由【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 由

由(yóu )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):5画(huà );

I

yóu

〡ㄡˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》以(yǐ )周(zhōu )切(qiē ),平(píng )尤(yóu ),以(yǐ )。〕

1.树(shù )木(mù )生(shēng )枝(zhī )条(tiáo )叫(jiào )由(yóu )。因(yīn )亦(yì )泛(fàn )指(zhǐ )萌(méng )生(shēng )。

2.来(lái )源(yuán );开(kāi )头(tóu )。

汉(hàn )王(wáng )充(chōng )《论(lùn )衡(héng )·变(biàn )虚(xū )》:“善(shàn )行(háng )动(dòng )于(yú )心(xīn ),善(shàn )言(yán )出(chū )于(yú )意(yì ),同(tóng )由(yóu )共(gòng )本(běn ),一(yī )气(qì )不(bú )异(yì )。”

晋(jìn )干(gàn )宝(bǎo )《搜(sōu )神(shén )记(jì )》卷(juàn )二(èr ):“﹝夏(xià )侯(hóu )弘(hóng )﹞乃(nǎi )教(jiāo )人(rén )杀(shā )乌(wū )鸡(jī )以(yǐ )薄(báo )之(zhī ),十(shí )不(bú )失(shī )八(bā )九(jiǔ )。今(jīn )治(zhì )中(zhōng )恶(è ),辄(zhé )用(yòng )乌(wū )鸡(jī )薄(báo )之(zhī )者(zhě ),弘(hóng )之(zhī )由(yóu )也(yě )。”

3.原(yuán )由(yóu );缘(yuán )故(gù )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )二(èr )十(shí )三(sān )年(nián )》:“有(yǒu )臧(zāng )武(wǔ )仲(zhòng )之(zhī )知(zhī ),而(ér )不(bú )容(róng )于(yú )鲁(lǔ )国(guó ),抑(yì )有(yǒu )由(yóu )也(yě ),作(zuò )不(bú )顺(shùn )而(ér )施(shī )不(bú )恕(shù )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·孝(xiào )文(wén )本(běn )纪(jì )》:“盖(gài )闻(wén )古(gǔ )者(zhě )祖(zǔ )有(yǒu )功(gōng )而(ér )宗(zōng )有(yǒu )德(dé ),制(zhì )礼(lǐ )乐(lè )各(gè )有(yǒu )由(yóu )。”

晋(jìn )干(gàn )宝(bǎo )《搜(sōu )神(shén )记(jì )》卷(juàn )三(sān ):“既(jì )觉(jiào ),惊(jīng )呼(hū ),邻(lín )里(lǐ )共(gòng )视(shì ),皆(jiē )莫(mò )测(cè )其(qí )由(yóu )。”

宋(sòng )王(wáng )谠(dǎng )《唐(táng )语(yǔ )林(lín )·政(zhèng )事(shì )下(xià )》:“党(dǎng )项(xiàng )叛(pàn )扰(rǎo ),推(tuī )其(qí )由(yóu ),乃(nǎi )边(biān )将(jiāng )贪(tān )暴(bào ),利(lì )其(qí )羊(yáng )马(mǎ ),多(duō )欺(qī )取(qǔ )之(zhī )。”

《前(qián )汉(hàn )书(shū )平(píng )话(huà )》卷(juàn )上(shàng ):“自(zì )古(gǔ )丧(sàng )大(dà )业(yè )宗(zōng )禋(yīn )者(zhě ),其(qí )所(suǒ )斩(zhǎn )有(yǒu )由(yóu )矣(yǐ )。”

4.机(jī )缘(yuán );机(jī )会(huì )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )相(xiàng )见(jiàn )礼(lǐ )》:“某(mǒu )也(yě )愿(yuàn )见(jiàn ),无(wú )由(yóu )达(dá )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“言(yán )久(jiǔ )无(wú )因(yīn )缘(yuán )以(yǐ )自(zì )达(dá )也(yě )。”

《周(zhōu )书(shū )·杨(yáng )乾(qián )运(yùn )传(chuán )》:“吾(wú )欲(yù )归(guī )附(fù )关(guān )中(zhōng ),但(dàn )未(wèi )有(yǒu )由(yóu )耳(ěr )。若(ruò )有(yǒu )使(shǐ )来(lái ),即(jí )宜(yí )尽(jìn )礼(lǐ )迎(yíng )接(jiē )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《答(dá )司(sī )马(mǎ )谏(jiàn )议(yì )书(shū )》:“无(wú )由(yóu )会(huì )晤(wù ),不(bú )任(rèn )区(qū )区(qū )向(xiàng )往(wǎng )之(zhī )至(zhì )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )一(yī )一(yī )五(wǔ )回(huí ):“久(jiǔ )仰(yǎng )芳(fāng )名(míng ),无(wú )由(yóu )亲(qīn )炙(zhì )。”

5.法(fǎ )式(shì )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·宾(bīn )之(zhī )初(chū )筵(yàn )》:“匪(fěi )言(yán )勿(wù )言(yán ),匪(fěi )由(yóu )勿(wù )语(yǔ )。”

马(mǎ )瑞(ruì )辰(chén )通(tōng )释(shì ):“《方(fāng )言(yán )》《广(guǎng )雅(yǎ )》并(bìng )曰(yuē ):‘由(yóu ),式(shì )也(yě )。’式(shì )犹(yóu )法(fǎ )也(yě )。‘匪(fěi )由(yóu )勿(wù )语(yǔ )’,犹(yóu )《孝(xiào )经(jīng )》‘非(fēi )法(fǎ )不(bú )道(dào )’也(yě )。”

6.途(tú )径(jìng );办(bàn )法(fǎ )。

《管(guǎn )子(zǐ )·法(fǎ )禁(jìn )》:“圣(shèng )王(wáng )之(zhī )治(zhì )民(mín )也(yě ),进(jìn )则(zé )使(shǐ )无(wú )由(yóu )得(dé )其(qí )所(suǒ )利(lì ),退(tuì )则(zé )使(shǐ )无(wú )由(yóu )避(bì )其(qí )所(suǒ )害(hài )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·齐(qí )俗(sú )训(xùn )》:“故(gù )胡(hú )人(rén )弹(dàn )骨(gǔ ),越(yuè )人(rén )契(qì )臂(bì ),中(zhōng )国(guó )歃(shà )血(xuè )也(yě ),所(suǒ )由(yóu )各(gè )异(yì ),其(qí )于(yú )信(xìn )一(yī )也(yě )。”

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·秦(qín )昭(zhāo )王(wáng )五(wǔ )十(shí )二(èr )年(nián )》:“使(shǐ )民(mín )所(suǒ )以(yǐ )要(yào )利(lì )于(yú )上(shàng )者(zhě ),非(fēi )斗(dòu )无(wú )由(yóu )也(yě )。”

梁(liáng )启(qǐ )超(chāo )《新(xīn )民(mín )说(shuō )》第(dì )二(èr )节(jiē ):“而(ér )欲(yù )实(shí )行(háng )民(mín )族(zú )主(zhǔ )义(yì )于(yú )中(zhōng )国(guó ),捨(shě )新(xīn )民(mín )末(mò )由(yóu )。”

7.为(wéi ),从(cóng )事(shì )。

《墨(mò )子(zǐ )·非(fēi )命(mìng )中(zhōng )》:“凡(fán )出(chū )言(yán )谈(tán ),由(yóu )文(wén )学(xué )之(zhī )为(wéi )道(dào )也(yě ),则(zé )不(bú )可(kě )而(ér )不(bú )先(xiān )立(lì )义(yì )法(fǎ )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )间(jiān )诂(gǔ ):“由(yóu )、为(wéi )义(yì )相(xiàng )近(jìn )。下(xià )篇(piān )云(yún ):‘今(jīn )天(tiān )下(xià )之(zhī )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )为(wéi )文(wén )学(xué )出(chū )言(yán )谈(tán )也(yě )。’”

8.任(rèn )用(yòng ),使(shǐ )用(yòng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )三(sān )十(shí )年(nián )》:“以(yǐ )晋(jìn )国(guó )之(zhī )多(duō )虞(yú ),不(bú )能(néng )由(yóu )吾(wú )子(zǐ ),使(shǐ )吾(wú )子(zǐ )辱(rǔ )在(zài )泥(ní )涂(tú )久(jiǔ )矣(yǐ )。

武(wǔ )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“由(yóu ),用(yòng )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·杜(dù )钦(qīn )传(chuán )》:“废(fèi )而(ér )不(bú )由(yóu ),则(zé )女(nǚ )德(dé )不(bú )厌(yàn )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“由(yóu ),用(yòng )也(yě )。”

明(míng )宋(sòng )应(yīng )星(xīng )《天(tiān )工(gōng )开(kāi )物(wù )·石(shí )灰(huī )》:“忆(yì )万(wàn )舟(zhōu )楫(jí ),忆(yì )万(wàn )垣(yuán )牆(qiáng ),窒(zhì )隙(xì )防(fáng )淫(yín ),是(shì )必(bì )由(yóu )之(zhī )。”

夏(xià )丏(miǎn )尊(zūn )叶(yè )圣(shèng )陶(táo )《文(wén )心(xīn )》二(èr )四(sì ):“机(jī )械(xiè )真(zhēn )像(xiàng )个(gè )活(huó )人(rén ),不(bú )过(guò )是(shì )用(yòng )铁(tiě )铸(zhù )成(chéng )的(de ),不(bú )是(shì )由(yóu )血(xuè )和(hé )肉(ròu )生(shēng )成(chéng )的(de )。”

9.听(tīng )凭(píng );听(tīng )任(rèn )。

《论(lùn )语(yǔ )·颜(yán )渊(yuān )》:“为(wéi )人(rén )由(yóu )己(jǐ ),而(ér )由(yóu )人(rén )乎(hū )哉(zāi )?”晋(jìn )孝(xiào )武(wǔ )帝(dì )《竺(zhú )法(fǎ )汰(tài )丧(sàng )事(shì )诏(zhào )》:“可(kě )赙(fù )钱(qián )十(shí )万(wàn ),丧(sàng )事(shì )所(suǒ )须(xū ),随(suí )由(yóu )备(bèi )办(bàn )。”

宋(sòng )王(wáng )谠(dǎng )《唐(táng )语(yǔ )林(lín )·言(yán )语(yǔ )》:“太(tài )宗(zōng )闻(wén )之(zhī ),怒(nù )曰(yuē ):‘威(wēi )福(fú )岂(qǐ )由(yóu )靖(jìng )(李(lǐ )靖(jìng ))等(děng )!何(hé )为(wéi )礼(lǐ )靖(jìng )等(děng ),而(ér )轻(qīng )我(wǒ )宫(gōng )人(rén )!’”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )三(sān )七(qī )回(huí ):“打(dǎ )也(yě )由(yóu )他(tā ),绑(bǎng )也(yě )由(yóu )他(tā ),杀(shā )也(yě )由(yóu )他(tā )。”

周(zhōu )立(lì )波(bō )《山(shān )乡(xiāng )巨(jù )变(biàn )》上(shàng )三(sān ):“她(tā )把(bǎ )她(tā )带(dài )来(lái )的(de )吃(chī )奶(nǎi )的(de )孩(hái )子(zǐ )放(fàng )在(zài )桌(zhuō )子(zǐ )上(shàng ),由(yóu )他(tā )满(mǎn )桌(zhuō )爬(pá )。”

10.奉(fèng )行(háng );遵(zūn )从(cóng )。

《礼(lǐ )记(jì )·经(jīng )解(jiě )》:“是(shì )故(gù )隆(lóng )礼(lǐ )由(yóu )礼(lǐ ),谓(wèi )之(zhī )有(yǒu )方(fāng )之(zhī )士(shì )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“由(yóu ),行(háng )也(yě )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·宣(xuān )公(gōng )十(shí )五(wǔ )年(nián )》:“夫(fū )恃(shì )才(cái )与(yǔ )众(zhòng ),亡(wáng )之(zhī )道(dào )也(yě );商(shāng )纣(zhòu )由(yóu )之(zhī ),故(gù )灭(miè )。”

《韩(hán )诗(shī )外(wài )诗(shī )》卷(juàn )四(sì ):“由(yóu )其(qí )道(dào )则(zé )行(háng ),不(bú )由(yóu )其(qí )道(dào )则(zé )废(fèi )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《洪(hóng )范(fàn )传(chuán )》:“道(dào )者(zhě ),万(wàn )物(wù )莫(mò )不(bú )由(yóu )之(zhī )者(zhě )也(yě )。”

明(míng )何(hé )景(jǐng )明(míng )《何(hé )子(zǐ )·心(xīn )迹(jì )》:“习(xí )而(ér )不(bú )思(sī ),由(yóu )而(ér )不(bú )察(chá ),犹(yóu )弓(gōng )人(rén )之(zhī )不(bú )能(néng )矢(shǐ ),冶(yě )人(rén )之(zhī )不(bú )能(néng )匠(jiàng )也(yě )。”

11.经(jīng )手(shǒu )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《论(lùn )变(biàn )盐(yán )法(fǎ )事(shì )宜(yí )状(zhuàng )》:“平(píng )叔(shū )(张(zhāng )平(píng )叔(shū ))又(yòu )请(qǐng )乡(xiāng )村(cūn )去(qù )州(zhōu )县(xiàn )远(yuǎn )处(chù ),令(lìng )所(suǒ )由(yóu )将(jiāng )盐(yán )就(jiù )村(cūn )粜(tiào )易(yì ),不(bú )得(dé )令(lìng )百(bǎi )姓(xìng )阙(què )盐(yán )者(zhě )。”

宋(sòng )王(wáng )谠(dǎng )《唐(táng )语(yǔ )林(lín )·政(zhèng )事(shì )上(shàng )》:“十(shí )郎(láng )(李(lǐ )璋(zhāng ))不(bú )决(jué )衙(yá )前(qián )虞(yú )候(hòu ),只(zhī )决(jué )所(suǒ )由(yóu )。假(jiǎ )使(shǐ )错(cuò )误(wù ),亦(yì )不(bú )可(kě )纵(zòng )。”

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·唐(táng )穆(mù )宗(zōng )长(zhǎng )庆(qìng )二(èr )年(nián )》:“户(hù )部(bù )侍(shì )郎(láng )、判(pàn )度(dù )支(zhī )张(zhāng )平(píng )叔(shū )上(shàng )言(yán )‘官(guān )自(zì )粜(tiào )盐(yán ),可(kě )以(yǐ )获(huò )利(lì )一(yī )倍(bèi )’;又(yòu )请(qǐng )‘令(lìng )所(suǒ )由(yóu )将(jiāng )盐(yán )就(jiù )村(cūn )粜(tiào )易(yì )’。”

胡(hú )三(sān )省(shěng )注(zhù ):“所(suǒ )由(yóu ),绾(wǎn )掌(zhǎng )官(guān )物(wù )之(zhī )吏(lì )也(yě )。事(shì )必(bì )经(jīng )由(yóu )其(qí )手(shǒu ),故(gù )谓(wèi )之(zhī )所(suǒ )由(yóu )。”参(cān )见(jiàn )“所(suǒ )由(yóu )官(guān )”。

12.经(jīng )由(yóu );经(jīng )过(guò )。

《孙(sūn )子(zǐ )·九(jiǔ )变(biàn )》:“涂(tú )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )由(yóu ),军(jūn )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )击(jī )。”

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·庐(lú )江(jiāng )水(shuǐ )》:“吴(wú )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )张(zhāng )公(gōng )直(zhí ),自(zì )守(shǒu )徵(zhēng )还(hái ),道(dào )由(yóu )庐(lú )山(shān )。”

宋(sòng )苏(sū )洵(xún )《权(quán )书(shū )上(shàng )·攻(gōng )守(shǒu )》:“邓(dèng )艾(ài )攻(gōng )蜀(shǔ ),自(zì )阴(yīn )平(píng )由(yóu )景(jǐng )谷(gǔ ),攀(pān )木(mù )缘(yuán )磴(dèng ),鱼(yú )贯(guàn )而(ér )进(jìn )。”

《〈艾(ài )青(qīng )诗(shī )选(xuǎn )〉自(zì )序(xù )》:“每(měi )首(shǒu )诗(shī )都(dōu )由(yóu )自(zì )己(jǐ )去(qù )写(xiě )--就(jiù )是(shì )通(tōng )过(guò )自(zì )己(jǐ )的(de )心(xīn )去(qù )写(xiě )。”

13.达(dá )到(dào )。

《论(lùn )语(yǔ )·子(zǐ )罕(hǎn )》:“博(bó )我(wǒ )以(yǐ )文(wén ),约(yuē )我(wǒ )以(yǐ )礼(lǐ ),欲(yù )罢(bà )不(bú )能(néng ),既(jì )竭(jié )吾(wú )才(cái ),如(rú )有(yǒu )所(suǒ )立(lì )卓(zhuó )尔(ěr ),虽(suī )欲(yù )从(cóng )之(zhī ),末(mò )由(yóu )也(yě )已(yǐ )。”

何(hé )晏(yàn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )孔(kǒng )安(ān )国(guó )曰(yuē ):“言(yán )己(jǐ )虽(suī )蒙(méng )夫(fū )子(zǐ )之(zhī )善(shàn )诱(yòu ),犹(yóu )不(bú )能(néng )及(jí )夫(fū )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )立(lì )。”

14.辅(fǔ )佐(zuǒ );匡(kuāng )正(zhèng )。

《易(yì )·颐(yí )》:“由(yóu )颐(yí ),厉(lì ),吉(jí ),利(lì )涉(shè )大(dà )川(chuān )。”

高(gāo )亨(hēng )注(zhù ):“《方(fāng )言(yán )》六(liù ):‘由(yóu ),助(zhù )也(yě )。’颐(yí ),养(yǎng )也(yě )。由(yóu )颐(yí ),辅(fǔ )助(zhù )而(ér )养(yǎng )之(zhī )也(yě )。”

王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·尚(shàng )书(shū )上(shàng )》:“由(yóu )者(zhě ),正(zhèng )也(yě )。

《方(fāng )言(yán )》曰(yuē ):‘由(yóu )、迪(dí ),正(zhèng )也(yě )。

东(dōng )齐(qí )、青(qīng )徐(xú )之(zhī )间(jiān ),相(xiàng )正(zhèng )谓(wèi )之(zhī )由(yóu )迪(dí )。’又(yòu )曰(yuē ):‘胥(xū )、由(yóu ),辅(fǔ )也(yě )。’郭(guō )(郭(guō )璞(pú ))注(zhù ):‘胥(xū )、相(xiàng ),辅(fǔ )、正(zhèng )。’皆(jiē )谓(wèi )辅(fǔ )持(chí )也(yě )。”

15.即(jí )解(jiě )由(yóu )。

宋(sòng )金(jīn )官(guān )员(yuán )任(rèn )满(mǎn )调(diào )职(zhí )时(shí ),主(zhǔ )管(guǎn )官(guān )署(shǔ )发(fā )给(gěi )的(de )考(kǎo )核(hé )凭(píng )证(zhèng )。

《金(jīn )史(shǐ )·选(xuǎn )举(jǔ )志(zhì )四(sì )》:“承(chéng )安(ān )三(sān )年(nián ),敕(chì )监(jiān )察(chá )给(gěi )由(yóu )必(bì )经(jīng )部(bù )而(ér )后(hòu )呈(chéng )省(shěng )。”

16.见(jiàn )“由(yóu )由(yóu )”。

17.介(jiè )词(cí )。自(zì );从(cóng )。

《礼(lǐ )记(jì )·内(nèi )则(zé )》:“由(yóu )命(mìng )士(shì )以(yǐ )下(xià )皆(jiē )漱(shù )澣(hàn )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“由(yóu ),自(zì )也(yě )。”

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )四(sì )》:“天(tiān )之(zhī )道(dào )也(yě ),由(yóu )是(shì )始(shǐ )之(zhī )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“由(yóu ),从(cóng )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·匡(kuāng )衡(héng )传(chuán )》:“道(dào )德(dé )之(zhī )行(háng ),由(yóu )内(nèi )及(jí )外(wài ),自(zì )近(jìn )者(zhě )始(shǐ )。”

宋(sòng )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )《明(míng )正(zhèng )统(tǒng )论(lùn )》:“正(zhèng )统(tǒng )之(zhī )说(shuō )曰(yuē ):尧(yáo )、舜(shùn )、夏(xià )、商(shāng )、周(zhōu )、秦(qín )、汉(hàn )、魏(wèi )、晋(jìn )而(ér )绝(jué ),由(yóu )此(cǐ )而(ér )后(hòu ),天(tiān )下(xià )大(dà )乱(luàn )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《坟(fén )·文(wén )化(huà )偏(piān )至(zhì )论(lùn )》:“由(yóu )是(shì )观(guān )之(zhī ),欧(ōu )洲(zhōu )十(shí )九(jiǔ )世(shì )纪(jì )之(zhī )文(wén )明(míng ),其(qí )度(dù )越(yuè )前(qián )古(gǔ ),凌(líng )驾(jià )亚(yà )东(dōng ),诚(chéng )不(bú )俟(sì )明(míng )察(chá )而(ér )见(jiàn )矣(yǐ )。”

18.介(jiè )词(cí )。由(yóu )于(yú ),因(yīn )为(wéi )。

《史(shǐ )记(jì )·高(gāo )祖(zǔ )本(běn )纪(jì )》:“帜(zhì )皆(jiē )赤(chì ),由(yóu )所(suǒ )杀(shā )蛇(shé )白(bái )帝(dì )子(zǐ ),杀(shā )者(zhě )赤(chì )帝(dì )子(zǐ ),故(gù )上(shàng )赤(chì )。”

《汉(hàn )书(shū )·刘(liú )向(xiàng )传(chuán )》:“谗(chán )邪(xié )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )并(bìng )进(jìn )者(zhě ),由(yóu )上(shàng )多(duō )疑(yí )心(xīn )。”

《宋(sòng )书(shū )·恩(ēn )倖(xìng )传(chuán )序(xù )》:“恩(ēn )以(yǐ )狎(xiá )生(shēng ),信(xìn )由(yóu )恩(ēn )固(gù )。”

明(míng )胡(hú )应(yīng )麟(lín )《诗(shī )薮(sǒu )·唐(táng )下(xià )》:“七(qī )言(yán )律(lǜ )以(yǐ )才(cái )藻(zǎo )论(lùn ),则(zé )初(chū )唐(táng )必(bì )首(shǒu )云(yún )卿(qīng )……不(bú )但(dàn )七(qī )言(yán )律(lǜ )也(yě ),诸(zhū )体(tǐ )皆(jiē )然(rán ),由(yóu )才(cái )特(tè )高(gāo )耳(ěr )。”

陈(chén )毅(yì )《感(gǎn )事(shì )书(shū )怀(huái )·手(shǒu )莫(mò )伸(shēn )》诗(shī ):“历(lì )览(lǎn )古(gǔ )今(jīn )多(duō )少(shǎo )事(shì ),成(chéng )由(yóu )谦(qiān )虚(xū )败(bài )由(yóu )奢(shē )。”

19.介(jiè )词(cí )。于(yú );在(zài )。

《书(shū )·康(kāng )诰(gào )》:“别(bié )求(qiú )闻(wén )由(yóu )古(gǔ )先(xiān )哲(zhé )王(wáng ),用(yòng )康(kāng )保(bǎo )民(mín )。”

孙(sūn )星(xīng )衍(yǎn )疏(shū ):“由(yóu )者(zhě ),《诗(shī )》笺(jiān )云(yún ):于(yú )也(yě )。言(yán )……遍(biàn )求(qiú )古(gǔ )先(xiān )哲(zhé )王(wáng )致(zhì )民(mín )安(ān )乐(lè )之(zhī )道(dào )。”

《礼(lǐ )记(jì )·杂(zá )记(jì )上(shàng )》:“客(kè )使(shǐ )自(zì )下(xià )由(yóu )路(lù )西(xī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“客(kè )给(gěi )使(shǐ )者(zhě )入(rù ),设(shè )乘(chéng )黄(huáng )于(yú )大(dà )路(lù )之(zhī )西(xī )。”

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·齐(qí )东(dōng )郭(guō )姜(jiāng )》:“异(yì )日(rì ),公(gōng )以(yǐ )崔(cuī )子(zǐ )之(zhī )冠(guàn )赐(cì )侍(shì )人(rén )。

崔(cuī )子(zǐ )愠(yùn )告(gào )有(yǒu )疾(jí )不(bú )出(chū ),公(gōng )登(dēng )台(tái )以(yǐ )临(lín )崔(cuī )子(zǐ )之(zhī )宫(gōng ),由(yóu )台(tái )上(shàng )与(yǔ )东(dōng )郭(guō )姜(jiāng )戏(xì )。”

20.介(jiè )词(cí )。归(guī )属(shǔ )。用(yòng )于(yú )划(huá )分(fèn )职(zhí )责(zé )范(fàn )围(wéi )时(shí ),可(kě )与(yǔ )“归(guī )”换(huàn )用(yòng )。

《收(shōu )穫(hù )》1990年(nián )第(dì )2期(qī ):“一(yī )个(gè )身(shēn )着(zhe )‘阿(ā )迪(dí )达(dá )斯(sī )’T恤(xù )的(de )男(nán )子(zǐ )……以(yǐ )漫(màn )不(bú )经(jīng )心(xīn )的(de )声(shēng )调(diào )说(shuō )道(dào ),今(jīn )天(tiān )是(shì )他(tā )的(de )一(yī )个(gè )大(dà )喜(xǐ )日(rì )子(zǐ ),为(wéi )了(le )庆(qìng )贺(hè )这(zhè )个(gè )时(shí )刻(kè ),坐(zuò )在(zài )这(zhè )里(lǐ )所(suǒ )有(yǒu )认(rèn )识(shí )和(hé )不(bú )认(rèn )识(shí )的(de )朋(péng )友(yǒu )们(men )的(de )账(zhàng )由(yóu )他(tā )一(yī )人(rén )支(zhī )付(fù )。”如(rú ):后(hòu )勤(qín )工(gōng )作(zuò )由(yóu )你(nǐ )负(fù )责(zé )。

21.通(tōng )“犹(yóu )”。欲(yù ),想(xiǎng )要(yào )。

《墨(mò )子(zǐ )·明(míng )鬼(guǐ )下(xià )》:“齐(qí )君(jūn )由(yóu )谦(qiān )杀(shā )之(zhī ),恐(kǒng )不(bú )辜(gū );犹(yóu )谦(qiān )释(shì )之(zhī ),恐(kǒng )失(shī )有(yǒu )罪(zuì )。”

王(wáng )念(niàn )孙(sūn )《读(dú )书(shū )杂(zá )志(zhì )·墨(mò )子(zǐ )三(sān )》:“由(yóu )、犹(yóu ),皆(jiē )欲(yù )也(yě )。谦(qiān )与(yǔ )兼(jiān )同(tóng )。言(yán )欲(yù )兼(jiān )杀(shā )之(zhī )兼(jiān )释(shì )之(zhī )也(yě )。”

22.通(tōng )“犹(yóu )”。尚(shàng );尚(shàng )且(qiě )。

《孟(mèng )子(zǐ )·离(lí )娄(lóu )下(xià )》:“舜(shùn )为(wéi )法(fǎ )于(yú )天(tiān )下(xià ),可(kě )传(chuán )于(yú )后(hòu )世(shì ),我(wǒ )由(yóu )未(wèi )免(miǎn )为(wéi )乡(xiāng )人(rén )也(yě ),是(shì )则(zé )可(kě )忧(yōu )也(yě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·富(fù )国(guó )》:“辟(pì )之(zhī )是(shì )犹(yóu )使(shǐ )处(chù )女(nǚ )婴(yīng )宝(bǎo )珠(zhū ),佩(pèi )宝(bǎo )玉(yù ),负(fù )戴(dài )黄(huáng )金(jīn ),而(ér )遇(yù )中(zhōng )山(shān )之(zhī )盗(dào )也(yě ),虽(suī )为(wéi )之(zhī )逢(féng )蒙(méng )视(shì )……由(yóu )将(jiāng )不(bú )足(zú )以(yǐ )免(miǎn )也(yě )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“由(yóu ),与(yǔ )犹(yóu )同(tóng )。”

汉(hàn )桓(huán )宽(kuān )《盐(yán )铁(tiě )论(lùn )·孝(xiào )养(yǎng )》:“夫(fū )嗟(jiē )来(lái )而(ér )招(zhāo )之(zhī ),投(tóu )而(ér )与(yǔ )之(zhī ),乞(qǐ )者(zhě )由(yóu )不(bú )取(qǔ )也(yě )。”

《魏(wèi )书(shū )·天(tiān )象(xiàng )志(zhì )三(sān )》:“是(shì )时(shí ),太(tài )后(hòu )专(zhuān )朝(cháo ),且(qiě )多(duō )外(wài )嬖(bì ),虽(suī )天(tiān )子(zǐ )由(yóu )倚(yǐ )附(fù )之(zhī ),故(gù )有(yǒu )干(gàn )明(míng )之(zhī )谪(zhé )焉(yān )。”

唐(táng )张(zhāng )鷟(zhuó )《游(yóu )仙(xiān )窟(kū )》:“鸟(niǎo )兽(shòu )无(wú )情(qíng ),由(yóu )知(zhī )怨(yuàn )别(bié );心(xīn )非(fēi )木(mù )石(shí ),岂(qǐ )忘(wàng )深(shēn )恩(ēn )。”

23.通(tōng )“犹(yóu )”。如(rú )同(tóng ),好(hǎo )像(xiàng )。

《墨(mò )子(zǐ )·兼(jiān )爱(ài )下(xià )》:“为(wéi )彼(bǐ )者(zhě )由(yóu )为(wéi )己(jǐ )也(yě )。”

毕(bì )沅(yuán )校(xiào )注(zhù ):“由(yóu )同(tóng )犹(yóu )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )上(shàng )》:“民(mín )归(guī )之(zhī ),由(yóu )水(shuǐ )之(zhī )就(jiù )下(xià ),沛(pèi )然(rán )谁(shuí )能(néng )御(yù )之(zhī )?”

《史(shǐ )记(jì )·李(lǐ )斯(sī )列(liè )传(chuán )》:“夫(fū )以(yǐ )秦(qín )之(zhī )彊(jiāng ),大(dà )王(wáng )之(zhī )贤(xián ),由(yóu )灶(zào )上(shàng )骚(sāo )除(chú ),足(zú )以(yǐ )灭(miè )诸(zhū )侯(hóu ),成(chéng )帝(dì )业(yè ),为(wéi )天(tiān )下(xià )一(yī )统(tǒng ),此(cǐ )万(wàn )世(shì )之(zhī )一(yī )时(shí )也(yě )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“言(yán )秦(qín )欲(yù )并(bìng )天(tiān )下(xià ),若(ruò )炊(chuī )妇(fù )埽(sào )除(chú )灶(zào )上(shàng )之(zhī )不(bú )淨(jìng ),不(bú )足(zú )为(wéi )难(nán )。”

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《去(qù )杭(háng )州(zhōu )》诗(shī ):“君(jūn )今(jīn )取(qǔ )友(yǒu )由(yóu )取(qǔ )士(shì ),得(dé )不(bú )别(bié )白(bái )清(qīng )与(yǔ )浑(hún )。”

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·晋(jìn )愍(mǐn )帝(dì )建(jiàn )兴(xìng )元(yuán )年(nián )》:“不(bú )意(yì )今(jīn )日(rì )身(shēn )自(zì )为(wéi )之(zhī ),使(shǐ )后(hòu )世(shì )视(shì )妾(qiè ),由(yóu )妾(qiè )之(zhī )视(shì )昔(xī )人(rén )也(yě )!”胡(hú )三(sān )省(shěng )注(zhù ):“由(yóu ),与(yǔ )犹(yóu )通(tōng )……此(cǐ )由(yóu ),如(rú )也(yě )。”

宋(sòng )洪(hóng )适(shì )《〈隶(lì )续(xù )〉序(xù )》:“以(yǐ )分(fèn )视(shì )隶(lì ),由(yóu )康(kāng )匏(páo )之(zhī )与(yǔ )周(zhōu )鼎(dǐng )也(yě )。”

24.通(tōng )“游(yóu )”。

《左(zuǒ )传(chuán )·成(chéng )公(gōng )十(shí )六(liù )年(nián )》:“潘(pān )尪(wāng )之(zhī )党(dǎng )与(yǔ )养(yǎng )由(yóu )基(jī )蹲(dūn )甲(jiǎ )而(ér )射(shè )之(zhī ),彻(chè )七(qī )札(zhá )焉(yān )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·班(bān )固(gù )传(chuán )下(xià )》作(zuò )“游(yóu )基(jī )”。

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“养(yǎng )由(yóu )基(jī )也(yě )。”

《隶(lì )续(xù )·汉(hàn )李(lǐ )氏(shì )镜(jìng )铭(míng )》:“浮(fú )由(yóu )天(tiān )下(xià )不(bú )知(zhī )老(lǎo )。”

《拾(shí )遗(yí )记(jì )·周(zhōu )》附(fù )南(nán )朝(cháo )梁(liáng )萧(xiāo )绮(qǐ )录(lù ):“昭(zhāo )王(wáng )不(bú )能(néng )弘(hóng )远(yuǎn )业(yè ),垂(chuí )声(shēng )教(jiāo ),南(nán )游(yóu )荆(jīng )楚(chǔ ),义(yì )乖(guāi )巡(xún )狩(shòu ),溺(nì )精(jīng )灵(líng )于(yú )江(jiāng )汉(hàn ),且(qiě )极(jí )于(yú )幸(xìng )由(yóu )。”

25.通(tōng )“猷(yóu )”。图(tú )谋(móu );计(jì )谋(móu )。

《书(shū )·康(kāng )诰(gào )》:“乃(nǎi )由(yóu )裕(yù )民(mín ),惟(wéi )文(wén )王(wáng )之(zhī )敬(jìng )忌(jì )乃(nǎi )裕(yù )民(mín )。”

孙(sūn )星(xīng )衍(yǎn )疏(shū ):“由(yóu ),同(tóng )猷(yóu )。”

曾(céng )运(yùn )乾(qián )正(zhèng )读(dú ):“由(yóu ),读(dú )为(wéi )猷(yóu ),图(tú )也(yě )。”

汉(hàn )贾(jiǎ )谊(yì )《新(xīn )书(shū )·审(shěn )微(wēi )》:“明(míng )者(zhě )之(zhī )感(gǎn )奸(jiān )由(yóu )也(yě )早(zǎo ),其(qí )除(chú )乱(luàn )谋(móu )也(yě )远(yuǎn )。”

26.通(tōng )“繇(yáo )”。占(zhàn )辞(cí )。

《墨(mò )子(zǐ )·耕(gēng )柱(zhù )》:“乙(yǐ ),又(yòu )言(yán )兆(zhào )之(zhī )由(yóu )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )间(jiān )诂(gǔ ):“乙(yǐ )当(dāng )作(zuò )已(yǐ )。由(yóu )、繇(yáo )通(tōng )。言(yán )已(yǐ )卜(bo )又(yòu )言(yán )其(qí )兆(zhào )占(zhàn )也(yě )。

《左(zuǒ )传(chuán )·闵(mǐn )二(èr )年(nián )》杜(dù )注(zhù )曰(yuē ):‘繇(yáo ),卦(guà )兆(zhào )之(zhī )占(zhàn )辞(cí )。’”

27.通(tōng )“迪(dí )”。道(dào ),道(dào )路(lù )。

《史(shǐ )记(jì )·屈(qū )原(yuán )贾(jiǎ )生(shēng )列(liè )传(chuán )》:“易(yì )初(chū )本(běn )由(yóu )兮(xī ),君(jūn )子(zǐ )所(suǒ )鄙(bǐ )。”

裴(péi )駰(yīn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )王(wáng )逸(yì )曰(yuē ):“由(yóu ),道(dào )也(yě )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·九(jiǔ )章(zhāng )·怀(huái )沙(shā )》“由(yóu )”作(zuò )“迪(dí )”。

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“言(yán )人(rén )遭(zāo )世(shì )遇(yù ),变(biàn )易(yì )初(chū )行(háng ),远(yuǎn )离(lí )常(cháng )道(dào ),贤(xián )人(rén )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )耻(chǐ ),不(bú )忍(rěn )为(wéi )也(yě )。”

28.姓(xìng )。

汉(hàn )有(yǒu )长(zhǎng )沙(shā )太(tài )守(shǒu )由(yóu )彰(zhāng )。见(jiàn )《通(tōng )志(zhì )·氏(shì )族(zú )四(sì )》。

II

yāo

〡ㄠ

〔《正(zhèng )字(zì )通(tōng )》音(yīn )妖(yāo )〕

女(nǚ )子(zǐ )笑(xiào )貌(mào )。

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·修(xiū )务(wù )训(xùn )》:“冶(yě )由(yóu )笑(xiào ),目(mù )流(liú )眺(tiào )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“冶(yě )由(yóu )笑(xiào ),巧(qiǎo )笑(xiào )。

《诗(shī )》曰(yuē )‘巧(qiǎo )笑(xiào )倩(qiàn )兮(xī )’是(shì )也(yě )。”

《正(zhèng )字(zì )通(tōng )·田(tián )部(bù )》:“由(yóu ),冶(yě )由(yóu ),女(nǚ )子(zǐ )笑(xiào )貌(mào )。”参(cān )见(jiàn )“冶(yě )由(yóu )”。

阅读:3065

●由(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库