是(shì )也(yě )。窥(kuī )与(yǔ )伺(sì )义(yì )必(bì )相(xiàng )承(chéng )。

《君(jūn )臣(chén )下(xià )》‘淫(yín )悖(bèi )行(háng )食(shí )之(zhī )徒(tú )’,‘便(biàn )僻(pì )不(bú )能(néng )食(shí )其(qí )意(yì )’,食(shí )亦(yì )伺(sì )也(yě )。此(cǐ )非(fēi )谓(wèi )妇(fù )人(rén )能(néng )侵(qīn )其(qí )意(yì ),言(yán )能(néng )伺(sì )察(chá )主(zhǔ )意(yì ),而(ér )大(dà )臣(chén )假(jiǎ )之(zhī ),内(nèi )外(wài )相(xiàng )与(yǔ )比(bǐ )奸(jiān )以(yǐ )欺(qī )上(shàng )也(yě )。”

III

yì

〡ˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》羊(yáng )吏(lì )切(qiē ),去(qù )志(zhì ),以(yǐ )。〕

人(rén )名(míng )用(yòng )字(zì )。

《汉(hàn )书(shū )·王(wáng )陵(líng )传(chuán )》:“陵(líng )之(zhī )免(miǎn ),吕(lǚ )太(tài )后(hòu )徙(xǐ )平(píng )(陈(chén )平(píng ))为(wéi )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng ),以(yǐ )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )审(shěn )食(shí )其(qí )为(wéi )左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“食(shí )其(qí )音(yīn )异(yì )基(jī )。”

阅读:6735

●食(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库