士【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 士

士(shì )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):3画(huà );

I

shì

ㄕˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》鉏(chú )里(lǐ )切(qiē ),上(shàng )止(zhǐ ),崇(chóng )。〕

1.指(zhǐ )未(wèi )婚(hūn )男(nán )子(zǐ )。

《易(yì )·归(guī )妹(mèi )》:“女(nǚ )承(chéng )筐(kuāng ),无(wú )实(shí );士(shì )刲(kuī )羊(yáng ),无(wú )血(xuè )。无(wú )攸(yōu )利(lì )。”

李(lǐ )道(dào )平(píng )纂(zuǎn )疏(shū ):“曰(yuē )女(nǚ )曰(yuē )士(shì ),未(wèi )成(chéng )夫(fū )妇(fù )之(zhī )辞(cí )。”

《荀(xún )子(zǐ )·非(fēi )相(xiàng )》:“妇(fù )人(rén )莫(mò )不(bú )愿(yuàn )得(dé )以(yǐ )为(wéi )夫(fū ),处(chù )女(nǚ )莫(mò )不(bú )愿(yuàn )得(dé )以(yǐ )为(wéi )士(shì )。”

王(wáng )先(xiān )谦(qiān )集(jí )解(jiě ):“士(shì )者(zhě ),未(wèi )娶(qǔ )妻(qī )之(zhī )称(chēng )。

《易(yì )》曰(yuē ):‘老(lǎo )妇(fù )得(dé )其(qí )士(shì )夫(fū )。’郝(hǎo )懿(yì )行(háng )曰(yuē ):‘女(nǚ )、士(shì )对(duì )言(yán ),如(rú )《诗(shī )》之(zhī )《氓(máng )》、《易(yì )》之(zhī )《大(dà )过(guò )》,当(dāng )是(shì )古(gǔ )以(yǐ )士(shì ),女(nǚ )为(wéi )未(wèi )嫁(jià )娶(qǔ )之(zhī )称(chēng )。’”清(qīng )俞(yú )正(zhèng )燮(xiè )《癸(guǐ )巳(sì )类(lèi )稿(gǎo )·嗣(sì )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì )义(yì )》:“盖(gài )士(shì )女(nǚ )夫(fū )妇(fù )兄(xiōng )弟(dì )婚(hūn )姻(yīn )俱(jù )有(yǒu )正(zhèng )名(míng ),名(míng )不(bú )正(zhèng )则(zé )言(yán )不(bú )顺(shùn )。未(wèi )娶(qǔ )则(zé )曰(yuē )士(shì ),既(jì )娶(qǔ )则(zé )曰(yuē )夫(fū ),未(wèi )嫁(jià )则(zé )曰(yuē )女(nǚ ),既(jì )嫁(jià )则(zé )曰(yuē )妇(fù )。”

2.成(chéng )年(nián )男(nán )子(zǐ )的(de )通(tōng )称(chēng )。

《诗(shī )·周(zhōu )颂(sòng )·载(zǎi )芟(shān )》:“依(yī )其(qí )在(zài )京(jīng ),有(yǒu )依(yī )其(qí )士(shì )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“士(shì ),夫(fū )也(yě )。言(yán )饷(xiǎng )妇(fù )与(yǔ )耕(gēng )夫(fū )相(xiàng )慰(wèi )劳(láo )也(yě )。”

王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·毛(máo )诗(shī )中(zhōng )》:“依(yī )亦(yì )壮(zhuàng )盛(shèng )之(zhī )貌(mào )。言(yán )农(nóng )夫(fū )壮(zhuàng )盛(shèng ),足(zú )任(rèn )耕(gēng )作(zuò )·故(gù )下(xià )文(wén )遂(suí )言(yán )‘有(yǒu )略(luè )其(qí )耜(sì ),俶(chù )载(zǎi )南(nán )亩(mǔ )’也(yě )。谓(wèi )之(zhī )士(shì )者(zhě ),壮(zhuàng )年(nián )之(zhī )称(chēng )。”

3.男(nán )子(zǐ )的(de )美(měi )称(chēng )。

《诗(shī )·郑(zhèng )风(fēng )·女(nǚ )曰(yuē )鸡(jī )鸣(míng )》:“女(nǚ )曰(yuē )‘鸡(jī )鸣(míng )’,士(shì )曰(yuē )‘昧(mèi )旦(dàn )’。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“士(shì )者(zhě ),男(nán )子(zǐ )之(zhī )大(dà )号(hào )。”

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·渐(jiàn )江(jiāng )水(shuǐ )》:“山(shān )栖(qī )遯(dùn )逸(yì )之(zhī )士(shì ),谷(gǔ )隐(yǐn )不(bú )羁(jī )之(zhī )民(mín ),有(yǒu )道(dào )则(zé )见(jiàn )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )董(dǒng )邵(shào )南(nán )序(xù )》:“燕(yàn )赵(zhào )古(gǔ )称(chēng )多(duō )感(gǎn )慨(kǎi )悲(bēi )歌(gē )之(zhī )士(shì )。”

4.将(jiāng )领(lǐng )。

《老(lǎo )子(zǐ )》:“善(shàn )为(wéi )士(shì )者(zhě )不(bú )武(wǔ ),善(shàn )战(zhàn )者(zhě )不(bú )怒(nù )。”

王(wáng )弼(bì )注(zhù ):“士(shì ),卒(zú )之(zhī )帅(shuài )也(yě )。”

5.武(wǔ )士(shì );兵(bīng )士(shì )。

《左(zuǒ )传(chuán )·僖(xī )公(gōng )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )》:“子(zǐ )玉(yù )使(shǐ )斗(dòu )勃(bó )请(qǐng )战(zhàn ),曰(yuē ):‘请(qǐng )与(yǔ )君(jūn )之(zhī )士(shì )戏(xì ),君(jūn )冯(féng )轼(shì )而(ér )观(guān )之(zhī ),得(dé )臣(chén )与(yǔ )寓(yù )目(mù )焉(yān )。’”

《荀(xún )子(zǐ )·王(wáng )制(zhì )》:“故(gù )王(wáng )者(zhě )富(fù )民(mín ),霸(bà )者(zhě )富(fù )士(shì ),仅(jǐn )存(cún )之(zhī )国(guó )富(fù )大(dà )夫(fū )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“士(shì ),卒(zú )伍(wǔ )也(yě )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·张(zhāng )奂(huàn )传(chuán )》:“﹝曹(cáo )节(jiē )等(děng )﹞矫(jiǎo )制(zhì )使(shǐ )奂(huàn )与(yǔ )少(shǎo )府(fǔ )周(zhōu )靖(jìng )率(lǜ )五(wǔ )营(yíng )士(shì )围(wéi )武(wǔ )。

武(wǔ )自(zì )杀(shā ),蕃(fān )因(yīn )见(jiàn )害(hài )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《郑(zhèng )公(gōng )神(shén )道(dào )碑(bēi )文(wén )》:“凡(fán )河(hé )东(dōng )军(jūn )之(zhī )士(shì ),与(yǔ )太(tài )原(yuán )之(zhī )氓(máng )吏(lì ),及(jí )旁(páng )九(jiǔ )郡(jùn )百(bǎi )邑(yì )之(zhī )鳏(guān )寡(guǎ ),外(wài )夷(yí )狄(dí )之(zhī )统(tǒng )于(yú )府(fǔ )者(zhě ),闻(wén )公(gōng )之(zhī )薨(hōng ),皆(jiē )哭(kū )曰(yuē ):‘吾(wú )其(qí )如(rú )何(hé )!’”

6.古(gǔ )代(dài )指(zhǐ )掌(zhǎng )管(guǎn )刑(xíng )狱(yù )的(de )官(guān )员(yuán )。

《书(shū )·舜(shùn )典(diǎn )》:“帝(dì )曰(yuē ):‘皋(gāo )陶(táo ),蛮(mán )夷(yí )猾(huá )夏(xià ),寇(kòu )贼(zéi )姦(jiān )宄(guǐ ),汝(rǔ )作(zuò )士(shì ),五(wǔ )刑(xíng )有(yǒu )服(fú )。’”孔(kǒng )传(chuán ):“士(shì ),理(lǐ )官(guān )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“士(shì ),即(jí )《周(zhōu )礼(lǐ )》司(sī )寇(kòu )之(zhī )属(shǔ )。有(yǒu )士(shì )师(shī )、卿(qīng )士(shì )等(děng )皆(jiē )以(yǐ )士(shì )为(wéi )官(guān )名(míng )。

郑(zhèng )玄(xuán )云(yún ):‘士(shì ),察(chá )也(yě ),主(zhǔ )察(chá )狱(yù )讼(sòng )之(zhī )事(shì )。’《月(yuè )令(lìng )》云(yún ):‘命(mìng )大(dà )理(lǐ )。’昭(zhāo )十(shí )四(sì )年(nián )《左(zuǒ )传(chuán )》云(yún ):‘叔(shū )鱼(yú )摄(shè )理(lǐ )。’是(shì )谓(wèi )狱(yù )官(guān )为(wéi )理(lǐ )官(guān )也(yě )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·告(gào )子(zǐ )下(xià )》:“舜(shùn )发(fā )于(yú )畎(quǎn )亩(mǔ )之(zhī )中(zhōng ),傅(fù )说(shuō )举(jǔ )于(yú )版(bǎn )筑(zhù )之(zhī )间(jiān ),胶(jiāo )鬲(gé )举(jǔ )于(yú )鱼(yú )盐(yán )之(zhī )中(zhōng ),管(guǎn )夷(yí )吾(wú )举(jǔ )于(yú )士(shì )。”

赵(zhào )岐(qí )注(zhù ):“士(shì ),狱(yù )官(guān )也(yě )。

管(guǎn )仲(zhòng )自(zì )鲁(lǔ )囚(qiú )执(zhí )于(yú )士(shì )官(guān ),桓(huán )公(gōng )举(jǔ )以(yǐ )为(wéi )相(xiàng )国(guó )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《复(fù )雠(chóu )状(zhuàng )》:“又(yòu )《周(zhōu )官(guān )》曰(yuē ):‘凡(fán )报(bào )仇(chóu )雠(chóu )者(zhě ),书(shū )于(yú )士(shì ),杀(shā )之(zhī )无(wú )罪(zuì )。’言(yán )将(jiāng )复(fù )雠(chóu ),必(bì )先(xiān )言(yán )于(yú )官(guān ),则(zé )无(wú )罪(zuì )也(yě )。”

7.古(gǔ )代(dài )诸(zhū )侯(hóu )设(shè )上(shàng )士(shì )、中(zhōng )士(shì )、下(xià )士(shì ),“士(shì )”的(de )地(dì )位(wèi )次(cì )于(yú )大(dà )夫(fū )。

《礼(lǐ )记(jì )·王(wáng )制(zhì )》:“王(wáng )者(zhě )之(zhī )制(zhì )禄(lù )爵(jué ):公(gōng )、侯(hóu )、伯(bó )、子(zǐ )、男(nán ),凡(fán )五(wǔ )等(děng )。诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )上(shàng )大(dà )夫(fū )卿(qīng )、下(xià )大(dà )夫(fū )、上(shàng )士(shì )、中(zhōng )士(shì )、下(xià )士(shì ),凡(fán )五(wǔ )等(děng )。”

《国(guó )语(yǔ )·周(zhōu )语(yǔ )上(shàng )》:“诸(zhū )侯(hóu )春(chūn )、秋(qiū )受(shòu )职(zhí )于(yú )王(wáng )以(yǐ )临(lín )其(qí )民(mín ),大(dà )夫(fū )、士(shì )日(rì )恪(kè )位(wèi )着(zhe )以(yǐ )儆(jǐng )其(qí )官(guān ),庶(shù )人(rén )、工(gōng )、商(shāng )各(gè )守(shǒu )其(qí )业(yè )以(yǐ )共(gòng )其(qí )上(shàng )。”

汉(hàn )桓(huán )宽(kuān )《盐(yán )铁(tiě )论(lùn )·刺(cì )复(fù )》:“官(guān )得(dé )其(qí )人(rén ),人(rén )任(rèn )其(qí )事(shì ),故(gù )官(guān )治(zhì )而(ér )不(bú )乱(luàn ),事(shì )起(qǐ )而(ér )不(bú )废(fèi ),士(shì )守(shǒu )其(qí )职(zhí ),大(dà )夫(fū )理(lǐ )其(qí )位(wèi ),公(gōng )卿(qīng )总(zǒng )要(yào )执(zhí )凡(fán )而(ér )已(yǐ )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《改(gǎi )葬(zàng )服(fú )议(yì )》:“古(gǔ )者(zhě )诸(zhū )侯(hóu )五(wǔ )月(yuè )而(ér )葬(zàng ),大(dà )夫(fū )三(sān )月(yuè )而(ér )葬(zàng ),士(shì )逾(yú )月(yuè )。”

8.卿(qīng )士(shì )。泛(fàn )称(chēng )诸(zhū )侯(hóu )臣(chén )僚(liáo )、各(gè )级(jí )官(guān )吏(lì )。

《书(shū )·秦(qín )誓(shì )》:“嗟(jiē ),我(wǒ )士(shì ),听(tīng )无(wú )譁(wá )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“誓(shì )其(qí )群(qún )臣(chén ),通(tōng )称(chēng )士(shì )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“士(shì )者(zhě ),男(nán )子(zǐ )之(zhī )大(dà )号(hào ),故(gù )群(qún )臣(chén )通(tōng )称(chēng )之(zhī )。”

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·文(wén )王(wáng )》:“殷(yīn )士(shì )肤(fū )敏(mǐn ),祼(guàn )将(jiāng )于(yú )京(jīng )。”

毛(máo )传(chuán ):“殷(yīn )士(shì ),殷(yīn )侯(hóu )也(yě )。”

《仪(yí )礼(lǐ )·丧(sàng )服(fú )》:“公(gōng )士(shì )大(dà )夫(fū )之(zhī )众(zhòng )臣(chén ),为(wéi )其(qí )君(jūn )布(bù )带(dài )绳(shéng )屦(jù )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“士(shì ),卿(qīng )士(shì )也(yě )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“云(yún )‘士(shì ),卿(qīng )士(shì )也(yě )’者(zhě ),以(yǐ )其(qí )在(zài )公(gōng )之(zhī )下(xià )、大(dà )夫(fū )之(zhī )上(shàng ),尊(zūn )卑(bēi )当(dāng )卿(qīng )之(zhī )位(wèi ),故(gù )知(zhī )是(shì )卿(qīng )士(shì )也(yě )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·八(bā )观(guān )》:“乡(xiāng )毋(wú )长(zhǎng )游(yóu ),里(lǐ )毋(wú )士(shì )舍(shě )。”

尹(yǐn )知(zhī )章(zhāng )注(zhù ):“士(shì )谓(wèi )里(lǐ )尉(wèi ),每(měi )里(lǐ )当(dāng )置(zhì )舍(shě )使(shǐ )尉(wèi )居(jū )焉(yān )。”

9.智(zhì )者(zhě )、贤(xián )者(zhě )。后(hòu )泛(fàn )指(zhǐ )读(dú )书(shū )人(rén ),知(zhī )识(shí )阶(jiē )层(céng )。

《仪(yí )礼(lǐ )·丧(sàng )服(fú )》:“父(fù )母(mǔ )何(hé )筭(suàn )焉(yān )?都(dōu )邑(yì )之(zhī )士(shì ),则(zé )知(zhī )尊(zūn )祢(mí )矣(yǐ )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“士(shì )下(xià )对(duì )野(yě )人(rén ),上(shàng )对(duì )大(dà )夫(fū ),则(zé )此(cǐ )士(shì )所(suǒ )谓(wèi )在(zài )朝(cháo )之(zhī )士(shì ),并(bìng )在(zài )城(chéng )郭(guō )士(shì )民(mín )知(zhī )义(yì )礼(lǐ )者(zhě ),总(zǒng )谓(wèi )之(zhī )为(wéi )士(shì )也(yě )。”

《公(gōng )孙(sūn )龙(lóng )子(zǐ )·迹(jì )府(fǔ )》:“寡(guǎ )人(rén )甚(shèn )好(hǎo )士(shì ),而(ér )齐(qí )国(guó )无(wú )士(shì ),何(hé )也(yě )?”

《汉(hàn )书(shū )·食(shí )货(huò )志(zhì )上(shàng )》:“士(shì )农(nóng )工(gōng )商(shāng ),四(sì )民(mín )有(yǒu )业(yè )。学(xué )以(yǐ )居(jū )位(wèi )曰(yuē )士(shì ),闢(pì )土(tǔ )殖(zhí )穀(yù )曰(yuē )农(nóng ),作(zuò )巧(qiǎo )成(chéng )器(qì )曰(yuē )工(gōng ),通(tōng )财(cái )鬻(yù )货(huò )曰(yuē )商(shāng )。”

明(míng )马(mǎ )中(zhōng )锡(xī )《罪(zuì )言(yán )》:“得(dé )士(shì )者(zhě )昌(chāng ),失(shī )士(shì )者(zhě )亡(wáng )。”

清(qīng )邹(zōu )容(róng )《革(gé )命(mìng )军(jūn )》第(dì )二(èr )章(zhāng ):“中(zhōng )国(guó )人(rén )群(qún ),向(xiàng )分(fèn )为(wéi )士(shì )农(nóng )工(gōng )商(shāng )。士(shì )为(wéi )四(sì )民(mín )之(zhī )首(shǒu ),曰(yuē )士(shì )子(zǐ ),曰(yuē )读(dú )书(shū )人(rén )。”

10.军(jūn )人(rén )的(de )一(yī )级(jí ),在(zài )尉(wèi )以(yǐ )下(xià )。如(rú ):上(shàng )士(shì );中(zhōng )士(shì );下(xià )士(shì )。

11.对(duì )人(rén )的(de )美(měi )称(chēng )。

蒋(jiǎng )子(zǐ )龙(lóng )《乔(qiáo )厂(chǎng )长(zhǎng )上(shàng )任(rèn )记(jì )》:“忧(yōu )国(guó )忧(yōu )民(mín )之(zhī )士(shì )不(bú )少(shǎo )。”如(rú ):女(nǚ )士(shì );人(rén )士(shì )。

12.指(zhǐ )某(mǒu )些(xiē )技(jì )术(shù )人(rén )员(yuán )。如(rú ):医(yī )士(shì );护(hù )士(shì );助(zhù )产(chǎn )士(shì )。

13.通(tōng )“仕(shì )”。做(zuò )官(guān )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·载(zǎi )师(shī )》:“以(yǐ )宅(zhái )田(tián )、士(shì )田(tián )、贾(jiǎ )田(tián )任(rèn )近(jìn )郊(jiāo )之(zhī )地(dì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“士(shì )读(dú )为(wéi )仕(shì )。仕(shì )者(zhě )亦(yì )受(shòu )田(tián ),所(suǒ )谓(wèi )圭(guī )田(tián )也(yě )。”

14.通(tōng )“恃(shì )”。依(yī )靠(kào );凭(píng )藉(jiè )。

银(yín )雀(què )山(shān )汉(hàn )墓(mù )竹(zhú )简(jiǎn )《孙(sūn )膑(bìn )兵(bīng )法(fǎ )·见(jiàn )威(wēi )王(wáng )》:“孙(sūn )子(zǐ )见(jiàn )威(wēi )王(wáng ),曰(yuē ):‘夫(fū )兵(bīng )者(zhě ),非(fēi )士(shì )恒(héng )势(shì )也(yě )。此(cǐ )先(xiān )王(wáng )之(zhī )傅(fù )道(dào )也(yě )。’”

15.姓(xìng )。

春(chūn )秋(qiū )晋(jìn )有(yǒu )士(shì )会(huì )、士(shì )燮(xiè )。见(jiàn )《左(zuǒ )传(chuán )·宣(xuān )公(gōng )十(shí )二(èr )年(nián )》及(jí )《成(chéng )公(gōng )二(èr )年(nián )》。

II

shì

ㄕˋ

〔《集(jí )韵(yùn )》上(shàng )史(shǐ )切(qiē ),上(shàng )止(zhǐ ),禅(chán )。〕

通(tōng )“事(shì )”。

1.事(shì )情(qíng );职(zhí )事(shì )。

《论(lùn )语(yǔ )·述(shù )而(ér )》:“子(zǐ )曰(yuē ):‘富(fù )而(ér )可(kě )求(qiú )也(yě ),虽(suī )执(zhí )鞭(biān )之(zhī )士(shì ),吾(wú )亦(yì )为(wéi )之(zhī )。’”邢(xíng )昺(bǐng )疏(shū ):“若(ruò )富(fù )贵(guì )而(ér )于(yú )道(dào )可(kě )求(qiú )者(zhě ),虽(suī )执(zhí )鞭(biān )贱(jiàn )职(zhí )我(wǒ )亦(yì )为(wéi )之(zhī )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·君(jūn )臣(chén )上(shàng )》:“官(guān )谋(móu )士(shì ),量(liàng )实(shí )义(yì )美(měi ),匡(kuāng )请(qǐng )所(suǒ )疑(yí )。”

尹(yǐn )知(zhī )章(zhāng )注(zhù ):“士(shì ),事(shì )也(yě )。官(guān )各(gè )谋(móu )其(qí )职(zhí )事(shì )也(yě )。”

2.任(rèn )事(shì );治(zhì )事(shì )。

《书(shū )·康(kāng )诰(gào )》:“侯(hóu )甸(diàn )男(nán )邦(bāng )采(cǎi )卫(wèi ),百(bǎi )工(gōng )播(bō )民(mín )和(hé ),见(jiàn )士(shì )于(yú )周(zhōu )。”

孙(sūn )星(xīng )衍(yǎn )疏(shū ):“士(shì )者(zhě ),《诗(shī )》传(chuán )云(yún )事(shì )也(yě )。言(yán )百(bǎi )官(guān )布(bù )列(liè ),民(mín )皆(jiē )和(hé )悦(yuè ),效(xiào )事(shì )于(yú )周(zhōu )。”

3.从(cóng )事(shì )。

《诗(shī )·豳(bīn )风(fēng )·东(dōng )山(shān )》:“我(wǒ )徂(cú )东(dōng )山(shān ),慆(tāo )慆(tāo )不(bú )归(guī ),我(wǒ )来(lái )自(zì )东(dōng ),零(líng )雨(yǔ )其(qí )濛(méng );我(wǒ )东(dōng )曰(yuē )归(guī ),我(wǒ )心(xīn )西(xī )悲(bēi ),制(zhì )彼(bǐ )裳(shang )衣(yī ),勿(wù )士(shì )行(háng )枚(méi )。”

毛(máo )传(chuán ):“士(shì ),事(shì )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“言(yán )敌(dí )皆(jiē )前(qián )定(dìng ),未(wèi )尝(cháng )衔(xián )枚(méi )与(yǔ )战(zhàn )也(yě )。”

阅读:3534

●士(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库