能【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 能

能(néng )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):10画(huà );

I

néng

ㄋㄥˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》奴(nú )登(dēng )切(qiē ),平(píng )登(dēng ),泥(ní )。〕

“而(ér )”的(de )被(bèi )通(tōng )假(jiǎ )字(zì )。“耐(nài )”的(de )今(jīn )字(zì )。

1.传(chuán )说(shuō )中(zhōng )的(de )一(yī )种(zhǒng )兽(shòu )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )八(bā )》:“今(jīn )梦(mèng )黄(huáng )能(néng )入(rù )于(yú )寝(qǐn )门(mén ),不(bú )知(zhī )人(rén )杀(shā )乎(hū ),抑(yì )厉(lì )鬼(guǐ )邪(xié )?”韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“能(néng ),似(sì )熊(xióng )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )任(rèn )昉(fǎng )《述(shù )异(yì )记(jì )》卷(juàn )上(shàng ):“尧(yáo )使(shǐ )鲧(gǔn )治(zhì )洪(hóng )水(shuǐ ),不(bú )胜(shèng )其(qí )任(rèn ),遂(suí )诛(zhū )鲧(gǔn )于(yú )羽(yǔ )山(shān ),化(huà )为(wéi )黄(huáng )熊(xióng ),入(rù )于(yú )羽(yǔ )泉(quán )。今(jīn )会(huì )稽(jī )祭(jì )禹(yǔ )庙(miào ),不(bú )用(yòng )熊(xióng ),曰(yuē )黄(huáng )能(néng ),即(jí )黄(huáng )熊(xióng )也(yě )。陆(lù )居(jū )曰(yuē )熊(xióng ),水(shuǐ )居(jū )曰(yuē )能(néng )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《忆(yì )昨(zuó )行(háng )和(hé )张(zhāng )十(shí )一(yī )》:“近(jìn )者(zhě )三(sān )姦(jiān )悉(xī )破(pò )碎(suì ),羽(yǔ )窟(kū )无(wú )底(dǐ )幽(yōu )黄(huáng )能(néng )。”

2.才(cái )能(néng );能(néng )力(lì )。

《书(shū )·大(dà )禹(yǔ )谟(mó )》:“汝(rǔ )惟(wéi )不(bú )矜(jīn ),天(tiān )下(xià )莫(mò )与(yǔ )汝(rǔ )争(zhēng )能(néng )。”

《墨(mò )子(zǐ )·尚(shàng )贤(xián )上(shàng )》:“故(gù )官(guān )无(wú )常(cháng )贵(guì )而(ér )民(mín )无(wú )终(zhōng )贱(jiàn ),有(yǒu )能(néng )则(zé )举(jǔ )之(zhī ),无(wú )能(néng )则(zé )下(xià )之(zhī )。”

《汉(hàn )书(shū )·高(gāo )帝(dì )纪(jì )上(shàng )》:“吾(wú )非(fēi )敢(gǎn )自(zì )爱(ài ),恐(kǒng )能(néng )薄(báo ),不(bú )能(néng )完(wán )父(fù )兄(xiōng )子(zǐ )弟(dì )。”如(rú ):逞(chěng )能(néng );各(gè )尽(jìn )其(qí )能(néng )。

3.在(zài )某(mǒu )方(fāng )面(miàn )见(jiàn )长(zhǎng );有(yǒu )才(cái )能(néng );有(yǒu )本(běn )领(lǐng )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )上(shàng )》:“乾(qián )知(zhī )大(dà )始(shǐ ),坤(kūn )作(zuò )成(chéng )物(wù );乾(qián )以(yǐ )易(yì )知(zhī ),坤(kūn )以(yǐ )简(jiǎn )能(néng )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“坤(kūn )以(yǐ )简(jiǎn )能(néng )者(zhě ),简(jiǎn )谓(wèi )简(jiǎn )省(shěng )凝(níng )静(jìng ),不(bú )须(xū )繁(fán )劳(láo )。以(yǐ )此(cǐ )为(wéi )能(néng ),故(gù )曰(yuē )坤(kūn )以(yǐ )简(jiǎn )能(néng )也(yě )。”

三(sān )国(guó )蜀(shǔ )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )《前(qián )出(chū )师(shī )表(biǎo )》:“将(jiāng )军(jūn )向(xiàng )宠(chǒng ),性(xìng )行(háng )淑(shū )均(jūn ),晓(xiǎo )畅(chàng )军(jūn )事(shì ),试(shì )用(yòng )于(yú )昔(xī )日(rì ),先(xiān )帝(dì )称(chēng )之(zhī )曰(yuē )能(néng )。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )二(èr ):“既(jì )有(yǒu )佳(jiā )客(kè ),宜(yí )赋(fù )新(xīn )词(cí ),此(cǐ )子(zǐ )颇(pō )能(néng ),正(zhèng )可(kě )请(qǐng )教(jiāo )。”

柳(liǔ )青(qīng )《创(chuàng )业(yè )史(shǐ )》第(dì )一(yī )部(bù )第(dì )七(qī )章(zhāng ):“你(nǐ )呀(ya )!你(nǐ )太(tài )能(néng )了(le )!”

4.胜(shèng )任(rèn );能(néng )做(zuò )到(dào )。

《史(shǐ )记(jì )·项(xiàng )羽(yǔ )本(běn )纪(jì )》:“东(dōng )阳(yáng )少(shǎo )年(nián )杀(shā )其(qí )令(lìng ),相(xiàng )聚(jù )数(shù )千(qiān )人(rén ),欲(yù )置(zhì )长(zhǎng ),无(wú )适(shì )用(yòng ),乃(nǎi )请(qǐng )陈(chén )婴(yīng ),婴(yīng )谢(xiè )不(bú )能(néng )。”

《明(míng )史(shǐ )·文(wén )苑(yuàn )传(chuán )一(yī )·李(lǐ )德(dé )》:“﹝李(lǐ )德(dé )﹞洪(hóng )武(wǔ )三(sān )年(nián )以(yǐ )明(míng )经(jīng )荐(jiàn )授(shòu )洛(luò )阳(yáng )典(diǎn )史(shǐ ),历(lì )南(nán )阳(yáng )西(xī )安(ān )二(èr )府(fǔ )幕(mù )官(guān ),并(bìng )能(néng )其(qí )职(zhí )。”

清(qīng )李(lǐ )渔(yú )《闲(xián )情(qíng )偶(ǒu )寄(jì )·词(cí )曲(qǔ )上(shàng )·词(cí )采(cǎi )》:“吾(wú )于(yú )古(gǔ )曲(qǔ )之(zhī )中(zhōng ),取(qǔ )其(qí )全(quán )本(běn )不(bú )懈(xiè ),多(duō )瑜(yú )鲜(xiān )瑕(xiá )者(zhě ),惟(wéi )《西(xī )厢(xiāng )》能(néng )之(zhī )。”

5.能(néng )够(gòu )。

《书(shū )·西(xī )伯(bó )戡(kān )黎(lí )》:“乃(nǎi )罪(zuì )多(duō )参(cān )在(zài )上(shàng ),乃(nǎi )能(néng )责(zé )命(mìng )于(yú )天(tiān )?”

《史(shǐ )记(jì )·淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )列(liè )传(chuán )》:“信(xìn )能(néng )死(sǐ ),刺(cì )我(wǒ );不(bú )能(néng )死(sǐ ),出(chū )我(wǒ )裤(kù )下(xià )。”

元(yuán )赵(zhào )孟(mèng )頫(tiào )《题(tí )耕(gēng )织(zhī )图(tú )》诗(shī )之(zhī )十(shí )八(bā ):“妇(fù )人(rén )能(néng )蚕(cán )桑(sāng ),家(jiā )道(dào )当(dāng )不(bú )穷(qióng )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )《世(shì )界(jiè )反(fǎn )侵(qīn )略(luè )秩(zhì )序(xù )的(de )建(jiàn )设(shè )》:“我(wǒ )们(men )能(néng )创(chuàng )造(zào )文(wén )化(huà ),故(gù )能(néng )重(zhòng )视(shì )文(wén )化(huà ),保(bǎo )卫(wèi )文(wén )化(huà )。”

6.亲(qīn )善(shàn );和(hé )睦(mù )。

《书(shū )·康(kāng )诰(gào )》:“亦(yì )惟(wéi )君(jūn )惟(wéi )长(zhǎng ),不(bú )能(néng )厥(jué )家(jiā )人(rén )。”

孙(sūn )星(xīng )衍(yǎn )疏(shū ):“能(néng )者(zhě ),《汉(hàn )书(shū )》注(zhù )师(shī )古(gǔ )曰(yuē ):‘善(shàn )也(yě )。’”

《史(shǐ )记(jì )·萧(xiāo )相(xiàng )国(guó )世(shì )家(jiā )》:“何(hé )素(sù )不(bú )与(yǔ )曹(cáo )参(cān )相(xiàng )能(néng )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《顺(shùn )宗(zōng )实(shí )录(lù )四(sì )》:“翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )吴(wú )通(tōng )玄(xuán ),故(gù )与(yǔ )贽(zhì )同(tóng )职(zhí ),姦(jiān )巧(qiǎo )佻(tiāo )薄(báo ),与(yǔ )贽(zhì )不(bú )相(xiàng )能(néng )。”

清(qīng )俞(yú )樾(yuè )《右(yòu )台(tái )仙(xiān )馆(guǎn )笔(bǐ )记(jì )》卷(juàn )二(èr ):“二(èr )子(zǐ )未(wèi )娶(qǔ ),俱(jù )执(zhí )父(fù )业(yè ),而(ér )兄(xiōng )弟(dì )不(bú )相(xiàng )能(néng )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《呐(nà )喊(hǎn )·阿(ā )Q正(zhèng )传(chuán )》:“其(qí )实(shí )举(jǔ )人(rén )老(lǎo )爷(yé )和(hé )赵(zhào )秀(xiù )才(cái )素(sù )不(bú )相(xiàng )能(néng ),在(zài )理(lǐ )本(běn )不(bú )能(néng )有(yǒu )‘共(gòng )患(huàn )难(nán )’的(de )情(qíng )谊(yì )。”

7.及(jí ),到(dào )。

《论(lùn )语(yǔ )·子(zǐ )张(zhāng )》:“吾(wú )友(yǒu )张(zhāng )也(yě ),为(wéi )难(nán )能(néng )也(yě ),然(rán )而(ér )未(wèi )仁(rén )。”

何(hé )晏(yàn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )包(bāo )咸(xián )曰(yuē ):“言(yán )子(zǐ )张(zhāng )容(róng )仪(yí )之(zhī )难(nán )及(jí )。”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·燕(yàn )策(cè )一(yī )》:“于(yú )是(shì )不(bú )能(néng )期(qī )年(nián ),千(qiān )里(lǐ )之(zhī )马(mǎ )至(zhì )者(zhě )三(sān )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《钴(gǔ )鉧(mǔ )潭(tán )西(xī )小(xiǎo )丘(qiū )记(jì )》:“丘(qiū )之(zhī )小(xiǎo )不(bú )能(néng )一(yī )亩(mǔ ),可(kě )以(yǐ )笼(lóng )而(ér )有(yǒu )之(zhī )。”

清(qīng )姚(yáo )锡(xī )光(guāng )《东(dōng )方(fāng )兵(bīng )事(shì )纪(jì )略(luè )·海(hǎi )军(jūn )》:“实(shí )则(zé )任(rèn )战(zhàn )之(zhī )船(chuán )不(bú )能(néng )十(shí )艘(sōu ),馀(yú )多(duō )木(mù )质(zhì )小(xiǎo )船(chuán ),猥(wěi )以(yǐ )充(chōng )数(shù )。”

8.乃(nǎi );就(jiù )是(shì );于(yú )是(shì )。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )十(shí )二(èr )年(nián )》:“中(zhōng )美(měi )能(néng )黄(huáng ),上(shàng )美(měi )为(wéi )元(yuán ),下(xià )美(měi )则(zé )裳(shang ),参(cān )成(chéng )可(kě )筮(shì )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·权(quán )修(xiū )》:“审(shěn )其(qí )所(suǒ )好(hǎo )恶(è ),则(zé )其(qí )长(zhǎng )短(duǎn )可(kě )知(zhī )也(yě );观(guān )其(qí )交(jiāo )游(yóu ),则(zé )其(qí )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )可(kě )察(chá )也(yě )。二(èr )者(zhě )不(bú )失(shī ),则(zé )民(mín )能(néng )可(kě )得(dé )而(ér )官(guān )也(yě )。”

《孙(sūn )子(zǐ )·虚(xū )实(shí )》:“故(gù )敌(dí )佚(yì )能(néng )劳(láo )之(zhī ),饱(bǎo )能(néng )飢(jī )之(zhī ),安(ān )能(néng )动(dòng )之(zhī )。”按(àn ),王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )传(chuán )释(shì )词(cí )》卷(juàn )六(liù ):“能(néng ),犹(yóu )乃(nǎi )也(yě );亦(yì )声(shēng )相(xiàng )近(jìn )也(yě )。”

9.犹(yóu )而(ér ),表(biǎo )示(shì )转(zhuǎn )折(shé )。

《墨(mò )子(zǐ )·天(tiān )志(zhì )下(xià )》:“今(jīn )有(yǒu )人(rén )于(yú )此(cǐ ),能(néng )少(shǎo )尝(cháng )之(zhī )甘(gān )谓(wèi )甘(gān ),多(duō )尝(cháng )为(wéi )苦(kǔ )。必(bì )曰(yuē ):‘吾(wú )口(kǒu )乱(luàn ),不(bú )知(zhī )其(qí )甘(gān )苦(kǔ )之(zhī )味(wèi )。’”汉(hàn )邹(zōu )阳(yáng )《于(yú )狱(yù )中(zhōng )上(shàng )书(shū )自(zì )明(míng )》:“是(shì )以(yǐ )圣(shèng )王(wáng )觉(jiào )悟(wù ),捐(juān )子(zǐ )之(zhī )之(zhī )心(xīn ),能(néng )不(bú )说(shuō )田(tián )常(cháng )之(zhī )贤(xián )良(liáng )。”

《汉(hàn )书(shū )·邹(zōu )阳(yáng )传(chuán )》作(zuò )“而(ér )不(bú )说(shuō )田(tián )常(cháng )之(zhī )贤(xián )”。

汉(hàn )崔(cuī )駰(yīn )《大(dà )理(lǐ )箴(zhēn )》:“或(huò )有(yǒu )忠(zhōng )能(néng )被(bèi )害(hài ),或(huò )有(yǒu )孝(xiào )而(ér )见(jiàn )残(cán )。”按(àn ),能(néng )与(yǔ )而(ér )古(gǔ )声(shēng )相(xiàng )近(jìn ),故(gù )义(yì )亦(yì )相(xiàng )通(tōng )。见(jiàn )王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )传(chuán )释(shì )词(cí )》卷(juàn )六(liù )。参(cān )见(jiàn )“能(néng )不(bú )”。

10.犹(yóu )得(dé ),表(biǎo )示(shì )必(bì )要(yào )。

唐(táng )李(lǐ )白(bái )《上(shàng )李(lǐ )邕(yōng )》诗(shī ):“宣(xuān )父(fù )犹(yóu )能(néng )畏(wèi )后(hòu )生(shēng ),丈(zhàng )夫(fū )未(wèi )可(kě )轻(qīng )年(nián )少(shǎo )。”

宋(sòng )梅(méi )尧(yáo )臣(chén )《和(hé )刘(liú )原(yuán )甫(fǔ )〈复(fù )雨(yǔ )〉寄(jì )永(yǒng )叔(shū )》:“浑(hún )身(shēn )酸(suān )削(xuē )懒(lǎn )能(néng )出(chū ),莫(mò )怪(guài )与(yǔ )公(gōng )还(hái )往(wǎng )稀(xī )。”按(àn ),刘(liú )淇(qí )《助(zhù )字(zì )辨(biàn )略(luè )》卷(juàn )二(èr ):“能(néng ),得(dé )也(yě )。凡(fán )言(yán )能(néng )乎(hū )者(zhě ),犹(yóu )云(yún )岂(qǐ )可(kě )得(dé )乎(hū ),省(shěng )文(wén )也(yě )。”

11.如(rú )许(xǔ );这(zhè )样(yàng )。

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《茅(máo )屋(wū )为(wéi )秋(qiū )风(fēng )所(suǒ )破(pò )歌(gē )》:“南(nán )村(cūn )群(qún )童(tóng )欺(qī )我(wǒ )老(lǎo )无(wú )力(lì ),忍(rěn )能(néng )对(duì )面(miàn )为(wéi )盗(dào )贼(zéi ),公(gōng )然(rán )抱(bào )茅(máo )入(rù )竹(zhú )去(qù ),唇(chún )焦(jiāo )口(kǒu )燥(zào )呼(hū )不(bú )得(dé )。”

宋(sòng )吴(wú )文(wén )英(yīng )《三(sān )姝(shū )媚(mèi )·过(guò )都(dōu )城(chéng )旧(jiù )居(jū )有(yǒu )感(gǎn )》词(cí ):“春(chūn )梦(mèng )人(rén )间(jiān )须(xū )断(duàn ),但(dàn )怪(guài )得(dé ),当(dāng )年(nián )梦(mèng )缘(yuán )能(néng )短(duǎn )。”

金(jīn )董(dǒng )解(jiě )元(yuán )《西(xī )厢(xiāng )记(jì )诸(zhū )宫(gōng )调(diào )》卷(juàn )二(èr ):“疏(shū )眉(méi )更(gèng )目(mù )秀(xiù ),鼻(bí )直(zhí )齿(chǐ )能(néng )粗(cū )。”

元(yuán )吴(wú )昌(chāng )龄(líng )《东(dōng )坡(pō )梦(mèng )》第(dì )一(yī )摺(zhé ):“你(nǐ )道(dào )是(shì )可(kě )惜(xī )他(tā )落(luò )风(fēng )尘(chén )繫(jì )红(hóng )裙(qún ),端(duān )的(de )箇(gè )十(shí )分(fèn )体(tǐ )态(tài )能(néng )聪(cōng )俊(jùn )。”按(àn ),以(yǐ )上(shàng )诸(zhū )能(néng )字(zì )皆(jiē )与(yǔ )“恁(nín )”同(tóng ),亦(yì )犹(yóu )方(fāng )言(yán )个(gè )样(yàng )、这(zhè )样(yàng ),并(bìng )见(jiàn )刘(liú )淇(qí )《助(zhù )字(zì )辨(biàn )略(luè )》卷(juàn )二(èr )。

12.宁(níng );宁(níng )可(kě )。

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《六(liù )和(hé )寺(sì )冲(chōng )师(shī )闸(zhá )山(shān )溪(xī )为(wéi )水(shuǐ )轩(xuān )》诗(shī ):“出(chū )山(shān )定(dìng )被(bèi )江(jiāng )湖(hú )涴(wó ),能(néng )为(wéi )山(shān )僧(sēng )更(gèng )少(shǎo )留(liú )。”

元(yuán )郑(zhèng )光(guāng )祖(zǔ )《周(zhōu )公(gōng )摄(shè )政(zhèng )》第(dì )二(èr )摺(zhé ):“休(xiū )将(jiāng )军(jūn )国(guó )咨(zī )臣(chén )下(xià ),能(néng )把(bǎ )文(wén )章(zhāng )教(jiāo )尔(ěr )曹(cáo )。”

13.方(fāng )言(yán )。犹(yóu )谓(wèi )像(xiàng )某(mǒu )件(jiàn )东(dōng )西(xī )或(huò )某(mǒu )个(gè )动(dòng )作(zuò )的(de )样(yàng )子(zǐ )。

《天(tiān )雨(yǔ )花(huā )》第(dì )二(èr )回(huí ):“学(xué )仁(rén )越(yuè )骂(mà )心(xīn )越(yuè )气(qì ),巴(bā )掌(zhǎng )拳(quán )头(tóu )雨(yǔ )点(diǎn )能(néng )。”如(rú ):你(nǐ )演(yǎn )什(shí )么(me )就(jiù )能(néng )什(shí )么(me )。

14.佛(fó )教(jiāo )语(yǔ )。指(zhǐ )认(rèn )识(shí )的(de )主(zhǔ )体(tǐ )。与(yǔ )“所(suǒ )”相(xiàng )对(duì )。

隋(suí )僧(sēng )璨(càn )《信(xìn )心(xīn )铭(míng )》:“能(néng )随(suí )境(jìng )灭(miè ),境(jìng )逐(zhú )能(néng )沉(chén )。境(jìng )由(yóu )能(néng )境(jìng ),能(néng )由(yóu )境(jìng )能(néng )。”参(cān )见(jiàn )“能(néng )所(suǒ )”。

15.能(néng )量(liàng )的(de )简(jiǎn )称(chēng )。参(cān )见(jiàn )“能(néng )量(liàng )”。

II

nái

ㄋㄞˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》奴(nú )来(lái )切(qiē ),平(píng )咍(tāi ),泥(ní )。〕

三(sān )足(zú )鳖(biē )。

汉(hàn )张(zhāng )衡(héng )《东(dōng )京(jīng )赋(fù )》:“王(wáng )鲔(wěi )岫(xiù )居(jū ),能(néng )鳖(biē )三(sān )趾(zhǐ )。”

元(yuán )刘(liú )壎(xūn )《隐(yǐn )居(jū )通(tōng )议(yì )·鬼(guǐ )神(shén )》:“得(dé )一(yī )物(wù )似(sì )鼋(yuán ),大(dà )如(rú )车(chē )轮(lún ),介(jiè )而(ér )三(sān )足(zú ),盖(gài )所(suǒ )谓(wèi )能(néng )也(yě )。”按(àn ),《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )鱼(yú )》:“鳖(biē )三(sān )足(zú ),能(néng )。”

III

nài

ㄋㄞˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》奴(nú )代(dài )切(qiē ),去(qù )代(dài ),泥(ní )。〕

1.通(tōng )“耐(nài )”。受(shòu )得(dé )住(zhù )。

《汉(hàn )书(shū )·晁(cháo )错(cuò )传(chuán )》:“夫(fū )胡(hú )貉(mò )之(zhī )地(dì ),积(jī )阴(yīn )之(zhī )处(chù )也(yě ),木(mù )皮(pí )三(sān )寸(cùn ),冰(bīng )厚(hòu )六(liù )尺(chǐ ),食(shí )肉(ròu )而(ér )饮(yǐn )酪(lào ),其(qí )人(rén )密(mì )理(lǐ ),鸟(niǎo )兽(shòu )毳(cuì )毛(máo ),其(qí )性(xìng )能(néng )寒(hán );杨(yáng )粤(yuè )之(zhī )地(dì ),少(shǎo )阴(yīn )多(duō )阳(yáng ),其(qí )人(rén )疏(shū )理(lǐ ),鸟(niǎo )兽(shòu )希(xī )毛(máo ),其(qí )性(xìng )能(néng )暑(shǔ )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“能(néng ),读(dú )曰(yuē )耐(nài )。此(cǐ )下(xià )能(néng )暑(shǔ )亦(yì )同(tóng )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )宗(zōng )懔(lǐn )《荆(jīng )楚(chǔ )岁(suì )时(shí )记(jì )》:“椒(jiāo )是(shì )玉(yù )衡(héng )星(xīng )精(jīng ),服(fú )之(zhī )令(lìng )人(rén )身(shēn )轻(qīng )能(néng )老(lǎo )。”

宋(sòng )杨(yáng )万(wàn )里(lǐ )《题(tí )湘(xiāng )中(zhōng )馆(guǎn )》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“征(zhēng )衣(yī )愁(chóu )着(zhe )尽(jìn ),凭(píng )栏(lán )喜(xǐ )犹(yóu )能(néng )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )七(qī )五(wǔ )回(huí ):“素(sù )云(yún )又(yòu )将(jiāng )自(zì )己(jǐ )脂(zhī )粉(fěn )拿(ná )来(lái ),笑(xiào )道(dào ):‘我(wǒ )们(men )奶(nǎi )奶(nǎi )就(jiù )少(shǎo )这(zhè )个(gè ),奶(nǎi )奶(nǎi )不(bú )嫌(xián )腌(yān )臢(zā ),能(néng )着(zhe )用(yòng )些(xiē )。’”

2.姓(xìng )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·贵(guì )直(zhí )》:“能(néng )意(yì )见(jiàn )齐(qí )宣(xuān )王(wáng )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“能(néng ),姓(xìng )也(yě )。”

唐(táng )有(yǒu )能(néng )延(yán )寿(shòu )。

IV

tái

ㄊㄞˊ

tāi

ㄊㄞ

〔《集(jí )韵(yùn )》汤(tāng )来(lái )切(qiē ),平(píng )咍(tāi ),透(tòu )。〕

1.通(tōng )“台(tái )”。古(gǔ )星(xīng )名(míng )。

《史(shǐ )记(jì )·天(tiān )官(guān )书(shū )》:“魁(kuí )下(xià )六(liù )星(xīng ),两(liǎng )两(liǎng )相(xiàng )比(bǐ )者(zhě ),名(míng )曰(yuē )三(sān )能(néng )。”

裴(péi )駰(yīn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )苏(sū )林(lín )曰(yuē ):“能(néng ),音(yīn )台(tái )。”

《汉(hàn )书(shū )·天(tiān )文(wén )志(zhì )》:“三(sān )能(néng )色(sè )齐(qí ),君(jūn )臣(chén )和(hé );不(bú )齐(qí ),为(wéi )乖(guāi )戾(lì )。”

2.(今(jīn )读(dú )tāi)见(jiàn )“能(néng )始(shǐ )”。

3.通(tōng )“态(tài )”。形(xíng )态(tài )。

《荀(xún )子(zǐ )·天(tiān )论(lùn )》:“耳(ěr )目(mù )鼻(bí )口(kǒu )形(xíng )能(néng ),各(gè )有(yǒu )接(jiē )而(ér )不(bú )相(xiàng )能(néng )也(yě ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )天(tiān )官(guān )。”

王(wáng )念(niàn )孙(sūn )《读(dú )书(shū )杂(zá )志(zhì )·荀(xún )子(zǐ )五(wǔ )》:“形(xíng )能(néng )当(dāng )连(lián )读(dú ),能(néng )读(dú )为(wéi )态(tài )……言(yán )耳(ěr )目(mù )鼻(bí )口(kǒu )形(xíng )态(tài ),各(gè )与(yǔ )物(wù )接(jiē ),而(ér )不(bú )能(néng )互(hù )相(xiàng )为(wéi )用(yòng )也(yě )。古(gǔ )字(zì )能(néng )与(yǔ )耐(nài )通(tōng ),故(gù )亦(yì )与(yǔ )态(tài )通(tōng )。”

《史(shǐ )记(jì )·司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )列(liè )传(chuán )》:“旼(mín )旼(mín )睦(mù )睦(mù ),君(jūn )子(zǐ )之(zhī )能(néng )。”

裴(péi )駰(yīn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )徐(xú )广(guǎng )曰(yuē ):“能(néng ),一(yī )作(zuò )态(tài )。”

《素(sù )问(wèn )·阴(yīn )阳(yáng )应(yīng )象(xiàng )大(dà )论(lùn )》:“此(cǐ )阴(yīn )阳(yáng )更(gèng )胜(shèng )之(zhī )变(biàn ),病(bìng )之(zhī )形(xíng )能(néng )也(yě )。”

章(zhāng )炳(bǐng )麟(lín )《邹(zōu )容(róng )传(chuán )》:“比(bǐ )日(rì )久(jiǔ ),病(bìng )能(néng )已(yǐ )箸(zhù )。”

阅读:2890

●能(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库