皇【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 皇

皇(huáng )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):9画(huà );

I

huáng

ㄏㄨㄤˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》胡(hú )光(guāng )切(qiē ),平(píng )唐(táng ),匣(xiá )。〕

1.大(dà )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·皇(huáng )矣(yǐ )》:“皇(huáng )矣(yǐ )上(shàng )帝(dì ),临(lín )下(xià )有(yǒu )赫(hè )。”

毛(máo )传(chuán ):“皇(huáng ),大(dà )。”

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·祭(jì )公(gōng )》:“汝(rǔ )其(qí )皇(huáng )敬(jìng )哉(zāi )!”孔(kǒng )晁(cháo )注(zhù ):“皇(huáng ),大(dà )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )颜(yán )延(yán )之(zhī )《宋(sòng )南(nán )郊(jiāo )登(dēng )歌(gē )·迎(yíng )送(sòng )神(shén )歌(gē )》:“维(wéi )圣(shèng )飨(xiǎng )帝(dì ),维(wéi )孝(xiào )飨(xiǎng )亲(qīn )。皇(huáng )乎(hū )备(bèi )矣(yǐ ),有(yǒu )事(shì )上(shàng )春(chūn )。”

太(tài )平(píng )天(tiān )国(guó )洪(hóng )仁(rén )玕(gān )《英(yīng )杰(jié )归(guī )真(zhēn )》:“盖(gài )大(dà )而(ér )无(wú )外(wài )谓(wèi )之(zhī )皇(huáng ),超(chāo )乎(hū )万(wàn )权(quán )之(zhī )上(shàng )、主(zhǔ )宰(zǎi )天(tiān )地(dì )人(rén )万(wàn )物(wù )谓(wèi )之(zhī )帝(dì )。”

2.指(zhǐ )天(tiān )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·文(wén )王(wáng )》:“思(sī )皇(huáng )多(duō )士(shì ),生(shēng )此(cǐ )王(wáng )国(guó )。”

毛(máo )传(chuán ):“皇(huáng ),天(tiān )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·离(lí )骚(sāo )》:“皇(huáng )剡(yǎn )剡(yǎn )其(qí )扬(yáng )灵(líng )兮(xī ),告(gào )予(yǔ )以(yǐ )吉(jí )故(gù )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“皇(huáng ),皇(huáng )天(tiān )也(yě )。”

汉(hàn )应(yīng )劭(shào )《风(fēng )俗(sú )通(tōng )·皇(huáng )霸(bà )·三(sān )皇(huáng )》:“皇(huáng )者(zhě ),天(tiān );天(tiān )不(bú )言(yán ),四(sì )时(shí )行(háng )焉(yān ),百(bǎi )物(wù )生(shēng )焉(yān )。”

《文(wén )选(xuǎn )·陆(lù )倕(zhuì )〈新(xīn )漏(lòu )刻(kè )铭(míng )〉》:“配(pèi )皇(huáng )等(děng )极(jí ),为(wéi )世(shì )作(zuò )程(chéng )。”

吕(lǚ )向(xiàng )注(zhù ):“皇(huáng ),天(tiān )也(yě )。”

3.指(zhǐ )天(tiān )神(shén )。

《楚(chǔ )辞(cí )·远(yuǎn )游(yóu )》:“凤(fèng )皇(huáng )翼(yì )其(qí )承(chéng )旂(qí )兮(xī ),遇(yù )蓐(rù )收(shōu )乎(hū )西(xī )皇(huáng )。”

姜(jiāng )亮(liàng )夫(fū )校(xiào )注(zhù ):“西(xī )皇(huáng ),西(xī )方(fāng )天(tiān )神(shén )也(yě )。”

晋(jìn )葛(gě )洪(hóng )《神(shén )仙(xiān )传(chuán )·广(guǎng )成(chéng )子(zǐ )》:“得(dé )我(wǒ )道(dào )者(zhě )上(shàng )为(wéi )皇(huáng ),失(shī )吾(wú )道(dào )者(zhě )下(xià )为(wéi )士(shì )。”

4.君(jūn )主(zhǔ );帝(dì )王(wáng )。

《诗(shī )·周(zhōu )颂(sòng )·酌(zhuó )》:“于(yú )昭(zhāo )于(yú )天(tiān ),皇(huáng )以(yǐ )间(jiān )之(zhī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“皇(huáng ),君(jūn )也(yě )。”

汉(hàn )班(bān )固(gù )《白(bái )虎(hǔ )通(tōng )·爵(jué )》:“何(hé )以(yǐ )言(yán )皇(huáng )亦(yì )称(chēng )天(tiān )子(zǐ )也(yě )?以(yǐ )言(yán )其(qí )天(tiān )覆(fù )地(dì )载(zǎi )俱(jù )王(wáng )天(tiān )下(xià )也(yě )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )沉(chén )约(yuē )《梁(liáng )三(sān )朝(cháo )雅(yǎ )乐(lè )歌(gē )·雍(yōng )乐(lè )》:“百(bǎi )司(sī )警(jǐng )列(liè ),皇(huáng )在(zài )在(zài )陛(bì )。”

宋(sòng )孙(sūn )奕(yì )《履(lǚ )斋(zhāi )示(shì )儿(ér )编(biān )·总(zǒng )说(shuō )·皇(huáng )帝(dì )王(wáng )通(tōng )称(chēng )》:“皇(huáng ),可(kě )以(yǐ )谓(wèi )之(zhī )帝(dì ),《月(yuè )令(lìng )》云(yún )‘其(qí )帝(dì )大(dà )皞(hào )是(shì )也(yě )’;亦(yì )可(kě )以(yǐ )谓(wèi )之(zhī )王(wáng ),《礼(lǐ )运(yùn )》云(yún )‘昔(xī )者(zhě )先(xiān )王(wáng )未(wèi )有(yǒu )宫(gōng )室(shì )’是(shì )也(yě )。”

刘(liú )成(chéng )禺(yú )《洪(hóng )宪(xiàn )纪(jì )事(shì )诗(shī )》之(zhī )一(yī )四(sì )九(jiǔ ):“异(yì )代(dài )逋(bū )臣(chén )今(jīn )老(lǎo )大(dà ),狂(kuáng )书(shū )衣(yī )带(dài )话(huà )前(qián )皇(huáng )。”

5.旧(jiù )时(shí )对(duì )封(fēng )建(jiàn )王(wáng )朝(cháo )的(de )尊(zūn )称(chēng )。

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·时(shí )序(xù )》:“暨(jì )皇(huáng )齐(qí )驭(yù )宝(bǎo ),运(yùn )集(jí )休(xiū )明(míng )。”

明(míng )徐(xú )渭(wèi )《牡(mǔ )丹(dān )赋(fù )》:“兹(zī )上(shàng )代(dài )之(zhī )无(wú )闻(wén ),始(shǐ )绝(jué )盛(shèng )乎(hū )皇(huáng )唐(táng )。”

6.对(duì )先(xiān )代(dài )的(de )敬(jìng )称(chēng )。亦(yì )作(zuò )皇(huáng )考(kǎo )的(de )省(shěng )称(chēng )。

《楚(chǔ )辞(cí )·离(lí )骚(sāo )》:“皇(huáng )览(lǎn )揆(kuí )余(yú )于(yú )初(chū )度(dù )兮(xī ),肇(zhào )锡(xī )余(yú )以(yǐ )嘉(jiā )名(míng )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“皇(huáng ),皇(huáng )考(kǎo )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“皇(huáng )考(kǎo )”、“皇(huáng )妣(bǐ )”。

7.“煌(huáng )”的(de )古(gǔ )字(zì )。辉(huī )煌(huáng );庄(zhuāng )盛(shèng )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·采(cǎi )芑(qǐ )》:“服(fú )其(qí )命(mìng )服(fú ),朱(zhū )芾(fèi )斯(sī )皇(huáng )。”

毛(máo )传(chuán ):“皇(huáng ),犹(yóu )煌(huáng )煌(huáng )也(yě )。”

《仪(yí )礼(lǐ )·聘(pìn )礼(lǐ )》:“宾(bīn )入(rù )门(mén )皇(huáng ),升(shēng )堂(táng )让(ràng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“皇(huáng ),自(zì )庄(zhuāng )盛(shèng )也(yě )。”

汉(hàn )蔡(cài )邕(yōng )《独(dú )断(duàn )》卷(juàn )上(shàng ):“皇(huáng )者(zhě ),煌(huáng )也(yě )。盛(shèng )德(dé )煌(huáng )煌(huáng ),无(wú )所(suǒ )不(bú )照(zhào )。”

8.美(měi )好(hǎo )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·臣(chén )工(gōng )》:“于(yú )皇(huáng )来(lái )牟(móu ),将(jiāng )受(shòu )厥(jué )明(míng )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“皇(huáng ),训(xùn )为(wéi )美(měi )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“于(yú )皇(huáng ),歎(tàn )美(měi )之(zhī )辞(cí )。”

汉(hàn )扬(yáng )雄(xióng )《法(fǎ )言(yán )·孝(xiào )至(zhì )》:“尧(yáo )舜(shùn )之(zhī )道(dào )皇(huáng )兮(xī ),夏(xià )、殷(yīn )、周(zhōu )之(zhī )道(dào )将(jiāng )兮(xī )。”

李(lǐ )轨(guǐ )注(zhù ):“皇(huáng ),美(měi )。”

9.赞(zàn )美(měi );嘉(jiā )许(xǔ )。

《诗(shī )·周(zhōu )颂(sòng )·执(zhí )竞(jìng )》:“不(bú )显(xiǎn )成(chéng )康(kāng ),上(shàng )帝(dì )是(shì )皇(huáng )。”

毛(máo )传(chuán ):“皇(huáng ),美(měi )也(yě )。”

高(gāo )亨(hēng )注(zhù )“言(yán )上(shàng )帝(dì )嘉(jiā )美(měi )赞(zàn )许(xǔ )成(chéng )王(wáng )、康(kāng )王(wáng )。”

10.黄(huáng )白(bái )色(sè )。一(yī )说(shuō ),黄(huáng )色(sè )。

《诗(shī )·豳(bīn )风(fēng )·东(dōng )山(shān )》:“之(zhī )子(zǐ )于(yú )归(guī ),皇(huáng )驳(bó )其(qí )马(mǎ )。”

毛(máo )传(chuán ):“黄(huáng )白(bái )曰(yuē )皇(huáng )。”

11.指(zhǐ )毛(máo )色(sè )黄(huáng )白(bái )相(xiàng )杂(zá )的(de )马(mǎ )。

《诗(shī )·鲁(lǔ )颂(sòng )·駉(jiōng )》:“薄(báo )言(yán )駉(jiōng )者(zhě ),有(yǒu )驈(yù )有(yǒu )皇(huáng )。”

《说(shuō )文(wén )·马(mǎ )部(bù )》“驈(yù )”引(yǐn )《诗(shī )》作(zuò )“有(yǒu )驈(yù )有(yǒu )騜(huáng )”。

段(duàn )玉(yù )裁(cái )注(zhù ):“按(àn )《毛(máo )诗(shī )》作(zuò )‘皇(huáng )’,许(xǔ )无(wú )‘騜(huáng )’字(zì ),《字(zì )林(lín )》乃(nǎi )有(yǒu )之(zhī )。此(cǐ )‘騜(huáng )’后(hòu )人(rén )所(suǒ )改(gǎi )。

《韵(yùn )会(huì )》作(zuò )‘有(yǒu )皇(huáng )’,是(shì )也(yě )。

《尔(ěr )雅(yǎ )》作(zuò )‘黄(huáng )白(bái )騜(huáng )’亦(yì )是(shì )俗(sú )本(běn )。”

12.四(sì )面(miàn )无(wú )壁(bì )的(de )室(shì )或(huò )堂(táng )。

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·晋(jìn )愍(mǐn )帝(dì )建(jiàn )兴(xìng )二(èr )年(nián )》“浚(xùn )乃(nǎi )走(zǒu )出(chū )堂(táng )皇(huáng )”元(yuán )胡(hú )三(sān )省(shěng )注(zhù ):“堂(táng )无(wú )四(sì )壁(bì )曰(yuē )皇(huáng )。”

13.鸟(niǎo )名(míng )。“凰(huáng )”的(de )古(gǔ )字(zì )。传(chuán )说(shuō )中(zhōng )的(de )雌(cí )凤(fèng )。

《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )鸟(niǎo )》:“鶠(yǎn ),凤(fèng );雌(cí )其(qí )皇(huáng )。”

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《筝(zhēng )》诗(shī ):“火(huǒ )凤(fèng )有(yǒu )皇(huáng )求(qiú )不(bú )得(dé ),春(chūn )莺(yīng )无(wú )伴(bàn )啭(zhuàn )空(kōng )长(zhǎng )。”参(cān )见(jiàn )“皇(huáng )鸟(niǎo )”。

14.冠(guàn )名(míng )。

《礼(lǐ )记(jì )·王(wáng )制(zhì )》:“有(yǒu )虞(yú )氏(shì )皇(huáng )而(ér )祭(jì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“皇(huáng ),冕(miǎn )属(shǔ )也(yě ),画(huà )羽(yǔ )饰(shì )焉(yān )。”

15.草(cǎo )木(mù )之(zhī )花(huā )。

《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )言(yán )》:“华(huá ),皇(huáng )也(yě )。”

邢(xíng )昺(bǐng )疏(shū ):“草(cǎo )木(mù )之(zhī )华(huá )亦(yì )名(míng )皇(huáng )。”参(cān )见(jiàn )“皇(huáng )辜(gū )”。

16.同(tóng )“匡(kuāng )”。匡(kuāng )正(zhèng )。

《诗(shī )·豳(bīn )风(fēng )·破(pò )斧(fǔ )》:“周(zhōu )公(gōng )东(dōng )征(zhēng ),四(sì )国(guó )是(shì )皇(huáng )。”

毛(máo )传(chuán ):“皇(huáng ),匡(kuāng )也(yě )。”

《穆(mù )天(tiān )子(zǐ )传(chuán )》卷(juàn )五(wǔ ):“皇(huáng )我(wǒ )万(wàn )民(mín ),旦(dàn )夕(xī )勿(wù )忘(wàng )。”

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )二(èr )》:“是(shì )之(zhī )不(bú )果(guǒ )奉(fèng ),而(ér )暇(xiá )晋(jìn )是(shì )皇(huáng )。”

汪(wāng )远(yuǎn )孙(sūn )发(fā )正(zhèng ):“此(cǐ )皇(huáng )字(zì )亦(yì )当(dāng )作(zuò )匡(kuāng )字(zì )解(jiě )。

陈(chén )氏(shì )奂(huàn )曰(yuē ):‘暇(xiá )晋(jìn )是(shì )皇(huáng ),言(yán )不(bú )暇(xiá )匡(kuāng )晋(jìn )也(yě )。’《尔(ěr )雅(yǎ )》:‘皇(huáng ),匡(kuāng )正(zhèng )也(yě )。’故(gù )《白(bái )虎(hǔ )通(tōng )义(yì )》释(shì )皇(huáng )为(wéi )正(zhèng ),义(yì )同(tóng )。”

《隶(lì )释(shì )·汉(hàn )泰(tài )山(shān )都(dōu )尉(wèi )孔(kǒng )宙(zhòu )碑(bēi )》:“帝(dì )赖(lài )其(qí )勳(xūn ),民(mín )斯(sī )是(shì )皇(huáng )。”

17.用(yòng )同(tóng )“况(kuàng )”。连(lián )词(cí )。表(biǎo )示(shì )进(jìn )层(céng )的(de )意(yì )思(sī )。

《书(shū )·秦(qín )誓(shì )》:“我(wǒ )皇(huáng )多(duō )有(yǒu )之(zhī ),昧(mèi )昧(mèi )我(wǒ )思(sī )之(zhī )。”

《尚(shàng )书(shū )大(dà )传(chuán )·甫(fǔ )刑(xíng )》:“君(jūn )子(zǐ )之(zhī )于(yú )人(rén )也(yě ),有(yǒu )其(qí )语(yǔ )也(yě ),无(wú )不(bú )听(tīng )者(zhě );皇(huáng )于(yú )听(tīng )狱(yù )乎(hū )?”

18.通(tōng )“遑(huáng )”。闲(xián )暇(xiá );空(kōng )闲(xián )。

《礼(lǐ )记(jì )·表(biǎo )记(jì )》:“《国(guó )风(fēng )》曰(yuē ):‘我(wǒ )今(jīn )不(bú )阅(yuè ),皇(huáng )恤(xù )我(wǒ )后(hòu )。’终(zhōng )身(shēn )之(zhī )仁(rén )也(yě )。”今(jīn )本(běn )《诗(shī )·邶(bèi )风(fēng )·谷(gǔ )风(fēng )》作(zuò )“遑(huáng )”。

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“遑(huáng ),暇(xiá )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )七(qī )年(nián )》:“社(shè )稷(jì )之(zhī )不(bú )皇(huáng ),况(kuàng )能(néng )怀(huái )思(sī )君(jūn )德(dé )。”

《汉(hàn )书(shū )·董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )传(chuán )》:“朕(zhèn )获(huò )承(chéng )至(zhì )尊(zūn )休(xiū )德(dé ),传(chuán )之(zhī )亡(wáng )穷(qióng )而(ér )施(shī )之(zhī )罔(wǎng )极(jí ),任(rèn )大(dà )而(ér )守(shǒu )重(zhòng ),是(shì )以(yǐ )夙(sù )夜(yè )不(bú )皇(huáng )康(kāng )宁(níng )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《答(dá )戚(qī )郎(láng )中(zhōng )启(qǐ )》:“闻(wén )报(bào )之(zhī )晚(wǎn ),裁(cái )贺(hè )未(wèi )皇(huáng )。”

19.通(tōng )“惶(huáng )”。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·先(xiān )己(jǐ )》:“督(dū )听(tīng )则(zé )姦(jiān )塞(sāi )不(bú )皇(huáng )。”

俞(yú )樾(yuè )《诸(zhū )子(zǐ )平(píng )议(yì )·吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )》:“皇(huáng ),读(dú )为(wéi )惶(huáng )。谓(wèi )姦(jiān )邪(xié )闭(bì )塞(sāi ),不(bú )至(zhì )惶(huáng )惑(huò )也(yě )。”

20.古(gǔ )地(dì )名(míng )。在(zài )今(jīn )河(hé )南(nán )省(shěng )洛(luò )阳(yáng )市(shì )东(dōng ),巩(gǒng )县(xiàn )西(xī )南(nán )。

《春(chūn )秋(qiū )·昭(zhāo )公(gōng )二(èr )十(shí )二(èr )年(nián )》:“刘(liú )子(zǐ )单(dān )子(zǐ )以(yǐ )王(wáng )勐(měng )居(jū )于(yú )皇(huáng )。”

21.姓(xìng )。

春(chūn )秋(qiū )郑(zhèng )有(yǒu )皇(huáng )戌(xū )。见(jiàn )《左(zuǒ )传(chuán )·宣(xuān )公(gōng )十(shí )二(èr )年(nián )》。

II

w·ng

ㄨㄤˇ

〔《集(jí )韵(yùn )》羽(yǔ )两(liǎng )切(qiē ),上(shàng )养(yǎng ),云(yún )。〕

通(tōng )“暀(wǎng )”。

向(xiàng )往(wǎng )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·楚(chǔ )茨(cí )》:“先(xiān )祖(zǔ )是(shì )皇(huáng ),神(shén )保(bǎo )是(shì )飨(xiǎng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“皇(huáng ),暀(wǎng )也(yě )。先(xiān )祖(zǔ )以(yǐ )孝(xiào )子(zǐ )祀(sì )礼(lǐ )甚(shèn )明(míng )之(zhī )故(gù ),精(jīng )气(qì )归(guī )往(wǎng )之(zhī )。”

《文(wén )选(xuǎn )·潘(pān )岳(yuè )〈哀(āi )永(yǒng )逝(shì )文(wén )〉》:“是(shì )乎(hū )非(fēi )乎(hū )何(hé )皇(huáng )?趣(qù )一(yī )遇(yù )兮(xī )目(mù )中(zhōng )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“郑(zhèng )玄(xuán )《毛(máo )诗(shī )》笺(jiān )曰(yuē ):‘皇(huáng )之(zhī )言(yán )暀(wǎng )也(yě )。’又(yòu )曰(yuē ):‘暀(wǎng ),往(wǎng )也(yě )。’”

阅读:3143

●皇(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库