制【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 制

制(zhì )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):8画(huà );

(参(cān )见(jiàn )製(zhì ))

zhì

ㄓˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》征(zhēng )例(lì )切(qiē ),去(qù )祭(jì ),章(zhāng )。〕

“剬(duān )”的(de )今(jīn )字(zì )。

1.依(yī )式(shì )剪(jiǎn )裁(cái );断(duàn )切(qiē )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )上(shàng )》:“制(zhì )而(ér )用(yòng )之(zhī )谓(wèi )之(zhī )法(fǎ )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“言(yán )圣(shèng )人(rén )裁(cái )制(zhì )其(qí )物(wù )而(ér )施(shī )用(yòng )之(zhī )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·难(nán )二(èr )》:“管(guǎn )仲(zhòng )善(shàn )制(zhì )割(gē ),宾(bīn )胥(xū )无(wú )善(shàn )削(xuē )缝(féng ),隰(xí )朋(péng )善(shàn )纯(chún )缘(yuán ),衣(yī )成(chéng ),君(jūn )举(jǔ )而(ér )服(fú )之(zhī )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·主(zhǔ )术(shù )训(xùn )》:“贤(xián )主(zhǔ )之(zhī )用(yòng )人(rén )也(yě ),犹(yóu )巧(qiǎo )工(gōng )之(zhī )制(zhì )木(mù )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“制(zhì ),裁(cái )也(yě )。”

2.造(zào )作(zuò )。

《诗(shī )·豳(bīn )风(fēng )·东(dōng )山(shān )》:“制(zhì )彼(bǐ )裳(shang )衣(yī ),勿(wù )士(shì )行(háng )枚(méi )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )上(shàng )》:“可(kě )使(shǐ )制(zhì )梃(tǐng ),以(yǐ )挞(tà )秦(qín )楚(chǔ )之(zhī )坚(jiān )甲(jiǎ )利(lì )兵(bīng )矣(yǐ )。”

赵(zhào )岐(qí )注(zhù ):“制(zhì ),作(zuò )也(yě )。”

《老(lǎo )残(cán )游(yóu )记(jì )》第(dì )十(shí )回(huí ):“几(jǐ )桉(ān )也(yě )全(quán )是(shì )古(gǔ )藤(téng )天(tiān )生(shēng )的(de ),不(bú )方(fāng )不(bú )圆(yuán ),随(suí )势(shì )制(zhì )成(chéng )。”

3.制(zhì )裁(cái );制(zhì )服(fú )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )一(yī )》:“上(shàng )贰(èr )代(dài )举(jǔ ),下(xià )贰(èr )代(dài )履(lǚ ),周(zhōu )旋(xuán )变(biàn )动(dòng ),以(yǐ )役(yì )心(xīn )目(mù ),故(gù )能(néng )治(zhì )事(shì ),以(yǐ )制(zhì )百(bǎi )物(wù )。”

《史(shǐ )记(jì )·苏(sū )秦(qín )列(liè )传(chuán )》:“武(wǔ )王(wáng )卒(zú )三(sān )千(qiān )人(rén ),革(gé )车(chē )三(sān )百(bǎi )乘(chéng ),制(zhì )纣(zhòu )于(yú )牧(mù )野(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·乐(lè )毅(yì )列(liè )传(chuán )》:“燕(yàn )国(guó )小(xiǎo ),辟(pì )远(yuǎn ),力(lì )不(bú )能(néng )制(zhì ),于(yú )是(shì )屈(qū )身(shēn )下(xià )士(shì ),先(xiān )礼(lǐ )郭(guō )隗(wěi )以(yǐ )招(zhāo )贤(xián )者(zhě )。”

宋(sòng )罗(luó )大(dà )经(jīng )《鹤(hè )林(lín )玉(yù )露(lù )》卷(juàn )八(bā ):“蜈(wú )蚣(gōng )小(xiǎo )于(yú )蛇(shé )矣(yǐ ),而(ér )能(néng )制(zhì )蛇(shé )。蜘(zhī )蛛(zhū )小(xiǎo )于(yú )蜈(wú )蚣(gōng )矣(yǐ ),而(ér )能(néng )制(zhì )蜈(wú )蚣(gōng )。物(wù )岂(qǐ )专(zhuān )以(yǐ )小(xiǎo )大(dà )为(wéi )强(qiáng )弱(ruò )哉(zāi )!”

4.控(kòng )制(zhì )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )一(yī )》:“吾(wú )以(yǐ )子(zǐ )见(jiàn )天(tiān )子(zǐ ),令(lìng )子(zǐ )为(wéi )上(shàng )卿(qīng ),制(zhì )晋(jìn )国(guó )之(zhī )政(zhèng )。”

《晋(jìn )书(shū )·贺(hè )循(xún )传(chuán )》:“循(xún )辞(cí )以(yǐ )脚(jiǎo )疾(jí ),手(shǒu )不(bú )制(zhì )笔(bǐ ),又(yòu )服(fú )寒(hán )食(shí )散(sàn ),露(lù )髮(fà )袒(tǎn )身(shēn ),示(shì )不(bú )可(kě )用(yòng )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《圣(shèng )武(wǔ )记(jì )》卷(juàn )一(yī ):“因(yīn )欲(yù )画(huà )山(shān )海(hǎi )关(guān )以(yǐ )西(xī ),汉(hàn )人(rén )制(zhì )之(zhī );辽(liáo )河(hé )以(yǐ )东(dōng ),我(wǒ )制(zhì )之(zhī )。满(mǎn )汉(hàn )各(gè )自(zì )为(wéi )国(guó )。”

5.断(duàn )绝(jué );禁(jìn )止(zhǐ )。

《书(shū )·酒(jiǔ )诰(gào )》:“农(nóng )父(fù )若(ruò )保(bǎo ),宏(hóng )父(fù )定(dìng )辟(pì ),矧(shěn )汝(rǔ )刚(gāng )制(zhì )于(yú )酒(jiǔ )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“列(liè )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )三(sān )卿(qīng )慎(shèn )择(zé )其(qí )人(rén )而(ér )任(rèn )之(zhī ),则(zé )君(jūn )道(dào )定(dìng ),况(kuàng )汝(rǔ )刚(gāng )断(duàn )于(yú )酒(jiǔ )乎(hū )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·修(xiū )务(wù )训(xùn )》:“夫(fū )马(mǎ )之(zhī )为(wéi )草(cǎo )驹(jū )之(zhī )时(shí ),跳(tiào )跃(yuè )扬(yáng )蹄(tí ),翘(qiào )尾(wěi )而(ér )走(zǒu ),人(rén )不(bú )能(néng )制(zhì )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“制(zhì ),禁(jìn )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )灵(líng )师(shī )》诗(shī ):“官(guān )吏(lì )不(bú )之(zhī )制(zhì ),纷(fēn )纷(fēn )听(tīng )其(qí )然(rán )。”

6.制(zhì )定(dìng )。

《易(yì )·节(jiē )》:“《象(xiàng )》曰(yuē ):泽(zé )上(shàng )有(yǒu )水(shuǐ ),节(jiē ),君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )制(zhì )数(shù )度(dù ),议(yì )德(dé )行(háng )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·孔(kǒng )融(róng )传(chuán )》:“时(shí )年(nián )饥(jī )兵(bīng )兴(xìng ),操(cāo )表(biǎo )制(zhì )酒(jiǔ )禁(jìn )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《上(shàng )皇(huáng )帝(dì )万(wàn )言(yán )书(shū )》:“方(fāng )今(jīn )制(zhì )禄(lù ),大(dà )抵(dǐ )皆(jiē )薄(báo )。”

7.遵(zūn )从(cóng )。

《商(shāng )君(jūn )书(shū )·更(gèng )法(fǎ )》:“知(zhī )者(zhě )作(zuò )法(fǎ ),而(ér )愚(yú )者(zhě )制(zhì )焉(yān );贤(xián )者(zhě )更(gèng )礼(lǐ ),而(ér )不(bú )肖(xiāo )者(zhě )拘(jū )焉(yān )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·氾(fán )论(lùn )训(xùn )》:“夫(fū )圣(shèng )人(rén )作(zuò )法(fǎ ),而(ér )万(wàn )物(wù )制(zhì )焉(yān )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“制(zhì ),犹(yóu )从(cóng )也(yě )。”

8.着(zhe )述(shù );创(chuàng )作(zuò )。

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )植(zhí )《与(yǔ )杨(yáng )德(dé )祖(zǔ )书(shū )》:“昔(xī )尼(ní )父(fù )之(zhī )文(wén )辞(cí ),与(yǔ )人(rén )通(tōng )流(liú )。至(zhì )于(yú )制(zhì )《春(chūn )秋(qiū )》,游(yóu )夏(xià )之(zhī )徒(tú ),乃(nǎi )不(bú )能(néng )措(cuò )一(yī )辞(cí )。过(guò )此(cǐ )而(ér )言(yán )不(bú )病(bìng )者(zhě ),吾(wú )未(wèi )之(zhī )见(jiàn )也(yě )。”

晋(jìn )石(shí )崇(chóng )《〈思(sī )归(guī )引(yǐn )〉序(xù )》:“寻(xún )览(lǎn )乐(lè )篇(piān ),有(yǒu )《思(sī )归(guī )引(yǐn )》。傥(tǎng )古(gǔ )人(rén )之(zhī )情(qíng ),有(yǒu )同(tóng )于(yú )今(jīn ),故(gù )制(zhì )此(cǐ )曲(qǔ )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )五(wǔ )回(huí ):“就(jiù )将(jiāng )新(xīn )制(zhì )《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》十(shí )二(èr )支(zhī )演(yǎn )上(shàng )来(lái )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )《蔡(cài )文(wén )姬(jī )》第(dì )五(wǔ )幕(mù ):“文(wén )姬(jī )夫(fū )人(rén )她(tā )做(zuò )诗(shī ),总(zǒng )是(shì )连(lián )谱(pǔ )一(yī )道(dào )制(zhì )的(de )。”

9.法(fǎ )度(dù );制(zhì )度(dù )。

《礼(lǐ )记(jì )·曲(qǔ )礼(lǐ )上(shàng )》:“越(yuè )国(guó )而(ér )问(wèn )焉(yān ),必(bì )告(gào )之(zhī )以(yǐ )其(qí )制(zhì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“制(zhì ),法(fǎ )度(dù )。”

《汉(hàn )书(shū )·叙(xù )传(chuán )下(xià )》:“营(yíng )都(dōu )立(lì )宫(gōng ),定(dìng )制(zhì )修(xiū )文(wén )。”

《东(dōng )周(zhōu )列(liè )国(guó )志(zhì )》第(dì )十(shí )三(sān )回(huí ):“‘女(nǚ )有(yǒu )室(shì ),男(nán )有(yǒu )家(jiā ),’古(gǔ )之(zhī )制(zhì )也(yě )。”

毛(máo )泽(zé )东(dōng )《关(guān )于(yú )正(zhèng )确(què )处(chù )理(lǐ )人(rén )民(mín )内(nèi )部(bù )矛(máo )盾(dùn )的(de )问(wèn )题(tí )》一(yī ):“在(zài )人(rén )民(mín )内(nèi )部(bù )是(shì )实(shí )行(háng )民(mín )主(zhǔ )集(jí )中(zhōng )制(zhì )。”

10.体(tǐ )制(zhì );样(yàng )式(shì )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·考(kǎo )工(gōng )记(jì )·弓(gōng )人(rén )》:“弓(gōng )长(zhǎng )六(liù )尺(chǐ )有(yǒu )六(liù )寸(cùn ),谓(wèi )之(zhī )上(shàng )制(zhì ),上(shàng )士(shì )服(fú )之(zhī );弓(gōng )长(zhǎng )六(liù )尺(chǐ )三(sān )寸(cùn ),谓(wèi )之(zhī )中(zhōng )制(zhì ),中(zhōng )士(shì )服(fú )之(zhī );弓(gōng )长(zhǎng )六(liù )尺(chǐ ),谓(wèi )之(zhī )下(xià )制(zhì ),下(xià )士(shì )服(fú )之(zhī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“人(rén )各(gè )以(yǐ )其(qí )形(xíng )貌(mào )大(dà )小(xiǎo )服(fú )此(cǐ )弓(gōng )。”

《南(nán )史(shǐ )·齐(qí )豫(yù )章(zhāng )文(wén )献(xiàn )王(wáng )嶷(yí )传(chuán )》:“讯(xùn )访(fǎng )东(dōng )宫(gōng )玄(xuán )圃(pǔ ),乃(nǎi )有(yǒu )柏(bǎi )屋(wū ),制(zhì )甚(shèn )古(gǔ )拙(zhuō )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《终(zhōng )南(nán )山(shān )祠(cí )堂(táng )碑(bēi )》:“祗(zhī )饰(shì )祀(sì )事(shì ),考(kǎo )视(shì )祠(cí )制(zhì ),以(yǐ )为(wéi )栋(dòng )宇(yǔ )不(bú )称(chēng ),宜(yí )有(yǒu )加(jiā )饰(shì )。”

《续(xù )资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·元(yuán )仁(rén )宗(zōng )延(yán )祐(yòu )七(qī )年(nián )》:“丁(dīng )酉(yǒu ),诏(zhào )各(gè )郡(jùn )建(jiàn )帝(dì )师(shī )帕(pà )克(kè )斯(sī )巴(bā )殿(diàn ),其(qí )制(zhì )视(shì )孔(kǒng )子(zǐ )庙(miào )有(yǒu )加(jiā )。”

11.指(zhǐ )帝(dì )王(wáng )的(de )命(mìng )令(lìng )。

《礼(lǐ )记(jì )·曲(qǔ )礼(lǐ )下(xià )》:“国(guó )君(jūn )死(sǐ )社(shè )稷(jì ),大(dà )夫(fū )死(sǐ )众(zhòng ),士(shì )死(sǐ )制(zhì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“制(zhì ),谓(wèi )君(jūn )教(jiāo )令(lìng ),所(suǒ )使(shǐ )为(wéi )之(zhī )。”

《史(shǐ )记(jì )·秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )本(běn )纪(jì )》:“臣(chén )等(děng )昧(mèi )死(sǐ )上(shàng )尊(zūn )号(hào ),王(wáng )为(wéi )‘泰(tài )皇(huáng )’,命(mìng )为(wéi )‘制(zhì )’,令(lìng )为(wéi )‘诏(zhào )’。”

裴(péi )駰(yīn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )蔡(cài )邕(yōng )曰(yuē ):“制(zhì )书(shū ),帝(dì )者(zhě )制(zhì )度(dù )之(zhī )命(mìng )也(yě )。其(qí )文(wén )曰(yuē )‘制(zhì )’。”

唐(táng )张(zhāng )九(jiǔ )龄(líng )《上(shàng )张(zhāng )燕(yàn )公(gōng )书(shū )》:“今(jīn )登(dēng )封(fēng )沛(pèi )泽(zé ),千(qiān )载(zǎi )一(yī )时(shí ),而(ér )清(qīng )流(liú )高(gāo )品(pǐn ),不(bú )沾(zhān )殊(shū )恩(ēn ),胥(xū )吏(lì )末(mò )班(bān ),先(xiān )加(jiā )章(zhāng )黻(fú ),但(dàn )恐(kǒng )制(zhì )出(chū )之(zhī )日(rì ),四(sì )方(fāng )失(shī )望(wàng )。”

12.古(gǔ )代(dài )丧(sàng )服(fú )的(de )礼(lǐ )制(zhì )。

《礼(lǐ )记(jì )·丧(sàng )服(fú )四(sì )制(zhì )》:“丧(sàng )有(yǒu )四(sì )制(zhì ),变(biàn )而(ér )从(cóng )宜(yí ),取(qǔ )之(zhī )四(sì )时(shí )也(yě )。”后(hòu )指(zhǐ )父(fù )母(mǔ )丧(sàng )事(shì )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《顺(shùn )宗(zōng )实(shí )录(lù )一(yī )》:“请(qǐng )制(zhì ),内(nèi )遇(yù )祭(jì )辍(chuò )乐(lè ),终(zhōng )制(zhì )用(yòng )乐(lè )。”

《古(gǔ )今(jīn )小(xiǎo )说(shuō )·陈(chén )御(yù )史(shǐ )巧(qiǎo )勘(kān )金(jīn )钗(chāi )钿(diàn )》:“谁(shuí )知(zhī )廉(lián )宪(xiàn )在(zài )任(rèn ),一(yī )病(bìng )身(shēn )亡(wáng )。

学(xué )会(huì )扶(fú )柩(jiù )回(huí )家(jiā ),守(shǒu )制(zhì )三(sān )年(nián )。”

《儿(ér )女(nǚ )英(yīng )雄(xióng )传(chuán )》第(dì )二(èr )四(sì )回(huí ):“姑(gū )娘(niáng )因(yīn )在(zài )制(zhì )中(zhōng ),不(bú )过(guò )年(nián )节(jiē )。”

13.古(gǔ )之(zhī )长(zhǎng )度(dù )单(dān )位(wèi )。一(yī )丈(zhàng )八(bā )尺(chǐ )为(wéi )“制(zhì )”。

《礼(lǐ )记(jì )·王(wáng )制(zhì )》:“八(bā )政(zhèng ):饮(yǐn )食(shí )、衣(yī )服(fú )、事(shì )为(wéi )、异(yì )别(bié )、度(dù )、量(liàng )、数(shù ),制(zhì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“制(zhì ),布(bù )帛(bó )幅(fú )广(guǎng )狭(xiá )也(yě )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·外(wài )储(chǔ )说(shuō )右(yòu )上(shàng )》:“终(zhōng )岁(suì ),布(bù )帛(bó )取(qǔ )二(èr )制(zhì )焉(yān )。”参(cān )见(jiàn )“制(zhì )币(bì )”。

14.古(gǔ )代(dài )农(nóng )业(yè )生(shēng )产(chǎn )的(de )组(zǔ )织(zhī )单(dān )位(wèi )。

《管(guǎn )子(zǐ )·乘(chéng )马(mǎ )》:“邑(yì )成(chéng )而(ér )制(zhì )事(shì ),四(sì )聚(jù )为(wéi )一(yī )离(lí ),五(wǔ )离(lí )为(wéi )一(yī )制(zhì ),五(wǔ )制(zhì )为(wéi )一(yī )田(tián ),二(èr )田(tián )为(wéi )一(yī )夫(fū ),三(sān )夫(fū )为(wéi )一(yī )家(jiā )。”

15.古(gǔ )邑(yì )名(míng )。故(gù )址(zhǐ )在(zài )今(jīn )河(hé )南(nán )荥(yíng )阳(yáng )县(xiàn )汜(sì )水(shuǐ )镇(zhèn )。

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“制(zhì ),岩(yán )邑(yì )也(yě )。”

16.姓(xìng )。

汉(hàn )初(chū )有(yǒu )制(zhì )氏(shì )。见(jiàn )《万(wàn )姓(xìng )统(tǒng )谱(pǔ )·霁(jì )韵(yùn )》。

17.同(tóng )“製(zhì )”。

阅读:4437

●制(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库