植【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 植

植(zhí )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):12画(huà );

zhí

ㄓˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》常(cháng )职(zhí )切(qiē ),入(rù )职(zhí ),禅(chán )。〕

〔《广(guǎng )韵(yùn )》直(zhí )吏(lì )切(qiē ),去(qù )志(zhì ),澄(chéng )。〕

1.户(hù )植(zhí )。门(mén )外(wài )闭(bì )时(shí )用(yòng )以(yǐ )加(jiā )锁(suǒ )的(de )中(zhōng )立(lì )直(zhí )木(mù )。

《墨(mò )子(zǐ )·非(fēi )儒(rú )下(xià )》:“季(jì )孙(sūn )与(yǔ )邑(yì )人(rén )争(zhēng )门(mén )关(guān ),决(jué )植(zhí )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )间(jiān )诂(gǔ )引(yǐn )《说(shuō )文(wén )》:“植(zhí ),户(hù )植(zhí )也(yě )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·本(běn )经(jīng )训(xùn )》:“夏(xià )屋(wū )宫(gōng )驾(jià ),县(xiàn )联(lián )房(fáng )植(zhí )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“植(zhí ),户(hù )植(zhí )也(yě )。”

汉(hàn )桓(huán )宽(kuān )《盐(yán )铁(tiě )论(lùn )·散(sàn )不(bú )足(zú )》:“椎(zhuī )车(chē )无(wú )柔(róu ),栈(zhàn )舆(yú )无(wú )植(zhí )。”

2.木(mù )柱(zhù )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·考(kǎo )工(gōng )记(jì )·匠(jiàng )人(rén )》“水(shuǐ )地(dì )以(yǐ )县(xiàn )”汉(hàn )郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“于(yú )四(sì )角(jiǎo )立(lì )植(zhí )而(ér )县(xiàn )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“植(zhí )即(jí )柱(zhù )也(yě )。”

3.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )支(zhī )柱(zhù ),根(gēn )本(běn )。

明(míng )冯(féng )梦(mèng )龙(lóng )《智(zhì )囊(náng )补(bǔ )·术(shù )智(zhì )·司(sī )马(mǎ )懿(yì )等(děng )》:“君(jūn )子(zǐ )谓(wèi )坚(jiān )能(néng )用(yòng )法(fǎ )矣(yǐ ),法(fǎ )者(zhě )国(guó )之(zhī )植(zhí )也(yě )。”

4.特(tè )指(zhǐ )筑(zhù )城(chéng )墙(qiáng )两(liǎng )端(duān )所(suǒ )竖(shù )的(de )木(mù )柱(zhù )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·夏(xià )官(guān )·大(dà )司(sī )马(mǎ )》:“大(dà )役(yì ),与(yǔ )虑(lǜ )事(shì ),属(shǔ )其(qí )植(zhí )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“植(zhí ),筑(zhù )城(chéng )桢(zhēn )也(yě )。”

5.特(tè )指(zhǐ )悬(xuán )挂(guà )蚕(cán )箔(bó )的(de )柱(zhù )子(zǐ )。

《礼(lǐ )记(jì )·月(yuè )令(lìng )》:“﹝季(jì )春(chūn )之(zhī )月(yuè )﹞具(jù )曲(qǔ )植(zhí )籧(jǔ )筐(kuāng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“植(zhí ),槌(chuí )也(yě )。”

《方(fāng )言(yán )》第(dì )五(wǔ ):“槌(chuí ),宋(sòng )、魏(wèi )、陈(chén )、楚(chǔ )、江(jiāng )、淮(huái )之(zhī )间(jiān )谓(wèi )之(zhī )植(zhí )。”

郭(guō )璞(pú )注(zhù ):“县(xiàn )蚕(cán )薄(báo )柱(zhù )也(yě )。”

6.棱(léng )角(jiǎo )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·春(chūn )官(guān )·大(dà )宗(zōng )伯(bó )》“公(gōng )执(zhí )桓(huán )圭(guī )”汉(hàn )郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“双(shuāng )植(zhí )谓(wèi )之(zhī )桓(huán )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“植(zhí )即(jí )稜(léng )也(yě )。此(cǐ )于(yú )圭(guī )上(shàng )而(ér )言(yán ),下(xià )二(èr )稜(léng )着(zhe )圭(guī )不(bú )见(jiàn ),唯(wéi )有(yǒu )上(shàng )二(èr )稜(léng ),故(gù )以(yǐ )双(shuāng )言(yán )之(zhī )也(yě )。”

《礼(lǐ )记(jì )·檀(tán )弓(gōng )下(xià )》“三(sān )家(jiā )视(shì )桓(huán )楹(yíng )”汉(hàn )郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“斲(zhuó )之(zhī )形(xíng )如(rú )大(dà )楹(yíng )耳(ěr ),四(sì )植(zhí )谓(wèi )之(zhī )桓(huán )。”

7.直(zhí )。与(yǔ )横(héng )、曲(qǔ )、歪(wāi )斜(xié )相(xiàng )对(duì )。

《诗(shī )·周(zhōu )颂(sòng )·有(yǒu )瞽(gǔ )》“设(shè )业(yè )设(shè )虡(jù )”汉(hàn )郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“画(huà )之(zhī )植(zhí )者(zhě )为(wéi )虡(jù ),衡(héng )者(zhě )为(wéi )栒(xún )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《鞭(biān )贾(jiǎ )》:“有(yǒu )富(fù )者(zhě )子(zǐ ),适(shì )市(shì )买(mǎi )鞭(biān ),出(chū )五(wǔ )万(wàn ),持(chí )以(yǐ )夸(kuā )余(yú )……视(shì )其(qí )握(wò ),则(zé )蹇(jiǎn )仄(zè )而(ér )不(bú )植(zhí )。”

明(míng )徐(xú )弘(hóng )祖(zǔ )《徐(xú )霞(xiá )客(kè )游(yóu )记(jì )·滇(diān )游(yóu )日(rì )记(jì )十(shí )二(èr )》:“有(yǒu )一(yī )树(shù )立(lì )冈(gāng )头(tóu ),大(dà )合(hé )抱(bào ),其(qí )本(běn )挺(tǐng )植(zhí ),其(qí )枝(zhī )盘(pán )绕(rào )。”

8.刚(gāng )强(qiáng )。

《礼(lǐ )记(jì )·檀(tán )弓(gōng )下(xià )》:“﹝阳(yáng )处(chù )父(fù )﹞行(háng )并(bìng )植(zhí )于(yú )晋(jìn )国(guó ),不(bú )没(méi )其(qí )身(shēn ),其(qí )知(zhī )不(bú )足(zú )称(chēng )也(yě )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“并(bìng ),犹(yóu )专(zhuān )也(yě )。谓(wèi )刚(gāng )而(ér )专(zhuān )己(jǐ )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“植(zhí ),谓(wèi )刚(gāng )也(yě )……言(yán )处(chù )父(fù )唯(wéi )行(háng )专(zhuān )权(quán )刚(gāng )强(qiáng )于(yú )晋(jìn )国(guó )。”

9.植(zhí )物(wù );草(cǎo )木(mù )。

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·原(yuán )道(dào )》:“傍(bàng )及(jí )万(wàn )品(pǐn ),动(dòng )植(zhí )皆(jiē )文(wén )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《以(yǐ )黄(huáng )子(zǐ )木(mù )拄(zhǔ )杖(zhàng )为(wéi )子(zǐ )由(yóu )生(shēng )日(rì )之(zhī )寿(shòu )》诗(shī ):“海(hǎi )南(nán )无(wú )佳(jiā )植(zhí ),野(yě )果(guǒ )名(míng )黄(huáng )子(zǐ )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《坟(fén )·写(xiě )在(zài )〈坟(fén )〉后(hòu )面(miàn )》:“动(dòng )植(zhí )之(zhī )间(jiān ),无(wú )嵴(jí )椎(zhuī )和(hé )嵴(jí )椎(zhuī )动(dòng )物(wù )之(zhī )间(jiān )都(dōu )有(yǒu )中(zhōng )间(jiān )物(wù )。”

10.种(zhǒng )植(zhí );栽(zāi )种(zhǒng )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·燕(yàn )策(cè )二(èr )》:“蓟(jì )丘(qiū )之(zhī )植(zhí ),植(zhí )于(yú )汶(wèn )皇(huáng )。”

《文(wén )选(xuǎn )·张(zhāng )衡(héng )〈东(dōng )京(jīng )赋(fù )〉》:“植(zhí )华(huá )平(píng )于(yú )春(chūn )圃(pǔ ),丰(fēng )朱(zhū )草(cǎo )于(yú )中(zhōng )唐(táng )。”

薛(xuē )综(zōng )注(zhù ):“植(zhí ),犹(yóu )种(zhǒng )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《唐(táng )故(gù )赠(zèng )绛(jiàng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )马(mǎ )府(fǔ )君(jūn )行(háng )状(zhuàng )》:“庐(lú )墓(mù )侧(cè )植(zhí )松(sōng )柏(bǎi )。”

清(qīng )俞(yú )樾(yuè )《茶(chá )香(xiāng )室(shì )三(sān )钞(chāo )·赵(zhào )鼎(dǐng )骄(jiāo )侈(chǐ )》:“奇(qí )花(huā )嘉(jiā )木(mù ),环(huán )植(zhí )周(zhōu )围(wéi )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《坟(fén )·摩(mó )罗(luó )诗(shī )力(lì )说(shuō )》:“亚(yà )伯(bó )牧(mù )羊(yáng ),凯(kǎi )因(yīn )耕(gēng )植(zhí )是(shì )事(shì ),尝(cháng )出(chū )所(suǒ )有(yǒu )以(yǐ )献(xiàn )神(shén )。”

11.插(chā )。

清(qīng )陆(lù )次(cì )云(yún )《跳(tiào )月(yuè )记(jì )》:“女(nǚ )亦(yì )植(zhí )鸡(jī )羽(yǔ )于(yú )髻(jì )如(rú )男(nán )。”参(cān )见(jiàn )“植(zhí )刃(rèn )”。

12.生(shēng )长(zhǎng )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·外(wài )物(wù )》:“草(cǎo )木(mù )之(zhī )倒(dǎo )植(zhí )者(zhě )过(guò )半(bàn )而(ér )不(bú )知(zhī )其(qí )然(rán )。”

成(chéng )玄(xuán )英(yīng )疏(shū ):“植(zhí ),生(shēng )也(yě )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·主(zhǔ )术(shù )训(xùn )》:“甘(gān )雨(yǔ )时(shí )降(jiàng ),五(wǔ )穀(yù )蕃(fān )植(zhí )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“植(zhí ),长(zhǎng )也(yě )。”

晋(jìn )葛(gě )洪(hóng )《抱(bào )朴(pǔ )子(zǐ )·对(duì )俗(sú )》:“夫(fū )水(shuǐ )土(tǔ )不(bú )与(yǔ )百(bǎi )卉(huì )同(tóng )体(tǐ ),而(ér )百(bǎi )卉(huì )仰(yǎng )之(zhī )以(yǐ )植(zhí )焉(yān )。”

宋(sòng )叶(yè )梦(mèng )得(dé )《避(bì )暑(shǔ )录(lù )话(huà )》卷(juàn )下(xià ):“古(gǔ )之(zhī )立(lì )社(shè ),各(gè )以(yǐ )其(qí )所(suǒ )宜(yí ),木(mù )非(fēi )所(suǒ )宜(yí ),虽(suī )日(rì )培(péi )之(zhī )不(bú )植(zhí )。”

13.树(shù )立(lì );建(jiàn )立(lì )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·夏(xià )官(guān )·田(tián )僕(pú )》:“令(lìng )获(huò )者(zhě )植(zhí )旌(jīng )及(jí )献(xiàn )比(bǐ )禽(qín )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“植(zhí ),树(shù )也(yě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·知(zhī )度(dù )》:“凡(fán )朝(cháo )也(yě )者(zhě ),相(xiàng )与(yǔ )召(zhào )理(lǐ )义(yì )也(yě ),相(xiàng )与(yǔ )植(zhí )法(fǎ )则(zé )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“植(zhí ),立(lì )。”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·南(nán )蛮(mán )传(chuán )下(xià )·环(huán )王(wáng )》:“其(qí )南(nán )大(dà )浦(pǔ ),有(yǒu )五(wǔ )铜(tóng )柱(zhù ),山(shān )形(xíng )若(ruò )倚(yǐ )盖(gài ),西(xī )重(zhòng )岩(yán ),东(dōng )涯(yá )海(hǎi ),汉(hàn )马(mǎ )援(yuán )所(suǒ )植(zhí )也(yě )。”

清(qīng )吴(wú )伟(wěi )业(yè )《思(sī )陵(líng )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ )輓(wǎn )诗(shī )》:“处(chù )顺(shùn )惇(dūn )恭(gōng )俭(jiǎn ),时(shí )危(wēi )植(zhí )纪(jì )纲(gāng )。”

14.直(zhí )立(lì )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·必(bì )己(jǐ )》:“中(zhōng )河(hé ),孟(mèng )贲(bēn )瞋(tián )目(mù )而(ér )视(shì )船(chuán )人(rén ),髮(fà )植(zhí ),目(mù )裂(liè ),鬓(bìn )指(zhǐ ),舟(zhōu )中(zhōng )之(zhī )人(rén )尽(jìn )扬(yáng )播(bō )入(rù )于(yú )河(hé )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“植(zhí ),竖(shù )。”

宋(sòng )张(zhāng )师(shī )正(zhèng )《括(kuò )异(yì )志(zhì )·牛(niú )用(yòng )之(zhī )》:“坐(zuò )客(kè )如(rú )负(fù )冰(bīng )雪(xuě ),毛(máo )髮(fà )尽(jìn )植(zhí )。”

15.拄(zhǔ ),倚(yǐ )扶(fú )。

《论(lùn )语(yǔ )·微(wēi )子(zǐ )》:“丈(zhàng )人(rén )曰(yuē ):‘四(sì )体(tǐ )不(bú )勤(qín ),五(wǔ )穀(yù )不(bú )分(fèn )。孰(shú )为(wéi )夫(fū )子(zǐ )?’植(zhí )其(qí )杖(zhàng )而(ér )芸(yún )。”

何(hé )晏(yàn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )孔(kǒng )安(ān )国(guó )曰(yuē ):“植(zhí ),倚(yǐ )也(yě )。”一(yī )说(shuō )为(wéi )立(lì )。

朱(zhū )熹(xī )集(jí )注(zhù ):“植(zhí ),立(lì )之(zhī )也(yě )。”

16.扶(fú )植(zhí )。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·李(lǐ )逊(xùn )传(chuán )》:“逊(xùn )于(yú )为(wéi )政(zhèng ),抑(yì )强(qiáng )植(zhí )弱(ruò ),贫(pín )富(fù )均(jūn )一(yī ),所(suǒ )至(zhì )有(yǒu )绩(jì )可(kě )纪(jì )。”

17.行(háng )列(liè )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·田(tián )子(zǐ )方(fāng )》:“三(sān )年(nián ),文(wén )王(wáng )观(guān )于(yú )国(guó ),则(zé )列(liè )士(shì )坏(huài )植(zhí )散(sàn )群(qún )。”

成(chéng )玄(xuán )英(yīng )疏(shū ):“植(zhí ),行(háng )列(liè )也(yě )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《起(qǐ )废(fèi )答(dá )》:“十(shí )有(yǒu )一(yī )人(rén ),谡(sù )足(zú )以(yǐ )进(jìn ),列(liè )植(zhí )以(yǐ )庆(qìng )。”

18.主(zhǔ )持(chí )者(zhě )。监(jiān )督(dū )工(gōng )事(shì )的(de )将(jiāng )领(lǐng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·宣(xuān )公(gōng )二(èr )年(nián )》:“宋(sòng )城(chéng ),华(huá )元(yuán )为(wéi )植(zhí ),巡(xún )功(gōng )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“植(zhí ),将(jiāng )主(zhǔ )也(yě )。”

杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù ):“此(cǐ )言(yán )华(huá )元(yuán )为(wéi )筑(zhù )城(chéng )之(zhī )主(zhǔ )持(chí )者(zhě ),巡(xún )行(háng )检(jiǎn )查(chá )工(gōng )作(zuò )。”

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·大(dà )匡(kuāng )》:“庶(shù )人(rén )不(bú )独(dú )葬(zàng ),伍(wǔ )有(yǒu )植(zhí ),送(sòng )往(wǎng )迎(yíng )来(lái )亦(yì )如(rú )之(zhī )。”

朱(zhū )右(yòu )曾(céng )校(xiào )释(shì ):“植(zhí ),将(jiāng )主(zhǔ )也(yě )。”

19.心(xīn )志(zhì )。

《管(guǎn )子(zǐ )·法(fǎ )法(fǎ )》:“上(shàng )无(wú )固(gù )植(zhí ),下(xià )有(yǒu )疑(yí )心(xīn ),国(guó )无(wú )常(cháng )经(jīng ),民(mín )力(lì )必(bì )竭(jié ),数(shù )也(yě )。”

尹(yǐn )知(zhī )章(zhāng )注(zhù ):“植(zhí ),志(zhì )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·招(zhāo )魂(hún )》:“弱(ruò )颜(yán )固(gù )植(zhí ),謇(jiǎn )其(qí )有(yǒu )意(yì )些(xiē )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“植(zhí ),志(zhì )也(yě )。”

汉(hàn )祢(mí )衡(héng )《鹦(yīng )鹉(wǔ )赋(fù )》:“容(róng )止(zhǐ )闲(xián )暇(xiá ),守(shǒu )植(zhí )安(ān )停(tíng ),逼(bī )之(zhī )不(bú )惧(jù ),抚(fǔ )之(zhī )不(bú )惊(jīng )。”

20.置(zhì )。放(fàng )置(zhì );设(shè )置(zhì )。

《书(shū )·金(jīn )縢(téng )》:“植(zhí )璧(bì )秉(bǐng )珪(guī )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“植(zhí ),置(zhì )也(yě )。”

孙(sūn )星(xīng )衍(yǎn )疏(shū ):“郑(zhèng )康(kāng )成(chéng )曰(yuē ):植(zhí ),古(gǔ )‘置(zhì )’字(zì )。”

汉(hàn )贾(jiǎ )谊(yì )《吊(diào )屈(qū )原(yuán )文(wén )》:“贤(xián )圣(shèng )逆(nì )曳(yè )兮(xī ),方(fāng )正(zhèng )倒(dǎo )植(zhí )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《城(chéng )守(shǒu )篇(piān )·守(shǒu )备(bèi )上(shàng )》:“金(jīn )人(rén )来(lái )攻(gōng ),植(zhí )砲(pào )四(sì )隅(yú ),一(yī )砲(pào )所(suǒ )击(jī ),应(yīng )声(shēng )摧(cuī )堕(duò )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《书(shū )信(xìn )集(jí )·致(zhì )增(zēng )田(tián )涉(shè )》:“《译(yì )者(zhě )的(de )话(huà )》……只(zhī )有(yǒu )三(sān )处(chù )误(wù )植(zhí ),已(yǐ )代(dài )为(wéi )订(dìng )正(zhèng )。”

21.通(tōng )“殖(zhí )”。瘠(jí )弱(ruò )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )三(sān )十(shí )年(nián )》:“其(qí )君(jūn )弱(ruò )植(zhí )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·原(yuán )道(dào )训(xùn )》:“此(cǐ )齐(qí )民(mín )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )形(xíng )植(zhí ),黎(lí )累(lèi ),忧(yōu )悲(bēi )而(ér )不(bú )得(dé )志(zhì )也(yě )。”

俞(yú )樾(yuè )《诸(zhū )子(zǐ )平(píng )议(yì )·淮(huái )南(nán )内(nèi )篇(piān )一(yī )》:“植(zhí ),当(dāng )读(dú )为(wéi )殖(zhí )。殖(zhí )有(yǒu )臞(qú )瘠(jí )之(zhī )义(yì ),形(xíng )植(zhí )谓(wèi )形(xíng )体(tǐ )臞(qú )瘠(jí )也(yě )。”

22.姓(xìng )。

明(míng )有(yǒu )植(zhí )以(yǐ )进(jìn );清(qīng )有(yǒu )植(zhí )敏(mǐn )槐(huái )。

阅读:2997

●植(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库