處【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 處

简(jiǎn )体(tǐ )处(chù )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):5画(huà );繁(fán )體(tǐ )處(chù )字(zì )筆(bǐ )畫(huà ):11畫(huà )。

(处(chù ),处(chù ))

I

ch·

ㄔㄨˇ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》昌(chāng )与(yǔ )切(qiē ),上(shàng )语(yǔ ),昌(chāng )。〕

1.居(jū )住(zhù );居(jū )于(yú ),处(chù )在(zài )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )下(xià )》:“上(shàng )古(gǔ )穴(xué )居(jū )而(ér )野(yě )处(chù ),后(hòu )世(shì )圣(shèng )人(rén )易(yì )之(zhī )以(yǐ )宫(gōng )室(shì )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·至(zhì )乐(lè )》:“鱼(yú )处(chù )水(shuǐ )而(ér )生(shēng ),人(rén )处(chù )水(shuǐ )而(ér )死(sǐ )。”

《史(shǐ )记(jì )·樗(chū )里(lǐ )子(zǐ )甘(gān )茂(mào )列(liè )传(chuán )》:“昔(xī )曾(céng )参(cān )之(zhī )处(chù )费(fèi ),鲁(lǔ )人(rén )有(yǒu )与(yǔ )曾(céng )参(cān )同(tóng )姓(xìng )名(míng )者(zhě )杀(shā )人(rén )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《江(jiāng )汉(hàn )答(dá )孟(mèng )郊(jiāo )》诗(shī ):“终(zhōng )宵(xiāo )处(chù )幽(yōu )室(shì ),华(huá )烛(zhú )光(guāng )烂(làn )烂(làn )。”

巴(bā )金(jīn )《家(jiā )》二(èr )五(wǔ ):“我(wǒ )看(kàn )你(nǐ )在(zài )旧(jiù )家(jiā )庭(tíng )里(lǐ )处(chù )得(dé )太(tài )久(jiǔ ),旧(jiù )习(xí )惯(guàn )染(rǎn )得(dé )太(tài )深(shēn )了(le )。”

2.居(jū )家(jiā )不(bú )仕(shì ),隐(yǐn )居(jū )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )上(shàng )》:“君(jūn )子(zǐ )之(zhī )道(dào ),或(huò )出(chū )或(huò )处(chù )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·万(wàn )章(zhāng )下(xià )》:“可(kě )以(yǐ )处(chù )而(ér )处(chù ),可(kě )以(yǐ )仕(shì )而(ér )仕(shì ),孔(kǒng )子(zǐ )也(yě )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《书(shū )信(xìn )集(jí )·致(zhì )章(zhāng )廷(tíng )谦(qiān )》:“居(jū )今(jīn )之(zhī )世(shì ),手(shǒu )头(tóu )略(luè )有(yǒu )馀(yú )裕(yù ),便(biàn )或(huò )出(chū )或(huò )处(chù ),自(zì )由(yóu )得(dé )多(duō )。”

3.指(zhǐ )女(nǚ )子(zǐ )居(jū )家(jiā )或(huò )未(wèi )嫁(jià )。参(cān )见(jiàn )“处(chù )女(nǚ )”。

4.安(ān )居(jū );安(ān )身(shēn )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·四(sì )牡(mǔ )》:“岂(qǐ )不(bú )怀(huái )归(guī ),王(wáng )事(shì )靡(mí )盬(gù ),不(bú )遑(huáng )启(qǐ )处(chù )。”

毛(máo )传(chuán ):“启(qǐ ),跪(guì );处(chù ),居(jū )。”

《史(shǐ )记(jì )·孝(xiào )文(wén )本(běn )纪(jì )》:“夫(fū )四(sì )荒(huāng )之(zhī )外(wài )不(bú )安(ān )其(qí )生(shēng ),封(fēng )畿(jī )之(zhī )内(nèi )勤(qín )劳(láo )不(bú )处(chù ),二(èr )者(zhě )之(zhī )咎(jiù ),皆(jiē )自(zì )于(yú )朕(zhèn )之(zhī )德(dé )薄(báo )而(ér )不(bú )能(néng )远(yuǎn )达(dá )也(yě )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·孔(kǒng )融(róng )传(chuán )》:“至(zhì )于(yú )一(yī )岁(suì )之(zhī )限(xiàn ),不(bú )合(hé )礼(lǐ )意(yì ),又(yòu )违(wéi )先(xiān )帝(dì )已(yǐ )然(rán )之(zhī )法(fǎ ),所(suǒ )未(wèi )敢(gǎn )处(chù )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“处(chù ),犹(yóu )安(ān )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《元(yuán )和(hé )圣(shèng )德(dé )》诗(shī ):“闢(pì )穷(qióng )见(jiàn )窘(jiǒng ),无(wú )地(dì )自(zì )处(chù )。”

5.留(liú ),留(liú )下(xià )。

《礼(lǐ )记(jì )·射(shè )义(yì )》:“公(gōng )罔(wǎng )之(zhī )裘(qiú )扬(yáng )觯(zhì )而(ér )语(yǔ )曰(yuē ):‘幼(yòu )壮(zhuàng )孝(xiào )弟(dì ),耆(qí )耋(dié )好(hǎo )礼(lǐ ),不(bú )从(cóng )流(liú )俗(sú ),脩(yǒu )身(shēn )以(yǐ )俟(sì )死(sǐ )者(zhě )不(bú )?在(zài )此(cǐ )位(wèi )也(yě )。’盖(gài )去(qù )者(zhě )半(bàn ),处(chù )者(zhě )半(bàn )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“处(chù ),犹(yóu )留(liú )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·樗(chū )里(lǐ )子(zǐ )甘(gān )茂(mào )列(liè )传(chuán )》:“苏(sū )代(dài )谓(wèi )齐(qí )愍(mǐn )王(wáng )曰(yuē ):‘夫(fū )甘(gān )茂(mào ),贤(xián )人(rén )也(yě )。今(jīn )秦(qín )赐(cì )之(zhī )上(shàng )卿(qīng ),以(yǐ )相(xiàng )印(yìn )迎(yíng )之(zhī )。

甘(gān )茂(mào )德(dé )王(wáng )之(zhī )赐(cì ),好(hǎo )为(wéi )王(wáng )臣(chén ),故(gù )辞(cí )而(ér )不(bú )往(wǎng )。今(jīn )王(wáng )何(hé )以(yǐ )礼(lǐ )之(zhī )?’齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):‘善(shàn )。即(jí )位(wèi )之(zhī )上(shàng )卿(qīng )而(ér )处(chù )之(zhī )。’”司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“处(chù ),犹(yóu )留(liú )也(yě )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《上(shàng )仁(rén )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )言(yán )事(shì )书(shū )》:“取(qǔ )之(zhī )既(jì )已(yǐ )详(xiáng ),使(shǐ )之(zhī )既(jì )已(yǐ )当(dāng ),处(chù )之(zhī )既(jì )已(yǐ )久(jiǔ ),至(zhì )其(qí )任(rèn )之(zhī )也(yě )又(yòu )专(zhuān )焉(yān )。”

6.自(zì )居(jū )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·审(shěn )分(fèn )》:“和(hé )而(ér )不(bú )矜(jīn ),成(chéng )而(ér )不(bú )处(chù )。”

唐(táng )李(lǐ )白(bái )《天(tiān )长(zhǎng )节(jiē )使(shǐ )鄂(è )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )韦(wéi )公(gōng )德(dé )政(zhèng )碑(bēi )》:“一(yī )麾(huī )而(ér )静(jìng )妖(yāo )氛(fēn ),成(chéng )功(gōng )不(bú )处(chù ),五(wǔ )让(ràng )而(ér )传(chuán )剑(jiàn )玺(xǐ ),德(dé )冠(guàn )乐(lè )推(tuī )。”

7.停(tíng )止(zhǐ ),止(zhǐ )歇(xiē )。

《易(yì )·小(xiǎo )畜(chù )》:“既(jì )雨(yǔ )既(jì )处(chù )。”

程(chéng )颐(yí )传(chuán ):“既(jì )处(chù ),既(jì )止(zhǐ )也(yě )。”

《大(dà )戴(dài )礼(lǐ )记(jì )·诰(gào )志(zhì )》:“川(chuān )谷(gǔ )不(bú )处(chù ),深(shēn )渊(yuān )不(bú )涸(hé )。”

《汉(hàn )书(shū )·叙(xù )传(chuán )上(shàng )》:“浑(hún )元(yuán )运(yùn )物(wù ),流(liú )不(bú )处(chù )兮(xī )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“浑(hún )元(yuán ),天(tiān )地(dì )之(zhī )气(qì )也(yě );处(chù ),止(zhǐ )也(yě )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·祝(zhù )盟(méng )》:“‘夙(sù )兴(xìng )夜(yè )处(chù )’,言(yán )于(yú )祔(fù )庙(miào )之(zhī )祝(zhù )。”

8.对(duì )待(dài )。

《礼(lǐ )记(jì )·檀(tán )弓(gōng )下(xià )》:“﹝颜(yán )渊(yuān )﹞谓(wèi )子(zǐ )路(lù )曰(yuē ):‘何(hé )以(yǐ )处(chù )我(wǒ )?’”

《荀(xún )子(zǐ )·非(fēi )相(xiàng )》:“谈(tán )说(shuō )之(zhī )术(shù ),矜(jīn )庄(zhuāng )以(yǐ )莅(lì )之(zhī ),端(duān )诚(chéng )以(yǐ )处(chù )之(zhī ),坚(jiān )彊(jiāng )以(yǐ )持(chí )之(zhī )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《与(yǔ )袁(yuán )相(xiàng )公(gōng )书(shū )》:“诸(zhū )弟(dì )皆(jiē )优(yōu )赡(shàn )有(yǒu )馀(yú ),而(ér )宗(zōng )师(shī )妻(qī )子(zǐ )常(cháng )寒(hán )露(lù )飢(jī )馁(něi ),宗(zōng )师(shī )怡(yí )然(rán )处(chù )之(zhī ),无(wú )有(yǒu )难(nán )色(sè )。”

巴(bā )金(jīn )《家(jiā )》九(jiǔ ):“这(zhè )些(xiē )日(rì )子(zǐ )来(lái )他(tā )对(duì )于(yú )任(rèn )何(hé )大(dà )事(shì )小(xiǎo )事(shì )差(chà )不(bú )多(duō )都(dōu )是(shì )以(yǐ )平(píng )静(jìng )的(de )态(tài )度(dù )处(chù )之(zhī )的(de )。”

9.相(xiàng )处(chù ),交(jiāo )往(wǎng )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·黄(huáng )鸟(niǎo )》:“此(cǐ )邦(bāng )之(zhī )人(rén ),不(bú )可(kě )与(yǔ )处(chù )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·德(dé )充(chōng )符(fú )》:“久(jiǔ )与(yǔ )贤(xián )人(rén )处(chù )则(zé )无(wú )过(guò )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《唐(táng )故(gù )江(jiāng )西(xī )观(guān )察(chá )使(shǐ )韦(wéi )公(gōng )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“与(yǔ )宾(bīn )客(kè )处(chù )如(rú )布(bù )衣(yī )时(shí ),自(zì )持(chí )卑(bēi )一(yī )不(bú )易(yì )。”

杨(yáng )朔(shuò )《中(zhōng )国(guó )人(rén )民(mín )的(de )心(xīn )》:“他(tā )就(jiù )是(shì )这(zhè )么(me )个(gè )人(rén ),和(hé )谁(shuí )都(dōu )处(chù )得(dé )来(lái )。”

10.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )相(xiàng )交(jiāo )往(wǎng )的(de )人(rén ),即(jí )老(lǎo )朋(péng )友(yǒu )。

《鶡(hé )冠(guàn )子(zǐ )·天(tiān )则(zé )》:“尊(zūn )君(jūn )卑(bēi )臣(chén ),非(fēi )计(jì )亲(qīn )也(yě );任(rèn )贤(xián )使(shǐ )能(néng ),非(fēi )与(yǔ )处(chù )也(yě )。”

陆(lù )佃(diàn )注(zhù ):“处(chù ),故(gù )旧(jiù )也(yě )。”

11.交(jiāo ),交(jiāo )接(jiē );交(jiāo )战(zhàn )。

《荀(xún )子(zǐ )·议(yì )兵(bīng )》:“凡(fán )人(rén )之(zhī )动(dòng )也(yě ),为(wéi )赏(shǎng )庆(qìng )为(wéi )之(zhī ),则(zé )见(jiàn )害(hài )伤(shāng )焉(yān )止(zhǐ )矣(yǐ )……大(dà )寇(kòu )则(zé )至(zhì ),使(shǐ )之(zhī )持(chí )危(wēi )城(chéng )则(zé )必(bì )畔(pàn ),遇(yù )敌(dí )处(chù )战(zhàn )则(zé )必(bì )北(běi )。”

《续(xù )资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·宋(sòng )高(gāo )宗(zōng )绍(shào )兴(xìng )三(sān )十(shí )二(èr )年(nián )》:“喀(kā )齐(qí )喀(kā )贝(bèi )勒(lè )次(cì )凤(fèng )翔(xiáng ),坚(jiān )守(shǒu )不(bú )出(chū )。势(shì )不(bú )与(yǔ )处(chù ),虽(suī )原(yuán )州(zhōu )围(wéi )未(wèi )解(jiě ),可(kě )且(qiě )赴(fù )德(dé )顺(shùn )。”

12.安(ān )顿(dùn );安(ān )排(pái )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )四(sì )年(nián )》:“靡(mí )奔(bēn )有(yǒu )鬲(gé )氏(shì ),浞(zhuó )因(yīn )羿(yì )室(shì ),生(shēng )浇(jiāo )及(jí )豷(yì )……处(chù )浇(jiāo )于(yú )过(guò ),处(chù )豷(yì )于(yú )戈(gē )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《上(shàng )仁(rén )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )言(yán )事(shì )书(shū )》:“故(gù )先(xiān )王(wáng )之(zhī )处(chù )民(mín ),处(chù )工(gōng )于(yú )官(guān )府(fǔ ),处(chù )农(nóng )于(yú )畎(quǎn )亩(mǔ )。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )六(liù ):“这(zhè )是(shì )你(nǐ )家(jiā )害(hài )我(wǒ )的(de ),须(xū )凭(píng )你(nǐ )家(jiā )里(lǐ )怎(zěn )么(me )处(chù )我(wǒ )?”

13.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )处(chù )置(zhì ),发(fā )落(luò )。

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·唐(táng )懿(yì )宗(zōng )咸(xián )通(tōng )九(jiǔ )年(nián )》:“刺(cì )史(shǐ )崔(cuī )雍(yōng )遣(qiǎn )人(rén )以(yǐ )牛(niú )酒(jiǔ )犒(kào )之(zhī ),引(yǐn )贼(zéi )登(dēng )楼(lóu )共(gòng )饮(yǐn ),命(mìng )军(jūn )士(shì )皆(jiē )释(shì )甲(jiǎ ),指(zhǐ )所(suǒ )爱(ài )二(èr )人(rén )为(wéi )子(zǐ )弟(dì ),乞(qǐ )全(quán )之(zhī ),其(qí )馀(yú )惟(wéi )贼(zéi )所(suǒ )处(chù )。”

14.处(chù )罚(fá ),惩(chéng )办(bàn )。

北(běi )齐(qí )颜(yán )之(zhī )推(tuī )《颜(yán )氏(shì )家(jiā )训(xùn )·慕(mù )贤(xián )》:“窃(qiè )人(rén )之(zhī )财(cái ),刑(xíng )辟(pì )之(zhī )所(suǒ )处(chù );窃(qiè )人(rén )之(zhī )美(měi ),鬼(guǐ )神(shén )之(zhī )所(suǒ )责(zé )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《复(fù )仇(chóu )状(zhuàng )》:“凡(fán )有(yǒu )复(fù )父(fù )雠(chóu )者(zhě )事(shì )发(fā ),具(jù )其(qí )事(shì )申(shēn )尚(shàng )书(shū )省(shěng ),尚(shàng )书(shū )省(shěng )集(jí )议(yì )奏(zòu )闻(wén ),酌(zhuó )其(qí )宜(yí )而(ér )处(chù )之(zhī )。”

《儒(rú )林(lín )外(wài )史(shǐ )》第(dì )二(èr )九(jiǔ )回(huí ):“你(nǐ )若(ruò )是(shì )这(zhè )样(yàng )胡(hú )闹(nào ),我(wǒ )即(jí )刻(kè )送(sòng )到(dào )县(xiàn )里(lǐ )处(chù )你(nǐ )。”

15.治(zhì )理(lǐ );办(bàn )理(lǐ )。

《荀(xún )子(zǐ )·王(wáng )制(zhì )》:“明(míng )王(wáng )始(shǐ )立(lì ),而(ér )处(chù )国(guó )有(yǒu )制(zhì )。”

《旧(jiù )唐(táng )书(shū )·赵(zhào )涓(juān )传(chuán )》:“﹝德(dé )宗(zōng )﹞曰(yuē ):‘朕(zhèn )懵(měng )于(yú )理(lǐ )道(dào ),处(chù )事(shì )未(wèi )精(jīng )。’”清(qīng )李(lǐ )渔(yú )《怜(lián )香(xiāng )伴(bàn )·随(suí )车(chē )》:“小(xiǎo )姐(jiě )虽(suī )然(rán )不(bú )肯(kěn )变(biàn )节(jiē ),万(wàn )一(yī )曹(cáo )公(gōng )许(xǔ )了(le )他(tā ),怎(zěn )么(me )处(chù )?”

16.指(zhǐ )办(bàn )法(fǎ )。

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )七(qī )二(èr )回(huí ):“沙(shā )僧(sēng )道(dào ):‘哥(gē )哥(gē )仔(zǎi )细(xì )。’行(háng )者(zhě )道(dào ):‘我(wǒ )自(zì )有(yǒu )处(chù )。’”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )三(sān ):“房(fáng )氏(shì )道(dào ):‘只(zhī )为(wéi )赖(lài )家(jiā )欺(qī )小(xiǎo )妇(fù )人(rén )是(shì )偷(tōu )寄(jì )的(de )东(dōng )西(xī ),已(yǐ )后(hòu )去(qù )取(qǔ ),推(tuī )三(sān )阻(zǔ )四(sì ),不(bú )肯(kěn )拿(ná )出(chū )来(lái )还(hái )了(le )。’知(zhī )县(xiàn )道(dào ):‘这(zhè )个(gè )我(wǒ )自(zì )有(yǒu )处(chù )。’”

17.决(jué )断(duàn );定(dìng )夺(duó )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )一(yī )》:“骊(lí )姬(jī )问(wèn )焉(yān ),曰(yuē ):‘吾(wú )欲(yù )作(zuò )大(dà )事(shì ),而(ér )难(nán )三(sān )公(gōng )子(zǐ )之(zhī )徒(tú )如(rú )何(hé )?’对(duì )曰(yuē ):‘早(zǎo )处(chù )之(zhī ),使(shǐ )知(zhī )其(qí )极(jí )。’”韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“处(chù ),定(dìng )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·谷(gǔ )永(yǒng )传(chuán )》:“将(jiāng )动(dòng )心(xīn )冀(jì )为(wéi )后(hòu )者(zhě ),残(cán )贼(zéi )不(bú )仁(rén ),若(ruò )广(guǎng )陵(líng )、昌(chāng )邑(yì )之(zhī )类(lèi )?臣(chén )愚(yú )不(bú )能(néng )处(chù )也(yě )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“处(chù ),断(duàn )决(jué )也(yě )。”

清(qīng )李(lǐ )渔(yú )《巧(qiǎo )团(tuán )圆(yuán )·迭(dié )骇(hài )》:“[生(shēng )]:‘我(wǒ )乃(nǎi )有(yǒu )父(fù )之(zhī )人(rén ),不(bú )便(biàn )再(zài )为(wéi )嗣(sì )子(zǐ ),讲(jiǎng )过(guò )在(zài )先(xiān ),省(shěng )得(dé )后(hòu )来(lái )招(zhāo )怪(guài )。’[老(lǎo )旦(dàn )]:‘且(qiě )到(dào )家(jiā )中(zhōng )再(zài )处(chù )。’”

18.委(wěi )任(rèn ),任(rèn )用(yòng )。

《史(shǐ )记(jì )·乐(lè )毅(yì )列(liè )传(chuán )》:“臣(chén )闻(wén )贤(xián )圣(shèng )之(zhī )君(jūn )不(bú )以(yǐ )禄(lù )私(sī )亲(qīn ),其(qí )功(gōng )多(duō )者(zhě )赏(shǎng )之(zhī ),其(qí )能(néng )当(dāng )者(zhě )处(chù )之(zhī )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《上(shàng )张(zhāng )僕(pú )射(shè )书(shū )》:“下(xià )之(zhī )事(shì )上(shàng ),不(bú )一(yī )其(qí )事(shì ),上(shàng )之(zhī )使(shǐ )下(xià ),不(bú )一(yī )其(qí )事(shì ),量(liàng )力(lì )而(ér )任(rèn )之(zhī ),度(dù )才(cái )而(ér )处(chù )之(zhī )。”

宋(sòng )曾(céng )巩(gǒng )《本(běn )朝(cháo )政(zhèng )要(yào )策(cè )·任(rèn )将(jiāng )》:“李(lǐ )汉(hàn )超(chāo )、郭(guō )进(jìn )皆(jiē )终(zhōng )于(yú )观(guān )察(chá )使(shǐ ),所(suǒ )居(jū )不(bú )过(guò )巡(xún )检(jiǎn )使(shǐ )之(zhī )名(míng ),终(zhōng )不(bú )以(yǐ )大(dà )将(jiāng )处(chù )之(zhī )。”

19.当(dāng ),担(dān )任(rèn );承(chéng )受(shòu )。

《荀(xún )子(zǐ )·尧(yáo )问(wèn )》:“处(chù )官(guān )久(jiǔ )者(zhě )士(shì )妒(dù )之(zhī ),禄(lù )厚(hòu )者(zhě )民(mín )怨(yuàn )之(zhī ),位(wèi )尊(zūn )者(zhě )君(jūn )恨(hèn )之(zhī )。”

晋(jìn )袁(yuán )宏(hóng )《三(sān )国(guó )名(míng )臣(chén )序(xù )赞(zàn )》:“及(jí )其(qí )临(lín )终(zhōng )顾(gù )託(tuō ),受(shòu )遗(yí )作(zuò )相(xiàng ),刘(liú )后(hòu )授(shòu )之(zhī )无(wú )疑(yí )心(xīn ),武(wǔ )侯(hóu )处(chù )之(zhī )无(wú )惧(jù )色(sè )。”

北(běi )齐(qí )颜(yán )之(zhī )推(tuī )《颜(yán )氏(shì )家(jiā )训(xùn )·兄(xiōng )弟(dì )》:“所(suǒ )以(yǐ )然(rán )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )当(dāng )公(gōng )务(wù )而(ér )执(zhí )私(sī )情(qíng ),处(chù )重(zhòng )贵(guì )而(ér )怀(huái )薄(báo )义(yì )也(yě )。”

唐(táng )陈(chén )子(zǐ )昂(áng )《为(wéi )宗(zōng )舍(shě )人(rén )谢(xiè )赐(cì )物(wù )第(dì )二(èr )表(biǎo )》:“自(zì )国(guó )之(zhī )宠(chǒng )贵(guì ),未(wèi )闻(wén )此(cǐ )荣(róng );草(cǎo )茅(máo )孤(gū )臣(chén ),何(hé )以(yǐ )堪(kān )处(chù )?”宋(sòng )曾(céng )巩(gǒng )《本(běn )朝(cháo )政(zhèng )要(yào )策(cè )·宦(huàn )者(zhě )》:“淳(chún )化(huà )中(zhōng ),改(gǎi )黄(huáng )门(mén )院(yuàn )为(wéi )内(nèi )侍(shì )省(shěng ),而(ér )置(zhì )昭(zhāo )宣(xuān )使(shǐ ),以(yǐ )王(wáng )延(yán )德(dé )、王(wáng )继(jì )恩(ēn )、杜(dù )彦(yàn )钧(jūn )处(chù )之(zhī )。”

20.保(bǎo )持(chí );执(zhí )持(chí )。

《荀(xún )子(zǐ )·正(zhèng )名(míng )》:“不(bú )赂(lù )贵(guì )者(zhě )之(zhī )权(quán )埶(zhí ),不(bú )利(lì )传(chuán )辟(pì )者(zhě )之(zhī )辞(cí ),故(gù )能(néng )处(chù )道(dào )而(ér )不(bú )贰(èr )。”

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·楚(chǔ )昭(zhāo )贞(zhēn )姜(jiāng )》:“守(shǒu )义(yì )死(sǐ )节(jiē ),不(bú )为(wéi )苟(gǒu )生(shēng ),处(chù )约(yuē )持(chí )信(xìn ),以(yǐ )成(chéng )其(qí )贞(zhēn )。”

21.主(zhǔ )持(chí );执(zhí )掌(zhǎng )。

《管(guǎn )子(zǐ )·任(rèn )法(fǎ )》:“主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )处(chù )者(zhě )四(sì ):一(yī )曰(yuē )文(wén ),二(èr )曰(yuē )武(wǔ ),三(sān )曰(yuē )威(wēi ),四(sì )曰(yuē )德(dé )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )刘(liú )劭(shào )《人(rén )物(wù )志(zhì )·流(liú )业(yè )》:“若(ruò )道(dào )不(bú )平(píng )澹(dàn ),与(yǔ )一(yī )材(cái )同(tóng )好(hǎo ),则(zé )一(yī )材(cái )处(chù )权(quán ),而(ér )众(zhòng )材(cái )失(shī )任(rèn )矣(yǐ )。”

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·隋(suí )文(wén )帝(dì )仁(rén )寿(shòu )二(èr )年(nián )》:“上(shàng )闻(wén )而(ér )善(shàn )之(zhī ),徵(zhēng )为(wéi )大(dà )理(lǐ )卿(qīng ),处(chù )法(fǎ )平(píng )允(yǔn )。”

22.谋(móu )生(shēng ),维(wéi )持(chí )生(shēng )活(huó )。

《商(shāng )君(jūn )书(shū )·徕(lái )民(mín )》:“彼(bǐ )土(tǔ )狭(xiá )而(ér )民(mín )众(zhòng )……民(mín )上(shàng )无(wú )通(tōng )名(míng ),下(xià )无(wú )田(tián )宅(zhái ),而(ér )恃(shì )奸(jiān )务(wù )末(mò )作(zuò )以(yǐ )处(chù )。”

23.审(shěn )度(dù );辨(biàn )察(chá )。

《国(guó )语(yǔ )·鲁(lǔ )语(yǔ )上(shàng )》:“夫(fū )仁(rén )者(zhě )讲(jiǎng )功(gōng ),而(ér )智(zhì )者(zhě )处(chù )物(wù )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·有(yǒu )始(shǐ )》:“平(píng )也(yě )者(zhě ),皆(jiē )当(dāng )察(chá )其(qí )情(qíng ),处(chù )其(qí )形(xíng )。”

《史(shǐ )记(jì )·龟(guī )策(cè )列(liè )传(chuán )》:“卫(wèi )平(píng )乃(nǎi )援(yuán )式(shì )而(ér )起(qǐ ),仰(yǎng )天(tiān )而(ér )视(shì )月(yuè )之(zhī )光(guāng ),观(guān )斗(dòu )所(suǒ )指(zhǐ ),定(dìng )日(rì )处(chù )乡(xiāng )。”

清(qīng )王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·通(tōng )说(shuō )上(shàng )》:“处(chù )之(zhī )为(wéi )居(jū ),为(wéi )止(zhǐ ),常(cháng )训(xùn )也(yě );而(ér )又(yòu )为(wéi )审(shěn )度(dù ),为(wéi )辨(biàn )察(chá ),《书(shū )》《传(chuán )》具(jù )有(yǒu )其(qí )义(yì )。”

24.分(fèn )别(bié )。

《墨(mò )子(zǐ )·小(xiǎo )取(qǔ )》:“明(míng )同(tóng )异(yì )之(zhī )处(chù )。”

宋(sòng )邵(shào )雍(yōng )《〈伊(yī )川(chuān )击(jī )壤(rǎng )集(jí )〉序(xù )》:“二(èr )者(zhě )之(zhī )间(jiān ),必(bì )有(yǒu )处(chù )焉(yān )。”

25.成(chéng )立(lì ),建(jiàn )立(lì )。参(cān )见(jiàn )“处(chù )家(jiā )”。

26.占(zhàn ),占(zhàn )有(yǒu )。

《商(shāng )君(jūn )书(shū )·徕(lái )民(mín )》:“地(dì )方(fāng )百(bǎi )里(lǐ )者(zhě ),山(shān )陵(líng )处(chù )什(shí )一(yī ),薮(sǒu )泽(zé )处(chù )什(shí )一(yī )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·备(bèi )内(nèi )》:“故(gù )《桃(táo )左(zuǒ )春(chūn )秋(qiū )》曰(yuē ):‘人(rén )主(zhǔ )之(zhī )疾(jí )死(sǐ )者(zhě )不(bú )能(néng )处(chù )半(bàn )。’”唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )郑(zhèng )十(shí )校(xiào )理(lǐ )序(xù )》:“由(yóu )是(shì )集(jí )贤(xián )之(zhī )书(shū )盛(shèng )积(jī ),尽(jìn )秘(mì )书(shū )所(suǒ )有(yǒu ),不(bú )能(néng )处(chù )其(qí )半(bàn )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《天(tiān )子(zǐ )六(liù )军(jūn )之(zhī )制(zhì )》:“夫(fū )千(qiān )乘(chéng )之(zhī )积(jī ),虽(suī )为(wéi )七(qī )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )人(rén ),而(ér )有(yǒu )羡(xiàn )卒(zú )处(chù )其(qí )半(bàn )焉(yān )。”

27.生(shēng )病(bìng )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·爱(ài )士(shì )》:“赵(zhào )简(jiǎn )子(zǐ )有(yǒu )两(liǎng )白(bái )骡(luó )而(ér )甚(shèn )爱(ài )之(zhī ),阳(yáng )城(chéng )胥(xū )渠(qú )处(chù ),广(guǎng )门(mén )之(zhī )官(guān )夜(yè )款(kuǎn )门(mén )谒(yè )曰(yuē ):‘主(zhǔ )君(jūn )之(zhī )臣(chén )胥(xū )渠(qú )有(yǒu )疾(jí ),医(yī )教(jiāo )之(zhī )曰(yuē ),得(dé )白(bái )骡(luó )之(zhī )肝(gān )病(bìng )则(zé )止(zhǐ ),不(bú )得(dé )则(zé )死(sǐ )。’……于(yú )是(shì )召(zhào )庖(páo )人(rén )杀(shā )白(bái )骡(luó )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“处(chù ),犹(yóu )病(bìng )也(yě )。”

28.享(xiǎng )有(yǒu );据(jù )有(yǒu );取(qǔ )。

《论(lùn )语(yǔ )·里(lǐ )仁(rén )》:“子(zǐ )曰(yuē ):‘富(fù )与(yǔ )贵(guì ),是(shì )人(rén )之(zhī )所(suǒ )欲(yù )也(yě ),不(bú )以(yǐ )其(qí )道(dào )得(dé )之(zhī ),不(bú )处(chù )也(yě )。’”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·难(nán )势(shì )》:“抱(bào )法(fǎ )处(chù )势(shì )则(zé )治(zhì ),背(bèi )法(fǎ )去(qù )势(shì )则(zé )乱(luàn )。”

明(míng )唐(táng )顺(shùn )之(zhī )《条(tiáo )陈(chén )海(hǎi )防(fáng )经(jīng )略(luè )事(shì )疏(shū )》:“今(jīn )民(mín )间(jiān )搜(sōu )括(kuò )已(yǐ )尽(jìn ),无(wú )可(kě )处(chù )补(bǔ ),而(ér )军(jūn )门(mén )亦(yì )无(wú )所(suǒ )谓(wèi )筦(guǎn )搉(huō )之(zhī )利(lì ),稍(shāo )可(kě )处(chù )者(zhě ),惟(wéi )有(yǒu )盐(yán )法(fǎ )而(ér )已(yǐ )。”

29.筹(chóu )划(huá ),设(shè )法(fǎ );打(dǎ )算(suàn ),着(zhe )想(xiǎng )。

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )一(yī ):“满(mǎn )生(shēng )自(zì )思(sī )囊(náng )无(wú )半(bàn )文(wén ),空(kōng )身(shēn )家(jiā )去(qù ),难(nán )以(yǐ )度(dù )岁(suì ),不(bú )若(ruò )只(zhī )在(zài )外(wài )厢(xiāng )行(háng )动(dòng ),寻(xún )些(xiē )生(shēng )意(yì ),且(qiě )过(guò )了(le )年(nián )又(yòu )处(chù )。”

明(míng )徐(xú )复(fù )祚(zuò )《一(yī )文(wén )钱(qián )》第(dì )三(sān )齣(chū ):“此(cǐ )处(chù )山(shān )顶(dǐng )上(shàng ),树(shù )木(mù )又(yòu )密(mì ),且(qiě )又(yòu )无(wú )人(rén )往(wǎng )来(lái ),何(hé )等(děng )僻(pì )静(jìng ),把(bǎ )方(fāng )纔(shān )的(de )芝(zhī )麻(má )来(lái )吃(chī )了(le )再(zài )处(chù )。”

清(qīng )郑(zhèng )燮(xiè )《雍(yōng )正(zhèng )十(shí )年(nián )杭(háng )州(zhōu )寄(jì )舍(shě )弟(dì )墨(mò )》:“自(zì )我(wǒ )用(yòng )人(rén ),从(cóng )不(bú )书(shū )券(quàn ),合(hé )则(zé )留(liú ),不(bú )合(hé )则(zé )去(qù )……如(rú )此(cǐ )存(cún )心(xīn ),是(shì )为(wéi )人(rén )处(chù ),即(jí )是(shì )为(wéi )己(jǐ )处(chù )。”

30.聚(jù ),聚(jù )集(jí )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )湖(hú )南(nán )李(lǐ )正(zhèng )字(zì )序(xù )》:“离(lí )十(shí )三(sān )年(nián ),幸(xìng )而(ér )集(jí )处(chù ),得(dé )燕(yàn )而(ér )举(jǔ )一(yī )觞(shāng )相(xiàng )属(shǔ ),此(cǐ )天(tiān )也(yě ),非(fēi )人(rén )力(lì )也(yě )。”

《前(qián )汉(hàn )书(shū )平(píng )话(huà )》卷(juàn )上(shàng ):“陈(chén )豨(xī )有(yǒu )兵(bīng )二(èr )十(shí )万(wàn ),以(yǐ )后(hòu )再(zài )无(wú )续(xù )添(tiān )之(zhī )兵(bīng )。于(yú )我(wǒ )取(qǔ )军(jūn )如(rú )大(dà )海(hǎi )之(zhī )水(shuǐ )……先(xiān )教(jiāo )太(tài )原(yuán )魏(wèi )王(wáng )处(chù )军(jūn )十(shí )万(wàn ),再(zài )与(yǔ )陈(chén )豨(xī )决(jué )战(zhàn )。”

31.常(cháng ),定(dìng )准(zhǔn )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·诬(wū )徒(tú )》:“不(bú )能(néng )教(jiāo )者(zhě ),志(zhì )气(qì )不(bú )和(hé ),取(qǔ )舍(shě )数(shù )变(biàn ),固(gù )无(wú )恒(héng )心(xīn ),若(ruò )晏(yàn )阴(yīn )喜(xǐ )怒(nù )无(wú )处(chù )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“处(chù ),常(cháng )也(yě )。”

32.姓(xìng )。

周(zhōu )有(yǒu )处(chù )子(zǐ )。见(jiàn )《尚(shàng )友(yǒu )录(lù )》卷(juàn )十(shí )五(wǔ )。

II

chù

ㄔㄨˋ

1.处(chù )所(suǒ ),地(dì )方(fāng )。

《墨(mò )子(zǐ )·兼(jiān )爱(ài )中(zhōng )》:“南(nán )为(wéi )江(jiāng )、汉(hàn )、淮(huái )、汝(rǔ ),东(dōng )流(liú )之(zhī ),注(zhù )五(wǔ )湖(hú )之(zhī )处(chù )。”

《史(shǐ )记(jì )·孔(kǒng )子(zǐ )世(shì )家(jiā )》:“秦(qín ),国(guó )虽(suī )小(xiǎo ),其(qí )志(zhì )大(dà );处(chù )虽(suī )辟(pì ),行(háng )中(zhōng )正(zhèng )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《次(cì )硖(xiá )石(shí )》诗(shī ):“试(shì )凭(píng )高(gāo )处(chù )望(wàng ),隐(yǐn )约(yuē )见(jiàn )潼(tóng )关(guān )。”

毛(máo )泽(zé )东(dōng )《菩(pú )萨(sà )蛮(mán )·黄(huáng )鹤(hè )楼(lóu )》词(cí ):“黄(huáng )鹤(hè )知(zhī )何(hé )去(qù )?剩(shèng )有(yǒu )游(yóu )人(rén )处(chù )。”

2.部(bù )分(fèn );方(fāng )面(miàn )。

《孙(sūn )子(zǐ )·虚(xū )实(shí )》:“角(jiǎo )之(zhī )而(ér )知(zhī )有(yǒu )馀(yú )不(bú )足(zú )之(zhī )处(chù )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《与(yǔ )袁(yuán )相(xiàng )公(gōng )书(shū )》:“诚(chéng )不(bú )忍(rěn )奇(qí )宝(bǎo )横(héng )弃(qì )道(dào )侧(cè ),而(ér )閤(gě )下(xià )箧(qiè )椟(dú )尚(shàng )有(yǒu )少(shǎo )阙(què )不(bú )满(mǎn )之(zhī )处(chù )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )二(èr )三(sān )回(huí ):“众(zhòng )人(rén )只(zhī )是(shì )嫌(xián )他(tā ),都(dōu )去(qù )柴(chái )进(jìn )面(miàn )前(qián )告(gào )诉(sù )他(tā )许(xǔ )多(duō )不(bú )是(shì )处(chù )。”

《西(xī )湖(hú )佳(jiā )话(huà )·西(xī )泠(líng )韵(yùn )迹(jì )》:“苏(sū )小(xiǎo )小(xiǎo )道(dào ):‘姨(yí )娘(niáng )之(zhī )意(yì ),爱(ài )惜(xī )甥(shēng )女(nǚ ),可(kě )谓(wèi )至(zhì )矣(yǐ )。但(dàn )甥(shēng )女(nǚ )有(yǒu )一(yī )癖(pǐ )处(chù ),最(zuì )爱(ài )的(de )是(shì )西(xī )湖(hú )山(shān )水(shuǐ )。’”

3.时(shí ),时(shí )候(hòu )。

唐(táng )刘(liú )长(zhǎng )卿(qīng )《江(jiāng )州(zhōu )留(liú )别(bié )薛(xuē )六(liù )柳(liǔ )八(bā )二(èr )员(yuán )外(wài )》诗(shī ):“江(jiāng )海(hǎi )相(xiàng )逢(féng )少(shǎo ),东(dōng )南(nán )别(bié )处(chù )长(zhǎng )。”

宋(sòng )岳(yuè )飞(fēi )《满(mǎn )江(jiāng )红(hóng )·写(xiě )怀(huái )》词(cí ):“怒(nù )髮(fà )冲(chōng )冠(guàn ),凭(píng )栏(lán )处(chù )、潇(xiāo )潇(xiāo )雨(yǔ )歇(xiē )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )二(èr )回(huí ):“正(zhèng )没(méi )理(lǐ )会(huì )处(chù ),只(zhī )见(jiàn )远(yuǎn )远(yuǎn )地(dì )林(lín )子(zǐ )里(lǐ )闪(shǎn )出(chū )一(yī )道(dào )灯(dēng )光(guāng )来(lái )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )三(sān )四(sì )回(huí ):“拖(tuō )出(chū )来(lái )看(kàn )处(chù ),原(yuán )来(lái )是(shì )个(gè )九(jiǔ )尾(wěi )狐(hú )狸(lí )。”

4.行(háng )政(zhèng )机(jī )关(guān )或(huò )行(háng )政(zhèng )机(jī )关(guān )裡(lǐ )的(de )一(yī )级(jí )单(dān )位(wèi )、一(yī )个(gè )部(bù )门(mén )。如(rú )清(qīng )代(dài )中(zhōng )央(yāng )机(jī )关(guān )中(zhōng )有(yǒu )军(jūn )机(jī )处(chù )、侍(shì )卫(wèi )处(chù )。现(xiàn )在(zài )的(de )政(zhèng )府(fǔ )机(jī )关(guān )或(huò )企(qǐ )事(shì )业(yè )单(dān )位(wèi )有(yǒu )人(rén )事(shì )处(chù )、总(zǒng )务(wù )处(chù )、技(jì )术(shù )情(qíng )报(bào )处(chù )等(děng )。

5.量(liàng )词(cí )。

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )二(èr )回(huí ):“走(zǒu )了(le )这(zhè )一(yī )晚(wǎn ),不(bú )遇(yù )着(zhe )一(yī )处(chù )村(cūn )坊(fāng ),哪(nǎ )里(lǐ )去(qù )投(tóu )宿(xiǔ )是(shì )好(hǎo )。”

《儒(rú )林(lín )外(wài )史(shǐ )》第(dì )六(liù )回(huí ):“有(yǒu )说(shuō )为(wéi )两(liǎng )个(gè )人(rén )的(de ),有(yǒu )说(shuō )为(wéi )两(liǎng )件(jiàn )事(shì )的(de ),有(yǒu )说(shuō )为(wéi )两(liǎng )处(chù )田(tián )地(dì )的(de ),纷(fēn )纷(fēn )不(bú )一(yī )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )五(wǔ )五(wǔ )回(huí ):“这(zhè )厅(tīng )上(shàng )也(yě )有(yǒu )一(yī )处(chù )匾(biǎn ),题(tí )着(zhe )‘补(bǔ )仁(rén )谕(yù )德(dé )’四(sì )字(zì )。”

华(huá )山(shān )《鸡(jī )毛(máo )信(xìn )》:“小(xiǎo )山(shān )庄(zhuāng )有(yǒu )六(liù )七(qī )处(chù )人(rén )家(jiā ),大(dà )门(mén )全(quán )上(shàng )了(le )锁(suǒ )。”

6.语(yǔ )气(qì )助(zhù )词(cí ),表(biǎo )感(gǎn )叹(tàn )。相(xiàng )当(dāng )于(yú )“呵(hē )”,“啊(ā )”。

《敦(dūn )煌(huáng )曲(qǔ )子(zǐ )词(cí )·凤(fèng )归(guī )云(yún )·闺(guī )怨(yuàn )》:“倚(yǐ )牖(yǒu )无(wú )言(yán )垂(chuí )血(xuè )泪(lèi ),暗(àn )三(sān )光(guāng ),万(wàn )般(bān )无(wú )奈(nài )处(chù ),一(yī )炉(lú )香(xiāng )尽(jìn ),又(yòu )更(gèng )添(tiān )香(xiāng )。”

宋(sòng )辛(xīn )弃(qì )疾(jí )《小(xiǎo )重(zhòng )山(shān )·席(xí )上(shàng )和(hé )人(rén )韵(yùn )送(sòng )李(lǐ )子(zǐ )永(yǒng )提(tí )干(gàn )》词(cí ):“中(zhōng )年(nián )怀(huái )抱(bào )管(guǎn )弦(xián )声(shēng ),难(nán )忘(wàng )处(chù ),风(fēng )月(yuè )此(cǐ )时(shí )情(qíng )。”

元(yuán )白(bái )朴(pǔ )《墙(qiáng )头(tóu )马(mǎ )上(shàng )》第(dì )四(sì )摺(zhé ):“你(nǐ )道(dào )我(wǒ )不(bú )识(shí )亲(qīn )疏(shū ),虽(suī )然(rán )是(shì )眼(yǎn )中(zhōng )没(méi )的(de )珍(zhēn )珠(zhū )处(chù ),也(yě )须(xū )知(zhī )略(luè )辩(biàn )个(gè )贤(xián )愚(yú )。”

阅读:2226

●處(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库