湛【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 湛

湛(zhàn )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):12画(huà );

I

chén

ㄔㄣˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》直(zhí )深(shēn )切(qiē ),平(píng )侵(qīn ),澄(chéng )。〕

“沉(chén )”的(de )古(gǔ )字(zì )。

1.沉(chén )没(méi )。

《汉(hàn )书(shū )·贾(jiǎ )谊(yì )传(chuán )》:“仄(zè )闻(wén )屈(qū )原(yuán )兮(xī ),自(zì )湛(zhàn )汨(mì )罗(luó )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“湛(zhàn ),读(dú )曰(yuē )沉(chén )。”

《文(wén )选(xuǎn )·班(bān )固(gù )〈答(dá )宾(bīn )戏(xì )〉》:“浮(fú )英(yīng )华(huá ),湛(zhàn )道(dào )德(dé )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“湛(zhàn ),古(gǔ )沉(chén )字(zì )。”

《初(chū )学(xué )记(jì )》卷(juàn )六(liù )引(yǐn )晋(jìn )王(wáng )彪(biāo )之(zhī )《水(shuǐ )赋(fù )》:“湛(zhàn )幽(yōu )邃(suì )以(yǐ )纳(nà )污(wū ),泯(mǐn )虚(xū )柔(róu )以(yǐ )胜(shèng )坚(jiān )。”

宋(sòng )岳(yuè )珂(kē )《桯(yíng )史(shǐ )·汪(wāng )革(gé )谣(yáo )谶(chèn )》:“自(zì )湛(zhàn )于(yú )湖(hú ),时(shí )人(rén )哀(āi )之(zhī )。”

2.隐(yǐn )没(méi )。

《文(wén )子(zǐ )·上(shàng )德(dé )》:“阴(yīn )难(nán )阳(yáng ),万(wàn )物(wù )昌(chāng );阳(yáng )伏(fú )阴(yīn ),万(wàn )物(wù )湛(zhàn )。”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·魏(wèi )策(cè )一(yī )》:“物(wù )之(zhī )湛(zhàn )者(zhě ),不(bú )可(kě )不(bú )察(chá )也(yě )。”

3.沉(chén )陷(xiàn );沉(chén )迷(mí )。

《晏(yàn )子(zǐ )春(chūn )秋(qiū )·谏(jiàn )上(shàng )十(shí )一(yī )》:“愿(yuàn )君(jūn )教(jiāo )荼(tú )以(yǐ )礼(lǐ )而(ér )勿(wù )陷(xiàn )于(yú )邪(xié ),导(dǎo )之(zhī )以(yǐ )义(yì )而(ér )勿(wù )湛(zhàn )于(yú )利(lì )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《东(dōng )坡(pō )志(zhì )林(lín )·赵(zhào )高(gāo )李(lǐ )斯(sī )》:“始(shǐ )皇(huáng )汉(hàn )宣(xuān )皆(jiē )英(yīng )主(zhǔ ),亦(yì )湛(zhàn )于(yú )赵(zhào )高(gāo )、恭(gōng )、显(xiǎn )之(zhī )祸(huò )。”

明(míng )张(zhāng )居(jū )正(zhèng )《答(dá )浙(zhè )江(jiāng )吴(wú )巡(xún )抚(fǔ )书(shū )》:“窃(qiè )恐(kǒng )执(zhí )事(shì )者(zhě ),不(bú )究(jiū )于(yú )忠(zhōng )义(yì )之(zhī )节(jiē ),而(ér )湛(zhàn )于(yú )世(shì )俗(sú )之(zhī )见(jiàn )。”

章(zhāng )炳(bǐng )麟(lín )《革(gé )命(mìng )道(dào )德(dé )说(shuō )》:“湛(zhàn )于(yú )利(lì )禄(lù ),牵(qiān )于(yú )豢(huàn )养(yǎng ),则(zé )遂(suí )能(néng )不(bú )失(shī )其(qí )故(gù )乎(hū )?”

4.深(shēn )沉(chén )。参(cān )见(jiàn )“湛(zhàn )思(sī )”、“湛(zhàn )冥(míng )”。

5.诛(zhū )灭(miè )。

《文(wén )选(xuǎn )·邹(zōu )阳(yáng )〈狱(yù )中(zhōng )上(shàng )书(shū )自(zì )明(míng )〉》:“然(rán )则(zé )荆(jīng )轲(kē )湛(zhàn )七(qī )族(zú ),要(yào )离(lí )燔(fán )妻(qī )子(zǐ ),岂(qǐ )足(zú )为(wéi )大(dà )王(wáng )道(dào )哉(zāi )!”李(lǐ )善(shàn )注(zhù )引(yǐn )应(yīng )劭(shào )曰(yuē ):“荆(jīng )轲(kē )为(wéi )燕(yàn )刺(cì )秦(qín )王(wáng ),不(bú )成(chéng )而(ér )死(sǐ )、其(qí )七(qī )族(zú )坐(zuò )之(zhī )。湛(zhàn ),没(méi )也(yě )。”

清(qīng )吴(wú )伟(wěi )业(yè )《毛(máo )子(zǐ )晋(jìn )斋(zhāi )中(zhōng )读(dú )吴(wú )匏(páo )庵(ān )手(shǒu )抄(chāo )宋(sòng )谢(xiè )翱(áo )〈西(xī )台(tái )恸(tòng )哭(kū )记(jì )〉》诗(shī ):“龚(gōng )生(shēng )夭(yāo )天(tiān )年(nián ),翟(zhái )公(gōng )湛(zhàn )家(jiā )族(zú )。”

II

zhàn

ㄓㄢˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》徒(tú )减(jiǎn )切(qiē ),上(shàng )豏(xiàn ),定(dìng )。〕

〔《集(jí )韵(yùn )》丈(zhàng )减(jiǎn )切(qiē ),上(shàng )豏(xiàn ),澄(chéng )。〕

1.水(shuǐ )深(shēn )貌(mào );深(shēn )沉(chén )貌(mào )。

《老(lǎo )子(zǐ )》:“湛(zhàn )呵(hē ),佁(yǐ )(似(sì ))或(huò )存(cún )。”

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《遭(zāo )风(fēng )二(èr )十(shí )韵(yùn )》:“怪(guài )族(zú )潜(qián )收(shōu )湖(hú )黯(àn )湛(zhàn ),幽(yōu )妖(yāo )尽(jìn )走(zǒu )日(rì )崔(cuī )嵬(wéi )。”

宋(sòng )司(sī )马(mǎ )光(guāng )《游(yóu )寿(shòu )安(ān )·灵(líng )山(shān )寺(sì )》诗(shī ):“碧(bì )颇(pō )梨(lí )色(sè )湛(zhàn )无(wú )底(dǐ ),想(xiǎng )象(xiàng )必(bì )有(yǒu )虯(qiú )龙(lóng )蟠(pán )。”

康(kāng )有(yǒu )为(wéi )《除(chú )夕(xī )答(dá )从(cóng )兄(xiōng )沛(pèi )然(rán )秀(xiù )才(cái )时(shí )将(jiāng )入(rù )京(jīng )上(shàng )书(shū )》诗(shī ):“只(zhī )是(shì )青(qīng )枫(fēng )江(jiāng )水(shuǐ )湛(zhàn ),春(chūn )心(xīn )极(jí )目(mù )怕(pà )闻(wén )歌(gē )。”

2.深(shēn )厚(hòu )貌(mào )。参(cān )见(jiàn )“湛(zhàn )恩(ēn )”。

3.深(shēn )切(qiē )貌(mào )。参(cān )见(jiàn )“湛(zhàn )湛(zhàn )”。

4.露(lù )浓(nóng )貌(mào )。

《艺(yì )文(wén )类(lèi )聚(jù )》卷(juàn )三(sān )引(yǐn )南(nán )朝(cháo )宋(sòng )伏(fú )係(xì )之(zhī )《秋(qiū )怀(huái )赋(fù )》:“凄(qī )气(qì )夕(xī )衰(shuāi ),零(líng )露(lù )晨(chén )湛(zhàn )。”

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《与(yǔ )杨(yáng )十(shí )二(èr )李(lǐ )三(sān )早(zǎo )入(rù )永(yǒng )寿(shòu )寺(sì )看(kàn )牡(mǔ )丹(dān )》诗(shī ):“笼(lóng )处(chù )綵(cǎi )云(yún )合(hé ),露(lù )湛(zhàn )红(hóng )珠(zhū )莹(yíng )。”

5.水(shuǐ )不(bú )流(liú )貌(mào )。亦(yì )指(zhǐ )停(tíng )污(wū )不(bú )流(liú )之(zhī )水(shuǐ )。

《管(guǎn )子(zǐ )·轻(qīng )重(zhòng )戊(wù )》:“夏(xià )人(rén )之(zhī )王(wáng ),外(wài )凿(záo )二(èr )十(shí )呓(yì ),韘(shè )十(shí )七(qī )湛(zhàn ),疏(shū )三(sān )江(jiāng ),凿(záo )五(wǔ )湖(hú ),道(dào )四(sì )泾(jīng )之(zhī )水(shuǐ ),以(yǐ )商(shāng )九(jiǔ )州(zhōu )之(zhī )高(gāo ),以(yǐ )治(zhì )九(jiǔ )薮(sǒu ),民(mín )乃(nǎi )知(zhī )城(chéng )郭(guō )门(mén )闾(lǘ )室(shì )屋(wū )之(zhī )筑(zhù ),而(ér )天(tiān )下(xià )化(huà )之(zhī )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )等(děng )集(jí )校(xiào ):“邹(zōu )汉(hàn )勋(xūn )云(yún ):……沉(chén )、湛(zhàn )、浔(xún )、潭(tán ),古(gǔ )通(tōng )字(zì )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·轻(qīng )重(zhòng )戊(wù )》:“章(zhāng )炳(bǐng )麟(lín )云(yún ):……‘湛(zhàn )’者(zhě ),《文(wén )选(xuǎn )注(zhù )》引(yǐn )《仓(cāng )颉(jié )篇(piān )》云(yún )‘湛(zhàn ),水(shuǐ )不(bú )流(liú )也(yě )’。然(rán )则(zé )此(cǐ )谓(wèi )凿(záo )二(èr )十(shí )大(dà )川(chuān ),浚(xùn )十(shí )七(qī )停(tíng )污(wū )不(bú )流(liú )之(zhī )水(shuǐ )也(yě )。”

6.徐(xú )缓(huǎn )貌(mào )。

汉(hàn )扬(yáng )雄(xióng )《太(tài )玄(xuán )·告(gào )》:“天(tiān )地(dì )相(xiàng )对(duì ),日(rì )月(yuè )相(xiàng )刿(guì ),山(shān )川(chuān )相(xiàng )流(liú ),轻(qīng )重(zhòng )相(xiàng )浮(fú ),阴(yīn )阳(yáng )相(xiàng )续(xù ),尊(zūn )卑(bēi )不(bú )相(xiàng )黩(dú ),是(shì )故(gù )地(dì )坎(kǎn )而(ér )天(tiān )严(yán ),月(yuè )遄(chuán )而(ér )日(rì )湛(zhàn )。”

范(fàn )望(wàng )注(zhù ):“湛(zhàn )谓(wèi )潭(tán )潭(tán ),徐(xú )迟(chí )之(zhī )貌(mào )也(yě )。”

宋(sòng )李(lǐ )纲(gāng )《〈易(yì )传(chuán )内(nèi )篇(piān )〉序(xù )》:“日(rì ),阳(yáng )也(yě );月(yuè ),阴(yīn )也(yě )。月(yuè )遄(chuán )日(rì )湛(zhàn ),一(yī )昼(zhòu )一(yī )夜(yè ),相(xiàng )推(tuī )而(ér )生(shēng )明(míng )。”

7.澄(chéng )清(qīng )貌(mào )。

《文(wén )选(xuǎn )·谢(xiè )溷(hùn )〈游(yóu )西(xī )池(chí )〉诗(shī )》:“景(jǐng )昃(zè )鸣(míng )禽(qín )集(jí ),水(shuǐ )木(mù )湛(zhàn )清(qīng )华(huá )。”

李(lǐ )周(zhōu )翰(hàn )注(zhù ):“湛(zhàn ),澄(chéng )。”

唐(táng )王(wáng )揆(kuí )《长(zhǎng )沙(shā )六(liù )快(kuài )》诗(shī ):“衡(héng )峰(fēng )排(pái )古(gǔ )青(qīng ),湘(xiāng )水(shuǐ )湛(zhàn )寒(hán )绿(lǜ )。”

8.用(yòng )作(zuò )动(dòng )词(cí )。透(tòu )出(chū );清(qīng )楚(chǔ )地(dì )露(lù )出(chū )。

晋(jìn )陶(táo )潜(qián )《辛(xīn )丑(chǒu )岁(suì )七(qī )月(yuè )赴(fù )假(jiǎ )还(hái )江(jiāng )陵(líng )夜(yè )行(háng )涂(tú )口(kǒu )》诗(shī ):“凉(liáng )风(fēng )起(qǐ )将(jiāng )夕(xī ),夜(yè )景(jǐng )湛(zhàn )虚(xū )明(míng )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《夏(xià )夜(yè )苦(kǔ )热(rè )登(dēng )西(xī )楼(lóu )》诗(shī ):“山(shān )泽(zé )凝(níng )暑(shǔ )气(qì ),星(xīng )汉(hàn )湛(zhàn )光(guāng )辉(huī )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《飓(jù )风(fēng )赋(fù )》:“湛(zhàn )天(tiān )宇(yǔ )之(zhī )苍(cāng )苍(cāng ),流(liú )孤(gū )月(yuè )之(zhī )荧(yíng )荧(yíng )。”

萧(xiāo )红(hóng )《生(shēng )死(sǐ )场(chǎng )》十(shí )二(èr ):“田(tián )间(jiān )无(wú )际(jì )限(xiàn )的(de )浅(qiǎn )苗(miáo )湛(zhàn )着(zhe )青(qīng )色(sè )。”

9.示(shì ),明(míng )显(xiǎn )地(dì )表(biǎo )现(xiàn )。

汉(hàn )桓(huán )宽(kuān )《盐(yán )铁(tiě )论(lùn )·水(shuǐ )旱(hàn )》:“是(shì )以(yǐ )王(wáng )者(zhě )务(wù )本(běn )不(bú )作(zuò )末(mò ),去(qù )炫(xuàn )燿(shuò ),除(chú )凋(diāo )琢(zhuó ),湛(zhàn )民(mín )以(yǐ )礼(lǐ ),示(shì )民(mín )以(yǐ )扑(pū )。”

10.安(ān )貌(mào )。

《方(fāng )言(yán )》第(dì )十(shí )三(sān ):“湛(zhàn ),安(ān )也(yě )。”

郭(guō )璞(pú )注(zhù ):“湛(zhàn )然(rán ),安(ān )貌(mào )。”参(cān )见(jiàn )“湛(zhàn )如(rú )”。

11.见(jiàn )“湛(zhàn )泊(bó )”。

12.古(gǔ )水(shuǐ )名(míng )。发(fā )源(yuán )于(yú )河(hé )南(nán )省(shěng )宝(bǎo )丰(fēng )县(xiàn )南(nán ),东(dōng )流(liú )至(zhì )叶(yè )县(xiàn )注(zhù )入(rù )北(běi )汝(rǔ )河(hé )。

《汉(hàn )书(shū )·地(dì )理(lǐ )志(zhì )上(shàng )》:“川(chuān )曰(yuē )江(jiāng )汉(hàn ),寖(jìn )曰(yuē )颍(yǐng )湛(zhàn )。”

清(qīng )顾(gù )祖(zǔ )禹(yǔ )《读(dú )史(shǐ )方(fāng )舆(yú )纪(jì )要(yào )·河(hé )南(nán )六(liù )·裕(yù )州(zhōu )》:“湛(zhàn )水(shuǐ ),在(zài )县(xiàn )(叶(yè )县(xiàn ))北(běi )三(sān )十(shí )里(lǐ )。源(yuán )出(chū )东(dōng )南(nán )汝(rǔ )州(zhōu )鱼(yú )齿(chǐ )山(shān ),经(jīng )县(xiàn )北(běi ),入(rù )于(yú )汝(rǔ )水(shuǐ )。”

13.姓(xìng )。

东(dōng )汉(hàn )有(yǒu )大(dà )司(sī )农(nóng )湛(zhàn )重(zhòng ),明(míng )有(yǒu )湛(zhàn )若(ruò )水(shuǐ )。见(jiàn )《通(tōng )志(zhì )·氏(shì )族(zú )五(wǔ )》、《明(míng )史(shǐ )》本(běn )传(chuán )。

III

dān

ㄉㄢ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》丁(dīng )含(hán )切(qiē ),平(píng )覃(tán ),端(duān )。〕

1.喜(xǐ )乐(lè )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·鹿(lù )鸣(míng )》:“鼓(gǔ )瑟(sè )鼓(gǔ )琴(qín ),和(hé )乐(lè )且(qiě )湛(zhàn )。”

毛(máo )传(chuán ):“湛(zhàn ),乐(lè )之(zhī )久(jiǔ )。”

陆(lù )德(dé )明(míng )释(shì )文(wén ):“字(zì )又(yòu )作(zuò )耽(dān )。”

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·宾(bīn )之(zhī )初(chū )筵(yàn )》:“其(qí )湛(zhàn )曰(yuē )乐(lè ),各(gè )奏(zòu )尔(ěr )能(néng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“湛(zhàn ),乐(lè )也(yě )。”

清(qīng )阮(ruǎn )元(yuán )《水(shuǐ )木(mù )明(míng )瑟(sè )轩(xuān )即(jí )事(shì )》诗(shī ):“濠(háo )梁(liáng )多(duō )古(gǔ )意(yì ),泉(quán )石(shí )湛(zhàn )秋(qiū )怀(huái )。”

2.沉(chén )溺(nì );过(guò )度(dù )。

《大(dà )戴(dài )礼(lǐ )记(jì )·保(bǎo )傅(fù )》:“天(tiān )子(zǐ )宴(yàn )私(sī ),安(ān )如(rú )易(yì ),乐(lè )而(ér )湛(zhàn ),饮(yǐn )酒(jiǔ )而(ér )醉(zuì ),食(shí )肉(ròu )而(ér )餕(jùn )。”

《汉(hàn )书(shū )·成(chéng )帝(dì )纪(jì )赞(zàn )》:“然(rán )湛(zhàn )于(yú )酒(jiǔ )色(sè ),赵(zhào )氏(shì )乱(luàn )内(nèi ),外(wài )家(jiā )擅(shàn )朝(cháo ),言(yán )之(zhī )可(kě )为(wéi )于(yú )邑(yì )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“湛(zhàn )读(dú )曰(yuē )耽(dān )。”参(cān )见(jiàn )“湛(zhàn )乐(lè )”。

IV

jiān

ㄐ〡ㄢ

〔《集(jí )韵(yùn )》将(jiāng )廉(lián )切(qiē ),平(píng )盐(yán ),精(jīng )。〕

通(tōng )“渐(jiàn )”。

浸(jìn )渍(zì )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·考(kǎo )工(gōng )记(jì )·锺(zhōng )氏(shì )》:“锺(zhōng )氏(shì )染(rǎn )羽(yǔ ),以(yǐ )朱(zhū )湛(zhàn )丹(dān )秫(shú ),三(sān )月(yuè )而(ér )炽(chì )之(zhī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“郑(zhèng )司(sī )农(nóng )云(yún ):‘湛(zhàn ),渍(zì )也(yě )’……玄(xuán )谓(wèi )湛(zhàn )读(dú )如(rú )‘渐(jiàn )车(chē )帷(wéi )裳(shang )’之(zhī )渐(jiàn )。”

《礼(lǐ )记(jì )·内(nèi )则(zé )》:“渍(zì )取(qǔ )牛(niú )肉(ròu ),必(bì )新(xīn )杀(shā )者(zhě ),薄(báo )切(qiē )之(zhī ),必(bì )绝(jué )其(qí )理(lǐ ),湛(zhàn )诸(zhū )美(měi )酒(jiǔ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“湛(zhàn )亦(yì )渍(zì )也(yě )。”

《晏(yàn )子(zǐ )春(chūn )秋(qiū )·杂(zá )上(shàng )二(èr )三(sān )》:“今(jīn )夫(fū )兰(lán )本(běn ),三(sān )年(nián )而(ér )成(chéng ),湛(zhàn )之(zhī )苦(kǔ )酒(jiǔ ),则(zé )君(jūn )子(zǐ )不(bú )近(jìn ),庶(shù )人(rén )不(bú )佩(pèi );湛(zhàn )之(zhī )縻(mí )醢(hǎi ),而(ér )贾(jiǎ )匹(pǐ )马(mǎ )矣(yǐ )。”

V

yín

〡ㄣˊ

〔《集(jí )韵(yùn )》夷(yí )针(zhēn )切(qiē ),平(píng )侵(qīn ),以(yǐ )。〕

1.多(duō )雨(yǔ );久(jiǔ )雨(yǔ )。

汉(hàn )王(wáng )充(chōng )《论(lùn )衡(héng )·命(mìng )禄(lù )》:“然(rán )则(zé )或(huò )时(shí )沟(gōu )未(wèi )通(tōng )而(ér )遇(yù )湛(zhàn ),薪(xīn )未(wèi )多(duō )而(ér )遇(yù )虎(hǔ )。”

汉(hàn )王(wáng )充(chōng )《论(lùn )衡(héng )·明(míng )雩(yú )》:“变(biàn )复(fù )之(zhī )家(jiā ),以(yǐ )久(jiǔ )雨(yǔ )为(wéi )湛(zhàn ),久(jiǔ )暘(yáng )为(wéi )旱(hàn )。旱(hàn )应(yīng )亢(kàng )阳(yáng ),湛(zhàn )应(yīng )沉(chén )溺(nì )。”

2.见(jiàn )“湛(zhàn )溢(yì )”。

VI

y·n

〡ㄣˇ

水(shuǐ )波(bō )相(xiàng )冲(chōng )激(jī )。

阅读:4685

●湛(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库