闇【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 闇

闇(ān )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):17画(huà );

I

àn

ㄢˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》乌(wū )绀(gàn )切(qiē ),去(qù )勘(kān ),影(yǐng )。〕

1.晦(huì )暗(àn );不(bú )亮(liàng )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·春(chūn )官(guān )·视(shì )祲(jìn )》:“五(wǔ )曰(yuē )闇(ān ),六(liù )曰(yuē )瞢(méng )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )正(zhèng )义(yì )引(yǐn )俞(yú )樾(yuè )曰(yuē ):“闇(ān )即(jí )《春(chūn )秋(qiū )》所(suǒ )谓(wèi )晦(huì )也(yě )。

僖(xī )十(shí )五(wǔ )年(nián )己(jǐ )卯(mǎo )晦(huì ),成(chéng )十(shí )六(liù )年(nián )甲(jiǎ )午(wǔ )晦(huì ),《公(gōng )羊(yáng )传(chuán )》并(bìng )曰(yuē ):‘晦(huì )者(zhě )何(hé )?冥(míng )也(yě )。’是(shì )其(qí )事(shì )也(yě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·期(qī )贤(xián )》:“明(míng )火(huǒ )不(bú )独(dú )在(zài )乎(hū )火(huǒ ),在(zài )于(yú )闇(ān )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“闇(ān )冥(míng )无(wú )所(suǒ )见(jiàn ),火(huǒ )乃(nǎi )光(guāng )耳(ěr )。故(gù )曰(yuē )‘在(zài )于(yú )闇(ān )’也(yě )。”

唐(táng )鲍(bào )溶(róng )《鸣(míng )雁(yàn )行(háng )》:“月(yuè )闇(ān )风(fēng )悲(bēi )欲(yù )下(xià )天(tiān ),不(bú )知(zhī )何(hé )处(chù )容(róng )栖(qī )息(xī )。”

清(qīng )陈(chén )梦(mèng )雷(léi )《西(xī )郊(jiāo )杂(zá )咏(yǒng )》之(zhī )二(èr ):“馀(yú )光(guāng )闇(ān )将(jiāng )夕(xī ),零(líng )露(lù )沾(zhān )我(wǒ )衣(yī )。”

2.指(zhǐ )天(tiān )未(wèi )明(míng )时(shí )。

《礼(lǐ )记(jì )·礼(lǐ )器(qì )》:“季(jì )氏(shì )祭(jì ),逮(dǎi )闇(ān )而(ér )祭(jì ),日(rì )不(bú )足(zú ),继(jì )之(zhī )以(yǐ )烛(zhú )。虽(suī )有(yǒu )强(qiáng )力(lì )之(zhī )容(róng ),肃(sù )敬(jìng )之(zhī )心(xīn ),皆(jiē )倦(juàn )怠(dài )矣(yǐ )。”

孔(kǒng )希(xī )旦(dàn )集(jí )解(jiě ):“闇(ān ),未(wèi )昧(mèi )爽(shuǎng )也(yě )。”

3.愚(yú )昧(mèi );昏(hūn )乱(luàn )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )二(èr )》:“除(chú )闇(ān )以(yǐ )应(yīng )外(wài )谓(wèi )之(zhī )忠(zhōng ),定(dìng )身(shēn )以(yǐ )行(háng )事(shì )谓(wèi )之(zhī )信(xìn )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“去(qù )己(jǐ )闇(ān )昧(mèi )之(zhī )心(xīn )以(yǐ )应(yīng )外(wài ),谓(wèi )之(zhī )忠(zhōng )。”

晋(jìn )潘(pān )岳(yuè )《西(xī )征(zhēng )赋(fù )》:“嗟(jiē )主(zhǔ )闇(ān )而(ér )臣(chén )嫉(jí ),祸(huò )于(yú )何(hé )而(ér )不(bú )有(yǒu )。”

严(yán )复(fù )《救(jiù )亡(wáng )决(jué )论(lùn )》:“因(yīn )于(yú )西(xī )洋(yáng )最(zuì )要(yào )之(zhī )理(lǐ )财(cái )一(yī )学(xué ),从(cóng )未(wèi )问(wèn )津(jīn ),致(zhì )一(yī )是(shì )云(yún )为(wéi ),自(zì )亏(kuī )自(zì )损(sǔn ),病(bìng )民(mín )害(hài )国(guó ),闇(ān )不(bú )自(zì )知(zhī )。”

4.深(shēn )。

《荀(xún )子(zǐ )·议(yì )兵(bīng )》:“善(shàn )用(yòng )兵(bīng )者(zhě )感(gǎn )忽(hū )悠(yōu )闇(ān ),莫(mò )知(zhī )其(qí )所(suǒ )从(cóng )出(chū )。”

梁(liáng )启(qǐ )雄(xióng )简(jiǎn )释(shì )引(yǐn )刘(liú )师(shī )培(péi )补(bǔ )释(shì ):“则(zé )闇(ān )有(yǒu )‘深(shēn )’义(yì )。悠(yōu )闇(ān )者(zhě ),即(jí )深(shēn )远(yuǎn )之(zhī )义(yì )也(yě )……此(cǐ )言(yán )善(shàn )用(yòng )兵(bīng )者(zhě ),其(qí )术(shù )隐(yǐn )微(wēi )而(ér )深(shēn )远(yuǎn ),故(gù )下(xià )言(yán )‘莫(mò )知(zhī )其(qí )所(suǒ )从(cóng )出(chū )’也(yě )。”

5.深(shēn )黑(hēi )。

北(běi )魏(wèi )贾(jiǎ )思(sī )勰(xié )《齐(qí )民(mín )要(yào )术(shù )·杂(zá )说(shuō )》:“凡(fán )潢(huáng )纸(zhǐ )灭(miè )白(bái )便(biàn )是(shì ),不(bú )宜(yí )太(tài )深(shēn ),深(shēn )则(zé )年(nián )久(jiǔ )色(sè )闇(ān )也(yě )。”

6.不(bú )明(míng )瞭(liǎo );不(bú )瞭(liǎo )解(jiě )。

《墨(mò )子(zǐ )·修(xiū )身(shēn )》:“事(shì )无(wú )终(zhōng )始(shǐ ),无(wú )务(wù )多(duō )业(yè );举(jǔ )物(wù )而(ér )闇(ān ),无(wú )务(wù )博(bó )闻(wén )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )江(jiāng )淹(yān )《杂(zá )体(tǐ )诗(shī )·效(xiào )许(xǔ )询(xún )〈自(zì )序(xù )〉》:“张(zhāng )子(zǐ )闇(ān )内(nèi )机(jī ),单(dān )生(shēng )蔽(bì )外(wài )像(xiàng )。”

梁(liáng )启(qǐ )超(chāo )《中(zhōng )国(guó )史(shǐ )叙(xù )论(lùn )》第(dì )五(wǔ )节(jiē ):“此(cǐ )西(xī )人(rén )闇(ān )于(yú )东(dōng )方(fāng )情(qíng )实(shí ),谬(miù )误(wù )之(zhī )谈(tán )也(yě )。”

7.暗(àn )中(zhōng );私(sī )下(xià )裡(lǐ )。

汉(hàn )司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )《封(fēng )禅(chán )文(wén )》:“且(qiě )天(tiān )为(wéi )质(zhì ),闇(ān )示(shì )珍(zhēn )符(fú ),固(gù )不(bú )可(kě )辞(cí )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·识(shí )鉴(jiàn )》:“时(shí )人(rén )以(yǐ )谓(wèi )山(shān )涛(tāo )不(bú )学(xué )孙(sūn )吴(wú ),而(ér )闇(ān )与(yǔ )之(zhī )理(lǐ )会(huì )。

王(wáng )夷(yí )甫(fǔ )亦(yì )歎(tàn )云(yún ):‘公(gōng )闇(ān )与(yǔ )道(dào )合(hé )。’”后(hòu )蜀(shǔ )欧(ōu )阳(yáng )炯(jiǒng )《凤(fèng )楼(lóu )春(chūn )》词(cí ):“倚(yǐ )栏(lán )顒(yú )望(wàng ),闇(ān )牵(qiān )愁(chóu )绪(xù ),柳(liǔ )花(huā )飞(fēi )起(qǐ )东(dōng )风(fēng )。”

8.湮(yān )没(méi );埋(mái )没(méi )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·班(bān )彪(biāo )传(chuán )上(shàng )》:“由(yóu )是(shì )《乘(chéng )》、《檮(táo )杌(wù )》之(zhī )事(shì )遂(suí )闇(ān ),而(ér )《左(zuǒ )氏(shì )》、《国(guó )语(yǔ )》独(dú )章(zhāng )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“不(bú )行(háng )于(yú )时(shí )为(wéi )闇(ān )也(yě )。其(qí )书(shū )今(jīn )亡(wáng )。”

清(qīng )王(wáng )士(shì )禛(zhēn )《怀(huái )古(gǔ )诗(shī )·辕(yuán )固(gù )里(lǐ )》:“汉(hàn )初(chū )尚(shàng )黄(huáng )老(lǎo ),儒(rú )术(shù )闇(ān )不(bú )章(zhāng )。”

9.蒙(méng )蔽(bì );遮(zhē )蔽(bì )。

《荀(xún )子(zǐ )·不(bú )苟(gǒu )》:“不(bú )下(xià )比(bǐ )以(yǐ )闇(ān )上(shàng ),不(bú )上(shàng )同(tóng )以(yǐ )疾(jí )下(xià )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“闇(ān )上(shàng ),掩(yǎn )上(shàng )之(zhī )明(míng )也(yě )。”

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·江(jiāng )水(shuǐ )二(èr )》:“渊(yuān )上(shàng )橘(jú )柚(yòu )蔽(bì )野(yě ),桑(sāng )麻(má )闇(ān )日(rì )。”

宋(sòng )陈(chén )师(shī )道(dào )《卜(bo )算(suàn )子(zǐ )》词(cí ):“雪(xuě )闇(ān )岭(lǐng )头(tóu )云(yún ),竹(zhú )冷(lěng )溪(xī )边(biān )树(shù )。”

II

ān

ㄢ

1.见(jiàn )“谅(liàng )闇(ān )”。

2.通(tōng )“谙(ān )”。熟(shú )悉(xī ),瞭(liǎo )解(jiě )。

晋(jìn )葛(gě )洪(hóng )《抱(bào )朴(pǔ )子(zǐ )·任(rèn )命(mìng )》:“识(shí )机(jī )神(shén )者(zhě ),瞻(zhān )无(wú )兆(zhào )而(ér )弗(fú )惑(huò );闇(ān )休(xiū )咎(jiù )者(zhě ),触(chù )强(qiáng )弩(nǔ )而(ér )不(bú )惊(jīng )。”

晋(jìn )夏(xià )侯(hóu )湛(zhàn )《东(dōng )方(fāng )朔(shuò )画(huà )赞(zàn )》:“经(jīng )目(mù )而(ér )讽(fěng )于(yú )口(kǒu ),过(guò )耳(ěr )而(ér )闇(ān )于(yú )心(xīn )。”

III

y·n

〡ㄢˇ

〔《集(jí )韵(yùn )》邬(wū )感(gǎn )切(qiē ),上(shàng )感(gǎn ),影(yǐng )。〕

通(tōng )“奄(yǎn )”。

忽(hū )然(rán )。

《史(shǐ )记(jì )·司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )列(liè )传(chuán )》:“率(lǜ )乎(hū )直(zhí )指(zhǐ ),闇(ān )乎(hū )反(fǎn )乡(xiāng )。”

《文(wén )选(xuǎn )·傅(fù )毅(yì )〈舞(wǔ )赋(fù )〉》:“翼(yì )尔(ěr )悠(yōu )往(wǎng ),闇(ān )复(fù )辍(chuò )已(yǐ )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“闇(ān ),犹(yóu )奄(yǎn )也(yě )。古(gǔ )人(rén )呼(hū )闇(ān ),殆(dài )与(yǔ )奄(yǎn )同(tóng )。

《方(fāng )言(yán )》曰(yuē ):‘奄(yǎn ),遽(jù )也(yě )。’”参(cān )见(jiàn )“闇(ān )忽(hū )”。

IV

yīn

〡ㄣ

〔《集(jí )韵(yùn )》于(yú )金(jīn )切(qiē ),平(píng )侵(qīn ),影(yǐng )。〕

通(tōng )“瘖(yīn )”。

缄(jiān )默(mò )不(bú )语(yǔ )。

《穀(yù )梁(liáng )传(chuán )·文(wén )公(gōng )六(liù )年(nián )》:“上(shàng )泄(xiè )则(zé )下(xià )闇(ān ),下(xià )闇(ān )则(zé )上(shàng )聋(lóng )。”

王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·穀(yù )梁(liáng )传(chuán )》:“‘闇(ān )’与(yǔ )‘瘖(yīn )’同(tóng )·‘上(shàng )泄(xiè )则(zé )下(xià )瘖(yīn )’,谓(wèi )君(jūn )泄(xiè )臣(chén )言(yán ),则(zé )臣(chén )莫(mò )敢(gǎn )言(yán )也(yě );‘下(xià )瘖(yīn )则(zé )上(shàng )聋(lóng )’,谓(wèi )臣(chén )不(bú )言(yán ),则(zé )君(jūn )无(wú )所(suǒ )闻(wén )也(yě )。”

阅读:1604

●闇(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库