数【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 数

数(shù )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà )是(shì ):13画(huà )

简(jiǎn )体(tǐ )数(shù )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):13画(huà );繁(fán )體(tǐ )數(shù )字(zì )筆(bǐ )畫(huà ):15畫(huà )。

(数(shù ),数(shù ))

I

shù

ㄕㄨˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》色(sè )句(jù )切(qiē ),去(qù )遇(yù ),生(shēng )。〕

1.数(shù )目(mù );数(shù )量(liàng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )五(wǔ )年(nián )》:“公(gōng )问(wèn )羽(yǔ )数(shù )于(yú )众(zhòng )仲(zhòng )。”

《汉(hàn )书(shū )·律(lǜ )曆(lì )志(zhì )上(shàng )》:“数(shù )者(zhě ),一(yī )、十(shí )、百(bǎi )、千(qiān )、万(wàn )也(yě )。”

《宋(sòng )史(shǐ )·选(xuǎn )举(jǔ )志(zhì )三(sān )》:“文(wén )理(lǐ )通(tōng )为(wéi )合(hé )格(gé ),不(bú )限(xiàn )其(qí )数(shù )。”

陆(lù )俊(jùn )超(chāo )《惊(jīng )涛(tāo )骇(hài )浪(làng )万(wàn )里(lǐ )行(háng )》:“他(tā )曾(céng )经(jīng )数(shù )以(yǐ )百(bǎi )计(jì )地(dì )跟(gēn )我(wǒ )这(zhè )么(me )说(shuō )。”

2.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )年(nián )数(shù )、岁(suì )数(shù )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·尽(jìn )数(shù )》:“长(zhǎng )也(yě )者(zhě ),非(fēi )短(duǎn )而(ér )续(xù )之(zhī )也(yě ),毕(bì )其(qí )数(shù )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“尽(jìn )其(qí )长(zhǎng )久(jiǔ )之(zhī )数(shù )。”

3.底(dǐ )细(xì )。

赵(zhào )树(shù )理(lǐ )《李(lǐ )家(jiā )庄(zhuāng )的(de )变(biàn )迁(qiān )》十(shí )六(liù ):“平(píng )常(cháng )过(guò )日(rì )子(zǐ ),从(cóng )前(qián )吃(chī )是(shì )甚(shèn )穿(chuān )是(shì )甚(shèn ),如(rú )今(jīn )比(bǐ )从(cóng )前(qián )好(hǎo )了(le )多(duō )少(shǎo )?咱(zán )们(men )也(yě )不(bú )用(yòng )自(zì )己(jǐ )夸(kuā ),各(gè )人(rén )心(xīn )里(lǐ )都(dōu )有(yǒu )个(gè )数(shù )。”

峻(jùn )青(qīng )《海(hǎi )啸(xiào )》第(dì )三(sān )章(zhāng ):“这(zhè )一(yī )切(qiē ),他(tā )心(xīn )里(lǐ )都(dōu )没(méi )有(yǒu )数(shù )。”

4.犹(yóu )几(jǐ )。表(biǎo )示(shì )不(bú )定(dìng )的(de )少(shǎo )数(shù )。

《史(shǐ )记(jì )·汲(jí )郑(zhèng )列(liè )传(chuán )》:“﹝汲(jí )黯(àn )﹞为(wéi )右(yòu )内(nèi )史(shǐ )数(shù )岁(suì ),官(guān )事(shì )不(bú )废(fèi )。”

宋(sòng )苏(sū )辙(zhé )《龙(lóng )川(chuān )别(bié )志(zhì )》卷(juàn )下(xià ):“不(bú )数(shù )日(rì ),诵(sòng )寺(sì )中(zhōng )所(suǒ )有(yǒu )经(jīng )殆(dài )遍(biàn ),遂(suí )去(qù ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )在(zài )。”

杨(yáng )朔(shuò )《前(qián )进(jìn )·钢(gāng )铁(tiě )的(de )大(dà )军(jūn )》:“这(zhè )里(lǐ )以(yǐ )数(shù )十(shí )辆(liàng )美(měi )国(guó )的(de )战(zhàn )防(fáng )炮(pào )为(wéi )前(qián )导(dǎo )。”

5.算(suàn )术(shù ),数(shù )学(xué )。古(gǔ )代(dài )六(liù )艺(yì )之(zhī )一(yī )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·大(dà )司(sī )徒(tú )》:“三(sān )曰(yuē )六(liù )艺(yì ):礼(lǐ )、乐(lè )、射(shè )、御(yù )、书(shū )、数(shù )。”

严(yán )复(fù )《原(yuán )强(qiáng )》:“名(míng )数(shù )力(lì )炙(zhì )﹝质(zhì )﹞四(sì )者(zhě )之(zhī )学(xué )已(yǐ )治(zhì )矣(yǐ )。”

6.表(biǎo )示(shì )事(shì )物(wù )的(de )量(liàng )的(de )基(jī )本(běn )数(shù )学(xué )概(gài )念(niàn )。如(rú ):自(zì )然(rán )数(shù )、整(zhěng )数(shù )、有(yǒu )理(lǐ )数(shù )、无(wú )理(lǐ )数(shù )、实(shí )数(shù )、複(fú )数(shù )、质(zhì )数(shù )等(děng )。

7.一(yī )种(zhǒng )语(yǔ )法(fǎ )范(fàn )畴(chóu ),表(biǎo )示(shì )名(míng )词(cí )或(huò )代(dài )词(cí )所(suǒ )指(zhǐ )事(shì )物(wù )的(de )数(shù )量(liàng )。如(rú ):英(yīng )语(yǔ )名(míng )词(cí )有(yǒu )单(dān )、复(fù )两(liǎng )种(zhǒng )数(shù )。

8.道(dào )数(shù ),方(fāng )法(fǎ )。

《商(shāng )君(jūn )书(shū )·算(suàn )地(dì )》:“故(gù )为(wéi )国(guó )之(zhī )数(shù ),务(wù )在(zài )垦(kěn )草(cǎo )。”

《荀(xún )子(zǐ )·正(zhèng )论(lùn )》:“﹝桀(jié )纣(zhòu )﹞身(shēn )死(sǐ )国(guó )亡(wáng )……是(shì )不(bú )容(róng )妻(qī )子(zǐ )之(zhī )数(shù )也(yě )。”

王(wáng )先(xiān )谦(qiān )集(jí )解(jiě )引(yǐn )王(wáng )念(niàn )孙(sūn )曰(yuē ):“数(shù )犹(yóu )道(dào )也(yě )。”

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《沂(yí )国(guó )公(gōng )魏(wèi )博(bó )德(dé )政(zhèng )碑(bēi )铭(míng )》:“帝(dì )命(mìng )弘(hóng )正(zhèng ),予(yǔ )言(yán )是(shì )听(tīng )。理(lǐ )乱(luàn )有(yǒu )数(shù ),其(qí )道(dào )甚(shèn )明(míng )。”

9.技(jì )艺(yì );技(jì )巧(qiǎo )。

《孟(mèng )子(zǐ )·告(gào )子(zǐ )上(shàng )》:“今(jīn )夫(fū )弈(yì )之(zhī )为(wéi )数(shù ),小(xiǎo )数(shù )也(yě )。”

赵(zhào )岐(qí )注(zhù ):“数(shù ),技(jì )也(yě )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·原(yuán )道(dào )训(xùn )》:“夫(fū )临(lín )江(jiāng )而(ér )钓(diào ),旷(kuàng )日(rì )而(ér )不(bú )能(néng )盈(yíng )罗(luó ),虽(suī )有(yǒu )钩(gōu )箴(zhēn )芒(máng )距(jù ),微(wēi )纶(lún )芳(fāng )饵(ěr ),加(jiā )之(zhī )以(yǐ )詹(zhān )何(hé )、娟(juān )嬛(qióng )之(zhī )数(shù ),犹(yóu )不(bú )能(néng )与(yǔ )网(wǎng )罟(gǔ )争(zhēng )得(dé )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“数(shù ),术(shù )也(yě )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·总(zǒng )术(shù )》:“数(shù )逢(féng )其(qí )极(jí ),机(jī )入(rù )其(qí )巧(qiǎo )。”

清(qīng )戴(dài )名(míng )世(shì )《〈倪(ní )生(shēng )诗(shī )〉序(xù )》:“余(yú )笑(xiào )曰(yuē ):‘序(xù )则(zé )不(bú )难(nán )为(wéi )也(yě ),但(dàn )诗(shī )之(zhī )为(wéi )数(shù ),小(xiǎo )数(shù )也(yě );学(xué )之(zhī ),岂(qǐ )必(bì )待(dài )十(shí )年(nián )而(ér )后(hòu )成(chéng )耶(yē )?’”

10.策(cè )略(luè );权(quán )术(shù )。

《管(guǎn )子(zǐ )·小(xiǎo )问(wèn )》:“夫(fū )诛(zhū )暴(bào )禁(jìn )非(fēi )而(ér )赦(shè )无(wú )罪(zuì )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )战(zhàn )胜(shèng )之(zhī )器(qì ),攻(gōng )取(qǔ )之(zhī )数(shù )。”

汉(hàn )王(wáng )充(chōng )《论(lùn )衡(héng )·答(dá )佞(nìng )》:“以(yǐ )计(jì )求(qiú )便(biàn ),以(yǐ )数(shù )取(qǔ )利(lì )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·南(nán )匈(xiōng )奴(nú )传(chuán )》:“交(jiāo )接(jiē )得(dé )其(qí )情(qíng ),则(zé )却(què )敌(dí )折(shé )衡(héng );应(yīng )对(duì )入(rù )其(qí )数(shù ),则(zé )反(fǎn )为(wéi )轻(qīng )欺(qī )。”

《续(xù )资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·宋(sòng )宁(níng )宗(zōng )庆(qìng )元(yuán )元(yuán )年(nián )》:“金(jīn )主(zhǔ )曰(yuē ):‘何(hé )为(wéi )多(duō )数(shù )?’万(wàn )公(gōng )曰(yuē ):‘崇(chóng )浩(hào )微(wēi )似(sì )迎(yíng )合(hé )。’金(jīn )主(zhǔ )曰(yuē ):‘卿(qīng )言(yán )是(shì )也(yě )。’”

11.曆(lì )数(shù )。

《史(shǐ )记(jì )·五(wǔ )帝(dì )本(běn )纪(jì )》:“数(shù )法(fǎ )日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén ),敬(jìng )授(shòu )民(mín )时(shí )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“《尚(shàng )书(shū )》作(zuò )‘曆(lì )象(xiàng )日(rì )月(yuè )’,则(zé )此(cǐ )言(yán )‘数(shù )法(fǎ )’,是(shì )训(xùn )‘曆(lì )象(xiàng )’二(èr )字(zì ),谓(wèi )命(mìng )羲(xī )和(hé )以(yǐ )曆(lì )数(shù )之(zhī )法(fǎ )观(guān )察(chá )日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén )之(zhī )早(zǎo )晚(wǎn )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·氾(fán )论(lùn )训(xùn )》:“苌(cháng )宏(hóng ),周(zhōu )室(shì )之(zhī )执(zhí )数(shù )者(zhě )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“数(shù ),曆(lì )术(shù )也(yě )。”

12.特(tè )指(zhǐ )方(fāng )术(shù ),如(rú )占(zhàn )卜(bo )之(zhī )类(lèi )。

《楚(chǔ )辞(cí )·卜(bo )居(jū )》:“数(shù )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )逮(dǎi ),神(shén )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )通(tōng )。”

金(jīn )王(wáng )若(ruò )虚(xū )《焚(fén )驴(lǘ )志(zhì )》:“﹝镇(zhèn )阳(yáng )帅(shuài )﹞督(dū )下(xià )祈(qí )雨(yǔ )甚(shèn )急(jí ),厌(yàn )禳(ráng )小(xiǎo )数(shù ),靡(mí )不(bú )为(wéi )之(zhī )。”

清(qīng )俞(yú )樾(yuè )《春(chūn )在(zài )堂(táng )随(suí )笔(bǐ )》卷(juàn )三(sān ):“乃(nǎi )歎(tàn )人(rén )生(shēng )世(shì )间(jiān ),事(shì )皆(jiē )前(qián )定(dìng ),精(jīng )于(yú )数(shù )者(zhě ),固(gù )能(néng )前(qián )知(zhī )也(yě )。”

13.规(guī )律(lǜ );必(bì )然(rán )性(xìng )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·邓(dèng )寇(kòu )传(chuán )论(lùn )》:“汉(hàn )世(shì )外(wài )戚(qī ),自(zì )东(dōng )、西(xī )京(jīng )十(shí )有(yǒu )馀(yú )族(zú ),非(fēi )徒(tú )豪(háo )横(héng )盈(yíng )极(jí ),自(zì )取(qǔ )灾(zāi )故(gù ),必(bì )于(yú )贻(yí )衅(xìn )后(hòu )主(zhǔ ),以(yǐ )至(zhì )颠(diān )败(bài )者(zhě ),其(qí )数(shù )有(yǒu )可(kě )言(yán )焉(yān )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“数(shù )犹(yóu )理(lǐ )也(yě )。”

唐(táng )刘(liú )禹(yǔ )锡(xī )《天(tiān )论(lùn )中(zhōng )》:“夫(fū )物(wù )之(zhī )合(hé )并(bìng ),必(bì )有(yǒu )数(shù )存(cún )乎(hū )其(qí )间(jiān )焉(yān )。”

14.道(dào )理(lǐ )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·孤(gū )愤(fèn )》:“夫(fū )以(yǐ )疏(shū )远(yuǎn )与(yǔ )近(jìn )爱(ài )信(xìn )争(zhēng ),其(qí )数(shù )不(bú )胜(shèng )也(yě )。”

王(wáng )先(xiān )慎(shèn )集(jí )解(jiě ):“数(shù ),理(lǐ )也(yě )。”

唐(táng )皮(pí )日(rì )休(xiū )《〈春(chūn )秋(qiū )〉决(jué )疑(yí )》之(zhī )九(jiǔ ):“若(ruò )扬(yáng )子(zǐ )之(zhī )草(cǎo )《玄(xuán )》,其(qí )数(shù )则(zé )《易(yì )》,其(qí )文(wén )则(zé )《玄(xuán )》是(shì )也(yě )。”

15.天(tiān )命(mìng );命(mìng )运(yùn )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·郑(zhèng )太(tài )荀(xún )彧(yù )等(děng )传(chuán )论(lùn )》:“及(jí )阻(zǔ )董(dǒng )昭(zhāo )之(zhī )议(yì ),以(yǐ )致(zhì )非(fēi )命(mìng ),岂(qǐ )数(shù )也(yě )夫(fū )!”唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《非(fēi )国(guó )语(yǔ )上(shàng )·灭(miè )密(mì )》:“康(kāng )公(gōng )之(zhī )母(mǔ )诚(chéng )贤(xián )耶(yē )?则(zé )宜(yí )以(yǐ )淫(yín )荒(huāng )失(shī )度(dù )命(mìng )其(qí )子(zǐ ),焉(yān )用(yòng )惧(jù )之(zhī )以(yǐ )数(shù )。”

《花(huā )月(yuè )痕(hén )》第(dì )五(wǔ )回(huí ):“老(lǎo )尼(ní )道(dào ):‘居(jū )士(shì )请(qǐng )了(le ),数(shù )虽(suī )前(qián )定(dìng ),人(rén )定(dìng )却(què )也(yě )胜(shèng )天(tiān ),只(zhī )看(kàn )居(jū )士(shì )本(běn )领(lǐng )罢(bà )!’”王(wáng )任(rèn )叔(shū )《疲(pí )惫(bèi )者(zhě )》:“这(zhè )都(dōu )是(shì )数(shù )该(gāi )如(rú )此(cǐ ),所(suǒ )以(yǐ )我(wǒ )总(zǒng )饿(è )也(yě )饿(è )不(bú )死(sǐ )的(de )。”

16.法(fǎ )制(zhì )。

《管(guǎn )子(zǐ )·任(rèn )法(fǎ )》:“圣(shèng )君(jūn )任(rèn )法(fǎ )而(ér )不(bú )任(rèn )智(zhì ),任(rèn )数(shù )而(ér )不(bú )任(rèn )说(shuō )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·制(zhì )分(fèn )》:“夫(fū )治(zhì )法(fǎ )之(zhī )至(zhì )明(míng )者(zhě ),任(rèn )数(shù )不(bú )任(rèn )人(rén )。”

陈(chén )奇(qí )猷(yóu )集(jí )释(shì ):“本(běn )篇(piān )数(shù )字(zì )用(yòng )为(wéi )法(fǎ )字(zì )之(zhī )义(yì )。”

17.顺(shùn )序(xù );次(cì )序(xù )。

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·大(dà )聚(jù )》:“复(fù )亡(wáng )解(jiě )辱(rǔ ),削(xuē )赦(shè )轻(qīng )重(zhòng ),皆(jiē )有(yǒu )数(shù )。”

朱(zhū )右(yòu )曾(céng )校(xiào )释(shì ):“数(shù ),等(děng )差(chà )也(yě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·劝(quàn )学(xué )》:“其(qí )数(shù )则(zé )始(shǐ )乎(hū )诵(sòng )经(jīng ),终(zhōng )乎(hū )读(dú )《礼(lǐ )》。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《洪(hóng )范(fàn )传(chuán )》:“自(zì )天(tiān )一(yī )至(zhì )于(yú )天(tiān )五(wǔ ),五(wǔ )行(háng )之(zhī )生(shēng )数(shù )也(yě )。”

18.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )等(děng )级(jí )。

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《上(shàng )宋(sòng )相(xiàng )公(gōng )书(shū )》:“自(zì )去(qù )吏(lì )属(shǔ )之(zhī )籍(jí ),以(yǐ )至(zhì )今(jīn )日(rì ),虽(suī )尝(cháng )获(huò )侍(shì )燕(yàn )语(yǔ ),然(rán )不(bú )能(néng )自(zì )同(tóng )众(zhòng )人(rén )之(zhī )数(shù )也(yě )。”

19.礼(lǐ )数(shù );仪(yí )节(jiē )。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )三(sān )年(nián )》:“今(jīn )嬖(bì )宠(chǒng )之(zhī )丧(sàng ),不(bú )敢(gǎn )择(zé )位(wèi ),而(ér )数(shù )于(yú )守(shǒu )适(shì )。”

杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù ):“数(shù ),礼(lǐ )数(shù )也(yě )。”

《文(wén )选(xuǎn )·应(yīng )贞(zhēn )〈晋(jìn )武(wǔ )帝(dì )华(huá )林(lín )园(yuán )集(jí )〉诗(shī )》:“贻(yí )宴(yàn )好(hǎo )会(huì ),不(bú )常(cháng )厥(jué )数(shù )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“数(shù )犹(yóu )礼(lǐ )也(yě )。”

20.指(zhǐ )星(xīng )象(xiàng )的(de )度(dù )数(shù )。

《孙(sūn )子(zǐ )·火(huǒ )攻(gōng )》:“凡(fán )军(jūn )必(bì )知(zhī )有(yǒu )五(wǔ )火(huǒ )之(zhī )变(biàn ),以(yǐ )数(shù )守(shǒu )之(zhī )。”

张(zhāng )预(yù )注(zhù ):“推(tuī )四(sì )星(xīng )(箕(jī )、壁(bì )、翼(yì )、轸(zhěn ))之(zhī )度(dù )数(shù ),知(zhī )风(fēng )起(qǐ )之(zhī )日(rì ),则(zé )严(yán )备(bèi )守(shǒu )之(zhī )。”

II

sh·

ㄕㄨˇ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》所(suǒ )矩(jǔ )切(qiē ),上(shàng )麌(yǔ ),生(shēng )。〕

1.计(jì )算(suàn );查(chá )点(diǎn )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·廪(lǐn )人(rén )》:“以(yǐ )岁(suì )之(zhī )上(shàng )下(xià )数(shù )邦(bāng )用(yòng ),以(yǐ )知(zhī )足(zú )否(fǒu ),以(yǐ )诏(zhào )穀(yù )用(yòng ),以(yǐ )治(zhì )年(nián )之(zhī )凶(xiōng )丰(fēng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“数(shù ),犹(yóu )计(jì )也(yě )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·谐(xié )隐(yǐn )》:“尤(yóu )而(ér )效(xiào )之(zhī ),盖(gài )以(yǐ )百(bǎi )数(shù )。”

刘(liú )半(bàn )农(nóng )《一(yī )个(gè )小(xiǎo )农(nóng )家(jiā )的(de )暮(mù )》诗(shī ):“他(tā )们(men )数(shù ),他(tā )们(men )唱(chàng ):‘地(dì )上(shàng )人(rén )多(duō )心(xīn )不(bú )平(píng ),天(tiān )上(shàng )星(xīng )多(duō )月(yuè )不(bú )亮(liàng )。’”

2.算(suàn )在(zài )数(shù )内(nèi )。

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·庐(lú )江(jiāng )水(shuǐ )》:“庐(lú )山(shān ),彭(péng )泽(zé )之(zhī )山(shān )也(yě )。虽(suī )非(fēi )五(wǔ )岳(yuè )之(zhī )数(shù ),穹(qióng )隆(lóng )嵯(cuó )峨(é ),实(shí )峻(jùn )极(jí )之(zhī )名(míng )山(shān )也(yě )。”

唐(táng )李(lǐ )德(dé )裕(yù )《次(cì )柳(liǔ )氏(shì )旧(jiù )闻(wén )》:“有(yǒu )陷(xiàn )在(zài )贼(zéi )中(zhōng )者(zhě ),为(wéi )禄(lù )山(shān )所(suǒ )胁(xié )从(cóng ),而(ér )黄(huáng )幡(fān )绰(chāo )同(tóng )在(zài )其(qí )数(shù )。”

宋(sòng )苏(sū )辙(zhé )《龙(lóng )川(chuān )别(bié )志(zhì )》卷(juàn )下(xià ):“﹝英(yīng )宗(zōng )﹞或(huò )言(yán )幼(yòu )时(shí )父(fù )兄(xiōng )不(bú )以(yǐ )为(wéi )子(zǐ )弟(dì )数(shù )。”

3.谓(wèi )比(bǐ )较(jiào )起(qǐ )来(lái )最(zuì )突(tū )出(chū )。

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《韦(wéi )讽(fěng )录(lù )事(shì )宅(zhái )观(guān )曹(cáo )将(jiāng )军(jūn )画(huà )马(mǎ )图(tú )》诗(shī ):“国(guó )初(chū )已(yǐ )来(lái )画(huà )鞍(ān )马(mǎ ),神(shén )妙(miào )独(dú )数(shù )江(jiāng )都(dōu )王(wáng )。”

赵(zhào )树(shù )理(lǐ )《登(dēng )记(jì )》:“我(wǒ )看(kàn )三(sān )个(gè )里(lǐ )头(tóu ),就(jiù )还(hái )数(shù )人(rén )家(jiā )小(xiǎo )飞(fēi )蛾(é )这(zhè )一(yī )个(gè )标(biāo )致(zhì )!”

4.亚(yà )于(yú );次(cì )于(yú )。

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《谢(xiè )赐(cì )御(yù )书(shū )诗(shī )表(biǎo )》:“文(wén )不(bú )数(shù )于(yú )游(yóu )夏(xià ),书(shū )已(yǐ )逼(bī )于(yú )锺(zhōng )王(wáng )。”

清(qīng )二(èr )石(shí )生(shēng )《十(shí )洲(zhōu )春(chūn )语(yǔ )》卷(juàn )上(shàng ):“能(néng )作(zuò )新(xīn )髻(jì ),倭(wō )堕(duò )慵(yōng )来(lái ),九(jiǔ )鬟(huán )百(bǎi )合(hé ),金(jīn )翘(qiào )翠(cuì )珥(ěr ),约(yuē )其(qí )槃(pán )珊(shān ),正(zhèng )不(bú )数(shù )汉(hàn )宫(gōng )十(shí )二(èr )谱(pǔ )也(yě )。”

5.数(shù )说(shuō ),一(yī )件(jiàn )一(yī )件(jiàn )地(dì )说(shuō )。

《礼(lǐ )记(jì )·儒(rú )行(háng )》:“遽(jù )数(shù )之(zhī ),不(bú )能(néng )终(zhōng )其(qí )物(wù );悉(xī )数(shù )之(zhī ),乃(nǎi )留(liú ),更(gèng )僕(pú ),未(wèi )可(kě )终(zhōng )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“数(shù ),说(shuō )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·贾(jiǎ )谊(yì )传(chuán )》:“陛(bì )下(xià )何(hé )不(bú )壹(yī )令(lìng )臣(chén )得(dé )孰(shú )数(shù )之(zhī )于(yú )前(qián )?”唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《非(fēi )国(guó )语(yǔ )上(shàng )·晋(jìn )孙(sūn )周(zhōu )》:“单(dān )子(zǐ )数(shù )晋(jìn )周(zhōu )之(zhī )德(dé )十(shí )一(yī )。”

儒(rú )林(lín )外(wài )史(shǐ )《第(dì )六(liù )回(huí )》:“﹝赵(zhào )氏(shì )﹞数(shù )了(le )又(yòu )哭(kū ),哭(kū )了(le )又(yòu )数(shù )。”

6.数(shù )落(luò );责(zé )备(bèi )。

《左(zuǒ )传(chuán )·僖(xī )公(gōng )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )》:“数(shù )之(zhī )以(yǐ )其(qí )不(bú )用(yòng )僖(xī )负(fù )羁(jī ),而(ér )乘(chéng )轩(xuān )者(zhě )三(sān )百(bǎi )人(rén )也(yě )。”

杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù ):“‘数(shù )之(zhī )’云(yún )云(yún ),数(shù )其(qí )罪(zuì )也(yě )。”

清(qīng )蒲(pú )松(sōng )龄(líng )《聊(liáo )斋(zhāi )志(zhì )异(yì )·珊(shān )瑚(hú )》:“王(wáng )傲(ào )不(bú )相(xiàng )下(xià ),反(fǎn )数(shù )其(qí )恶(è )。”

欧(ōu )阳(yáng )山(shān )《柳(liǔ )暗(àn )花(huā )明(míng )》一(yī )○二(èr ):“胡(hú )杏(xìng )觉(jiào )着(zhe )很(hěn )奇(qí )怪(guài ),按(àn )照(zhào )周(zhōu )炳(bǐng )的(de )为(wéi )人(rén ),他(tā )这(zhè )个(gè )时(shí )候(hòu )应(yīng )该(gāi )跳(tiào )起(qǐ )来(lái ),大(dà )骂(mà )陈(chén )家(jiā ),大(dà )骂(mà )写(xiě )信(xìn )来(lái )的(de )人(rén ),数(shù )他(tā )们(men )的(de )罪(zuì )恶(è )。”

7.称(chēng )道(dào )。

《荀(xún )子(zǐ )·王(wáng )霸(bà )》:“不(bú )足(zú )数(shù )于(yú )大(dà )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )前(qián )。”

王(wáng )先(xiān )谦(qiān )集(jí )解(jiě ):“《仲(zhòng )尼(ní )》篇(piān )两(liǎng )云(yún )‘彼(bǐ )固(gù )曷(hé )足(zú )称(chēng )乎(hū )大(dà )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )门(mén )哉(zāi )’……称(chēng )、数(shù )义(yì )同(tóng )。”

《史(shǐ )记(jì )·游(yóu )侠(xiá )列(liè )传(chuán )》:“自(zì )是(shì )之(zhī )后(hòu ),为(wéi )侠(xiá )者(zhě )极(jí )众(zhòng ),敖(áo )而(ér )无(wú )足(zú )数(shù )者(zhě )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·文(wén )苑(yuàn )传(chuán )下(xià )·祢(mí )衡(héng )》:“馀(yú )子(zǐ )碌(lù )碌(lù ),莫(mò )足(zú )数(shù )也(yě )。”

8.分(fèn )辨(biàn );详(xiáng )察(chá )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·巧(qiǎo )言(yán )》:“往(wǎng )来(lái )行(háng )言(yán ),心(xīn )焉(yān )数(shù )之(zhī )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“数(shù ),辨(biàn )也(yě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·非(fēi )相(xiàng )》:“欲(yù )观(guān )千(qiān )岁(suì ),则(zé )数(shù )今(jīn )日(rì );欲(yù )知(zhī )亿(yì )万(wàn ),则(zé )审(shěn )一(yī )二(èr )。”

宋(sòng )辛(xīn )弃(qì )疾(jí )《新(xīn )荷(hé )叶(yè )·再(zài )和(hé )赵(zhào )德(dé )庄(zhuāng )韵(yùn )》词(cí ):“细(xì )数(shù )从(cóng )前(qián ),不(bú )应(yīng )诗(shī )酒(jiǔ )皆(jiē )非(fēi )。”

III

shuò

ㄕㄨㄛˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》所(suǒ )角(jiǎo )切(qiē ),入(rù )觉(jiào ),生(shēng )。〕

1.屡(lǚ )次(cì )。

《孙(sūn )子(zǐ )·行(háng )军(jūn )》:“屡(lǚ )赏(shǎng )者(zhě )窘(jiǒng )也(yě );数(shù )罚(fá )者(zhě )困(kùn )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·李(lǐ )斯(sī )列(liè )传(chuán )》:“见(jiàn )吏(lì )舍(shě )厕(cè )中(zhōng )鼠(shǔ )食(shí )不(bú )絜(jié ),近(jìn )人(rén )犬(quǎn ),数(shù )惊(jīng )恐(kǒng )之(zhī )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )孟(mèng )东(dōng )野(yě )序(xù )》:“其(qí )下(xià )魏(wèi )晋(jìn )氏(shì ),鸣(míng )者(zhě )不(bú )及(jí )于(yú )古(gǔ ),然(rán )亦(yì )未(wèi )尝(cháng )绝(jué )也(yě );就(jiù )其(qí )善(shàn )者(zhě ),其(qí )声(shēng )清(qīng )以(yǐ )浮(fú ),其(qí )节(jiē )数(shù )以(yǐ )急(jí )。”

清(qīng )葆(bǎo )光(guāng )子(zǐ )《物(wù )妖(yāo )志(zhì )·柳(liǔ )》:“赵(zhào )家(jiā )乔(qiáo )木(mù )为(wéi )庸(yōng )材(cái )辈(bèi )蠹(dù )蚀(shí )也(yě )数(shù )矣(yǐ )。”

2.亲(qīn )密(mì );亲(qīn )近(jìn )。

《左(zuǒ )传(chuán )·成(chéng )公(gōng )十(shí )六(liù )年(nián )》:“无(wú )日(rì )不(bú )数(shù )于(yú )六(liù )卿(qīng )之(zhī )门(mén ),国(guó )之(zhī )材(cái )人(rén )无(wú )不(bú )事(shì )也(yě )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“数(shù ),不(bú )疏(shū )。”

明(míng )方(fāng )孝(xiào )孺(rú )《王(wáng )处(chù )士(shì )墓(mù )表(biǎo )》:“二(èr )兄(xiōng )蚤(zǎo )卒(zú ),抚(fǔ )从(cóng )子(zǐ )如(rú )子(zǐ ),无(wú )爱(ài )憎(zēng )、厚(hòu )薄(báo )、疏(shū )数(shù )。”

3.通(tōng )“速(sù )”。快(kuài )。

《礼(lǐ )记(jì )·曾(céng )子(zǐ )问(wèn )》:“不(bú )知(zhī )其(qí )已(yǐ )之(zhī )迟(chí )数(shù ),则(zé )岂(qǐ )如(rú )行(háng )哉(zāi )!”郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“数(shù )读(dú )为(wéi )速(sù )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·难(nán )二(èr )》:“简(jiǎn )子(zǐ )投(tóu )枹(bāo )曰(yuē ):‘乌(wū )乎(hū )!吾(wú )之(zhī )士(shì )数(shù )弊(bì )也(yě )。’”陈(chén )奇(qí )猷(yóu )集(jí )释(shì ):“《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·贵(guì )直(zhí )篇(piān )》‘数(shù )弊(bì )’作(zuò )‘速(sù )弊(bì )’……此(cǐ )文(wén )‘数(shù )’当(dāng )即(jí )‘遫(chì )’之(zhī )同(tóng )音(yīn )通(tōng )假(jiǎ )字(zì )。

《说(shuō )文(wén )》速(sù )乃(nǎi )速(sù )之(zhī )籀(zhòu )文(wén ),则(zé )速(sù )、速(sù )同(tóng )字(zì )。”

元(yuán )房(fáng )皞(hào )《寄(jì )段(duàn )诚(chéng )之(zhī )》诗(shī ):“多(duō )语(yǔ )数(shù )穷(qióng )深(shēn )可(kě )戒(jiè ),虚(xū )名(míng )无(wú )用(yòng )不(bú )宜(yí )贪(tān )。”

4.中(zhōng )医(yī )学(xué )术(shù )语(yǔ )。指(zhǐ )脉(mò )搏(bó )频(pín )率(lǜ )高(gāo ),每(měi )分(fèn )钟(zhōng )在(zài )九(jiǔ )十(shí )次(cì )以(yǐ )上(shàng )。

汉(hàn )张(zhāng )仲(zhòng )景(jǐng )《伤(shāng )寒(hán )论(lùn )·辨(biàn )脉(mò )法(fǎ )》:“其(qí )脉(mò )浮(fú )而(ér )数(shù )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )十(shí )回(huí ):“皇(huáng )上(shàng )脉(mò )气(qì )不(bú )正(zhèng ),虚(xū )而(ér )又(yòu )数(shù ),狂(kuáng )言(yán )见(jiàn )鬼(guǐ )。”

《老(lǎo )残(cán )游(yóu )记(jì )》第(dì )三(sān )回(huí ):“两(liǎng )手(shǒu )脉(mò )沉(chén )数(shù )而(ér )弦(xián ),是(shì )火(huǒ )被(bèi )寒(hán )逼(bī )住(zhù ),不(bú )得(dé )出(chū )来(lái ),所(suǒ )以(yǐ )越(yuè )过(guò )越(yuè )重(zhòng )。”

IV

cù

ㄘㄨˋ

〔《集(jí )韵(yùn )》趋(qū )玉(yù )切(qiē ),入(rù )烛(zhú ),清(qīng )。〕

1.细(xì )密(mì );稠(chóu )密(mì )。

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )上(shàng )》:“数(shù )罟(gǔ )不(bú )入(rù )洿(wū )池(chí ),鱼(yú )鳖(biē )不(bú )可(kě )胜(shèng )食(shí )也(yě )。”

赵(zhào )岐(qí )注(zhù ):“数(shù )罟(gǔ ),密(mì )网(wǎng )也(yě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·辩(biàn )土(tǔ )》:“慎(shèn )其(qí )种(zhǒng ),勿(wù )使(shǐ )数(shù ),亦(yì )无(wú )使(shǐ )疏(shū )。”

《史(shǐ )记(jì )·苏(sū )秦(qín )列(liè )传(chuán )》:“地(dì )名(míng )虽(suī )小(xiǎo ),然(rán )而(ér )田(tián )舍(shě )庐(lú )庑(wǔ )之(zhī )数(shù ),曾(céng )无(wú )所(suǒ )刍(chú )牧(mù )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《小(xiǎo )石(shí )城(chéng )山(shān )记(jì )》:“其(qí )疏(shū )数(shù )偃(yǎn )仰(yǎng ),类(lèi )智(zhì )者(zhě )所(suǒ )设(shè )施(shī )也(yě )。”

明(míng )何(hé )景(jǐng )明(míng )《何(hé )子(zǐ )内(nèi )篇(piān )》之(zhī )十(shí )四(sì ):“纲(gāng )弛(chí )曰(yuē )缓(huǎn ),目(mù )数(shù )曰(yuē )急(jí )。”

2.细(xì )小(xiǎo )。参(cān )见(jiàn )“数(shù )目(mù )”。

阅读:1599

●数(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库