基【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 基

基(jī )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):11画(huà );

jī

ㄐ〡

〔《广(guǎng )韵(yùn )》居(jū )之(zhī )切(qiē ),平(píng )之(zhī ),见(jiàn )。〕

1.建(jiàn )筑(zhù )物(wù )的(de )根(gēn )脚(jiǎo )。

《诗(shī )·周(zhōu )颂(sòng )·丝(sī )衣(yī )》:“自(zì )堂(táng )徂(cú )基(jī ),自(zì )羊(yáng )徂(cú )牛(niú )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“基(jī ),门(mén )塾(shú )之(zhī )基(jī )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《金(jīn )陵(líng )怀(huái )古(gǔ )》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“东(dōng )府(fǔ )旧(jiù )基(jī )留(liú )佛(fó )刹(shā ),《后(hòu )庭(tíng )》馀(yú )唱(chàng )落(luò )船(chuán )窗(chuāng )。”

清(qīng )孔(kǒng )尚(shàng )任(rèn )《桃(táo )花(huā )扇(shàn )·听(tīng )稗(bài )》:“城(chéng )连(lián )晓(xiǎo )雨(yǔ )枯(kū )陵(líng )树(shù ),江(jiāng )带(dài )春(chūn )潮(cháo )坏(huài )殿(diàn )基(jī )。”如(rú ):宅(zhái )基(jī );路(lù )基(jī );台(tái )基(jī )。

2.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )最(zuì )下(xià )面(miàn )的(de )。如(rú ):基(jī )层(céng )。

3.事(shì )物(wù )的(de )根(gēn )本(běn )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )下(xià )》:“履(lǚ ),德(dé )之(zhī )基(jī )也(yě )。”

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·南(nán )山(shān )有(yǒu )台(tái )》:“乐(lè )只(zhī )君(jūn )子(zǐ ),邦(bāng )家(jiā )之(zhī )基(jī )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )二(èr )十(shí )四(sì )年(nián )》:“德(dé ),国(guó )家(jiā )之(zhī )基(jī )也(yě ),有(yǒu )基(jī )无(wú )坏(huài ),无(wú )以(yǐ )是(shì )务(wù )乎(hū )!”

4.起(qǐ )始(shǐ )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )九(jiǔ )》:“基(jī )于(yú )其(qí )身(shēn ),以(yǐ )克(kè )复(fù )其(qí )所(suǒ )。”

《汉(hàn )书(shū )·枚(méi )乘(chéng )传(chuán )》:“福(fú )生(shēng )有(yǒu )基(jī ),祸(huò )生(shēng )有(yǒu )胎(tāi )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù )引(yǐn )服(fú )虔(qián )曰(yuē ):“基(jī )、胎(tāi ),皆(jiē )始(shǐ )也(yě )。”

晋(jìn )陆(lù )机(jī )《辩(biàn )亡(wáng )论(lùn )上(shàng )》:“祸(huò )基(jī )京(jīng )畿(jī ),毒(dú )遍(biàn )宇(yǔ )内(nèi )。”

孙(sūn )犁(lí )《〈柳(liǔ )溪(xī )短(duǎn )篇(piān )小(xiǎo )说(shuō )选(xuǎn )集(jí )〉序(xù )》:“正(zhèng )像(xiàng )荣(róng )华(huá )是(shì )没(méi )落(luò )之(zhī )基(jī )一(yī )样(yàng ),没(méi )落(luò )是(shì )奋(fèn )起(qǐ )之(zhī )基(jī )。”

5.奠(diàn )定(dìng )基(jī )础(chǔ );创(chuàng )建(jiàn )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )二(èr )十(shí )九(jiǔ )年(nián )》:“为(wéi )之(zhī )歌(gē )《周(zhōu )南(nán )》、《召(zhào )南(nán )》,曰(yuē ):‘美(měi )哉(zāi )!始(shǐ )基(jī )之(zhī )矣(yǐ ),犹(yóu )未(wèi )也(yě )。然(rán )勤(qín )而(ér )不(bú )怨(yuàn )矣(yǐ )。’”

《晋(jìn )书(shū )·刘(liú )聪(cōng )载(zǎi )记(jì )》:“故(gù )文(wén )王(wáng )以(yǐ )多(duō )士(shì )基(jī )周(zhōu ),桓(huán )灵(líng )以(yǐ )群(qún )阉(yān )亡(wáng )汉(hàn ),国(guó )之(zhī )兴(xìng )亡(wáng ),未(wèi )有(yǒu )不(bú )由(yóu )此(cǐ )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《顺(shùn )宗(zōng )实(shí )录(lù )二(èr )》:“所(suǒ )以(yǐ )基(jī )社(shè )稷(jì )而(ér )固(gù )邦(bāng )统(tǒng ),古(gǔ )之(zhī )制(zhì )也(yě )。”

6.事(shì )业(yè )。

《书(shū )·大(dà )诰(gào )》:“呜(wū )呼(hū )!天(tiān )明(míng )畏(wèi ),弼(bì )我(wǒ )丕(pī )丕(pī )基(jī )。”

蔡(cài )沉(chén )集(jí )传(chuán ):“基(jī ),基(jī )业(yè )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·主(zhǔ )术(shù )训(xùn )》:“于(yú )是(shì )乃(nǎi )始(shǐ )陈(chén )其(qí )礼(lǐ ),建(jiàn )以(yǐ )为(wéi )基(jī )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“基(jī ),业(yè )也(yě )。”

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·晋(jìn )文(wén )齐(qí )姜(jiāng )》:“公(gōng )子(zǐ )不(bú )听(tīng ),姜(jiāng )与(yǔ )犯(fàn )谋(móu ),醉(zuì )而(ér )遣(qiǎn )之(zhī ),卒(zú )成(chéng )霸(bà )基(jī )。”

7.犹(yóu )规(guī )划(huá )。

《书(shū )·康(kāng )诰(gào )》:“周(zhōu )公(gōng )初(chū )基(jī )作(zuò )新(xīn )大(dà )邑(yì )于(yú )东(dōng )国(guó )洛(luò )。”

《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )诂(gǔ )》:“基(jī ),谋(móu )也(yě )。”

8.依(yī )据(jù );凭(píng )藉(jiè )。

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )周(zhōu )兴(xìng )嗣(sì )《千(qiān )字(zì )文(wén )》:“荣(róng )业(yè )所(suǒ )基(jī ),藉(jiè )甚(shèn )无(wú )竟(jìng )。”

9.化(huà )学(xué )名(míng )词(cí )。化(huà )合(hé )物(wù )分(fèn )子(zǐ )中(zhōng )所(suǒ )含(hán )的(de )一(yī )部(bù )分(fèn )原(yuán )子(zǐ ),被(bèi )看(kàn )做(zuò )是(shì )一(yī )个(gè )单(dān )位(wèi )时(shí )就(jiù )叫(jiào )“基(jī )”。也(yě )叫(jiào )“根(gēn )”。如(rú )羟(qiǎng )基(jī )、氨(ān )基(jī )。

10.周(zhōu )年(nián )。

《金(jīn )石(shí )萃(cuì )编(biān )·汉(hàn )荡(dàng )阴(yīn )令(lìng )张(zhāng )迁(qiān )碑(bēi )》:“流(liú )化(huà )八(bā )基(jī ),迁(qiān )荡(dàng )阴(yīn )令(lìng )。”

孙(sūn )石(shí )云(yún )跋(bá ):“八(bā )基(jī )谓(wèi )八(bā )年(nián )也(yě )。”

元(yuán )耶(yē )律(lǜ )楚(chǔ )材(cái )《怀(huái )古(gǔ )寄(jì )张(zhāng )敏(mǐn )之(zhī )》诗(shī ):“约(yuē )法(fǎ )三(sān )章(zhāng )日(rì ),恩(ēn )垂(chuí )四(sì )百(bǎi )基(jī )。”

阅读:2156

●基(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库