辰【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 辰

辰(chén )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):7画(huà );

chén

ㄔㄣˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》植(zhí )邻(lín )切(qiē ),平(píng )真(zhēn ),禅(chán )。〕

1.振(zhèn ),震(zhèn )动(dòng )。

《史(shǐ )记(jì )·律(lǜ )书(shū )》:“辰(chén )者(zhě ),言(yán )万(wàn )物(wù )之(zhī )蜄(zhèn )也(yě )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )丕(pī )《柳(liǔ )赋(fù )》:“彼(bǐ )庶(shù )卉(huì )之(zhī )未(wèi )动(dòng )兮(xī ),固(gù )肇(zhào )萌(méng )而(ér )先(xiān )辰(chén )。”

《晋(jìn )书(shū )·乐(lè )志(zhì )上(shàng )》:“辰(chén )者(zhě ),震(zhèn )也(yě ),谓(wèi )时(shí )物(wù )尽(jìn )震(zhèn )动(dòng )而(ér )长(zhǎng )也(yě )。”

2.地(dì )支(zhī )的(de )第(dì )五(wǔ )位(wèi )。在(zài )太(tài )岁(suì )纪(jì )年(nián )法(fǎ )中(zhōng )与(yǔ )天(tiān )干(gàn )相(xiàng )配(pèi ),用(yòng )以(yǐ )纪(jì )年(nián )。

《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )天(tiān )》:“太(tài )岁(suì )在(zài )寅(yín ),曰(yuē )摄(shè )提(tí )格(gé );在(zài )卯(mǎo ),曰(yuē )单(dān )阏(è );在(zài )辰(chén ),曰(yuē )执(zhí )徐(xú )。”如(rú ):公(gōng )元(yuán )1904年(nián )为(wéi )农(nóng )历(lì )甲(jiǎ )辰(chén )年(nián )。

3.地(dì )支(zhī )的(de )第(dì )五(wǔ )位(wèi )。用(yòng )以(yǐ )纪(jì )月(yuè ),指(zhǐ )农(nóng )曆(lì )三(sān )月(yuè )。

《晋(jìn )书(shū )·乐(lè )志(zhì )上(shàng )》:“三(sān )月(yuè )之(zhī )辰(chén )名(míng )为(wéi )辰(chén )。”

4.地(dì )支(zhī )的(de )第(dì )五(wǔ )位(wèi )。用(yòng )以(yǐ )纪(jì )日(rì )。

宋(sòng )黄(huáng )庭(tíng )坚(jiān )《和(hé )师(shī )厚(hòu )栽(zāi )竹(zhú )》:“根(gēn )须(xū )辰(chén )日(rì )斸(zhú ),笋(sǔn )要(yào )上(shàng )番(fān )成(chéng )。”

5.地(dì )支(zhī )的(de )第(dì )五(wǔ )位(wèi )。用(yòng )以(yǐ )纪(jì )时(shí ),为(wéi )十(shí )二(èr )时(shí )辰(chén )之(zhī )一(yī )。指(zhǐ )午(wǔ )前(qián )七(qī )时(shí )至(zhì )九(jiǔ )时(shí )。

宋(sòng )洪(hóng )迈(mài )《容(róng )斋(zhāi )续(xù )笔(bǐ )·双(shuāng )生(shēng )子(zǐ )》:“辰(chén )时(shí )为(wéi )弟(dì ),巳(sì )时(shí )为(wéi )兄(xiōng ),则(zé )弟(dì )乃(nǎi )先(xiān )兄(xiōng )一(yī )时(shí )矣(yǐ )。”

清(qīng )赵(zhào )翼(yì )《陔(gāi )馀(yú )丛(cóng )考(kǎo )·一(yī )日(rì )十(shí )二(èr )时(shí )始(shǐ )于(yú )汉(hàn )》:“古(gǔ )时(shí )本(běn )无(wú )一(yī )日(rì )十(shí )二(èr )时(shí )之(zhī )分(fèn )……其(qí )以(yǐ )一(yī )日(rì )分(fèn )十(shí )二(èr )时(shí ),而(ér )以(yǐ )干(gàn )支(zhī )为(wéi )纪(jì ),盖(gài )自(zì )太(tài )初(chū )改(gǎi )正(zhèng )朔(shuò )之(zhī )后(hòu ),历(lì )家(jiā )之(zhī )术(shù )益(yì )精(jīng ),故(gù )定(dìng )此(cǐ )法(fǎ )。如(rú )《五(wǔ )行(háng )志(zhì )》‘日(rì )加(jiā )辰(chén )巳(sì )’之(zhī )类(lèi ),皆(jiē )汉(hàn )法(fǎ )也(yě )。”

6.十(shí )二(èr )地(dì )支(zhī )的(de )通(tōng )称(chēng )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·秋(qiū )官(guān )·硩(chè )蔟(cù )氏(shì )》:“十(shí )有(yǒu )二(èr )辰(chén )之(zhī )号(hào )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“辰(chén )谓(wèi )从(cóng )子(zǐ )至(zhì )亥(hài )。”

宋(sòng )沉(chén )括(kuò )《梦(mèng )溪(xī )笔(bǐ )谈(tán )·象(xiàng )数(shù )一(yī )》:“十(shí )二(èr )支(zhī )谓(wèi )之(zhī )十(shí )二(èr )辰(chén )。”

7.十(shí )二(èr )生(shēng )肖(xiāo )之(zhī )一(yī )。属(shǔ )龙(lóng )。

汉(hàn )王(wáng )充(chōng )《论(lùn )衡(héng )·言(yán )毒(dú )》:“辰(chén )为(wéi )龙(lóng ),巳(sì )为(wéi )蛇(shé )。”

明(míng )郎(láng )瑛(yīng )《七(qī )修(xiū )类(lèi )稿(gǎo )·天(tiān )地(dì )四(sì )·十(shí )二(èr )生(shēng )肖(xiāo )》:“予(yǔ )旧(jiù )以(yǐ )地(dì )支(zhī )在(zài )下(xià ),各(gè )取(qǔ )其(qí )足(zú )爪(zhǎo ),于(yú )阴(yīn )阳(yáng )上(shàng )分(fèn )之(zhī )……辰(chén )属(shǔ )阳(yáng ),龙(lóng )乃(nǎi )五(wǔ )爪(zhǎo )。”

8.指(zhǐ )东(dōng )南(nán )偏(piān )东(dōng )方(fāng )向(xiàng )。参(cān )见(jiàn )“辰(chén )巳(sì )”。

9.日(rì )子(zǐ );时(shí )光(guāng )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )冠(guàn )礼(lǐ )》:“吉(jí )月(yuè )令(lìng )辰(chén ),乃(nǎi )申(shēn )尔(ěr )服(fú )。”

汉(hàn )扬(yáng )雄(xióng )《法(fǎ )言(yán )·问(wèn )明(míng )》:“辰(chén )乎(hū )辰(chén ),曷(hé )来(lái )之(zhī )迟(chí )去(qù )之(zhī )速(sù )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·叙(xù )传(chuán )上(shàng )》:“辰(chén )倏(shū )忽(hū )其(qí )不(bú )再(zài )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“辰(chén ),时(shí )也(yě )。”

宋(sòng )贺(hè )铸(zhù )《上(shàng )巳(sì )后(hòu )一(yī )日(rì )登(dēng )快(kuài )哉(zāi )亭(tíng )》诗(shī ):“上(shàng )巳(sì )信(xìn )佳(jiā )辰(chén ),流(liú )觞(shāng )传(chuán )旧(jiù )俗(sú )。”

10.星(xīng )宿(xiǔ )名(míng )。指(zhǐ )二(èr )十(shí )八(bā )宿(xiǔ )之(zhī )一(yī )的(de )心(xīn )宿(xiǔ )。又(yòu )称(chēng )大(dà )火(huǒ )。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“后(hòu )帝(dì )不(bú )臧(zāng ),迁(qiān )阏(è )伯(bó )于(yú )商(shāng )丘(qiū ),主(zhǔ )辰(chén )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“辰(chén ),大(dà )火(huǒ )也(yě )。”

《文(wén )选(xuǎn )·苏(sū )武(wǔ )〈诗(shī )〉之(zhī )一(yī )》:“昔(xī )为(wéi )鸳(yuān )与(yǔ )鸯(yāng ),今(jīn )为(wéi )参(cān )与(yǔ )辰(chén )。”

李(lǐ )周(zhōu )翰(hàn )注(zhù ):“参(cān )辰(chén )二(èr )星(xīng )常(cháng )出(chū )没(méi )不(bú )相(xiàng )见(jiàn )。”

11.北(běi )极(jí )星(xīng )。即(jí )北(běi )辰(chén )。

《文(wén )选(xuǎn )·颜(yán )延(yán )之(zhī )〈应(yīng )诏(zhào )宴(yàn )曲(qǔ )水(shuǐ )作(zuò )〉诗(shī )》:“帝(dì )体(tǐ )丽(lì )明(míng ),仪(yí )辰(chén )作(zuò )贰(èr )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù )引(yǐn )毛(máo )苌(cháng )《诗(shī )传(chuán )》;“辰(chén ),北(běi )辰(chén )也(yě )。”

12.日(rì )、月(yuè )、星(xīng )的(de )统(tǒng )称(chēng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )十(shí )七(qī )年(nián )》:“在(zài )此(cǐ )月(yuè )也(yě ),日(rì )过(guò )分(fèn )而(ér )未(wèi )至(zhì ),三(sān )辰(chén )有(yǒu )灾(zāi )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“三(sān )辰(chén ),日(rì )、月(yuè )、星(xīng )也(yě )。”

13.泛(fàn )指(zhǐ )众(zhòng )星(xīng )。参(cān )见(jiàn )“星(xīng )辰(chén )”。

14.指(zhǐ )日(rì )、月(yuè )、的(de )交(jiāo )会(huì )点(diǎn )。即(jí )农(nóng )曆(lì )一(yī )年(nián )十(shí )二(èr )个(gè )月(yuè )的(de )月(yuè )朔(shuò )时(shí )太(tài )阳(yáng )所(suǒ )在(zài )的(de )位(wèi )置(zhì )。

《书(shū )·胤(yìn )征(zhēng )》:“辰(chén )弗(fú )集(jí )于(yú )房(fáng )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“辰(chén ),日(rì )月(yuè )所(suǒ )会(huì )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )七(qī )年(nián )》:“公(gōng )曰(yuē ):‘多(duō )语(yǔ )寡(guǎ )人(rén )辰(chén ),而(ér )莫(mò )同(tóng ),何(hé )谓(wèi )辰(chén )?’对(duì )曰(yuē ):‘日(rì )月(yuè )之(zhī )会(huì )是(shì )谓(wèi )辰(chén ),故(gù )以(yǐ )配(pèi )日(rì )。’”杜(dù )预(yù )注(zhù ):“一(yī )岁(suì )日(rì )月(yuè )十(shí )二(èr )会(huì ),所(suǒ )会(huì )谓(wèi )之(zhī )辰(chén )。”

15.延(yán )长(zhǎng ),伸(shēn )展(zhǎn )。

《汉(hàn )书(shū )·律(lǜ )曆(lì )志(zhì )上(shàng )》:“振(zhèn )美(měi )于(yú )辰(chén )。”

王(wáng )念(niàn )孙(sūn )《读(dú )书(shū )杂(zá )志(zhì )·汉(hàn )书(shū )四(sì )》:“美(měi )当(dāng )为(wéi )羡(xiàn ),字(zì )之(zhī )误(wù )也(yě )。羡(xiàn )之(zhī )言(yán )延(yán )也(yě )……《太(tài )玄(xuán )·玄(xuán )数(shù )》:‘辰(chén )戌(xū )丑(chǒu )未(wèi )。’范(fàn )望(wàng )曰(yuē ):‘辰(chén ),取(qǔ )其(qí )延(yán )长(zhǎng )。’是(shì )辰(chén )亦(yì )延(yán )长(zhǎng )之(zhī )义(yì )也(yě )。

《释(shì )名(míng )》曰(yuē ):‘辰(chén ),伸(shēn )也(yě )。物(wù )皆(jiē )伸(shēn )舒(shū )而(ér )出(chū )也(yě )。’伸(shēn )亦(yì )延(yán )长(zhǎng )。振(zhèn )羡(xiàn )二(èr )字(zì ),俱(jù )是(shì )辰(chén )字(zì )之(zhī )训(xùn )。”

16.美(měi )善(shàn )貌(mào )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·车(chē )舝(xiá )》:“辰(chén )彼(bǐ )硕(shuò )女(nǚ ),令(lìng )德(dé )来(lái )教(jiāo )。”

马(mǎ )瑞(ruì )辰(chén )通(tōng )释(shì ):“辰(chén )为(wéi )硕(shuò )女(nǚ )美(měi )善(shàn )貌(mào ),犹(yóu )依(yī )为(wéi )茂(mào )木(mù )貌(mào )也(yě )。”

17.帝(dì )王(wáng )的(de )代(dài )称(chēng )。参(cān )见(jiàn )“辰(chén )居(jū )”、“辰(chén )衡(héng )”。

18.通(tōng )“晨(chén )”。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·长(zhǎng )孙(sūn )无(wú )忌(jì )褚(chǔ )遂(suí )良(liáng )等(děng )传(chuán )赞(zàn )》:“反(fǎn )天(tiān )之(zhī )刚(gāng ),挠(náo )阳(yáng )之(zhī )明(míng ),卒(zú )使(shǐ )牝(pìn )咮(zhòu )鸣(míng )辰(chén ),胙(zuò )移(yí )后(hòu )家(jiā ),可(kě )不(bú )哀(āi )哉(zāi )。”参(cān )见(jiàn )“辰(chén )夜(yè )”、“辰(chén )暮(mù )”。

19.古(gǔ )地(dì )名(míng )。指(zhǐ )辰(chén )州(zhōu )。参(cān )见(jiàn )“辰(chén )砂(shā )”。

阅读:6705

●辰(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库