禁【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 禁

禁(jìn )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):13画(huà );

I

jìn

ㄐ〡ㄣˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》居(jū )荫(yīn )切(qiē ),去(qù )沁(qìn ),见(jiàn )。〕

1.禁(jìn )止(zhǐ );制(zhì )止(zhǐ )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )下(xià )》:“理(lǐ )财(cái )正(zhèng )辞(cí ),禁(jìn )民(mín )为(wéi )非(fēi )曰(yuē )义(yì )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·僖(xī )公(gōng )三(sān )年(nián )》:“齐(qí )侯(hóu )与(yǔ )蔡(cài )姬(jī )乘(chéng )舟(zhōu )于(yú )囿(yòu ),荡(dàng )公(gōng ),公(gōng )惧(jù )变(biàn )色(sè ),禁(jìn )之(zhī )不(bú )可(kě )。”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·秦(qín )策(cè )一(yī )》:“以(yǐ )鼎(dǐng )与(yǔ )楚(chǔ ),以(yǐ )地(dì )与(yǔ )魏(wèi ),王(wáng )不(bú )能(néng )禁(jìn )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《陆(lù )浑(hún )山(shān )火(huǒ )和(hé )皇(huáng )甫(fǔ )湜(shí )用(yòng )其(qí )韵(yùn )》:“火(huǒ )行(háng )于(yú )冬(dōng )古(gǔ )所(suǒ )存(cún ),我(wǒ )如(rú )禁(jìn )之(zhī )绝(jué )其(qí )飧(sūn )。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )三(sān ):“权(quán )翰(hàn )林(lín )连(lián )忙(máng )摇(yáo )手(shǒu ),叫(jiào )不(bú )要(yào )说(shuō )破(pò ),禁(jìn )得(dé )那(nà )一(yī )个(gè )住(zhù )?”

2.含(hán )有(yǒu )禁(jìn )戒(jiè )性(xìng )的(de )规(guī )条(tiáo )及(jí )法(fǎ )令(lìng )。

《书(shū )·周(zhōu )官(guān )》:“司(sī )寇(kòu )掌(zhǎng )邦(bāng )禁(jìn ),诘(jié )姦(jiān )慝(tè ),刑(xíng )暴(bào )乱(luàn )。”

《商(shāng )君(jūn )书(shū )·开(kāi )塞(sāi )》:“分(fèn )定(dìng )而(ér )无(wú )制(zhì ),不(bú )可(kě ),故(gù )立(lì )禁(jìn );禁(jìn )立(lì )而(ér )莫(mò )之(zhī )司(sī ),不(bú )可(kě ),故(gù )立(lì )官(guān )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )下(xià )》:“臣(chén )始(shǐ )至(zhì )于(yú )境(jìng ),问(wèn )国(guó )之(zhī )大(dà )禁(jìn ),然(rán )后(hòu )敢(gǎn )入(rù )。”

汉(hàn )王(wáng )符(fú )《潜(qián )夫(fū )论(lùn )·明(míng )忠(zhōng )》:“故(gù )臣(chén )下(xià )敬(jìng )其(qí )言(yán )而(ér )奉(fèng )其(qí )禁(jìn ),竭(jié )其(qí )心(xīn )而(ér )称(chēng )其(qí )职(zhí )。”

晋(jìn )杜(dù )预(yù )《奏(zòu )上(shàng )律(lǜ )令(lìng )注(zhù )解(jiě )》:“法(fǎ )者(zhě ),盖(gài )绳(shéng )墨(mò )之(zhī )断(duàn )例(lì ),非(fēi )穷(qióng )理(lǐ )尽(jìn )性(xìng )之(zhī )书(shū )也(yě ),故(gù )文(wén )约(yuē )而(ér )例(lì )直(zhí ),听(tīng )省(shěng )而(ér )禁(jìn )简(jiǎn );例(lì )直(zhí )易(yì )见(jiàn ),禁(jìn )简(jiǎn )难(nán )犯(fàn )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《上(shàng )仁(rén )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )言(yán )事(shì )书(shū )》:“夫(fū )约(yuē )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ ),裁(cái )之(zhī )以(yǐ )法(fǎ ),天(tiān )下(xià )所(suǒ )以(yǐ )服(fú )从(cóng )无(wú )抵(dǐ )冒(mào )者(zhě ),又(yòu )非(fēi )独(dú )其(qí )禁(jìn )严(yán )而(ér )治(zhì )察(chá )之(zhī )所(suǒ )能(néng )致(zhì )也(yě )。”

老(lǎo )舍(shě )《赵(zhào )子(zǐ )曰(yuē )》第(dì )二(èr )二(èr ):“你(nǐ )身(shēn )上(shàng )没(méi )带(dài )着(zhe )什(shí )么(me )犯(fàn )禁(jìn )的(de )东(dōng )西(xī )呀(ya )?到(dào )那(nà )里(lǐ )要(yào )检(jiǎn )查(chá )身(shēn )体(tǐ ),一(yī )把(bǎ )小(xiǎo )裁(cái )纸(zhǐ )刀(dāo )也(yě )不(bú )准(zhǔn )带(dài )!”

3.牵(qiān )制(zhì );约(yuē )束(shù )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·秦(qín )策(cè )四(sì )》:“齐(qí )魏(wèi )得(dé )地(dì )葆(bǎo )利(lì ),而(ér )详(xiáng )事(shì )下(xià )吏(lì ),一(yī )年(nián )之(zhī )后(hòu ),为(wéi )帝(dì )若(ruò )未(wèi )能(néng ),于(yú )以(yǐ )禁(jìn )王(wáng )之(zhī )为(wéi )帝(dì )有(yǒu )馀(yú )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·外(wài )储(chǔ )说(shuō )右(yòu )下(xià )》:“马(mǎ )欲(yù )进(jìn )则(zé )钩(gōu )饰(shì )禁(jìn )之(zhī ),欲(yù )退(tuì )则(zé )错(cuò )錣(zhuì )贯(guàn )之(zhī ),马(mǎ )因(yīn )旁(páng )出(chū )。”

《礼(lǐ )记(jì )·缁(zī )衣(yī )》:“君(jūn )子(zǐ )道(dào )人(rén )以(yǐ )言(yán ),而(ér )禁(jìn )人(rén )以(yǐ )行(háng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“禁(jìn )犹(yóu )谨(jǐn )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“言(yán )禁(jìn )约(yuē )谨(jǐn )慎(shèn )人(rén )以(yǐ )行(háng ),使(shǐ )行(háng )顾(gù )言(yán )也(yě )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·文(wén )学(xué )》:“玠(jiè )体(tǐ )素(sù )羸(léi ),恒(héng )为(wéi )母(mǔ )所(suǒ )禁(jìn )。”

4.禁(jìn )忌(jì );禁(jìn )忌(jì )的(de )事(shì )项(xiàng )。

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·氾(fán )论(lùn )训(xùn )》:“夫(fū )见(jiàn )不(bú )可(kě )布(bù )于(yú )海(hǎi )内(nèi ),闻(wén )不(bú )可(kě )明(míng )于(yú )百(bǎi )姓(xìng ),是(shì )故(gù )因(yīn )鬼(guǐ )神(shén )禨(jī )祥(xiáng )而(ér )为(wéi )之(zhī )立(lì )禁(jìn )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“禨(jī )祥(xiáng ),吉(jí )凶(xiōng )也(yě )。禁(jìn ),戒(jiè )也(yě )。”

汉(hàn )王(wáng )充(chōng )《论(lùn )衡(héng )·讥(jī )日(rì )》:“衰(shuāi )日(rì )好(hǎo )信(xìn )禁(jìn ),不(bú )肖(xiāo )君(jūn )好(hǎo )求(qiú )福(fú )。”

5.忌(jì )讳(huì )。

北(běi )齐(qí )颜(yán )之(zhī )推(tuī )《颜(yán )氏(shì )家(jiā )训(xùn )·风(fēng )操(cāo )》:“周(zhōu )公(gōng )名(míng )子(zǐ )曰(yuē )禽(qín ),孔(kǒng )子(zǐ )名(míng )儿(ér )曰(yuē )鲤(lǐ ),止(zhǐ )在(zài )其(qí )身(shēn ),自(zì )可(kě )无(wú )禁(jìn )。”

6.监(jiān )禁(jìn );拘(jū )禁(jìn )。

《魏(wèi )书(shū )·安(ān )定(dìng )王(wáng )休(xiū )传(chuán )》:“世(shì )宗(zōng )以(yǐ )其(qí )戚(qī )近(jìn ),未(wèi )忍(rěn )致(zhì )之(zhī )于(yú )法(fǎ ),乃(nǎi )免(miǎn )官(guān ),禁(jìn )之(zhī )别(bié )馆(guǎn )。”

《北(běi )史(shǐ )·恩(ēn )幸(xìng )传(chuán )·和(hé )士(shì )开(kāi )》:“遣(qiǎn )军(jūn )士(shì )防(fáng )送(sòng ),禁(jìn )治(zhì )书(shū )侍(shì )御(yù )厅(tīng )事(shì )。”

唐(táng )王(wáng )维(wéi )《私(sī )成(chéng )口(kǒu )号(hào )诵(sòng )示(shì )裴(péi )迪(dí )》序(xù ):“菩(pú )提(tí )寺(sì )禁(jìn ),裴(péi )迪(dí )来(lái )相(xiàng )看(kàn ),说(shuō )逆(nì )贼(zéi )等(děng )凝(níng )碧(bì )池(chí )上(shàng )作(zuò )音(yīn )乐(lè ),供(gòng )奉(fèng )人(rén )等(děng )举(jǔ )声(shēng )便(biàn )一(yī )时(shí )泪(lèi )下(xià )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《圣(shèng )武(wǔ )记(jì )》卷(juàn )五(wǔ ):“禁(jìn )新(xīn )达(dá )赖(lài )剌(là )麻(má )于(yú )札(zhá )克(kè )布(bù )里(lǐ )庙(miào )。”

7.关(guān )押(yā )囚(qiú )犯(fàn )的(de )处(chù )所(suǒ );监(jiān )狱(yù )。

《晋(jìn )书(shū )·苻(fú )丕(pī )载(zǎi )记(jì )》:“徐(xú )义(yì )为(wéi )慕(mù )容(róng )永(yǒng )所(suǒ )获(huò ),械(xiè )埋(mái )其(qí )足(zú ),将(jiāng )杀(shā )之(zhī )……至(zhì )夜(yè )中(zhōng ),土(tǔ )开(kāi )械(xiè )脱(tuō ),于(yú )重(zhòng )禁(jìn )之(zhī )中(zhōng )若(ruò )有(yǒu )人(rén )导(dǎo )之(zhī )者(zhě ),遂(suí )奔(bēn )杨(yáng )佺(quán )期(qī )。”

《金(jīn )史(shǐ )·世(shì )宗(zōng )纪(jì )下(xià )》:“命(mìng )罪(zuì )人(rén )在(zài )禁(jìn )有(yǒu )疾(jí ),听(tīng )亲(qīn )属(shǔ )入(rù )视(shì )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )八(bā )六(liù )回(huí ):“生(shēng )兄(xiōng )在(zài )禁(jìn ),具(jù )呈(chéng )诉(sù )辩(biàn ),有(yǒu )干(gàn )例(lì )禁(jìn ),生(shēng )念(niàn )手(shǒu )足(zú ),冒(mào )死(sǐ )代(dài )呈(chéng )。”

8.用(yòng )以(yǐ )防(fáng )卫(wèi )、封(fēng )闭(bì )、阻(zǔ )隔(gé )、遮(zhē )蔽(bì )的(de )设(shè )施(shī )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·迹(jì )人(rén )》:“掌(zhǎng )邦(bāng )田(tián )之(zhī )地(dì )政(zhèng ),为(wéi )之(zhī )厉(lì )禁(jìn )而(ér )守(shǒu )之(zhī )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“云(yún )为(wéi )之(zhī )厉(lì )禁(jìn )而(ér )守(shǒu )之(zhī )者(zhě ),有(yǒu )禽(qín )兽(shòu )之(zhī )处(chù )则(zé )为(wéi )苑(yuàn )囿(yòu ),以(yǐ )材(cái )木(mù )为(wéi )藩(fān )罗(luó ),使(shǐ )其(qí )地(dì )之(zhī )民(mín )遮(zhē )厉(lì )守(shǒu )之(zhī )。”

《商(shāng )君(jūn )书(shū )·定(dìng )分(fèn )》:“为(wéi )法(fǎ )令(lìng )为(wéi )禁(jìn )室(shì ),有(yǒu )铤(dìng )钥(yào ),为(wéi )禁(jìn )而(ér )以(yǐ )封(fēng )之(zhī )。”

高(gāo )亨(hēng )注(zhù ):“为(wéi )禁(jìn ),製(zhì )成(chéng )禁(jìn )止(zhǐ )启(qǐ )动(dòng )出(chū )入(rù )的(de )封(fēng )条(tiáo )。”

《史(shǐ )记(jì )·商(shāng )君(jūn )列(liè )传(chuán )》:“而(ér )令(lìng )民(mín )父(fù )子(zǐ )兄(xiōng )弟(dì )同(tóng )室(shì )内(nèi )息(xī )者(zhě )为(wéi )禁(jìn )。”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·韦(wéi )弘(hóng )机(jī )传(chuán )》:“古(gǔ )天(tiān )子(zǐ )陂(bēi )池(chí )台(tái )榭(xiè )皆(jiē )深(shēn )宫(gōng )複(fú )禁(jìn ),不(bú )欲(yù )百(bǎi )姓(xìng )见(jiàn )之(zhī ),恐(kǒng )伤(shāng )其(qí )心(xīn )。”

9.阻(zǔ )止(zhǐ );限(xiàn )制(zhì )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·赵(zhào )策(cè )一(yī )》:“韩(hán )乃(nǎi )西(xī )师(shī )以(yǐ )禁(jìn )秦(qín )国(guó )。”

《礼(lǐ )记(jì )·王(wáng )制(zhì )》:“古(gǔ )者(zhě )公(gōng )田(tián )藉(jiè )而(ér )不(bú )税(shuì )……林(lín )麓(lù )川(chuān )泽(zé )以(yǐ )时(shí )入(rù )而(ér )不(bú )禁(jìn )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“禁(jìn )谓(wèi )防(fáng )遏(è )。”

《荀(xún )子(zǐ )·君(jūn )道(dào )》:“取(qǔ )人(rén )之(zhī )道(dào )参(cān )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ ),用(yòng )人(rén )之(zhī )法(fǎ )禁(jìn )之(zhī )以(yǐ )等(děng )。”

王(wáng )先(xiān )谦(qiān )集(jí )解(jiě ):“《彊(jiāng )国(guó )篇(piān )》云(yún ):‘夫(fū )义(yì )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )限(xiàn )禁(jìn )人(rén )之(zhī )为(wéi )恶(è )与(yǔ )姦(jiān )者(zhě )也(yě )。’限(xiàn )禁(jìn )连(lián )文(wén ),是(shì )禁(jìn )与(yǔ )限(xiàn )同(tóng )义(yì )。禁(jìn )之(zhī )以(yǐ )等(děng ),犹(yóu )言(yán )限(xiàn )之(zhī )以(yǐ )阶(jiē )级(jí )。”

10.特(tè )指(zhǐ )围(wéi )养(yǎng )禽(qín )兽(shòu )的(de )牢(láo )圈(quān )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·囿(yòu )人(rén )》:“掌(zhǎng )囿(yòu )游(yóu )之(zhī )兽(shòu )禁(jìn )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“禁(jìn )者(zhě ),其(qí )蕃(fān )卫(wèi )也(yě )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·五(wǔ )行(háng )》:“天(tiān )子(zǐ )出(chū )令(lìng ),命(mìng )祝(zhù )宗(zōng )选(xuǎn )禽(qín )兽(shòu )之(zhī )禁(jìn )。”

尹(yǐn )知(zhī )章(zhāng )注(zhù ):“禁(jìn ),谓(wèi )牢(láo )。”

11.王(wáng )宫(gōng )门(mén )卫(wèi )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·天(tiān )官(guān )·阍(hūn )人(rén )》:“掌(zhǎng )守(shǒu )王(wáng )宫(gōng )之(zhī )中(zhōng )门(mén )之(zhī )禁(jìn )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )江(jiāng )淹(yān )《诣(yì )建(jiàn )平(píng )王(wáng )上(shàng )书(shū )》:“日(rì )者(zhě )谬(miù )得(dé )升(shēng )降(jiàng )承(chéng )明(míng )之(zhī )阙(què ),出(chū )入(rù )金(jīn )华(huá )之(zhī )殿(diàn ),何(hé )常(cháng )不(bú )局(jú )影(yǐng )凝(níng )严(yán ),侧(cè )身(shēn )扃(jiōng )禁(jìn )者(zhě )乎(hū )?”

12.帝(dì )王(wáng )宫(gōng )殿(diàn )。

汉(hàn )陈(chén )琳(lín )《为(wéi )袁(yuán )绍(shào )檄(xí )豫(yù )州(zhōu )》:“及(jí )臻(zhēn )吕(lǚ )后(hòu )季(jì )年(nián ),产(chǎn )禄(lù )专(zhuān )政(zhèng )……决(jué )事(shì )省(shěng )禁(jìn ),下(xià )凌(líng )上(shàng )替(tì ),海(hǎi )内(nèi )寒(hán )心(xīn )。”

《文(wén )选(xuǎn )·谢(xiè )庄(zhuāng )〈宋(sòng )孝(xiào )武(wǔ )宣(xuān )贵(guì )妃(fēi )诔(lěi )〉》:“掩(yǎn )綵(cǎi )瑶(yáo )光(guāng ),收(shōu )华(huá )紫(zǐ )禁(jìn )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“王(wáng )者(zhě )之(zhī )宫(gōng ),以(yǐ )象(xiàng )紫(zǐ )微(wēi ),故(gù )谓(wèi )宫(gōng )中(zhōng )为(wéi )紫(zǐ )禁(jìn )。”

《宋(sòng )书(shū )·百(bǎi )官(guān )志(zhì )上(shàng )》:“汉(hàn )世(shì ),与(yǔ )中(zhōng )官(guān )俱(jù )止(zhǐ )禁(jìn )中(zhōng ),武(wǔ )帝(dì )时(shí )侍(shì )中(zhōng )莽(mǎng )何(hé )罗(luó )挟(jiā )刃(rèn )谋(móu )逆(nì ),由(yóu )是(shì )侍(shì )中(zhōng )出(chū )禁(jìn )外(wài )。”

唐(táng )常(cháng )衮(gǔn )《早(zǎo )秋(qiū )望(wàng )华(huá )清(qīng )宫(gōng )树(shù )因(yīn )以(yǐ )成(chéng )咏(yǒng )》:“可(kě )怜(lián )云(yún )木(mù )丛(cóng ),满(mǎn )禁(jìn )碧(bì )濛(méng )濛(méng )。”

宋(sòng )张(zhāng )实(shí )《流(liú )红(hóng )记(jì )》:“帝(dì )禁(jìn )深(shēn )宫(gōng ),子(zǐ )虽(suī )有(yǒu )羽(yǔ )翼(yì ),莫(mò )敢(gǎn )往(wǎng )也(yě )。”

金(jīn )元(yuán )好(hǎo )问(wèn )《探(tàn )花(huā )词(cí )》:“禁(jìn )里(lǐ )苍(cāng )龙(lóng )启(qǐ )九(jiǔ )关(guān ),殿(diàn )前(qián )鹦(yīng )鹉(wǔ )唤(huàn )新(xīn )班(bān )。”

13.御(yù )用(yòng )的(de );属(shǔ )于(yú )帝(dì )王(wáng )的(de )。参(cān )见(jiàn )“禁(jìn )坐(zuò )”、“禁(jìn )库(kù )”、“禁(jìn )轩(xuān )”。

14.禁(jìn )区(qū ),禁(jìn )域(yù )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·内(nèi )储(chǔ )说(shuō )上(shàng )》:“不(bú )救(jiù )火(huǒ )者(zhě )比(bǐ )降(jiàng )北(běi )之(zhī )罪(zuì ),逐(zhú )兽(shòu )者(zhě )比(bǐ )入(rù )禁(jìn )之(zhī )罪(zuì )。”

元(yuán )徐(xú )再(zài )思(sī )《满(mǎn )庭(tíng )芳(fāng )·赠(zèng )歌(gē )者(zhě )》曲(qǔ ):“春(chūn )无(wú )禁(jìn ),蜂(fēng )蝶(dié )快(kuài )寻(xún ),先(xiān )到(dào )海(hǎi )棠(táng )心(xīn )。”

15.施(shī )禁(jìn )咒(zhòu )术(shù )。亦(yì )指(zhǐ )禁(jìn )咒(zhòu )术(shù )。

《北(běi )史(shǐ )·张(zhāng )文(wén )诩(xǔ )传(chuán )》:“文(wén )诩(xǔ )常(cháng )有(yǒu )腰(yāo )疾(jí ),会(huì )医(yī )者(zhě )自(zì )言(yán )善(shàn )禁(jìn ),文(wén )诩(xǔ )令(lìng )禁(jìn )之(zhī ),遂(suí )为(wéi )刀(dāo )所(suǒ )伤(shāng ),至(zhì )于(yú )顿(dùn )伏(fú )床(chuáng )枕(zhěn )。”

《醒(xǐng )世(shì )恒(héng )言(yán )·勘(kān )皮(pí )靴(xuē )单(dān )证(zhèng )二(èr )郎(láng )神(shén )》:“惹(rě )毒(dú )了(le )他(tā ),对(duì )孤(gū )老(lǎo )说(shuō )了(le ),就(jiù )把(bǎ )妖(yāo )术(shù )禁(jìn )你(nǐ ),你(nǐ )却(què )奈(nài )何(hé )他(tā )不(bú )得(dé )。”

16.储(chǔ )藏(cáng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )九(jiǔ )年(nián )》:“自(zì )公(gōng )以(yǐ )下(xià ),苟(gǒu )有(yǒu )积(jī )者(zhě ),尽(jìn )出(chū )之(zhī )。国(guó )无(wú )滞(zhì )积(jī ),亦(yì )无(wú )困(kùn )人(rén );公(gōng )无(wú )禁(jìn )利(lì ),亦(yì )无(wú )贪(tān )民(mín )。”

汉(hàn )班(bān )固(gù )《白(bái )虎(hǔ )通(tōng )·礼(lǐ )乐(lè )》:“禁(jìn )者(zhě ),言(yán )万(wàn )物(wù )禁(jìn )藏(cáng )。”

《文(wén )选(xuǎn )·张(zhāng )衡(héng )〈东(dōng )京(jīng )赋(fù )〉》:“发(fā )京(jīng )仓(cāng ),散(sàn )禁(jìn )财(cái ),赉(lài )皇(huáng )寮(liáo ),逮(dǎi )舆(yú )台(tái )。”

薛(xuē )综(zōng )注(zhù ):“禁(jìn ),藏(cáng )也(yě )。”

17.隐(yǐn )秘(mì ),秘(mì )密(mì )。

《史(shǐ )记(jì )·孝(xiào )武(wǔ )本(běn )纪(jì )》:“天(tiān )子(zǐ )独(dú )与(yǔ )侍(shì )中(zhōng )奉(fèng )车(chē )子(zǐ )侯(hóu )上(shàng )泰(tài )山(shān ),亦(yì )有(yǒu )封(fēng ),其(qí )事(shì )皆(jiē )禁(jìn )。”参(cān )见(jiàn )“禁(jìn )方(fāng )”。

18.省(shěng )察(chá );按(àn )察(chá )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·难(nán )三(sān )》:“知(zhī )下(xià )明(míng )则(zé )禁(jìn )于(yú )微(wēi ),禁(jìn )于(yú )微(wēi )则(zé )姦(jiān )无(wú )积(jī )。”

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《说(shuō )苑(yuàn )·臣(chén )术(shù )》:“存(cún )亡(wáng )之(zhī )几(jǐ ),得(dé )失(shī )之(zhī )要(yào ),预(yù )禁(jìn )乎(hū )不(bú )然(rán )之(zhī )前(qián )。”

《汉(hàn )书(shū )·张(zhāng )敞(chǎng )传(chuán )》:“长(zhǎng )安(ān )市(shì )偷(tōu )盗(dào )尤(yóu )多(duō ),百(bǎi )贾(jiǎ )苦(kǔ )之(zhī ),上(shàng )以(yǐ )问(wèn )敞(chǎng ),敞(chǎng )以(yǐ )为(wéi )可(kě )禁(jìn )。”

19.举(jǔ )行(háng )礼(lǐ )仪(yí )时(shí )承(chéng )放(fàng )酒(jiǔ )尊(zūn )的(de )器(qì )具(jù )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )冠(guàn )礼(lǐ )》:“尊(zūn )于(yú )房(fáng )户(hù )之(zhī )閒(jiān ),两(liǎng )甒(wǔ )有(yǒu )禁(jìn ),玄(xuán )酒(jiǔ )在(zài )西(xī ),加(jiā )勺(sháo )南(nán )枋(fāng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“禁(jìn ),承(chéng )尊(zūn )之(zhī )器(qì )也(yě )。”

《礼(lǐ )记(jì )·玉(yù )藻(zǎo )》:“大(dà )夫(fū )侧(cè )尊(zūn )用(yòng )棜(yù ),士(shì )侧(cè )尊(zūn )用(yòng )禁(jìn )。”

20.古(gǔ )代(dài )北(běi )方(fāng )少(shǎo )数(shù )民(mín )族(zú )乐(lè )曲(qǔ )名(míng )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·春(chūn )官(guān )·鞮(dī )鞻(lóu )氏(shì )》“掌(zhǎng )四(sì )夷(yí )之(zhī )乐(lè )”汉(hàn )郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“四(sì )夷(yí )之(zhī )乐(lè ),东(dōng )方(fāng )曰(yuē )靺(wà ),南(nán )方(fāng )曰(yuē )任(rèn ),西(xī )方(fāng )曰(yuē )株(zhū )离(lí ),北(běi )方(fāng )曰(yuē )禁(jìn )。”

晋(jìn )左(zuǒ )思(sī )《魏(wèi )都(dōu )赋(fù )》:“鞮(dī )鞻(lóu )所(suǒ )掌(zhǎng )之(zhī )音(yīn ),韎(wà )昧(mèi )任(rèn )禁(jìn )之(zhī )曲(qǔ ),以(yǐ )娱(yú )四(sì )夷(yí )之(zhī )君(jūn ),以(yǐ )睦(mù )八(bā )荒(huāng )之(zhī )俗(sú )。”

21.通(tōng )“噤(jìn )”。闭(bì )口(kǒu )不(bú )言(yán )。

前(qián )蜀(shǔ )杜(dù )光(guāng )庭(tíng )《墉(yōng )城(chéng )集(jí )仙(xiān )录(lù )·徐(xú )仙(xiān )姑(gū )》:“诸(zhū )僧(sēng )一(yī )夕(xī )皆(jiē )僵(jiāng )立(lì )尸(shī )坐(zuò ),若(ruò )被(bèi )拘(jū )缚(fù ),口(kǒu )禁(jìn )不(bú )能(néng )言(yán )。”参(cān )见(jiàn )“禁(jìn )声(shēng )”。

22.通(tōng )“噤(jìn )”。寒(hán )噤(jìn )。

II

jīn

ㄐ〡ㄣ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》居(jū )吟(yín )切(qiē ),平(píng )侵(qīn ),见(jiàn )。〕

1.胜(shèng )任(rèn );忍(rěn )受(shòu )。

北(běi )魏(wèi )贾(jiǎ )思(sī )勰(xié )《齐(qí )民(mín )要(yào )术(shù )·笨(bèn )麴(qū )并(bìng )酒(jiǔ )》:“先(xiān )能(néng )饮(yǐn )好(hǎo )酒(jiǔ )一(yī )斗(dòu )者(zhě ),唯(wéi )禁(jìn )得(dé )升(shēng )半(bàn ),饮(yǐn )三(sān )升(shēng )大(dà )醉(zuì )。”

唐(táng )杜(dù )牧(mù )《边(biān )上(shàng )闻(wén )笳(jiā )》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“游(yóu )人(rén )一(yī )听(tīng )头(tóu )堪(kān )白(bái ),苏(sū )武(wǔ )争(zhēng )禁(jìn )十(shí )九(jiǔ )年(nián )?”宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《汲(jí )江(jiāng )煎(jiān )茶(chá )》诗(shī ):“枯(kū )肠(cháng )未(wèi )易(yì )禁(jìn )三(sān )碗(wǎn ),坐(zuò )听(tīng )荒(huāng )城(chéng )长(zhǎng )短(duǎn )更(gèng )。”

宋(sòng )晁(cháo )补(bǔ )之(zhī )《一(yī )丛(cóng )花(huā )》词(cí ):“西(xī )城(chéng )未(wèi )有(yǒu )花(huā )堪(kān )採(cǎi ),醉(zuì )狂(kuáng )兴(xìng ),冷(lěng )落(luò )难(nán )禁(jìn )。”

元(yuán )许(xǔ )衡(héng )《满(mǎn )江(jiāng )红(hóng )·别(bié )大(dà )名(míng )亲(qīn )伯(bó )》词(cí ):“中(zhōng )年(nián )后(hòu ),此(cǐ )般(bān )憔(qiáo )悴(cuì ),怎(zěn )禁(jìn )离(lí )别(bié )?”

2.可(kě )能(néng );乐(lè )意(yì )。

唐(táng )韩(hán )偓(wò )《厌(yàn )花(huā )落(luò )》诗(shī ):“半(bàn )醉(zuì )狂(kuáng )心(xīn )忍(rěn )不(bú )禁(jìn ),分(fèn )明(míng )一(yī )任(rèn )旁(páng )人(rén )见(jiàn )。”

宋(sòng )杨(yáng )万(wàn )里(lǐ )《和(hé )马(mǎ )公(gōng )弼(bì )雪(xuě )》:“髯(rán )疏(shū )也(yě )被(bèi )轻(qīng )轻(qīng )点(diǎn ),齿(chǐ )冷(lěng )犹(yóu )禁(jìn )细(xì )细(xì )餐(cān )。”

元(yuán )贯(guàn )云(yún )石(shí )《红(hóng )绣(xiù )鞋(xié )》曲(qǔ ):“秋(qiū )兴(xìng )浅(qiǎn ),不(bú )禁(jìn )诗(shī ),彫(diāo )零(líng )了(le )红(hóng )叶(yè )儿(ér )。”

3.与(yǔ )“不(bú )”结(jié )合(hé ),用(yòng )在(zài )消(xiāo )极(jí )意(yì )义(yì )的(de )词(cí )后(hòu )面(miàn ),表(biǎo )示(shì )程(chéng )度(dù )深(shēn )。

宋(sòng )贺(hè )铸(zhù )《思(sī )越(yuè )人(rén )》词(cí ):“几(jǐ )行(háng )书(shū )尾(wěi )情(qíng )何(hé )限(xiàn ),一(yī )尺(chǐ )裙(qún )腰(yāo )瘦(shòu )不(bú )禁(jìn )。”

4.耐(nài );经(jīng )得(dé )起(qǐ )。

唐(táng )唐(táng )彦(yàn )谦(qiān )《寄(jì )蒋(jiǎng )二(èr )十(shí )四(sì )》诗(shī ):“大(dà )知(zhī )高(gāo )士(shì )禁(jìn )愁(chóu )寂(jì ),试(shì )倚(yǐ )阑(lán )干(gàn )莫(mò )断(duàn )肠(cháng )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )九(jiǔ )四(sì )回(huí ):“李(lǐ )逵(kuí )大(dà )怒(nù ),拔(bá )出(chū )板(bǎn )斧(fǔ )砍(kǎn )去(qù )……却(què )是(shì )不(bú )禁(jìn )砍(kǎn ),只(zhī )一(yī )斧(fǔ ),砍(kǎn )翻(fān )两(liǎng )三(sān )个(gè )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )七(qī )五(wǔ )回(huí ):“忒(tuī )中(zhōng )吃(chī ),又(yòu )禁(jìn )饥(jī ),再(zài )不(bú )得(dé )饿(è )。”

王(wáng )愿(yuàn )坚(jiān )《普(pǔ )通(tōng )劳(láo )动(dòng )者(zhě )》:“他(tā )真(zhēn )的(de )不(bú )算(suàn )年(nián )轻(qīng )了(le ),而(ér )且(qiě )因(yīn )为(wéi )身(shēn )体(tǐ )胖(pàng ),更(gèng )不(bú )禁(jìn )热(rè )。”

5.相(xiàng )当(dāng );抵(dǐ )得(dé )上(shàng )。

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《杨(yáng )监(jiān )又(yòu )出(chū )画(huà )鹰(yīng )十(shí )二(èr )扇(shàn )》诗(shī ):“疾(jí )禁(jìn )千(qiān )里(lǐ )马(mǎ ),气(qì )敌(dí )万(wàn )人(rén )将(jiāng )。”

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《大(dà )曆(lì )二(èr )年(nián )九(jiǔ )月(yuè )三(sān )十(shí )日(rì )》诗(shī ):“草(cǎo )敌(dí )虚(xū )岚(lán )翠(cuì ),花(huā )禁(jìn )冷(lěng )叶(yè )红(hóng )。”

6.遭(zāo )遇(yù )。

宋(sòng )陆(lù )游(yóu )《马(mǎ )上(shàng )作(zuò )》诗(shī ):“衰(shuāi )老(lǎo )更(gèng )禁(jìn )新(xīn )卧(wò )病(bìng ),尘(chén )埃(āi )时(shí )拂(fú )旧(jiù )题(tí )名(míng )。”

7.牵(qiān )缠(chán );缠(chán )磨(mó )。

唐(táng )李(lǐ )涉(shè )《柳(liǔ )枝(zhī )词(cí )》:“不(bú )必(bì )如(rú )丝(sī )千(qiān )万(wàn )缕(lǚ ),只(zhī )禁(jìn )离(lí )恨(hèn )两(liǎng )三(sān )条(tiáo )。”

宋(sòng )卢(lú )祖(zǔ )皋(gāo )《鱼(yú )游(yóu )春(chūn )水(shuǐ )》词(cí ):“离(lí )愁(chóu )禁(jìn )不(bú )去(qù ),好(hǎo )梦(mèng )别(bié )来(lái )无(wú )觅(mì )处(chù )。”

元(yuán )查(chá )德(dé )卿(qīng )《醉(zuì )太(tài )平(píng )·题(tí )情(qíng )》曲(qǔ ):“离(lí )情(qíng )厮(sī )禁(jìn ),旧(jiù )约(yuē )难(nán )寻(xún )。”

8.自(zì )持(chí );控(kòng )制(zhì )。

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《舍(shě )弟(dì )观(guān )赴(fù )蓝(lán )田(tián )取(qǔ )妻(qī )子(zǐ )到(dào )江(jiāng )陵(líng )喜(xǐ )寄(jì )》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“巡(xún )簷(yán )索(suǒ )共(gòng )梅(méi )花(huā )笑(xiào ),冷(lěng )蕊(ruǐ )疏(shū )枝(zhī )半(bàn )不(bú )禁(jìn )。”

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·宋(sòng )顺(shùn )帝(dì )昇(shēng )明(míng )元(yuán )年(nián )》:“刘(liú )秉(bǐng )、任(rèn )候(hòu )伯(bó )等(děng )并(bìng )赴(fù )石(shí )头(tóu )……秉(bǐng )恇(kuāng )忧(yōu )不(bú )知(zhī )所(suǒ )为(wéi ),晡(bū )后(hòu )即(jí )束(shù )装(zhuāng ),临(lín )去(qù )啜(chuò )羹(gēng ),写(xiě )胸(xiōng )上(shàng ),手(shǒu )振(zhèn )不(bú )自(zì )禁(jìn )。”

胡(hú )三(sān )省(shěng )注(zhù ):“禁(jìn ),音(yīn )居(jū )吟(yín )翻(fān ),胜(shèng )也(yě )。”

宋(sòng )李(lǐ )清(qīng )照(zhào )《浣(huàn )溪(xī )沙(shā )》词(cí ):“远(yuǎn )岫(xiù )出(chū )云(yún )催(cuī )薄(báo )暮(mù ),细(xì )风(fēng )吹(chuī )雨(yǔ )弄(nòng )轻(qīng )阴(yīn )。梨(lí )花(huā )欲(yù )谢(xiè )恐(kǒng )难(nán )禁(jìn )。”

9.整(zhěng )治(zhì );处(chù )置(zhì )。

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《草(cǎo )堂(táng )即(jí )事(shì )》诗(shī ):“蜀(shǔ )酒(jiǔ )禁(jìn )愁(chóu )得(dé ),无(wú )钱(qián )何(hé )处(chù )赊(shē )?”元(yuán )关(guān )汉(hàn )卿(qīng )《裴(péi )度(dù )还(hái )带(dài )》第(dì )一(yī )摺(zhé ):“我(wǒ )可(kě )便(biàn )难(nán )也(yě )波(bō )禁(jìn ),难(nán )禁(jìn )那(nà )等(děng )朽(xiǔ )木(mù )材(cái );一(yī )箇(gè )箇(gè )舖(pù )眉(méi )苫(shān )眼(yǎn )粧(zhuāng )些(xiē )像(xiàng )态(tài ),他(tā )肚(dù )肠(cháng )细(xì ),胸(xiōng )次(cì )狭(xiá ),眼(yǎn )皮(pí )薄(báo ),局(jú )量(liàng )窄(zhǎi )。”

元(yuán )岳(yuè )伯(bó )川(chuān )《铁(tiě )拐(guǎi )李(lǐ )》第(dì )一(yī )摺(zhé ):“我(wǒ )禁(jìn )的(de )他(tā )么(me )?﹝张(zhāng )千(qiān )云(yún )﹞他(tā )不(bú )卖(mài )粮(liáng )食(shí ),开(kāi )个(gè )段(duàn )子(zǐ )舖(pù )儿(ér ),你(nǐ )怎(zěn )生(shēng )禁(jìn )他(tā )?”

10.折(shé )磨(mó ),使(shǐ )受(shòu )苦(kǔ )。

宋(sòng )侯(hóu )寘(tián )《鹧(zhè )鸪(gū )天(tiān )》词(cí ):“风(fēng )帘(lián )不(bú )碍(ài )寻(xún )巢(cháo )燕(yàn ),雨(yǔ )叶(yè )偏(piān )禁(jìn )斗(dòu )草(cǎo )人(rén )。”

宋(sòng )陆(lù )游(yóu )《安(ān )公(gōng )子(zǐ )》词(cí ):“因(yīn )自(zì )来(lái )禁(jìn )得(dé )心(xīn )肠(cháng )怕(pà ),纵(zòng )遇(yù )歌(gē )逢(féng )酒(jiǔ ),但(dàn )说(shuō )京(jīng )都(dōu )旧(jiù )话(huà )。”

宋(sòng )赵(zhào )彦(yàn )端(duān )《月(yuè )中(zhōng )桂(guì )·送(sòng )杜(dù )仲(zhòng )微(wēi )赴(fù )阙(què )》词(cí ):“风(fēng )流(liú )雨(yǔ )散(sàn ),定(dìng )几(jǐ )回(huí )肠(cháng )断(duàn ),能(néng )禁(jìn )头(tóu )白(bái )。”

11.通(tōng )“紟(jīn )”。带(dài )。

《荀(xún )子(zǐ )·非(fēi )十(shí )二(èr )子(zǐ )》:“其(qí )冠(guàn )絻(wèn ),其(qí )缨(yīng )禁(jìn )缓(huǎn )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“或(huò )曰(yuē )读(dú )为(wéi )紟(jīn )。紟(jīn ),带(dài )也(yě )。言(yán )其(qí )缨(yīng )大(dà )如(rú )带(dài )而(ér )缓(huǎn )也(yě )。”

阅读:4904

●禁(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库