質【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 質

简(jiǎn )体(tǐ )质(zhì )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):8画(huà );繁(fán )體(tǐ )質(zhì )字(zì )筆(bǐ )畫(huà ):15畫(huà )。

(质(zhì ),质(zhì ))

zhì

ㄓˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》之(zhī )日(rì )切(qiē ),入(rù )质(zhì ),章(zhāng )。〕

〔《广(guǎng )韵(yùn )》陟(zhì )利(lì )切(qiē ),去(qù )至(zhì ),知(zhī )。〕

1.以(yǐ )财(cái )物(wù )抵(dǐ )押(yā )或(huò )留(liú )人(rén )质(zhì )担(dān )保(bǎo )。

《左(zuǒ )传(chuán )·僖(xī )公(gōng )十(shí )五(wǔ )年(nián )》:“子(zǐ )桑(sāng )曰(yuē ):‘归(guī )之(zhī )而(ér )质(zhì )其(qí )大(dà )子(zǐ ),必(bì )得(dé )大(dà )成(chéng )。’”晋(jìn )干(gàn )宝(bǎo )《搜(sōu )神(shén )记(jì )》卷(juàn )八(bā ):“边(biān )屯(tún )守(shǒu )将(jiāng )皆(jiē )质(zhì )其(qí )妻(qī )子(zǐ ),名(míng )曰(yuē )‘保(bǎo )质(zhì )’。”

明(míng )徐(xú )弘(hóng )祖(zǔ )《徐(xú )霞(xiá )客(kè )游(yóu )记(jì )·粤(yuè )西(xī )游(yóu )日(rì )记(jì )一(yī )》:“不(bú )半(bàn )里(lǐ ),过(guò )一(yī )村(cūn ),以(yǐ )衣(yī )质(zhì )梯(tī ),复(fù )肩(jiān )至(zhì )岩(yán )中(zhōng ),缘(yuán )拭(shì )数(shù )字(zì ),尽(jìn )录(lù )无(wú )遗(yí )。”

叶(yè )圣(shèng )陶(táo )《穷(qióng )愁(chóu )》:“吾(wú )家(jiā )初(chū )非(fēi )毫(háo )无(wú )长(zhǎng )物(wù ),徒(tú )以(yǐ )我(wǒ )夫(fū )死(sǐ )后(hòu ),阿(ā )松(sōng )犹(yóu )稚(zhì ),故(gù )货(huò )质(zhì )且(qiě )尽(jìn )。”

2.留(liú )作(zuò )抵(dǐ )押(yā )或(huò )保(bǎo )证(zhèng )的(de )人(rén )或(huò )物(wù )。

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )三(sān )年(nián )》:“王(wáng )贰(èr )于(yú )虢(guó ),郑(zhèng )伯(bó )怨(yuàn )王(wáng ),王(wáng )曰(yuē )无(wú )之(zhī ),故(gù )周(zhōu )郑(zhèng )交(jiāo )质(zhì )。王(wáng )子(zǐ )狐(hú )为(wéi )质(zhì )于(yú )郑(zhèng ),郑(zhèng )公(gōng )子(zǐ )忽(hū )为(wéi )质(zhì )于(yú )周(zhōu )。”

《南(nán )史(shǐ )·褚(chǔ )裕(yù )之(zhī )传(chuán )》:“﹝褚(chǔ )炫(xuàn )﹞病(bìng )无(wú )以(yǐ )市(shì )药(yào ),以(yǐ )冠(guàn )剑(jiàn )为(wéi )质(zhì )。”

清(qīng )昭(zhāo )槤(lián )《啸(xiào )亭(tíng )杂(zá )录(lù )·廓(kuò )尔(ěr )喀(kā )之(zhī )降(jiàng )》:“廓(kuò )尔(ěr )喀(kā )头(tóu )人(rén )遂(suí )劫(jié )藏(cáng )中(zhōng )头(tóu )目(mù )玛(mǎ )尔(ěr )沁(qìn )以(yǐ )为(wéi )质(zhì )。”

3.质(zhì )地(dì );物(wù )质(zhì )。

唐(táng )刘(liú )禹(yǔ )锡(xī )《砥(dǐ )石(shí )赋(fù )》:“有(yǒu )客(kè )自(zì )东(dōng ),遗(yí )我(wǒ )越(yuè )砥(dǐ ),圭(guī )形(xíng )石(shí )质(zhì ),苍(cāng )色(sè )腻(nì )理(lǐ )。”

《元(yuán )史(shǐ )·祭(jì )祀(sì )志(zhì )三(sān )》:“命(mìng )国(guó )师(shī )僧(sēng )荐(jiàn )佛(fó )事(shì )于(yú )大(dà )庙(miào )七(qī )昼(zhòu )夜(yè ),始(shǐ )造(zào )木(mù )质(zhì )金(jīn )表(biǎo )牌(pái )位(wèi )十(shí )有(yǒu )六(liù )。”

4.形(xíng )体(tǐ );外(wài )貌(mào )。

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )植(zhí )《愍(mǐn )民(mín )赋(fù )》:“岂(qǐ )良(liáng )时(shí )之(zhī )难(nán )俟(sì ),痛(tòng )予(yǔ )质(zhì )之(zhī )日(rì )亏(kuī )。”

唐(táng )谷(gǔ )神(shén )子(zǐ )《博(bó )异(yì )志(zhì )·许(xǔ )汉(hàn )阳(yáng )》:“每(měi )花(huā )中(zhōng )有(yǒu )美(měi )人(rén )长(zhǎng )尺(chǐ )馀(yú ),婉(wǎn )丽(lì )之(zhī )姿(zī ),掣(chè )曳(yè )之(zhī )服(fú ),各(gè )称(chēng )其(qí )质(zhì )。”

宋(sòng )王(wáng )谠(dǎng )《唐(táng )语(yǔ )林(lín )·补(bǔ )遗(yí )三(sān )》:“见(jiàn )其(qí )人(rén ),质(zhì )清(qīng )秀(xiù ),复(fù )览(lǎn )其(qí )文(wén )卷(juàn ),深(shēn )器(qì )重(zhòng )之(zhī )。”

清(qīng )潘(pān )荣(róng )陛(bì )《帝(dì )京(jīng )岁(suì )时(shí )纪(jì )胜(shèng )·七(qī )月(yuè )·中(zhōng )元(yuán )》:“镂(lòu )瓜(guā )皮(pí ),掏(tāo )莲(lián )蓬(péng ),俱(jù )可(kě )为(wéi )灯(dēng ),各(gè )具(jù )一(yī )质(zhì )。”

5.底(dǐ )子(zǐ )。

《仪(yí )礼(lǐ )·乡(xiāng )射(shè )礼(lǐ )》:“凡(fán )侯(hóu ),天(tiān )子(zǐ )熊(xióng )侯(hóu ),白(bái )质(zhì );诸(zhū )侯(hóu )麋(mí )侯(hóu ),赤(chì )质(zhì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“白(bái )质(zhì )、赤(chì )质(zhì ),皆(jiē )谓(wèi )采(cǎi )其(qí )地(dì )。”

《文(wén )选(xuǎn )·何(hé )晏(yàn )〈景(jǐng )福(fú )殿(diàn )赋(fù )〉》:“驺(zōu )虞(yú )承(chéng )献(xiàn ),素(sù )质(zhì )仁(rén )形(xíng )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù )引(yǐn )《广(guǎng )雅(yǎ )》:“质(zhì ),地(dì )也(yě )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《捕(bǔ )蛇(shé )者(zhě )说(shuō )》:“永(yǒng )州(zhōu )之(zhī )野(yě ),产(chǎn )异(yì )蛇(shé ),黑(hēi )质(zhì )而(ér )白(bái )章(zhāng )。”

6.主(zhǔ ),主(zhǔ )体(tǐ )。

《管(guǎn )子(zǐ )·君(jūn )臣(chén )下(xià )》:“天(tiān )道(dào )人(rén )情(qíng ),通(tōng )者(zhě )质(zhì ),宠(chǒng )者(zhě )从(cóng ),此(cǐ )数(shù )之(zhī )因(yīn )也(yě )。”

尹(yǐn )知(zhī )章(zhāng )注(zhù );“质(zhì ),主(zhǔ )也(yě )。能(néng )通(tōng )于(yú )天(tiān )道(dào )人(rén )情(qíng )者(zhě ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )主(zhǔ );其(qí )不(bú )能(néng )通(tōng ),但(dàn )宠(chǒng )贵(guì )之(zhī )者(zhě ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )从(cóng ),谓(wèi )臣(chén )也(yě )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·庚(gēng )桑(sāng )楚(chǔ )》:“果(guǒ )有(yǒu )名(míng )实(shí ),因(yīn )此(cǐ )己(jǐ )为(wéi )质(zhì )。”

郭(guō )象(xiàng )注(zhù ):“质(zhì ),主(zhǔ )也(yě )。”

7.性(xìng )质(zhì );本(běn )质(zhì )。

《论(lùn )语(yǔ )·卫(wèi )灵(líng )公(gōng )》:“君(jūn )子(zǐ )义(yì )以(yǐ )为(wéi )质(zhì ),礼(lǐ )以(yǐ )行(háng )之(zhī )。”

《史(shǐ )记(jì )·乐(lè )书(shū )》:“中(zhōng )正(zhèng )无(wú )邪(xié ),礼(lǐ )之(zhī )质(zhì )也(yě );庄(zhuāng )敬(jìng )恭(gōng )顺(shùn ),礼(lǐ )之(zhī )制(zhì )也(yě )。”

张(zhāng )守(shǒu )节(jiē )正(zhèng )义(yì ):“质(zhì ),本(běn )也(yě )。”

王(wáng )西(xī )彦(yàn )《古(gǔ )屋(wū )》第(dì )五(wǔ )部(bù )二(èr ):“要(yào )紧(jǐn )的(de )不(bú )是(shì )名(míng )词(cí ),而(ér )是(shì )实(shí )质(zhì )。”

8.素(sù )质(zhì );禀(bǐng )性(xìng )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )七(qī )》:“有(yǒu )直(zhí )质(zhì )而(ér )无(wú )流(liú )心(xīn ),非(fēi )义(yì )不(bú )变(biàn ),非(fēi )上(shàng )不(bú )举(jǔ )。”

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·齐(qí )女(nǚ )傅(fù )母(mǔ )》:“子(zǐ )之(zhī )质(zhì )聪(cōng )达(dá )于(yú )事(shì ),当(dāng )为(wéi )人(rén )表(biǎo )式(shì )。”

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《行(háng )次(cì )昭(zhāo )陵(líng )》诗(shī ):“谶(chèn )归(guī )龙(lóng )凤(fèng )质(zhì ),威(wēi )定(dìng )虎(hǔ )狼(láng )都(dōu )。”

明(míng )方(fāng )孝(xiào )孺(rú )《送(sòng )王(wáng )文(wén )冏(jiōng )序(xù )》:“乃(nǎi )诏(zhào )丞(chéng )相(xiàng )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū ),择(zé )弟(dì )子(zǐ )员(yuán )质(zhì )美(měi )而(ér )能(néng )文(wén )者(zhě ),得(dé )三(sān )十(shí )有(yǒu )五(wǔ )人(rén )。”

9.质(zhì )量(liàng )。

艾(ài )青(qīng )《光(guāng )的(de )赞(zàn )歌(gē )》:“激(jī )光(guāng ),刺(cì )穿(chuān )优(yōu )质(zhì )钢(gāng )板(bǎn )。”

张(zhāng )周(zhōu )《步(bù )履(lǚ )艰(jiān )难(nán )的(de )中(zhōng )国(guó )》第(dì )六(liù )章(zhāng ):“近(jìn )年(nián )来(lái )各(gè )地(dì )陆(lù )续(xù )举(jǔ )行(háng )过(guò )假(jiǎ )冒(mào )劣(liè )质(zhì )商(shāng )品(pǐn )展(zhǎn )览(lǎn )。”

10.朴(pǔ )实(shí );淳(chún )朴(pǔ )。

《论(lùn )语(yǔ )·雍(yōng )也(yě )》:“质(zhì )胜(shèng )文(wén )则(zé )野(yě ),文(wén )胜(shèng )质(zhì )则(zé )史(shǐ )。”

《文(wén )选(xuǎn )·陆(lù )云(yún )〈大(dà )将(jiāng )军(jūn )宴(yàn )会(huì )被(bèi )命(mìng )作(zuò )诗(shī )〉》:“神(shén )道(dào )见(jiàn )素(sù ),遗(yí )华(huá )反(fǎn )质(zhì )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“华(huá )谓(wèi )采(cǎi )章(zhāng ),质(zhì )谓(wèi )淳(chún )朴(pǔ )也(yě )。”

明(míng )方(fāng )孝(xiào )孺(rú )《宁(níng )野(yě )轩(xuān )铭(míng )》:“皇(huáng )始(shǐ )尚(shàng )质(zhì ),贵(guì )乎(hū )自(zì )然(rán )。”

朱(zhū )自(zì )清(qīng )《诗(shī )言(yán )志(zhì )辨(biàn )·诗(shī )言(yán )志(zhì )》:“近(jìn )人(rén )苏(sū )舆(yú )《义(yì )证(zhèng )》曰(yuē ):‘诗(shī )言(yán )志(zhì ),志(zhì )不(bú )可(kě )伪(wěi ),故(gù )曰(yuē )质(zhì )。’质(zhì )就(jiù )是(shì )自(zì )然(rán )。”

11.犹(yóu )少(shǎo ),简(jiǎn )略(luè )。

《礼(lǐ )记(jì )·缁(zī )衣(yī )》:“故(gù )君(jūn )子(zǐ )多(duō )闻(wén ),质(zhì )而(ér )守(shǒu )之(zhī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“质(zhì ),犹(yóu )少(shǎo )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“虽(suī )多(duō )闻(wén )前(qián )事(shì ),当(dāng )简(jiǎn )质(zhì )而(ér )守(shǒu )之(zhī )。”

12.诚(chéng )信(xìn );真(zhēn )实(shí )。

《国(guó )语(yǔ )·楚(chǔ )语(yǔ )下(xià )》:“容(róng )貌(mào )之(zhī )崇(chóng ),忠(zhōng )信(xìn )之(zhī )质(zhì ),禋(yīn )絜(jié )之(zhī )服(fú ),而(ér )敬(jìng )恭(gōng )明(míng )神(shén )者(zhě ),以(yǐ )为(wéi )之(zhī )祝(zhù )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“质(zhì ),诚(chéng )也(yě )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·知(zhī )北(běi )游(yóu )》:“夫(fū )子(zǐ )之(zhī )问(wèn )也(yě ),固(gù )不(bú )及(jí )质(zhì )。”

成(chéng )玄(xuán )英(yīng )疏(shū ):“质(zhì ),实(shí )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·张(zhāng )骞(qiān )传(chuán )》:“然(rán )骞(qiān )凿(záo )空(kōng ),诸(zhū )后(hòu )使(shǐ )往(wǎng )者(zhě )皆(jiē )称(chēng )博(bó )望(wàng )侯(hóu ),以(yǐ )为(wéi )质(zhì )于(yú )外(wài )国(guó ),外(wài )国(guó )由(yóu )是(shì )信(xìn )之(zhī )。”

13.盟(méng )信(xìn ),盟(méng )誓(shì )。

《左(zuǒ )传(chuán )·哀(āi )公(gōng )二(èr )十(shí )年(nián )》:“黄(huáng )池(chí )之(zhī )役(yì ),先(xiān )主(zhǔ )与(yǔ )吴(wú )王(wáng )有(yǒu )质(zhì )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“质(zhì ),盟(méng )信(xìn )也(yě )。”

14.古(gǔ )代(dài )贸(mào )易(yì )契(qì )券(quàn )的(de )一(yī )种(zhǒng )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·质(zhì )人(rén )》:“大(dà )市(shì )以(yǐ )质(zhì ),小(xiǎo )市(shì )以(yǐ )剂(jì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“大(dà )市(shì ),人(rén )民(mín )、马(mǎ )牛(niú )之(zhī )属(shǔ ),用(yòng )长(zhǎng )券(quàn );小(xiǎo )市(shì ),兵(bīng )器(qì )、珍(zhēn )异(yì )之(zhī )物(wù ),用(yòng )短(duǎn )券(quàn )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·张(zhāng )衡(héng )传(chuán )》:“万(wàn )方(fāng )亿(yì )丑(chǒu ),并(bìng )质(zhì )共(gòng )剂(jì )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“质(zhì )、剂(jì ),犹(yóu )今(jīn )分(fèn )支(zhī )契(qì )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“质(zhì )剂(jì )”。

15.对(duì )质(zhì );验(yàn )证(zhèng )。

《礼(lǐ )记(jì )·曲(qǔ )礼(lǐ )上(shàng )》:“夫(fū )人(rén )之(zhī )讳(huì ),虽(suī )质(zhì )君(jūn )之(zhī )前(qián ),臣(chén )不(bú )讳(huì )也(yě )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“质(zhì ),犹(yóu )对(duì )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·王(wáng )陵(líng )传(chuán )》:“面(miàn )质(zhì )吕(lǚ )须(xū )于(yú )平(píng )前(qián )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“质(zhì ),对(duì )也(yě )。”

《新(xīn )五(wǔ )代(dài )史(shǐ )·吴(wú )越(yuè )世(shì )家(jiā )·钱(qián )鏐(liáo )》:“吾(wú )求(qiú )其(qí )人(rén )者(zhě ),非(fēi )有(yǒu )所(suǒ )欲(yù )也(yě ),直(zhí )欲(yù )质(zhì )吾(wú )术(shù )尔(ěr )。”

清(qīng )恽(yùn )敬(jìng )《与(yǔ )汤(tāng )编(biān )修(xiū )书(shū )》:“敬(jìng )以(yǐ )闻(wén )于(yú )皋(gāo )文(wén )者(zhě )质(zhì )之(zhī )秋(qiū )农(nóng ),而(ér )益(yì )知(zhī )先(xiān )生(shēng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )自(zì )处(chù )者(zhě )。”

16.询(xún )问(wèn );就(jiù )正(zhèng )。

汉(hàn )扬(yáng )雄(xióng )《太(tài )玄(xuán )·数(shù )》:“爰(yuán )质(zhì )所(suǒ )疑(yí )。”

范(fàn )望(wàng )注(zhù ):“质(zhì ),问(wèn )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·梅(méi )福(fú )传(chuán )》:“质(zhì )之(zhī )先(xiān )圣(shèng )而(ér )不(bú )缪(miù ),施(shī )之(zhī )当(dāng )世(shì )合(hé )时(shí )务(wù )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“质(zhì ),正(zhèng )也(yě )。”

《花(huā )月(yuè )痕(hén )》第(dì )二(èr )回(huí ):“韩(hán )老(lǎo )爷(yé )再(zài )来(lái ),汝(rǔ )当(dāng )以(yǐ )我(wǒ )此(cǐ )词(cí )质(zhì )之(zhī ),休(xiū )要(yào )忘(wàng )了(le )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《准(zhǔn )风(fēng )月(yuè )谈(tán )·华(huá )德(dé )焚(fén )书(shū )异(yì )同(tóng )论(lùn )》:“刺(cì )的(de )是(shì )谁(shuí ),不(bú )问(wèn )也(yě )罢(bà ),但(dàn )可(kě )见(jiàn )讽(fěng )刺(cì )也(yě )还(hái )不(bú )是(shì )‘梦(mèng )呓(yì )’,质(zhì )之(zhī )黄(huáng )脸(liǎn )乾(qián )儿(ér )们(men ),不(bú )知(zhī )以(yǐ )为(wéi )何(hé )如(rú )?”

17.评(píng )量(liàng );评(píng )断(duàn )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·夏(xià )官(guān )·马(mǎ )质(zhì )》:“马(mǎ )质(zhì )掌(zhǎng )质(zhì )马(mǎ )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“质(zhì ),平(píng )也(yě ),主(zhǔ )平(píng )马(mǎ )力(lì )及(jí )毛(máo )色(sè )与(yǔ )贾(jiǎ )直(zhí )之(zhī )等(děng )。”

《礼(lǐ )记(jì )·王(wáng )制(zhì )》:“司(sī )会(huì )以(yǐ )岁(suì )之(zhī )成(chéng )质(zhì )于(yú )天(tiān )子(zǐ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“质(zhì ),平(píng )也(yě ),平(píng )其(qí )计(jì )要(yào )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“谓(wèi )奏(zòu )上(shàng )文(wén )簿(bù )听(tīng )天(tiān )子(zǐ )平(píng )量(liàng )之(zhī )。”

清(qīng )戴(dài )名(míng )世(shì )《唐(táng )允(yǔn )隆(lóng )传(chuán )》:“里(lǐ )中(zhōng )有(yǒu )争(zhēng )讼(sòng ),必(bì )质(zhì )允(yǔn )隆(lóng ),片(piàn )言(yán )立(lì )断(duàn ),无(wú )不(bú )心(xīn )折(shé )者(zhě )去(qù )。”

18.相(xiàng )当(dāng ),对(duì )等(děng )。

《礼(lǐ )记(jì )·聘(pìn )义(yì )》:“介(jiè )绍(shào )而(ér )传(chuán )命(mìng ),君(jūn )子(zǐ )于(yú )其(qí )所(suǒ )尊(zūn )弗(fú )敢(gǎn )质(zhì ),敬(jìng )之(zhī )至(zhì )也(yě )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“质(zhì ),谓(wèi )正(zhèng )自(zì )相(xiàng )当(dāng )。”

19.对(duì )手(shǒu );对(duì )象(xiàng )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·徐(xú )无(wú )鬼(guǐ )》:“臣(chén )之(zhī )质(zhì )死(sǐ )久(jiǔ )矣(yǐ )。自(zì )夫(fū )子(zǐ )之(zhī )死(sǐ )也(yě ),吾(wú )无(wú )以(yǐ )为(wéi )质(zhì )矣(yǐ ),吾(wú )无(wú )与(yǔ )言(yán )之(zhī )矣(yǐ )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )嵇(jī )康(kāng )《卜(bo )疑(yí )集(jí )》:“郢(yǐng )人(rén )既(jì )没(méi ),谁(shuí )为(wéi )吾(wú )质(zhì )。”

唐(táng )李(lǐ )白(bái )《古(gǔ )风(fēng )》之(zhī )三(sān )五(wǔ ):“安(ān )得(dé )郢(yǐng )中(zhōng )质(zhì ),一(yī )挥(huī )成(chéng )风(fēng )斤(jīn )。”

20.四(sì )寸(cùn )的(de )箭(jiàn )靶(bǎ )。泛(fàn )指(zhǐ )箭(jiàn )靶(bǎ )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·天(tiān )官(guān )·司(sī )裘(qiú )》“皆(jiē )设(shè )其(qí )鹄(hú )”汉(hàn )郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“方(fāng )十(shí )尺(chǐ )曰(yuē )侯(hóu ),四(sì )尺(chǐ )曰(yuē )鹄(hú ),二(èr )尺(chǐ )曰(yuē )正(zhèng ),四(sì )寸(cùn )曰(yuē )质(zhì )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·马(mǎ )融(róng )传(chuán )》:“流(liú )矢(shǐ )雨(yǔ )坠(zhuì ),各(gè )指(zhǐ )所(suǒ )质(zhì )。”

明(míng )徐(xú )光(guāng )启(qǐ )《器(qì )胜(shèng )策(cè )》:“能(néng )射(shè )鸟(niǎo )二(èr )三(sān )百(bǎi )步(bù ),骑(qí )而(ér )驰(chí ),而(ér )击(jī )方(fāng )寸(cùn )之(zhī )质(zhì )。”

21.泛(fàn )指(zhǐ )目(mù )标(biāo )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·存(cún )韩(hán )》:“均(jūn )如(rú )贵(guì )臣(chén )之(zhī )计(jì ),则(zé )秦(qín )必(bì )为(wéi )天(tiān )下(xià )兵(bīng )质(zhì )矣(yǐ )。”

22.弓(gōng )弣(fǔ ),弓(gōng )把(bǎ )。

《公(gōng )羊(yáng )传(chuán )·定(dìng )公(gōng )八(bā )年(nián )》:“宝(bǎo )者(zhě )何(hé )?璋(zhāng )判(pàn )白(bái ),弓(gōng )绣(xiù )质(zhì ),龟(guī )青(qīng )纯(chún )。”

何(hé )休(xiū )注(zhù ):“质(zhì ),拊(fǔ )也(yě )。”

23.星(xīng )名(míng )。

《史(shǐ )记(jì )·天(tiān )官(guān )书(shū )》:“舆(yú )鬼(guǐ ),鬼(guǐ )祠(cí )事(shì );中(zhōng )白(bái )者(zhě )为(wéi )质(zhì )。”

裴(péi )駰(yīn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )晋(jìn )灼(zhuó )曰(yuē ):“舆(yú )鬼(guǐ )五(wǔ )星(xīng ),其(qí )中(zhōng )白(bái )者(zhě )为(wéi )质(zhì )。”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·天(tiān )文(wén )志(zhì )三(sān )》:“麟(lín )德(dé )二(èr )年(nián )三(sān )月(yuè )戊(wù )午(wǔ ),荧(yíng )惑(huò )犯(fàn )东(dōng )井(jǐng );四(sì )月(yuè )壬(rén )寅(yín ),入(rù )舆(yú )鬼(guǐ ),犯(fàn )质(zhì )星(xīng )。”

24.称(chēng ),衡(héng )量(liàng )。

《九(jiǔ )章(zhāng )算(suàn )术(shù )·方(fāng )程(chéng )》:“术(shù )曰(yuē )如(rú )方(fāng )程(chéng ),交(jiāo )易(yì )质(zhì )之(zhī ),各(gè )重(zhòng )八(bā )两(liǎng )。”

25.马(mǎ )来(lái )语(yǔ )sělat的(de )音(yīn )译(yì )。海(hǎi )峡(xiá )。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·地(dì )理(lǐ )志(zhì )七(qī )下(xià )》:“又(yòu )五(wǔ )日(rì )行(háng )至(zhì )海(hǎi )硖(xiá ),蕃(fān )人(rén )谓(wèi )之(zhī )质(zhì )。”

26.古(gǔ )代(dài )数(shù )学(xué )称(chēng )立(lì )方(fāng )。

《九(jiǔ )章(zhāng )算(suàn )术(shù )·少(shǎo )广(guǎng )》“开(kāi )立(lì )方(fāng )除(chú )之(zhī ),即(jí )圆(yuán )径(jìng )”晋(jìn )刘(liú )徽(huī )注(zhù ):“张(zhāng )衡(héng )算(suàn )又(yòu )谓(wèi )立(lì )方(fāng )为(wéi )质(zhì ),立(lì )圆(yuán )为(wéi )浑(hún )。”

27.质(zhì )学(xué )。即(jí )化(huà )学(xué )。

严(yán )复(fù )《原(yuán )强(qiáng )》:“力(lì )质(zhì )分(fèn ),于(yú )天(tiān )地(dì )会(huì )其(qí )全(quán )。”参(cān )见(jiàn )“质(zhì )学(xué )”。

28.“礩(zhì )”的(de )古(gǔ )字(zì )。柱(zhù )础(chǔ )。

《墨(mò )子(zǐ )·备(bèi )穴(xué )》:“两(liǎng )柱(zhù )同(tóng )质(zhì )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )间(jiān )诂(gǔ )引(yǐn )毕(bì )沅(yuán )曰(yuē ):“质(zhì ),礩(zhì )古(gǔ )字(zì )如(rú )此(cǐ )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·十(shí )过(guò )》:“公(gōng )宫(gōng )令(lìng )舍(shě )之(zhī )堂(táng ),皆(jiē )以(yǐ )鍊(liàn )铜(tóng )为(wéi )柱(zhù )质(zhì )。”

洪(hóng )诚(chéng )等(děng )注(zhù ):“质(zhì ),础(chǔ ),柱(zhù )子(zǐ )下(xià )面(miàn )的(de )垫(diàn )基(jī )石(shí )。”

29.古(gǔ )代(dài )刑(xíng )具(jù )。后(hòu )作(zuò )“鑕(zhì )”。铡(zhá )刀(dāo )的(de )垫(diàn )座(zuò )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·秦(qín )策(cè )一(yī )》:“白(bái )刃(rèn )在(zài )前(qián ),斧(fǔ )质(zhì )在(zài )后(hòu )。”

宋(sòng )司(sī )马(mǎ )光(guāng )《辞(cí )修(xiū )起(qǐ )居(jū )注(zhù )第(dì )三(sān )状(zhuàng )》:“如(rú )是(shì )则(zé )虽(suī )伏(fú )质(zhì )横(héng )分(fèn ),不(bú )足(zú )以(yǐ )补(bǔ )塞(sāi )无(wú )状(zhuàng )。”

30.谓(wèi )垫(diàn )置(zhì )于(yú )鑕(zhì )上(shàng )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·赵(zhào )策(cè )三(sān )》:“夫(fū )吴(wú )干(gàn )将(jiāng )之(zhī )剑(jiàn )……薄(báo )之(zhī )柱(zhù )上(shàng )而(ér )击(jī )之(zhī ),则(zé )折(shé )为(wéi )三(sān );质(zhì )之(zhī )石(shí )上(shàng )而(ér )击(jī )之(zhī ),则(zé )碎(suì )为(wéi )百(bǎi )。”

鲍(bào )彪(biāo )注(zhù ):“质(zhì ),以(yǐ )石(shí )为(wéi )鑕(zhì )。”

31.椹(zhēn ),木(mù )砧(zhēn )。

32.通(tōng )“贽(zhì )”。古(gǔ )代(dài )相(xiàng )见(jiàn )时(shí )所(suǒ )送(sòng )的(de )礼(lǐ )物(wù )。

《孟(mèng )子(zǐ )·滕(téng )文(wén )公(gōng )下(xià )》:“孔(kǒng )子(zǐ )三(sān )月(yuè )无(wú )君(jūn ),则(zé )皇(huáng )皇(huáng )如(rú )也(yě ),出(chū )疆(jiāng )必(bì )载(zǎi )质(zhì )。”

《汉(hàn )书(shū )·外(wài )戚(qī )传(chuán )上(shàng )·孝(xiào )宣(xuān )王(wáng )皇(huáng )后(hòu )》:“孝(xiào )宣(xuān )王(wáng )皇(huáng )后(hòu ),朕(zhèn )之(zhī )姑(gū ),深(shēn )念(niàn )奉(fèng )质(zhì )共(gòng )脩(yǒu )之(zhī )义(yì ),恩(ēn )结(jié )于(yú )心(xīn )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·时(shí )序(xù )》:“仲(zhòng )宣(xuān )委(wěi )质(zhì )于(yú )汉(hàn )南(nán ),孔(kǒng )璋(zhāng )归(guī )命(mìng )于(yú )河(hé )北(běi )。”参(cān )见(jiàn )“质(zhì )币(bì )”。

33.姓(xìng )。

《汉(hàn )书(shū )·货(huò )殖(zhí )传(chuán )》:“质(zhì )氏(shì )以(yǐ )洒(sǎ )削(xuē )而(ér )鼎(dǐng )食(shí )。”

阅读:3283

●質(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库