解【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 解

解(jiě )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):13画(huà );

I

jiě

ㄐ〡ㄝˇ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》佳(jiā )买(mǎi )切(qiē ),上(shàng )蟹(xiè ),见(jiàn )。〕

1.用(yòng )刀(dāo )分(fèn )割(gē )动(dòng )物(wù )或(huò )人(rén )的(de )肢(zhī )体(tǐ )。

《左(zuǒ )传(chuán )·宣(xuān )公(gōng )四(sì )年(nián )》:“宰(zǎi )夫(fū )将(jiāng )解(jiě )鼋(yuán )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·养(yǎng )生(shēng )主(zhǔ )》:“庖(páo )丁(dīng )为(wéi )文(wén )惠(huì )君(jūn )解(jiě )牛(niú )。”

成(chéng )玄(xuán )英(yīng )疏(shū ):“解(jiě ),宰(zǎi )割(gē )之(zhī )也(yě )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·离(lí )骚(sāo )》:“虽(suī )体(tǐ )解(jiě )吾(wú )犹(yóu )未(wèi )变(biàn )兮(xī ),岂(qǐ )余(yú )心(xīn )之(zhī )可(kě )惩(chéng )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“虽(suī )获(huò )罪(zuì )支(zhī )解(jiě ),志(zhì )犹(yóu )不(bú )艾(ài )也(yě )。”

《三(sān )国(guó )志(zhì )·魏(wèi )志(zhì )·陈(chén )泰(tài )传(chuán )》:“古(gǔ )人(rén )有(yǒu )言(yán ):‘蝮(fù )蛇(shé )螫(shì )手(shǒu ),壮(zhuàng )士(shì )解(jiě )其(qí )腕(wàn )。’”清(qīng )秋(qiū )瑾(jǐn )《红(hóng )毛(máo )刀(dāo )歌(gē )》:“濡(rú )血(xuè )便(biàn )令(lìng )骨(gǔ )节(jiē )解(jiě ),断(duàn )头(tóu )不(bú )俟(sì )锋(fēng )刃(rèn )交(jiāo )。”

2.剖(pōu )开(kāi );锯(jù )开(kāi )。

北(běi )魏(wèi )贾(jiǎ )思(sī )勰(xié )《齐(qí )民(mín )要(yào )术(shù )·伐(fá )木(mù )》:“虽(suī )春(chūn )夏(xià )不(bú )蠹(dù ),犹(yóu )有(yǒu )剖(pōu )析(xī )开(kāi )解(jiě )之(zhī )害(hài ),又(yòu )犯(fàn )时(shí )令(lìng ),非(fēi )急(jí )无(wú )伐(fá )。”

宋(sòng )陶(táo )穀(yù )《清(qīng )异(yì )录(lù )·木(mù )》:“同(tóng )光(guāng )中(zhōng ),秦(qín )陇(lǒng )野(yě )人(rén )得(dé )柏(bǎi )树(shù ),解(jiě )截(jié )为(wéi )版(bǎn ),成(chéng )器(qì )物(wù )置(zhì )密(mì )室(shì )中(zhōng ),时(shí )芬(fēn )芳(fāng )之(zhī )气(qì ),稍(shāo )类(lèi )沉(chén )水(shuǐ )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )《看(kàn )了(le )〈抗(kàng )美(měi )援(yuán )朝(cháo )〉第(dì )二(èr )部(bù )》:“解(jiě )木(mù )的(de )大(dà )锯(jù )是(shì )敌(dí )人(rén )的(de )废(fèi )钢(gāng )甲(jiǎ )。”

3.分(fèn )割(gē );划(huá )分(fèn );分(fèn )裂(liè )。

《国(guó )语(yǔ )·鲁(lǔ )语(yǔ )上(shàng )》:“晋(jìn )文(wén )公(gōng )解(jiě )曹(cáo )地(dì )以(yǐ )分(fèn )诸(zhū )侯(hóu )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“解(jiě ),削(xuē )也(yě )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·精(jīng )神(shén )训(xùn )》:“天(tiān )有(yǒu )四(sì )时(shí )、五(wǔ )行(háng )、九(jiǔ )解(jiě )、三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )六(liù )日(rì ),人(rén )亦(yì )有(yǒu )四(sì )支(zhī )、五(wǔ )藏(cáng )、九(jiǔ )窍(qiào )、三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )六(liù )节(jiē )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“八(bā )方(fāng )、中(zhōng )央(yāng ),故(gù )曰(yuē )九(jiǔ )解(jiě )。”

刘(liú )文(wén )典(diǎn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )俞(yú )樾(yuè )曰(yuē ):“高(gāo )注(zhù )‘九(jiǔ )解(jiě )’有(yǒu )三(sān )说(shuō ),当(dāng )以(yǐ )‘八(bā )方(fāng )、中(zhōng )央(yāng )’之(zhī )义(yì )为(wéi )塙(qiāo )。

《天(tiān )文(wén )篇(piān )》:‘天(tiān )有(yǒu )九(jiǔ )野(yě ):中(zhōng )央(yāng )曰(yuē )钧(jūn )天(tiān ),东(dōng )方(fāng )曰(yuē )苍(cāng )天(tiān ),东(dōng )北(běi )方(fāng )曰(yuē )变(biàn )天(tiān ),北(běi )方(fāng )曰(yuē )玄(xuán )天(tiān ),西(xī )北(běi )方(fāng )曰(yuē )幽(yōu )天(tiān ),西(xī )方(fāng )曰(yuē )颢(hào )天(tiān ),西(xī )南(nán )方(fāng )曰(yuē )朱(zhū )天(tiān ),南(nán )方(fāng )曰(yuē )炎(yán )天(tiān ),东(dōng )南(nán )方(fāng )曰(yuē )阳(yáng )天(tiān )。’即(jí )此(cǐ )九(jiǔ )解(jiě )矣(yǐ )。解(jiě )者(zhě ),分(fèn )也(yě ),谓(wèi )分(fèn )周(zhōu )天(tiān )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )五(wǔ )度(dù )四(sì )分(fèn )度(dù )之(zhī )一(yī )而(ér )为(wéi )九(jiǔ )也(yě )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·仲(zhòng )长(zhǎng )统(tǒng )传(chuán )》:“怨(yuàn )毒(dú )无(wú )聊(liáo ),祸(huò )乱(luàn )并(bìng )起(qǐ ),中(zhōng )国(guó )扰(rǎo )攘(rǎng ),四(sì )夷(yí )侵(qīn )叛(pàn ),土(tǔ )崩(bēng )互(hù )解(jiě ),一(yī )朝(cháo )而(ér )去(qù )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )二(èr )回(huí ):“﹝贔(bì )风(fēng )﹞自(zì )囟(xìn )门(mén )中(zhōng )吹(chuī )入(rù )六(liù )腑(fǔ ),过(guò )丹(dān )田(tián ),穿(chuān )九(jiǔ )窍(qiào ),骨(gǔ )肉(ròu )消(xiāo )疏(shū ),其(qí )身(shēn )自(zì )解(jiě )。”参(cān )见(jiàn )“解(jiě )体(tǐ )”。

4.涣(huàn )散(sàn );离(lí )散(sàn )。

《礼(lǐ )记(jì )·檀(tán )弓(gōng )下(xià )》:“殷(yīn )人(rén )作(zuò )誓(shì )而(ér )民(mín )始(shǐ )畔(pàn ),周(zhōu )人(rén )作(zuò )会(huì )而(ér )民(mín )始(shǐ )疑(yí )。苟(gǒu )无(wú )礼(lǐ )义(yì )忠(zhōng )信(xìn )诚(chéng )悫(què )之(zhī )心(xīn )以(yǐ )莅(lì )之(zhī ),虽(suī )固(gù )结(jié )之(zhī ),民(mín )其(qí )不(bú )解(jiě )乎(hū )!”孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“言(yán )当(dāng )解(jiě )散(sàn )离(lí )贰(èr )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·张(zhāng )耳(ěr )陈(chén )馀(yú )传(chuán )》:“今(jīn )独(dú )王(wáng )陈(chén ),恐(kǒng )天(tiān )下(xià )解(jiě )也(yě )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“解(jiě ),谓(wèi )离(lí )散(sàn )其(qí )心(xīn )也(yě )。”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·皇(huáng )甫(fǔ )鎛(bó )传(chuán )》:“今(jīn )承(chéng )宗(zōng )削(xuē )地(dì ),程(chéng )权(quán )赴(fù )阙(què ),韩(hán )弘(hóng )舆(yú )疾(jí )讨(tǎo )贼(zéi ),非(fēi )力(lì )能(néng )制(zhì )之(zhī ),顾(gù )朝(cháo )廷(tíng )处(chù )置(zhì )能(néng )服(fú )其(qí )心(xīn )也(yě )。若(ruò )相(xiàng )鎛(bó ),则(zé )四(sì )方(fāng )解(jiě )矣(yǐ )。”

5.融(róng )化(huà );消(xiāo )散(sàn )。

北(běi )魏(wèi )贾(jiǎ )思(sī )勰(xié )《齐(qí )民(mín )要(yào )术(shù )·水(shuǐ )稻(dào )》:“二(èr )月(yuè )冰(bīng )解(jiě )。”

宋(sòng )王(wáng )谠(dǎng )《唐(táng )语(yǔ )林(lín )·补(bǔ )遗(yí )二(èr )》:“及(jí )錡(yǐ )(李(lǐ )錡(yǐ ))伏(fú )法(fǎ ),京(jīng )师(shī )大(dà )雾(wù ),三(sān )日(rì )不(bú )解(jiě )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《圣(shèng )武(wǔ )记(jì )》卷(juàn )六(liù ):“官(guān )兵(bīng )乘(chéng )冰(bīng )解(jiě ),水(shuǐ )陆(lù )并(bìng )进(jìn )克(kè )其(qí )城(chéng )。”参(cān )见(jiàn )“解(jiě )冻(dòng )”。

6.大(dà )额(é )的(de )金(jīn )钱(qián )兑(duì )散(sàn )成(chéng )小(xiǎo )额(é )的(de )。

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )三(sān )八(bā )回(huí ):“李(lǐ )逵(kuí )道(dào ):‘我(wǒ )有(yǒu )一(yī )锭(dìng )大(dà )银(yín ),解(jiě )了(le )十(shí )两(liǎng )小(xiǎo )银(yín )使(shǐ )用(yòng )了(le )。’”

7.排(pái )解(jiě );和(hé )解(jiě );劝(quàn )解(jiě )。

《墨(mò )子(zǐ )·号(hào )令(lìng )》:“请(qǐng )有(yǒu )怨(yuàn )仇(chóu )雠(chóu )不(bú )相(xiàng )解(jiě )者(zhě ),召(zhào )其(qí )人(rén ),明(míng )白(bái )为(wéi )之(zhī )解(jiě )之(zhī )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )间(jiān )诂(gǔ ):“请(qǐng )当(dāng )为(wéi )诸(zhū )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·调(diào )人(rén )》郑(zhèng )众(zhòng )注(zhù )云(yún ):‘今(jīn )二(èr )千(qiān )石(shí )以(yǐ )令(lìng )解(jiě )仇(chóu )怨(yuàn ),后(hòu )复(fù )相(xiàng )报(bào ),移(yí )徙(xǐ )之(zhī )。’是(shì )汉(hàn )以(yǐ )前(qián ),有(yǒu )吏(lì )以(yǐ )令(lìng )为(wéi )民(mín )解(jiě )怨(yuàn )之(zhī )法(fǎ )。”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·赵(zhào )策(cè )三(sān )》:“所(suǒ )贵(guì )于(yú )天(tiān )下(xià )之(zhī )士(shì )者(zhě ),为(wéi )人(rén )排(pái )患(huàn )、释(shì )难(nán )、解(jiě )纷(fēn )乱(luàn )而(ér )无(wú )所(suǒ )取(qǔ )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·项(xiàng )羽(yǔ )本(běn )纪(jì )》:“项(xiàng )王(wáng )、范(fàn )增(zēng )疑(yí )沛(pèi )公(gōng )之(zhī )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),业(yè )已(yǐ )讲(jiǎng )解(jiě ),又(yòu )恶(è )负(fù )约(yuē ),恐(kǒng )诸(zhū )侯(hóu )叛(pàn )之(zhī )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“言(yán )虽(suī )有(yǒu )疑(yí )心(xīn ),然(rán )事(shì )已(yǐ )和(hé )解(jiě )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《复(fù )志(zhì )赋(fù )》:“居(jū )悒(yì )悒(yì )之(zhī )无(wú )解(jiě )兮(xī ),独(dú )长(zhǎng )思(sī )而(ér )永(yǒng )歎(tàn )。”

《西(xī )游(yóu )补(bǔ )》第(dì )五(wǔ )回(huí ):“今(jīn )夜(yè )美(měi )人(rén )不(bú )快(kuài ),我(wǒ )三(sān )人(rén )宛(wǎn )转(zhuǎn )解(jiě )他(tā ),不(bú )要(yào )助(zhù )悲(bēi )。”

柳(liǔ )青(qīng )《铜(tóng )墙(qiáng )铁(tiě )壁(bì )》第(dì )十(shí )七(qī )章(zhāng ):“石(shí )得(dé )富(fù )要(yào )解(jiě )他(tā )心(xīn )上(shàng )的(de )恨(hèn )。”

8.免(miǎn )除(chú );解(jiě )除(chú );消(xiāo )除(chú )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )下(xià )》:“故(gù )恶(è )积(jī )而(ér )不(bú )可(kě )揜(yǎn ),罪(zuì )大(dà )而(ér )不(bú )可(kě )解(jiě )。”

《汉(hàn )书(shū )·孔(kǒng )光(guāng )传(chuán )》:“长(zhǎng )(淳(chún )于(yú )长(zhǎng ))犯(fàn )大(dà )逆(nì )时(shí ),迺(nǎi )始(shǐ )等(děng )见(jiàn )为(wéi )长(zhǎng )妻(qī ),已(yǐ )有(yǒu )当(dāng )坐(zuò )之(zhī )罪(zuì ),与(yǔ )身(shēn )犯(fàn )法(fǎ )无(wú )异(yì )。后(hòu )乃(nǎi )弃(qì )去(qù ),于(yú )法(fǎ )无(wú )以(yǐ )解(jiě )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“解(jiě ),免(miǎn )也(yě )。”

晋(jìn )葛(gě )洪(hóng )《抱(bào )朴(pǔ )子(zǐ )·安(ān )贫(pín )》:“图(tú )画(huà )骐(qí )骥(jì )以(yǐ )代(dài )徒(tú )行(háng )之(zhī )劳(láo ),遥(yáo )指(zhǐ )海(hǎi )水(shuǐ )以(yǐ )解(jiě )口(kǒu )焦(jiāo )之(zhī )渴(kě )。”

《南(nán )齐(qí )书(shū )·王(wáng )俭(jiǎn )传(chuán )》:“叔(shū )父(fù )僧(sēng )虔(qián )亡(wáng ),俭(jiǎn )表(biǎo )解(jiě )职(zhí ),不(bú )许(xǔ );又(yòu )领(lǐng )太(tài )子(zǐ )少(shǎo )傅(fù ),本(běn )州(zhōu )中(zhōng )正(zhèng ),解(jiě )丹(dān )阳(yáng )尹(yǐn )。”

清(qīng )唐(táng )甄(zhēn )《潜(qián )书(shū )·除(chú )党(dǎng )》:“今(jīn )有(yǒu )良(liáng )药(yào ),可(kě )以(yǐ )一(yī )发(fā )而(ér )解(jiě )固(gù )结(jié )之(zhī )疾(jí )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《而(ér )已(yǐ )集(jí )·魏(wèi )晋(jìn )风(fēng )度(dù )及(jí )文(wén )章(zhāng )与(yǔ )药(yào )及(jí )酒(jiǔ )之(zhī )关(guān )係(xì )》:“这(zhè )种(zhǒng )服(fú )散(sàn )的(de )风(fēng )气(qì ),魏(wèi ),晋(jìn ),直(zhí )到(dào )隋(suí ),唐(táng ),还(hái )存(cún )在(zài )着(zhe ),因(yīn )为(wéi )唐(táng )时(shí )还(hái )有(yǒu )‘解(jiě )散(sàn )方(fāng )’,即(jí )解(jiě )五(wǔ )石(shí )散(sàn )的(de )药(yào )方(fāng ),可(kě )以(yǐ )证(zhèng )明(míng )还(hái )有(yǒu )人(rén )吃(chī ),不(bú )过(guò )少(shǎo )点(diǎn )罢(bà )了(le )。”

9.禳(ráng )除(chú );向(xiàng )鬼(guǐ )神(shén )祈(qí )祷(dǎo )消(xiāo )灾(zāi )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·人(rén )间(jiān )世(shì )》:“故(gù )解(jiě )之(zhī )以(yǐ )牛(niú )之(zhī )白(bái )颡(sǎng )者(zhě ),与(yǔ )豚(tún )之(zhī )亢(kàng )鼻(bí )者(zhě ),与(yǔ )人(rén )有(yǒu )痔(zhì )病(bìng )者(zhě ),不(bú )可(kě )以(yǐ )适(shì )河(hé )。”

郭(guō )象(xiàng )注(zhù ):“巫(wū )祝(zhù )解(jiě )除(chú ),弃(qì )此(cǐ )三(sān )者(zhě ),必(bì )妙(miào )选(xuǎn )騂(xīng )具(jù ),然(rán )后(hòu )敢(gǎn )用(yòng )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·修(xiū )务(wù )训(xùn )》:“是(shì )故(gù )禹(yǔ )之(zhī )为(wéi )水(shuǐ ),以(yǐ )身(shēn )解(jiě )于(yú )阳(yáng )盱(xū )之(zhī )河(hé )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“为(wéi )治(zhì )水(shuǐ )解(jiě )祷(dǎo ),以(yǐ )身(shēn )为(wéi )质(zhì )。”

10.解(jiě )开(kāi );脱(tuō )下(xià )。

《孟(mèng )子(zǐ )·公(gōng )孙(sūn )丑(chǒu )上(shàng )》:“当(dāng )今(jīn )之(zhī )时(shí ),万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó )行(háng )仁(rén )政(zhèng ),民(mín )之(zhī )悦(yuè )之(zhī ),犹(yóu )解(jiě )倒(dǎo )悬(xuán )也(yě )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )植(zhí )《洛(luò )神(shén )赋(fù )》:“愿(yuàn )诚(chéng )素(sù )之(zhī )先(xiān )达(dá )兮(xī ),解(jiě )玉(yù )佩(pèi )以(yǐ )要(yào )之(zhī )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )十(shí )五(wǔ )回(huí ):“两(liǎng )个(gè )来(lái )到(dào )泊(bó )岸(àn )边(biān ),枯(kū )桩(zhuāng )上(shàng )缆(lǎn )的(de )小(xiǎo )船(chuán )解(jiě )了(le )一(yī )只(zhī ),便(biàn )扶(fú )着(zhe )吴(wú )用(yòng )下(xià )船(chuán )去(qù )了(le )。”

巴(bā )金(jīn )《家(jiā )》五(wǔ ):“她(tā )解(jiě )下(xià )裙(qún )子(zǐ )放(fàng )在(zài )床(chuáng )上(shàng ),然(rán )后(hòu )走(zǒu )到(dào )书(shū )桌(zhuō )前(qián )面(miàn )。”

11.脱(tuō )落(luò )。

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·时(shí )训(xùn )》:“夏(xià )至(zhì )之(zhī )日(rì ),鹿(lù )角(jiǎo )解(jiě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·古(gǔ )乐(lè )》:“多(duō )风(fēng )而(ér )阳(yáng )气(qì )畜(chù )积(jī ),万(wàn )物(wù )散(sàn )解(jiě ),果(guǒ )实(shí )不(bú )成(chéng )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“解(jiě ),落(luò )也(yě )。”

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·楚(chǔ )老(lǎo )莱(lái )妻(qī )》:“鸟(niǎo )兽(shòu )之(zhī )解(jiě )毛(máo ),可(kě )绩(jì )而(ér )衣(yī )之(zhī )。”

12.开(kāi );开(kāi )放(fàng )。

《文(wén )子(zǐ )·上(shàng )德(dé )》:“雷(léi )之(zhī )动(dòng )也(yě )万(wàn )物(wù )启(qǐ ),雨(yǔ )之(zhī )润(rùn )也(yě )万(wàn )物(wù )解(jiě )。”

宋(sòng )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )《钱(qián )相(xiàng )中(zhōng )伏(fú )日(rì )池(chí )亭(tíng )宴(yàn )会(huì )分(fèn )韵(yùn )》:“粉(fěn )箨(tuò )春(chūn )苞(bāo )解(jiě ),红(hóng )榴(liú )夏(xià )实(shí )初(chū )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·任(rèn )光(guāng )李(lǐ )忠(zhōng )等(děng )传(chuán )赞(zàn )》:“任(rèn )邳(pī )识(shí )几(jǐ ),严(yán )城(chéng )解(jiě )扉(fēi )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“解(jiě ),犹(yóu )开(kāi )也(yě )。”

清(qīng )唐(táng )甄(zhēn )《潜(qián )书(shū )·贞(zhēn )隐(yǐn )》:“天(tiān )地(dì )之(zhī )气(qì ),不(bú )能(néng )有(yǒu )解(jiě )而(ér )无(wú )闭(bì );日(rì )月(yuè )之(zhī )行(háng ),不(bú )能(néng )有(yǒu )盈(yíng )而(ér )无(wú )亏(kuī )。”

13.明(míng )白(bái );理(lǐ )解(jiě )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·天(tiān )地(dì )》:“大(dà )惑(huò )者(zhě ),终(zhōng )身(shēn )不(bú )解(jiě )。”

成(chéng )玄(xuán )英(yīng )疏(shū ):“解(jiě ),悟(wù )也(yě )。”

《三(sān )国(guó )志(zhì )·魏(wèi )志(zhì )·贾(jiǎ )诩(xǔ )传(chuán )》:“﹝曹(cáo )操(cāo )﹞又(yòu )问(wèn )诩(xǔ )计(jì )策(cè ),诩(xǔ )曰(yuē ):‘离(lí )之(zhī )而(ér )已(yǐ )。’太(tài )祖(zǔ )曰(yuē ):‘解(jiě )。’”金(jīn )元(yuán )好(hǎo )问(wèn )《续(xù )小(xiǎo )娘(niáng )歌(gē )》:“唱(chàng )得(dé )小(xiǎo )娘(niáng )相(xiàng )见(jiàn )曲(qǔ ),不(bú )解(jiě )离(lí )乡(xiāng )去(qù )国(guó )情(qíng )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《三(sān )闲(xián )集(jí )·无(wú )声(shēng )的(de )中(zhōng )国(guó )》:“殊(shū )不(bú )知(zhī )这(zhè )只(zhī )要(yào )教(jiāo )育(yù )普(pǔ )及(jí )和(hé )交(jiāo )通(tōng )发(fā )达(dá )就(jiù )好(hǎo ),那(nà )时(shí )就(jiù )人(rén )人(rén )都(dōu )能(néng )懂(dǒng )较(jiào )为(wéi )易(yì )解(jiě )的(de )白(bái )话(huà )文(wén )。”

14.解(jiě )释(shì );讲(jiǎng )解(jiě )。

《孟(mèng )子(zǐ )·公(gōng )孙(sūn )丑(chǒu )下(xià )》:“燕(yàn )人(rén )畔(pàn ),王(wáng )曰(yuē ):‘吾(wú )甚(shèn )惭(cán )于(yú )孟(mèng )子(zǐ )。’陈(chén )贾(jiǎ )曰(yuē ):‘王(wáng )无(wú )患(huàn )焉(yān )……贾(jiǎ )请(qǐng )见(jiàn )而(ér )解(jiě )之(zhī )。’”宋(sòng )陆(lù )游(yóu )《老(lǎo )学(xué )庵(ān )笔(bǐ )记(jì )》卷(juàn )一(yī ):“周(zhōu )(周(zhōu )子(zǐ )充(chōng ))笑(xiào )解(jiě )之(zhī )曰(yuē ):‘所(suǒ )谓(wèi )志(zhì )千(qiān )里(lǐ )者(zhě ),正(zhèng )以(yǐ )老(lǎo )骥(jì )已(yǐ )不(bú )能(néng )行(háng ),故(gù )徒(tú )有(yǒu )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )志(zhì )耳(ěr )。’”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )七(qī ):“﹝杜(dù )子(zǐ )中(zhōng )﹞问(wèn )道(dào )‘“蜚(fēi )娥(é )”怎(zěn )么(me )解(jiě )?’闻(wén )小(xiǎo )姐(jiě )道(dào ):‘此(cǐ )妾(qiè )闺(guī )中(zhōng )之(zhī )名(míng )也(yě )。’”鲁(lǔ )迅(xùn )《准(zhǔn )风(fēng )月(yuè )谈(tán )·登(dēng )龙(lóng )术(shù )拾(shí )遗(yí )》:“登(dēng )龙(lóng )是(shì )可(kě )以(yǐ )当(dāng )作(zuò )乘(chéng )龙(lóng )解(jiě )的(de ),于(yú )是(shì )登(dēng )龙(lóng )术(shù )便(biàn )成(chéng )了(le )乘(chéng )龙(lóng )的(de )技(jì )术(shù ),那(nà )是(shì )和(hé )骑(qí )马(mǎ )驾(jià )车(chē )相(xiàng )类(lèi )似(sì )的(de )东(dōng )西(xī )了(le )。”

15.特(tè )指(zhǐ )对(duì )古(gǔ )代(dài )典(diǎn )籍(jí )的(de )注(zhù )释(shì ),注(zhù )解(jiě )。

北(běi )齐(qí )颜(yán )之(zhī )推(tuī )《颜(yán )氏(shì )家(jiā )训(xùn )·音(yīn )辞(cí )》:“高(gāo )诱(yòu )解(jiě )《吕(lǚ )览(lǎn )》、《淮(huái )南(nán )》。”

《朱(zhū )子(zǐ )语(yǔ )类(lèi )》卷(juàn )一(yī )○三(sān ):“传(chuán )所(suǒ )以(yǐ )解(jiě )经(jīng )也(yě ),既(jì )通(tōng )其(qí )经(jīng ),则(zé )传(chuán )亦(yì )可(kě )无(wú )。”

姚(yáo )华(huá )《论(lùn )文(wén )后(hòu )编(biān )》:“解(jiě ),始(shǐ )《淮(huái )南(nán )鸿(hóng )烈(liè )解(jiě )》,《小(xiǎo )戴(dài )记(jì )》亦(yì )有(yǒu )《经(jīng )解(jiě )》,后(hòu )屡(lǚ )有(yǒu )解(jiě )诂(gǔ )之(zhī )作(zuò )。”

16.辩(biàn )解(jiě );推(tuī )辞(cí )的(de )理(lǐ )由(yóu )。

《汉(hàn )书(shū )·灌(guàn )夫(fū )传(chuán )》:“将(jiāng )军(jūn )乃(nǎi )肯(kěn )幸(xìng )临(lín )况(kuàng )魏(wèi )其(qí )侯(hóu ),夫(fū )安(ān )敢(gǎn )以(yǐ )服(fú )为(wéi )解(jiě )!”颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“解(jiě )谓(wèi )辞(cí )之(zhī )也(yě ),若(ruò )今(jīn )言(yán )分(fèn )疏(shū )矣(yǐ )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《南(nán )海(hǎi )神(shén )庙(miào )碑(bēi )》:“又(yòu )当(dāng )祀(sì )时(shí ),海(hǎi )常(cháng )多(duō )大(dà )风(fēng ),将(jiāng )往(wǎng )皆(jiē )忧(yōu )慼(qì ),既(jì )进(jìn ),观(guān )顾(gù )怖(bù )悸(jì ),故(gù )常(cháng )以(yǐ )疾(jí )为(wéi )解(jiě )。”

清(qīng )顾(gù )炎(yán )武(wǔ )《海(hǎi )上(shàng )行(háng )》:“欲(yù )往(wǎng )从(cóng )之(zhī ),水(shuǐ )波(bō )雷(léi )骇(hài )。几(jǐ )望(wàng )见(jiàn )之(zhī ),以(yǐ )风(fēng )为(wéi )解(jiě )。”

17.通(tōng )彻(chè );通(tōng )达(dá )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·秋(qiū )水(shuǐ )》:“且(qiě )彼(bǐ )方(fāng )跐(cī )黄(huáng )泉(quán ),而(ér )登(dēng )大(dà )皇(huáng ),无(wú )南(nán )无(wú )北(běi ),奭(shì )然(rán )四(sì )解(jiě ),瀹(yuè )于(yú )不(bú )测(cè );无(wú )东(dōng )无(wú )西(xī ),始(shǐ )于(yú )玄(xuán )冥(míng ),反(fǎn )于(yú )大(dà )通(tōng )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·原(yuán )道(dào )训(xùn )》:“是(shì )故(gù )一(yī )之(zhī )理(lǐ ),施(shī )四(sì )海(hǎi );一(yī )之(zhī )解(jiě ),际(jì )天(tiān )地(dì )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“解(jiě ),达(dá )也(yě )。”

18.多(duō )貌(mào )。参(cān )见(jiàn )“解(jiě )解(jiě )”。

19.休(xiū )止(zhǐ );停(tíng )止(zhǐ )。

《竹(zhú )书(shū )纪(jì )年(nián )》卷(juàn )下(xià ):“﹝穆(mù )王(wáng )﹞西(xī )征(zhēng )于(yú )青(qīng )鸟(niǎo )所(suǒ )解(jiě )。”

《艺(yì )文(wén )类(lèi )聚(jù )》卷(juàn )九(jiǔ )一(yī )引(yǐn )作(zuò )“西(xī )征(zhēng )至(zhì )于(yú )青(qīng )鸟(niǎo )之(zhī )所(suǒ )憩(qì )”。

《汉(hàn )书(shū )·五(wǔ )行(háng )志(zhì )上(shàng )》:“归(guī )狱(yù )不(bú )解(jiě ),兹(zī )谓(wèi )追(zhuī )非(fēi ),厥(jué )水(shuǐ )寒(hán ),杀(shā )人(rén )。追(zhuī )诛(zhū )不(bú )解(jiě ),兹(zī )谓(wèi )不(bú )理(lǐ ),厥(jué )水(shuǐ )五(wǔ )穀(yù )不(bú )收(shōu )。大(dà )败(bài )不(bú )解(jiě ),兹(zī )谓(wèi )皆(jiē )阴(yīn )。解(jiě ),舍(shě )也(yě )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù )引(yǐn )张(zhāng )晏(yàn )曰(yuē ):“解(jiě ),止(zhǐ )也(yě )。”

宋(sòng )杨(yáng )万(wàn )里(lǐ )《答(dá )朱(zhū )侍(shì )讲(jiǎng )》:“伏(fú )以(yǐ )春(chūn )事(shì )将(jiāng )中(zhōng ),苦(kǔ )雨(yǔ )未(wèi )解(jiě )。”

明(míng )高(gāo )启(qǐ )《松(sōng )隐(yǐn )居(jū )为(wéi )戴(dài )叔(shū )能(néng )赋(fù )》:“短(duǎn )褐(hè )长(zhǎng )鑱(chán )不(bú )解(jiě )耕(gēng ),茯(fú )苓(líng )作(zuò )食(shí )花(huā )为(wéi )酒(jiǔ )。”

20.道(dào )教(jiāo )语(yǔ )。谓(wèi )修(xiū )道(dào )者(zhě )死(sǐ )后(hòu ),魂(hún )魄(pò )脱(tuō )离(lí )形(xíng )骸(hái )而(ér )成(chéng )仙(xiān )。

《史(shǐ )记(jì )·封(fēng )禅(chán )书(shū )》:“﹝燕(yàn )人(rén )﹞为(wéi )方(fāng )僊(xiān )道(dào ),形(xíng )解(jiě )销(xiāo )化(huà )。”

裴(péi )駰(yīn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )服(fú )虔(qián )曰(yuē ):“尸(shī )解(jiě )也(yě )。”

《太(tài )平(píng )广(guǎng )记(jì )》卷(juàn )五(wǔ )八(bā )引(yǐn )前(qián )蜀(shǔ )杜(dù )光(guāng )庭(tíng )《集(jí )仙(xiān )录(lù )·魏(wèi )夫(fū )人(rén )》:“所(suǒ )谓(wèi )尸(shī )解(jiě )者(zhě ),假(jiǎ )形(xíng )而(ér )示(shì )死(sǐ ),非(fēi )真(zhēn )死(sǐ )也(yě )……白(bái )日(rì )解(jiě )者(zhě )为(wéi )上(shàng ),夜(yè )半(bàn )解(jiě )者(zhě )为(wéi )下(xià )。”

《醒(xǐng )世(shì )恒(héng )言(yán )·李(lǐ )道(dào )人(rén )独(dú )步(bù )云(yún )门(mén )》:“惟(wéi )有(yǒu )尸(shī )解(jiě )这(zhè )门(mén ),最(zuì )是(shì )不(bú )同(tóng )。随(suí )他(tā )五(wǔ )行(háng ),皆(jiē )可(kě )解(jiě )去(qù )。”参(cān )见(jiàn )“尸(shī )解(jiě )”。

21.消(xiāo )遣(qiǎn );消(xiāo )磨(mó )。参(cān )见(jiàn )“解(jiě )日(rì )”。

22.分(fèn )泌(mì )汗(hàn )液(yè );排(pái )泄(xiè )大(dà )小(xiǎo )便(biàn )。

汉(hàn )王(wáng )充(chōng )《论(lùn )衡(héng )·寒(hán )温(wēn )》:“人(rén )中(zhōng )于(yú )寒(hán ),饮(yǐn )药(yào )行(háng )解(jiě ),所(suǒ )苦(kǔ )稍(shāo )衰(shuāi );转(zhuǎn )为(wéi )温(wēn )疾(jí ),吞(tūn )发(fā )汗(hàn )之(zhī )丸(wán )而(ér )应(yīng )愈(yù )。”

宋(sòng )周(zhōu )密(mì )《齐(qí )东(dōng )野(yě )语(yǔ )·食(shí )牛(niú )报(bào )》:“昔(xī )年(nián )疾(jí )伤(shāng )寒(hán ),旬(xún )馀(yú )不(bú )解(jiě )……今(jīn )幸(xìng )汗(hàn )解(jiě )矣(yǐ )。”

《石(shí )点(diǎn )头(tóu )·莽(mǎng )书(shū )生(shēng )强(qiáng )图(tú )鸳(yuān )侣(lǚ )》:“﹝莲(lián )房(fáng )﹞随(suí )向(xiàng )假(jiǎ )山(shān )石(shí )畔(pàn ),蹲(dūn )下(xià )去(qù )小(xiǎo )解(jiě )。”

《警(jǐng )世(shì )通(tōng )言(yán )·赵(zhào )太(tài )祖(zǔ )千(qiān )里(lǐ )送(sòng )京(jīng )娘(niáng )》:“于(yú )路(lù )只(zhī )推(tuī )腹(fù )痛(tòng )难(nán )忍(rěn ),几(jǐ )遍(biàn )要(yào )解(jiě )。”

23.乐(lè )曲(qǔ )、诗(shī )歌(gē )或(huò )文(wén )章(zhāng )的(de )章(zhāng )节(jiē )。

晋(jìn )崔(cuī )豹(bào )《古(gǔ )今(jīn )注(zhù )·音(yīn )乐(lè )》:“李(lǐ )延(yán )年(nián )因(yīn )胡(hú )曲(qǔ ),更(gèng )进(jìn )新(xīn )声(shēng )二(èr )十(shí )八(bā )解(jiě )。”

唐(táng )温(wēn )庭(tíng )筠(jūn )《西(xī )州(zhōu )曲(qǔ )》:“一(yī )弹(dàn )三(sān )四(sì )解(jiě ),掩(yǎn )抑(yì )似(sì )含(hán )情(qíng )。”

宋(sòng )姜(jiāng )夔(kuí )《凄(qī )凉(liáng )犯(fàn )》词(cí )序(xù ):“予(yǔ )客(kè )居(jū )阖(hé )户(hù ),时(shí )闻(wén )马(mǎ )嘶(sī ),出(chū )城(chéng )四(sì )顾(gù ),则(zé )荒(huāng )烟(yān )野(yě )草(cǎo ),不(bú )胜(shèng )凄(qī )黯(àn ),乃(nǎi )着(zhe )此(cǐ )解(jiě )。”

明(míng )方(fāng )孝(xiào )孺(rú )《读(dú )〈汲(jí )冢(zhǒng )周(zhōu )书(shū )〉》:“《汲(jí )冢(zhǒng )周(zhōu )书(shū )》十(shí )卷(juàn )七(qī )十(shí )解(jiě )。”

24.文(wén )体(tǐ )名(míng )。其(qí )文(wén )以(yǐ )辨(biàn )释(shì )疑(yí )惑(huò ),解(jiě )剥(bāo )纷(fēn )难(nán )为(wéi )主(zhǔ ),属(shǔ )论(lùn )辩(biàn )类(lèi )。

晋(jìn )张(zhāng )华(huá )《博(bó )物(wù )志(zhì )》卷(juàn )四(sì ):“贤(xián )者(zhě )着(zhe )述(shù )曰(yuē )传(chuán )、曰(yuē )记(jì )、曰(yuē )章(zhāng )句(jù )、曰(yuē )解(jiě )、曰(yuē )论(lùn )、曰(yuē )读(dú )。”

明(míng )徐(xú )师(shī )曾(céng )《文(wén )体(tǐ )明(míng )辨(biàn )序(xù )说(shuō )·论(lùn )》:“夫(fū )文(wén )有(yǒu )答(dá )有(yǒu )解(jiě ),已(yǐ )各(gè )自(zì )为(wéi )一(yī )体(tǐ ),统(tǒng )不(bú )明(míng )言(yán )其(qí )体(tǐ ),而(ér )概(gài )谓(wèi )之(zhī )论(lùn ),岂(qǐ )不(bú )误(wù )哉(zāi )?”

25.卦(guà )名(míng )。六(liù )十(shí )四(sì )卦(guà )之(zhī )一(yī ),取(qǔ )缓(huǎn )解(jiě )之(zhī )义(yì )。

《易(yì )·解(jiě )》:“解(jiě ),利(lì )西(xī )南(nán ),无(wú )所(suǒ )往(wǎng )。其(qí )来(lái )复(fù )吉(jí ),有(yǒu )攸(yōu )往(wǎng ),夙(sù )吉(jí )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“解(jiě )者(zhě ),卦(guà )名(míng )也(yě )……《序(xù )卦(guà )》云(yún ):‘物(wù )不(bú )可(kě )以(yǐ )终(zhōng )难(nán ),故(gù )受(shòu )之(zhī )以(yǐ )解(jiě )。解(jiě )者(zhě ),缓(huǎn )也(yě )。’然(rán )则(zé )解(jiě )者(zhě )险(xiǎn )难(nán )解(jiě )释(shì ),物(wù )情(qíng )舒(shū )缓(huǎn ),故(gù )为(wéi )解(jiě )也(yě )。”

26.(又(yòu )读(dú )xiè)武(wǔ )术(shù )用(yòng )语(yǔ )。招(zhāo )架(jià );抵(dǐ )抗(kàng )。

宋(sòng )文(wén )莹(yíng )《玉(yù )壶(hú )清(qīng )话(huà )》卷(juàn )一(yī ):“昱(yù )(钱(qián )昱(yù ))轻(qīng )便(biàn )美(měi )秀(xiù ),太(tài )祖(zǔ )授(shòu )禅(chán ),伯(bó )父(fù )俶(chù )遣(qiǎn )持(chí )贡(gòng )入(rù )阙(què ),赐(cì )后(hòu )苑(yuàn )宴(yàn )射(shè )。时(shí )江(jiāng )南(nán )使(shǐ )者(zhě )已(yǐ )先(xiān )中(zhōng )的(de ),令(lìng )昱(yù )解(jiě )之(zhī ),应(yīng )弦(xián )而(ér )中(zhōng )。”

元(yuán )无(wú )名(míng )氏(shì )《射(shè )柳(liǔ )捶(chuí )丸(wán )》第(dì )三(sān )摺(zhé ):“把(bǎ )钢(gāng )刀(dāo )举(jǔ )起(qǐ ),觑(qù )箇(gè )明(míng )白(bái )。他(tā )可(kě )便(biàn )难(nán )措(cuò )手(shǒu ),忙(máng )架(jià )解(jiě )。”

27.(又(yòu )读(dú )xiè)武(wǔ )术(shù )用(yòng )语(yǔ )。套(tào )数(shù )。

元(yuán )无(wú )名(míng )氏(shì )《独(dú )角(jiǎo )牛(niú )》第(dì )二(èr )摺(zhé ):“你(nǐ )看(kàn )我(wǒ )横(héng )里(lǐ )丢(diū ),竖(shù )里(lǐ )砍(kǎn ),往(wǎng )上(shàng )兜(dōu ),往(wǎng )下(xià )抛(pāo )……马(mǎ )前(qián )剑(jiàn )扑(pū )手(shǒu )有(yǒu )三(sān )十(shí )解(jiě )。”

《封(fēng )神(shén )演(yǎn )义(yì )》第(dì )三(sān )三(sān )回(huí ):“﹝黄(huáng )天(tiān )禄(lù )﹞在(zài )马(mǎ )上(shàng )卖(mài )一(yī )个(gè )名(míng )解(jiě ),唤(huàn )做(zuò )‘丹(dān )凤(fèng )入(rù )崑(kūn )崙(lún )’,一(yī )枪(qiāng )正(zhèng )刺(cì )中(zhōng )余(yú )化(huà )左(zuǒ )腿(tuǐ )。”

28.能(néng )够(gòu );会(huì )。

晋(jìn )陶(táo )潜(qián )《九(jiǔ )日(rì )闲(xián )居(jū )》诗(shī ):“酒(jiǔ )能(néng )祛(qū )百(bǎi )虑(lǜ ),菊(jú )解(jiě )制(zhì )穨(tuí )龄(líng )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )简(jiǎn )文(wén )帝(dì )《棹(zhào )歌(gē )行(háng )》:“风(fēng )生(shēng )解(jiě )刺(cì )浪(làng ),水(shuǐ )深(shēn )能(néng )捉(zhuō )船(chuán )。”

唐(táng )李(lǐ )白(bái )《月(yuè )下(xià )独(dú )酌(zhuó )》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“月(yuè )既(jì )不(bú )解(jiě )饮(yǐn ),影(yǐng )徒(tú )随(suí )我(wǒ )身(shēn )。”

元(yuán )戴(dài )善(shàn )夫(fū )《风(fēng )光(guāng )好(hǎo )》第(dì )三(sān )摺(zhé ):“古(gǔ )人(rén )云(yún )十(shí )年(nián )不(bú )识(shí )君(jūn )王(wáng )面(miàn ),始(shǐ )信(xìn )婵(chán )娟(juān )解(jiě )误(wù )人(rén )。”

29.量(liàng )词(cí )。回(huí );次(cì )。

元(yuán )马(mǎ )致(zhì )远(yuǎn )《集(jí )贤(xián )宾(bīn )·思(sī )情(qíng )》套(tào )曲(qǔ ):“听(tīng )夜(yè )雨(yǔ )无(wú )情(qíng ),哨(shào )纱(shā )窗(chuāng )紧(jǐn )慢(màn )有(yǒu )三(sān )千(qiān )解(jiě )。”

元(yuán )吴(wú )昌(chāng )龄(líng )《张(zhāng )天(tiān )师(shī )》第(dì )四(sì )摺(zhé ):“惹(rě )下(xià )场(chǎng )横(héng )祸(huò )飞(fēi )灾(zāi ),怎(zěn )支(zhī )吾(wú )这(zhè )一(yī )解(jiě )。”

30.数(shù )学(xué )名(míng )词(cí )。代(dài )数(shù )方(fāng )程(chéng )中(zhōng )未(wèi )知(zhī )数(shù )的(de )值(zhí )。

31.数(shù )学(xué )名(míng )词(cí )。演(yǎn )算(suàn )方(fāng )程(chéng )式(shì );求(qiú )方(fāng )程(chéng )式(shì )中(zhōng )未(wèi )知(zhī )数(shù )的(de )值(zhí )。

鲁(lǔ )迅(xùn )《坟(fén )·科(kē )学(xué )史(shǐ )教(jiāo )篇(piān )》:“治(zhì )几(jǐ )何(hé )者(zhě ),能(néng )以(yǐ )至(zhì )简(jiǎn )之(zhī )名(míng )理(lǐ ),会(huì )解(jiě )定(dìng )理(lǐ )之(zhī )繁(fán )多(duō )。”

II

jiè

ㄐ〡ㄝˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》古(gǔ )隘(ài )切(qiē ),去(qù )卦(guà ),见(jiàn )。〕

1.古(gǔ )代(dài )下(xià )级(jí )向(xiàng )上(shàng )级(jí )行(háng )文(wén )报(bào )告(gào )。

《宋(sòng )书(shū )·礼(lǐ )志(zhì )二(èr )》:“宋(sòng )孝(xiào )武(wǔ )帝(dì )孝(xiào )建(jiàn )三(sān )年(nián )八(bā )月(yuè )戊(wù )子(zǐ ),有(yǒu )司(sī )奏(zòu ):‘云(yún )杜(dù )国(guó )解(jiě )称(chēng )国(guó )子(zǐ )檀(tán )和(hé )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )亲(qīn )王(wáng ),求(qiú )除(chú )太(tài )夫(fū )人(rén )。’”

《魏(wèi )书(shū )·韩(hán )显(xiǎn )宗(zōng )传(chuán )》:“近(jìn )虽(suī )仰(yǎng )凭(píng )威(wēi )灵(líng ),得(dé )摧(cuī )丑(chǒu )虏(lǔ ),兵(bīng )寡(guǎ )力(lì )弱(ruò ),擒(qín )斩(zhǎn )不(bú )多(duō )。脱(tuō )复(fù )高(gāo )曳(yè )长(zhǎng )缣(jiān ),虚(xū )张(zhāng )功(gōng )捷(jié ),尤(yóu )而(ér )效(xiào )之(zhī ),其(qí )罪(zuì )弥(mí )甚(shèn )。臣(chén )所(suǒ )以(yǐ )歛(liǎn )毫(háo )卷(juàn )帛(bó ),解(jiě )上(shàng )而(ér )已(yǐ )。”

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·齐(qí )明(míng )帝(dì )建(jiàn )武(wǔ )四(sì )年(nián )》引(yǐn )此(cǐ )文(wén ),胡(hú )三(sān )省(shěng )注(zhù )曰(yuē ):“丁(dīng )度(dù )《集(jí )韵(yùn )》:解(jiě ),居(jū )隘(ài )翻(fān ),闻(wén )上(shàng )也(yě )。上(shàng ),时(shí )掌(zhǎng )翻(fān )。自(zì )下(xià )而(ér )闻(wén )于(yú )上(shàng )谓(wèi )之(zhī )上(shàng )。”

宋(sòng )赵(zhào )彦(yàn )卫(wèi )《云(yún )麓(lù )漫(màn )钞(chāo )》卷(juàn )四(sì ):“官(guān )府(fǔ )多(duō )用(yòng )申(shēn )解(jiě )二(èr )字(zì )……词(cí )人(rén )上(shàng )于(yú )其(qí )长(zhǎng )曰(yuē )解(jiě )。”

2.唐(táng )宋(sòng )时(shí ),凡(fán )举(jǔ )进(jìn )士(shì )者(zhě ),皆(jiē )由(yóu )州(zhōu )县(xiàn )地(dì )方(fāng )推(tuī )荐(jiàn )发(fā )送(sòng )入(rù )京(jīng ),称(chēng )为(wéi )“解(jiě )”。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·令(lìng )狐(hú )滈(hào )传(chuán )》:“滈(hào )未(wèi )尝(cháng )举(jǔ )进(jìn )士(shì ),而(ér )妄(wàng )言(yán )已(yǐ )解(jiě ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )谓(wèi )无(wú )解(jiě )及(jí )第(dì ),不(bú )已(yǐ )罔(wǎng )乎(hū )?”宋(sòng )赵(zhào )彦(yàn )卫(wèi )《云(yún )麓(lù )漫(màn )钞(chāo )》卷(juàn )四(sì ):“官(guān )府(fǔ )多(duō )用(yòng )申(shēn )解(jiě )二(èr )字(zì )……士(shì )人(rén )获(huò )乡(xiāng )荐(jiàn )亦(yì )曰(yuē )得(dé )解(jiě )。”

金(jīn )王(wáng )仲(zhòng )达(dá )《送(sòng )客(kè )》诗(shī ):“措(cuò )足(zú )疑(yí )无(wú )地(dì ),扪(mén )心(xīn )幸(xìng )有(yǒu )天(tiān ),故(gù )人(rén )成(chéng )解(jiě )后(hòu ),残(cán )喘(chuǎn )见(jiàn )哀(āi )怜(lián )。”

《续(xù )资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·宋(sòng )高(gāo )宗(zōng )绍(shào )兴(xìng )十(shí )二(èr )年(nián )》:“是(shì )举(jǔ ),两(liǎng )浙(zhè )转(zhuǎn )运(yùn )司(sī )秋(qiū )试(shì )举(jǔ )人(rén ),凡(fán )解(jiě )二(èr )百(bǎi )八(bā )人(rén )。”

3.押(yā )送(sòng )。

宋(sòng )沉(chén )俶(chù )《谐(xié )史(shǐ )》:“一(yī )日(rì )所(suǒ )属(shǔ ),解(jiě )一(yī )贼(zéi )至(zhì ),谓(wèi )此(cǐ )即(jí )‘我(wǒ )来(lái )也(yě )’。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )五(wǔ ):“次(cì )日(rì )捕(bǔ )人(rén )已(yǐ )将(jiāng )江(jiāng )溶(róng )解(jiě )到(dào )捕(bǔ )厅(tīng )。”

太(tài )平(píng )天(tiān )国(guó )洪(hóng )秀(xiù )全(quán )《防(fáng )守(shǒu )浦(pǔ )口(kǒu )诏(zhào )》:“徵(zhēng )办(bàn )粮(liáng )饷(xiǎng ),源(yuán )源(yuán )解(jiě )京(jīng )。”

4.指(zhǐ )被(bèi )押(yā )送(sòng )的(de )钱(qián )粮(liáng )。

宋(sòng )叶(yè )适(shì )《运(yùn )使(shǐ )王(wáng )公(gōng )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“为(wéi )部(bù )内(nèi )损(sǔn )积(jī )逋(bū ),减(jiǎn )月(yuè )解(jiě ),广(guǎng )德(dé )赈(zhèn )飢(jī ),宣(xuān )州(zhōu )、南(nán )康(kāng )修(xiū )学(xué )养(yǎng )士(shì )费(fèi )皆(jiē )自(zì )出(chū )。”

5.代(dài )称(chēng )解(jiě )差(chà )。

清(qīng )周(zhōu )亮(liàng )工(gōng )《书(shū )影(yǐng )》卷(juàn )八(bā ):“至(zhì )德(dé )州(zhōu ),见(jiàn )道(dào )旁(páng )有(yǒu )捕(bǔ )贼(zéi )勾(gōu )当(dāng )与(yǔ )州(zhōu )解(jiě )相(xiàng )譟(zào )。”

6.典(diǎn )押(yā );押(yā )当(dāng )。

明(míng )高(gāo )明(míng )《琵(pí )琶(pá )记(jì )·张(zhāng )公(gōng )遇(yù )使(shǐ )》:“亏(kuī )他(tā )媳(xí )妇(fù )相(xiàng )看(kàn )待(dài ),把(bǎ )衣(yī )服(fú )和(hé )钗(chāi )梳(shū )都(dōu )解(jiě )。”

《初(chū )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )三(sān ):“六(liù )老(lǎo )只(zhī )得(dé )东(dōng )挪(nuó )西(xī )凑(còu ),寻(xún )了(le )几(jǐ )件(jiàn )衣(yī )饰(shì )之(zhī )类(lèi ),往(wǎng )典(diǎn )舖(pù )中(zhōng )解(jiě )了(le )几(jǐ )十(shí )两(liǎng )银(yín )子(zǐ )。”参(cān )见(jiàn )“解(jiě )库(kù )”。

7.租(zū )赁(lìn )。

《清(qīng )平(píng )山(shān )堂(táng )话(huà )本(běn )·杨(yáng )温(wēn )拦(lán )路(lù )虎(hǔ )传(chuán )》:“天(tiān )色(sè )已(yǐ )晚(wǎn ),杨(yáng )三(sān )官(guān )人(rén )同(tóng )那(nà )妻(qī )子(zǐ )和(hé )当(dāng )直(zhí )去(qù )客(kè )店(diàn ),解(jiě )一(yī )房(fáng )歇(xiē )泊(bó )。”

《警(jǐng )世(shì )通(tōng )言(yán )·万(wàn )秀(xiù )娘(niáng )仇(chóu )报(bào )山(shān )亭(tíng )儿(ér )》:“当(dāng )日(rì )天(tiān )色(sè )晚(wǎn ),见(jiàn )一(yī )所(suǒ )客(kè )店(diàn ),姊(zǐ )妹(mèi )两(liǎng )人(rén )解(jiě )了(le )房(fáng ),讨(tǎo )些(xiē )饭(fàn )喫(kài )了(le )。”

8.交(jiāo )付(fù )。

《二(èr )十(shí )年(nián )目(mù )睹(dǔ )之(zhī )怪(guài )现(xiàn )状(zhuàng )》第(dì )五(wǔ )四(sì )回(huí ):“查(chá )察(chá )起(qǐ )来(lái ),才(cái )知(zhī )道(dào )起(qǐ )先(xiān )那(nà )个(gè )文(wén )书(shū )是(shì )假(jiǎ )的(de )。只(zhī )得(dé )另(lìng )外(wài )筹(chóu )了(le )款(kuǎn )项(xiàng )解(jiě )了(le )过(guò )去(qù )。”

叶(yè )圣(shèng )陶(táo )《多(duō )收(shōu )了(le )三(sān )五(wǔ )斗(dòu )》:“逃(táo )荒(huāng )去(qù ),债(zhài )也(yě )赖(lài )了(le ),会(huì )钱(qián )也(yě )不(bú )用(yòng )解(jiě )了(le ),好(hǎo )计(jì )策(cè ),我(wǒ )们(men )一(yī )块(kuài )儿(ér )去(qù )!”

III

xiè

ㄒ〡ㄝˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》胡(hú )懈(xiè )切(qiē ),去(qù )卦(guà ),见(jiàn )。〕

〔《广(guǎng )韵(yùn )》胡(hú )买(mǎi )切(qiē ),上(shàng )蟹(xiè ),匣(xiá )。〕

1.物(wù )体(tǐ )相(xiàng )连(lián )接(jiē )的(de )地(dì )方(fāng )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·考(kǎo )工(gōng )记(jì )·弓(gōng )人(rén )》:“今(jīn )夫(fū )茭(jiāo )解(jiě )中(zhōng )有(yǒu )变(biàn )焉(yān ),故(gù )挍(jiāo )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“茭(jiāo )解(jiě )谓(wèi )接(jiē )中(zhōng )也(yě )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“言(yán )茭(jiāo )解(jiě )中(zhōng ),谓(wèi )弓(gōng )隈(wēi )与(yǔ )弓(gōng )箫(xiāo )角(jiǎo )接(jiē )之(zhī )处(chù )。”

2.指(zhǐ )关(guān )节(jiē )、骨(gǔ )骼(gé )相(xiàng )连(lián )接(jiē )的(de )地(dì )方(fāng )。

《汉(hàn )书(shū )·贾(jiǎ )谊(yì )传(chuán )》:“屠(tú )牛(niú )坦(tǎn )一(yī )朝(cháo )解(jiě )十(shí )二(èr )牛(niú ),而(ér )芒(máng )刃(rèn )不(bú )顿(dùn )者(zhě ),所(suǒ )排(pái )击(jī )剥(bāo )割(gē ),皆(jiē )众(zhòng )理(lǐ )解(jiě )也(yě )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“解(jiě ),支(zhī )节(jiē )也(yě )。音(yīn )胡(hú )懈(xiè )反(fǎn )。”

3.通(tōng )“懈(xiè )”。

《诗(shī )·鲁(lǔ )颂(sòng )·閟(bì )宫(gōng )》:“春(chūn )秋(qiū )匪(fěi )解(jiě ),享(xiǎng )祀(sì )不(bú )忒(tuī )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·弟(dì )子(zǐ )则(zé )》:“一(yī )此(cǐ )不(bú )解(jiě ),是(shì )谓(wèi )学(xué )则(zé )。”

《史(shǐ )记(jì )·留(liú )侯(hóu )世(shì )家(jiā )》:“不(bú )从(cóng )必(bì )危(wēi ),不(bú )如(rú )因(yīn )其(qí )解(jiě )击(jī )之(zhī )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“谓(wèi )卒(zú )将(jiāng )离(lí )心(xīn )而(ér )懈(xiè )怠(dài )。”

宋(sòng )洪(hóng )迈(mài )《容(róng )斋(zhāi )三(sān )笔(bǐ )·钟(zhōng )鼎(dǐng )铭(míng )识(shí )》:“孔(kǒng )悝(kuī )鼎(dǐng )铭(míng )曰(yuē )‘其(qí )勤(qín )公(gōng )家(jiā ),夙(sù )夜(yè )不(bú )解(jiě )。’”

4.通(tōng )“廨(xiè )”。参(cān )见(jiàn )“解(jiě )署(shǔ )”。

5.通(tōng )“嶰(jiè )”。山(shān )间(jiān )沟(gōu )壑(hè )。

6.通(tōng )“蟹(xiè )”。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·恃(shì )君(jūn )》:“非(fēi )滨(bīn )之(zhī )东(dōng ),夷(yí )秽(huì )之(zhī )乡(xiāng ),大(dà )解(jiě )、陵(líng )鱼(yú )。”

7.通(tōng )“澥(xiè )”。

《汉(hàn )书(shū )·扬(yáng )雄(xióng )传(chuán )下(xià )》:“譬(pì )若(ruò )江(jiāng )湖(hú )之(zhī )雀(què ),勃(bó )解(jiě )之(zhī )鸟(niǎo )。”

8.通(tōng )“獬(xiè )”。参(cān )见(jiàn )“解(jiě )豸(zhì )”。

9.通(tōng )“邂(xiè )”。参(cān )见(jiàn )“解(jiě )逅(hòu )”。

10.古(gǔ )地(dì )名(míng )。

春(chūn )秋(qiū )周(zhōu )畿(jī )内(nèi )地(dì )。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )二(èr )十(shí )二(èr )年(nián )》:“王(wáng )师(shī )军(jūn )于(yú )氾(fán ),于(yú )解(jiě )。”

杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù ):“解(jiě ),杜(dù )云(yún ):‘洛(luò )阳(yáng )西(xī )南(nán )有(yǒu )大(dà )解(jiě )、小(xiǎo )解(jiě )。’据(jù )《续(xù )汉(hàn )书(shū )·郡(jùn )国(guó )志(zhì )》,大(dà )解(jiě )城(chéng )在(zài )洛(luò )阳(yáng )南(nán ),小(xiǎo )解(jiě )城(chéng )在(zài )洛(luò )阳(yáng )西(xī )南(nán )。”

11.姓(xìng )。

春(chūn )秋(qiū )晋(jìn )有(yǒu )解(jiě )狐(hú )。见(jiàn )《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )三(sān )年(nián )》。

阅读:4384

●解(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库