宜【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 宜

宜(yí )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):8画(huà );

yí

〡ˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》鱼(yú )羁(jī )切(qiē ),平(píng )支(zhī ),疑(yí )。〕

1.古(gǔ )代(dài )祀(sì )典(diǎn )的(de )一(yī )种(zhǒng )。谓(wèi )列(liè )俎(zǔ )几(jǐ )陈(chén )牲(shēng )以(yǐ )祭(jì )。

《书(shū )·泰(tài )誓(shì )上(shàng )》:“予(yǔ )小(xiǎo )子(zǐ )夙(sù )夜(yè )祗(zhī )惧(jù ),受(shòu )命(mìng )文(wén )考(kǎo ),类(lèi )于(yú )上(shàng )帝(dì ),宜(yí )于(yú )冢(zhǒng )土(tǔ )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“祭(jì )社(shè )曰(yuē )宜(yí )。冢(zhǒng )土(tǔ ),社(shè )也(yě )。”

《诗(shī )·鲁(lǔ )颂(sòng )·閟(bì )宫(gōng )》:“皇(huáng )皇(huáng )后(hòu )帝(dì ),皇(huáng )祖(zǔ )后(hòu )稷(jì ),享(xiǎng )以(yǐ )騂(xīng )牺(xī ),是(shì )飨(xiǎng )是(shì )宜(yí ),降(jiàng )福(fú )既(jì )多(duō )。”

《礼(lǐ )记(jì )·王(wáng )制(zhì )》:“天(tiān )子(zǐ )将(jiāng )出(chū ),类(lèi )乎(hū )上(shàng )帝(dì ),宜(yí )乎(hū )社(shè ),造(zào )乎(hū )祢(mí )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“类(lèi )、宜(yí )、造(zào ),皆(jiē )祭(jì )名(míng )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·祝(zhù )盟(méng )》:“宜(yí )社(shè )类(lèi )禡(mà ),莫(mò )不(bú )有(yǒu )文(wén ):所(suǒ )以(yǐ )寅(yín )虔(qián )于(yú )神(shén )祇(qí ),严(yán )恭(gōng )于(yú )宗(zōng )庙(miào )也(yě )。”

2.菜(cài )肴(yáo )。亦(yì )谓(wèi )作(zuò )为(wéi )菜(cài )肴(yáo )。

《诗(shī )·郑(zhèng )风(fēng )·女(nǚ )曰(yuē )鸡(jī )鸣(míng )》:“弋(yì )言(yán )加(jiā )之(zhī ),与(yǔ )子(zǐ )宜(yí )之(zhī )。”

毛(máo )传(chuán ):“宜(yí ),肴(yáo )也(yě )。”

《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )言(yán )》:“宜(yí ),肴(yáo )也(yě )。”

邢(xíng )昺(bǐng )疏(shū )引(yǐn )李(lǐ )巡(xún )曰(yuē );“饮(yǐn )酒(jiǔ )之(zhī )肴(yáo )也(yě )。”

3.合(hé )适(shì );适(shì )当(dāng );适(shì )宜(yí )。

《书(shū )·金(jīn )縢(téng )》:“今(jīn )天(tiān )动(dòng )威(wēi ),以(yǐ )彰(zhāng )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )德(dé ),惟(wéi )朕(zhèn )小(xiǎo )子(zǐ )其(qí )新(xīn )逆(nì ),我(wǒ )国(guó )家(jiā )礼(lǐ )亦(yì )宜(yí )之(zhī )。”

曾(céng )运(yùn )乾(qián )正(zhèng )读(dú ):“褒(bāo )德(dé )报(bào )功(gōng ),尊(zūn )尊(zūn )亲(qīn )亲(qīn ),礼(lǐ )所(suǒ )宜(yí )也(yě )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·文(wén )公(gōng )二(èr )年(nián )》:“吾(wú )以(yǐ )勇(yǒng )求(qiú )右(yòu ),无(wú )勇(yǒng )而(ér )黜(chù ),亦(yì )其(qí )所(suǒ )也(yě )。谓(wèi )上(shàng )不(bú )我(wǒ )知(zhī ),黜(chù )而(ér )宜(yí ),乃(nǎi )知(zhī )我(wǒ )矣(yǐ )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“言(yán )今(jīn )见(jiàn )黜(chù )而(ér )合(hé )宜(yí )。”

《敦(dūn )煌(huáng )变(biàn )文(wén )集(jí )·太(tài )子(zǐ )成(chéng )道(dào )经(jīng )变(biàn )文(wén )》:“鱼(yú )透(tòu )碧(bì )波(bō )堪(kān )上(shàng )岸(àn ),无(wú )忧(yōu )花(huā )树(shù )最(zuì )宜(yí )观(guān )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《饮(yǐn )湖(hú )上(shàng )初(chū )晴(qíng )后(hòu )雨(yǔ )》诗(shī )之(zhī )二(èr ):“欲(yù )把(bǎ )西(xī )湖(hú )比(bǐ )西(xī )子(zǐ ),澹(dàn )妆(zhuāng )浓(nóng )抹(mò )总(zǒng )相(xiàng )宜(yí )。”

丁(dīng )玲(líng )《阿(ā )毛(máo )姑(gū )娘(niáng )》:“她(tā )的(de )家(jiā )便(biàn )是(shì )最(zuì )右(yòu )临(lín )着(zhe )溪(xī ),临(lín )着(zhe )大(dà )路(lù )的(de )一(yī )家(jiā ),是(shì )既(jì )静(jìng ),且(qiě )美(měi ),又(yòu )宜(yí )于(yú )游(yóu )玩(wán ),又(yòu )宜(yí )于(yú )生(shēng )活(huó )的(de )一(yī )个(gè )处(chù )所(suǒ )。”

4.引(yǐn )申(shēn )使(shǐ )合(hé )宜(yí );使(shǐ )合(hé )适(shì )。参(cān )见(jiàn )“宜(yí )人(rén )”、“宜(yí )民(mín )”。

5.正(zhèng )当(dāng )的(de )道(dào )理(lǐ );适(shì )宜(yí )的(de )事(shì )情(qíng )或(huò )办(bàn )法(fǎ );适(shì )当(dāng )的(de )地(dì )位(wèi )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )四(sì )》:“守(shǒu )天(tiān )之(zhī )聚(jù ),将(jiāng )施(shī )于(yú )宜(yí ),宜(yí )而(ér )不(bú )施(shī ),聚(jù )必(bì )有(yǒu )阙(què )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“宜(yí ),义(yì )也(yě )。”

《礼(lǐ )记(jì )·曲(qǔ )礼(lǐ )上(shàng )》:“若(ruò )夫(fū )坐(zuò )如(rú )尸(shī ),立(lì )如(rú )齐(qí ),礼(lǐ )从(cóng )宜(yí ),使(shǐ )从(cóng )俗(sú )。”

《文(wén )选(xuǎn )·张(zhāng )衡(héng )〈东(dōng )京(jīng )赋(fù )〉》:“宜(yí )无(wú )嫌(xián )于(yú )往(wǎng )初(chū ),故(gù )蔽(bì )善(shàn )而(ér )扬(yáng )恶(è ),祗(zhī )吾(wú )子(zǐ )之(zhī )不(bú )知(zhī )言(yán )也(yě )。”

薛(xuē )综(zōng )注(zhù ):“宜(yí )之(zhī )言(yán )义(yì )也(yě )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·儒(rú )林(lín )传(chuán )序(xù )》:“时(shí )樊(fán )准(zhǔn )、徐(xú )防(fáng )并(bìng )陈(chén )敦(dūn )学(xué )之(zhī )宜(yí )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )浮(fú )图(tú )文(wén )畅(chàng )师(shī )序(xù )》:“是(shì )故(gù )道(dào )莫(mò )大(dà )乎(hū )仁(rén )义(yì ),教(jiāo )莫(mò )正(zhèng )乎(hū )礼(lǐ )乐(lè )刑(xíng )政(zhèng ),施(shī )之(zhī )于(yú )天(tiān )下(xià ),万(wàn )物(wù )得(dé )其(qí )宜(yí )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《本(běn )朝(cháo )百(bǎi )年(nián )无(wú )事(shì )札(zhá )子(zǐ )》:“宗(zōng )室(shì )则(zé )无(wú )教(jiāo )训(xùn )选(xuǎn )择(zé )之(zhī )实(shí ),而(ér )未(wèi )有(yǒu )以(yǐ )合(hé )先(xiān )王(wáng )亲(qīn )疏(shū )隆(lóng )杀(shā )之(zhī )宜(yí )。”如(rú ):因(yīn )地(dì )制(zhì )宜(yí )。

6.使(shǐ )和(hé )顺(shùn );亲(qīn )善(shàn )。

《诗(shī )·周(zhōu )南(nán )·桃(táo )夭(yāo )》:“桃(táo )之(zhī )夭(yāo )夭(yāo ),灼(zhuó )灼(zhuó )其(qí )华(huá ),之(zhī )子(zǐ )于(yú )归(guī ),宜(yí )其(qí )室(shì )家(jiā )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“宜(yí )者(zhě ),和(hé )顺(shùn )之(zhī )意(yì )。”

《礼(lǐ )记(jì )·内(nèi )则(zé )》:“子(zǐ )甚(shèn )宜(yí )其(qí )妻(qī ),父(fù )母(mǔ )不(bú )悦(yuè ),出(chū )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“宜(yí )犹(yóu )善(shàn )也(yě )。”

明(míng )王(wáng )世(shì )贞(zhēn )《鸣(míng )凤(fèng )记(jì )·夏(xià )公(gōng )命(mìng )将(jiāng )》:“相(xiàng )公(gōng )忧(yōu )国(guó )忧(yōu )民(mín ),固(gù )大(dà )人(rén )之(zhī )任(rèn )。宜(yí )家(jiā )宜(yí )室(shì ),亦(yì )人(rén )道(dào )之(zhī )常(cháng )。”

7.应(yīng )当(dāng );应(yīng )该(gāi )。

《诗(shī )·邶(bèi )风(fēng )·谷(gǔ )风(fēng )》:“黾(miǎn )勉(miǎn )同(tóng )心(xīn ),不(bú )宜(yí )有(yǒu )怒(nù )。”

三(sān )国(guó )蜀(shǔ )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )《前(qián )出(chū )师(shī )表(biǎo )》:“诚(chéng )宜(yí )开(kāi )张(zhāng )圣(shèng )听(tīng ),以(yǐ )光(guāng )先(xiān )帝(dì )遗(yí )德(dé ),恢(huī )弘(hóng )志(zhì )士(shì )之(zhī )气(qì );不(bú )宜(yí )妄(wàng )自(zì )菲(fēi )薄(báo ),引(yǐn )喻(yù )失(shī )义(yì ),以(yǐ )塞(sāi )忠(zhōng )谏(jiàn )之(zhī )路(lù )也(yě )。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )二(èr ):“仲(zhòng )友(yǒu )道(dào ):‘既(jì )有(yǒu )佳(jiā )客(kè ),宜(yí )赋(fù )新(xīn )词(cí )。’”毛(máo )泽(zé )东(dōng )《七(qī )律(lǜ )·人(rén )民(mín )解(jiě )放(fàng )军(jūn )占(zhàn )领(lǐng )南(nán )京(jīng )》:“宜(yí )将(jiāng )剩(shèng )勇(yǒng )追(zhuī )穷(qióng )寇(kòu ),不(bú )可(kě )沽(gū )名(míng )学(xué )霸(bà )王(wáng )。”

8.犹(yóu )当(dāng )然(rán );无(wú )怪(guài )。表(biǎo )示(shì )事(shì )情(qíng )本(běn )当(dāng )如(rú )此(cǐ )。

《左(zuǒ )传(chuán )·文(wén )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“江(jiāng )芈(mǐ )怒(nù )曰(yuē ):‘呼(hū )!役(yì )夫(fū ),宜(yí )君(jūn )王(wáng )之(zhī )欲(yù )杀(shā )女(nǚ )而(ér )立(lì )职(zhí )也(yě )!’”唐(táng )王(wáng )度(dù )《古(gǔ )镜(jìng )记(jì )》:“嗟(jiē )呼(hū ),此(cǐ )则(zé )非(fēi )凡(fán )镜(jìng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě ),宜(yí )其(qí )见(jiàn )赏(shǎng )高(gāo )贤(xián ),自(zì )称(chēng )灵(líng )物(wù )。”

金(jīn )王(wáng )若(ruò )虚(xū )《论(lùn )语(yǔ )辨(biàn )惑(huò )序(xù )》:“夫(fū )圣(shèng )人(rén )之(zhī )意(yì ),或(huò )不(bú )尽(jìn )于(yú )言(yán ),或(huò )不(bú )外(wài )乎(hū )言(yán )也(yě )。不(bú )尽(jìn )于(yú )言(yán )而(ér )执(zhí )其(qí )言(yán )以(yǐ )求(qiú )之(zhī ),宜(yí )失(shī )之(zhī )不(bú )及(jí )也(yě )。不(bú )外(wài )乎(hū )言(yán )而(ér )离(lí )其(qí )言(yán )以(yǐ )求(qiú )之(zhī ),宜(yí )伤(shāng )于(yú )太(tài )过(guò )也(yě )。”

清(qīng )俞(yú )樾(yuè )《校(xiào )书(shū )官(guān )日(rì )课(kè )》:“按(àn )宋(sòng )人(rén )校(xiào )书(shū ),已(yǐ )卤(lǔ )莽(mǎng )灭(miè )裂(liè )如(rú )此(cǐ ),宜(yí )古(gǔ )书(shū )之(zhī )不(bú )可(kě )读(dú )矣(yǐ )。”

9.犹(yóu )大(dà )概(gài );似(sì )乎(hū );恐(kǒng )怕(pà )。表(biǎo )示(shì )不(bú )十(shí )分(fèn )肯(kěn )定(dìng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·成(chéng )公(gōng )二(èr )年(nián )》:“异(yì )哉(zāi )!夫(fū )子(zǐ )有(yǒu )三(sān )军(jūn )之(zhī )惧(jù ),而(ér )又(yòu )有(yǒu )桑(sāng )中(zhōng )之(zhī )喜(xǐ ),宜(yí )将(jiāng )窃(qiè )妻(qī )以(yǐ )逃(táo )者(zhě )也(yě )。”

王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )传(chuán )释(shì )词(cí )》卷(juàn )五(wǔ ):“宜(yí ),犹(yóu )殆(dài )也(yě )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·公(gōng )孙(sūn )丑(chǒu )下(xià )》:“固(gù )将(jiāng )朝(cháo )也(yě ),闻(wén )王(wáng )命(mìng )而(ér )遂(suí )不(bú )果(guǒ ),宜(yí )与(yǔ )夫(fū )礼(lǐ )若(ruò )不(bú )相(xiàng )似(sì )然(rán )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《扶(fú )风(fēng )郡(jùn )夫(fū )人(rén )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“卢(lú )某(mǒu )旧(jiù )门(mén ),承(chéng )守(shǒu )不(bú )失(shī )其(qí )初(chū ),其(qí )子(zǐ )女(nǚ )闻(wén )教(jiāo )训(xùn ),有(yǒu )幽(yōu )閒(jiān )之(zhī )德(dé ),为(wéi )公(gōng )子(zǐ )择(zé )妇(fù ),宜(yí )莫(mò )如(rú )卢(lú )氏(shì )。”

金(jīn )王(wáng )若(ruò )虚(xū )《哀(āi )雁(yàn )词(cí )》:“鸟(niǎo )之(zhī )远(yuǎn )害(hài ),宜(yí )莫(mò )如(rú )鸿(hóng )。”

10.姓(xìng )。

元(yuán )有(yǒu )宜(yí )童(tóng )。见(jiàn )《元(yuán )史(shǐ )·陈(chén )祖(zǔ )仁(rén )传(chuán )》。

阅读:3538

●宜(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库