卒【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 卒

卒(zú )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):8画(huà );

I

zú

ㄗㄨˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》臧(zāng )没(méi )切(qiē ),入(rù )没(méi ),精(jīng )。〕

1.步(bù )兵(bīng )。后(hòu )泛(fàn )指(zhǐ )士(shì )兵(bīng )。

《史(shǐ )记(jì )·高(gāo )祖(zǔ )本(běn )纪(jì )》:“以(yǐ )故(gù )汉(hàn )王(wáng )得(dé )与(yǔ )数(shù )十(shí )骑(qí )出(chū )西(xī )门(mén )遁(dùn )……诸(zhū )将(jiāng )卒(zú )不(bú )能(néng )从(cóng )者(zhě ),尽(jìn )在(zài )城(chéng )中(zhōng )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《元(yuán )和(hé )圣(shèng )德(dé )诗(shī )》:“爰(yuán )命(mìng )崇(chóng )文(wén ),分(fèn )卒(zú )禁(jìn )御(yù );有(yǒu )安(ān )其(qí )驱(qū ),无(wú )暴(bào )我(wǒ )野(yě )。”

柯(kē )岗(gǎng )《刘(liú )帅(shuài )印(yìn )象(xiàng )记(jì )》:“军(jūn )队(duì )是(shì )党(dǎng )和(hé )人(rén )民(mín )的(de ),我(wǒ )没(méi )有(yǒu )一(yī )兵(bīng )一(yī )卒(zú )。”

2.旧(jiù )时(shí )被(bèi )徵(zhēng )调(diào )服(fú )徭(yáo )役(yì )的(de )人(rén )。

《史(shǐ )记(jì )·孝(xiào )武(wǔ )本(běn )纪(jì )》:“使(shǐ )二(èr )卿(qīng )将(jiāng )卒(zú )塞(sāi )决(jué )河(hé ),河(hé )徙(xǐ )二(èr )渠(qú ),复(fù )禹(yǔ )之(zhī )故(gù )迹(jì )焉(yān )。”

《汉(hàn )书(shū )·沟(gōu )洫(xù )志(zhì )》:“孝(xiào )文(wén )时(shí )河(hé )决(jué )酸(suān )枣(zǎo ),东(dōng )溃(kuì )金(jīn )隄(dī ),于(yú )是(shì )东(dōng )郡(jùn )大(dà )兴(xìng )卒(zú )塞(sāi )之(zhī )。”

范(fàn )文(wén )澜(lán )蔡(cài )美(měi )彪(biāo )等(děng )《中(zhōng )国(guó )通(tōng )史(shǐ )》第(dì )二(èr )编(biān )第(dì )二(èr )章(zhāng )第(dì )四(sì )节(jiē ):“在(zài )铁(tiě )官(guān )里(lǐ )劳(láo )动(dòng )的(de )人(rén )有(yǒu )徒(tú ),有(yǒu )卒(zú )……卒(zú )是(shì )定(dìng )期(qī )服(fú )徭(yáo )役(yì )的(de )民(mín )人(rén )。”

3.指(zhǐ )一(yī )般(bān )差(chà )役(yì )。如(rú ):走(zǒu )卒(zú )、狱(yù )卒(zú )。

4.春(chūn )秋(qiū )时(shí )齐(qí )国(guó )居(jū )民(mín )的(de )编(biān )制(zhì ),三(sān )百(bǎi )家(jiā )为(wéi )一(yī )卒(zú )。

《国(guó )语(yǔ )·齐(qí )语(yǔ )》:“制(zhì )鄙(bǐ )三(sān )十(shí )家(jiā )为(wéi )邑(yì ),邑(yì )有(yǒu )司(sī );十(shí )司(sī )为(wéi )卒(zú ),卒(zú )有(yǒu )卒(zú )帅(shuài )。”

5.春(chūn )秋(qiū )时(shí )军(jūn )队(duì )的(de )编(biān )制(zhì ),以(yǐ )一(yī )百(bǎi )人(rén )或(huò )二(èr )百(bǎi )人(rén )为(wéi )卒(zú )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·小(xiǎo )司(sī )徒(tú )》:“五(wǔ )人(rén )为(wéi )伍(wǔ ),五(wǔ )伍(wǔ )为(wéi )两(liǎng ),四(sì )两(liǎng )为(wéi )卒(zú )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )三(sān )年(nián )》:“公(gōng )乘(chéng )无(wú )人(rén ),卒(zú )列(liè )无(wú )长(zhǎng )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“百(bǎi )人(rén )为(wéi )卒(zú )。”

齐(qí )国(guó )二(èr )百(bǎi )人(rén )为(wéi )卒(zú )。

《国(guó )语(yǔ )·齐(qí )语(yǔ )》:“四(sì )里(lǐ )为(wéi )连(lián ),故(gù )二(èr )百(bǎi )人(rén )为(wéi )卒(zú ),连(lián )长(zhǎng )帅(shuài )之(zhī )。”

6.春(chūn )秋(qiū )时(shí )军(jūn )队(duì )中(zhōng )二(èr )十(shí )五(wǔ )人(rén )的(de )指(zhǐ )挥(huī )者(zhě )。

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·武(wǔ )顺(shùn )》:“卒(zú )必(bì )力(lì )……卒(zú )不(bú )力(lì ),无(wú )以(yǐ )承(chéng )训(xùn )。”

孔(kǒng )晁(cháo )注(zhù ):“卒(zú ),二(èr )十(shí )五(wǔ )人(rén )之(zhī )帅(shuài ),故(gù )以(yǐ )勇(yǒng )力(lì )为(wéi )之(zhī )也(yě )。”

II

zú

ㄗㄨˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》子(zǐ )聿(yù )切(qiē ),入(rù )术(shù ),精(jīng )。〕

1.尽(jìn );完(wán )毕(bì )。

《诗(shī )·邶(bèi )风(fēng )·日(rì )月(yuè )》:“父(fù )兮(xī )母(mǔ )兮(xī ),畜(chù )我(wǒ )不(bú )卒(zú )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“卒(zú ),终(zhōng )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·魏(wèi )公(gōng )子(zǐ )列(liè )传(chuán )》:“语(yǔ )未(wèi )及(jí )卒(zú ),公(gōng )子(zǐ )立(lì )变(biàn )色(sè ),告(gào )车(chē )趣(qù )驾(jià )归(guī )救(jiù )魏(wèi )。”

晋(jìn )葛(gě )洪(hóng )《抱(bào )朴(pǔ )子(zǐ )·内(nèi )篇(piān )序(xù )》:“考(kǎo )览(lǎn )奇(qí )书(shū ),既(jì )不(bú )少(shǎo )矣(yǐ ),率(lǜ )多(duō )隐(yǐn )语(yǔ ),难(nán )可(kě )卒(zú )解(jiě )。”

清(qīng )黄(huáng )宗(zōng )羲(xī )《进(jìn )士(shì )心(xīn )友(yǒu )张(zhāng )君(jūn )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“里(lǐ )中(zhōng )有(yǒu )讲(jiǎng )经(jīng )会(huì ),君(jūn )帖(tiē )帖(tiē )坐(zuò )诸(zhū )生(shēng )下(xià ),恐(kǒng )不(bú )卒(zú )得(dé )闻(wén )。”

郁(yù )达(dá )夫(fū )《沉(chén )沦(lún )》:“那(nà )时(shí )候(hòu )他(tā )已(yǐ )在(zài )县(xiàn )立(lì )小(xiǎo )学(xué )卒(zú )了(le )业(yè ),正(zhèng )在(zài )那(nà )里(lǐ )换(huàn )来(lái )换(huàn )去(qù )的(de )换(huàn )中(zhōng )学(xué )堂(táng )。”

2.末(mò )尾(wěi );结(jié )局(jú )。

《论(lùn )语(yǔ )·子(zǐ )张(zhāng )》:“有(yǒu )始(shǐ )有(yǒu )卒(zú )者(zhě ),其(qí )惟(wéi )圣(shèng )人(rén )乎(hū )!”三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )丕(pī )《善(shàn )哉(zāi )行(háng )》:“寥(liáo )寥(liáo )高(gāo )堂(táng )上(shàng ),凉(liáng )风(fēng )入(rù )我(wǒ )室(shì ),持(chí )满(mǎn )如(rú )不(bú )盈(yíng ),有(yǒu )德(dé )者(zhě )能(néng )卒(zú )。”

清(qīng )恽(yùn )敬(jìng )《罗(luó )坊(fāng )乡(xiāng )塾(shú )记(jì )》:“官(guān )则(zé )其(qí )情(qíng )易(yì )疏(shū ),私(sī )则(zé )其(qí )法(fǎ )易(yì )紊(wěn ),岂(qǐ )可(kě )不(bú )思(sī )其(qí )卒(zú )哉(zāi )。”

3.终(zhōng )于(yú ),最(zuì )后(hòu )。

《晏(yàn )子(zǐ )春(chūn )秋(qiū )·内(nèi )篇(piān )杂(zá )下(xià )二(èr )二(èr )》:“晏(yàn )子(zǐ )使(shǐ )晋(jìn ),景(jǐng )公(gōng )更(gèng )其(qí )宅(zhái ),反(fǎn )则(zé )成(chéng )矣(yǐ )。既(jì )拜(bài ),迺(nǎi )毁(huǐ )之(zhī )……卒(zú )复(fù )其(qí )旧(jiù )宅(zhái )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·尽(jìn )心(xīn )下(xià )》:“晋(jìn )人(rén )有(yǒu )冯(féng )妇(fù )者(zhě ),善(shàn )搏(bó )虎(hǔ ),卒(zú )为(wéi )善(shàn )士(shì )。”

《史(shǐ )记(jì )·孙(sūn )武(wǔ )列(liè )传(chuán )》:“忌(jì )数(shù )与(yǔ )齐(qí )诸(zhū )公(gōng )子(zǐ )驰(chí )逐(zhú )重(zhòng )射(shè )……既(jì )驰(chí )三(sān )辈(bèi )毕(bì ),而(ér )田(tián )忌(jì )一(yī )不(bú )胜(shèng )而(ér )再(zài )胜(shèng ),卒(zú )得(dé )王(wáng )千(qiān )金(jīn )。”

宋(sòng )陆(lù )游(yóu )《老(lǎo )学(xué )庵(ān )笔(bǐ )记(jì )》卷(juàn )六(liù ):“予(yǔ )是(shì )日(rì )迫(pò )赴(fù )太(tài )守(shǒu )宇(yǔ )文(wén )衮(gǔn )臣(chén )约(yuē )饭(fàn ),不(bú )能(néng )尽(jìn )记(jì ),后(hòu )卒(zú )不(bú )暇(xiá )再(zài )到(dào ),至(zhì )今(jīn )以(yǐ )为(wéi )恨(hèn )。”

沉(chén )钧(jūn )儒(rú )《洪(hóng )深(shēn )〈申(shēn )屠(tú )氏(shì )〉序(xù )言(yán )》:“主(zhǔ )要(yào )或(huò )次(cì )要(yào )之(zhī )点(diǎn ),数(shù )幕(mù )后(hòu )忽(hū )然(rán )失(shī )去(qù ),如(rú )《人(rén )心(xīn )》片(piàn )婴(yīng )儿(ér )被(bèi )妹(mèi )抱(bào )归(guī )后(hòu ),卒(zú )不(bú )复(fù )见(jiàn ),亦(yì )其(qí )一(yī )例(lì )。”

4.停(tíng )止(zhǐ )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )昏(hūn )礼(lǐ )》:“三(sān )饭(fàn )卒(zú )食(shí ),赞(zàn )洗(xǐ )爵(jué )酌(zhuó )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“卒(zú ),已(yǐ )也(yě )。”

《礼(lǐ )记(jì )·奔(bēn )丧(sàng )》:“三(sān )日(rì )五(wǔ )哭(kū )卒(zú )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“卒(zú ),犹(yóu )止(zhǐ )也(yě )。”

5.古(gǔ )代(dài )指(zhǐ )大(dà )夫(fū )死(sǐ )亡(wáng ),后(hòu )为(wéi )死(sǐ )亡(wáng )的(de )通(tōng )称(chēng )。

《礼(lǐ )记(jì )·曲(qǔ )礼(lǐ )下(xià )》:“天(tiān )子(zǐ )死(sǐ )曰(yuē )崩(bēng ),诸(zhū )侯(hóu )曰(yuē )薨(hōng ),大(dà )夫(fū )曰(yuē )卒(zú ),士(shì )曰(yuē )不(bú )禄(lù ),庶(shù )人(rén )曰(yuē )死(sǐ )。”

《史(shǐ )记(jì )·魏(wèi )世(shì )家(jiā )》:“晋(jìn )献(xiàn )公(gōng )卒(zú ),四(sì )子(zǐ )争(zhēng )更(gèng )立(lì ),晋(jìn )乱(luàn )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·诔(lěi )碑(bēi )》:“逮(dǎi )尼(ní )父(fù )卒(zú ),哀(āi )公(gōng )作(zuò )诔(lěi ),观(guān )其(qí )憖(yìn )遗(yí )之(zhī )切(qiē ),呜(wū )呼(hū )之(zhī )歎(tàn ),虽(suī )非(fēi )叡(ruì )作(zuò ),古(gǔ )式(shì )存(cún )焉(yān )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《且(qiě )介(jiè )亭(tíng )杂(zá )文(wén )·韦(wéi )素(sù )园(yuán )墓(mù )记(jì )》:“君(jūn )以(yǐ )一(yī )九(jiǔ )又(yòu )二(èr )年(nián )六(liù )月(yuè )十(shí )八(bā )日(rì )生(shēng ),一(yī )九(jiǔ )三(sān )二(èr )年(nián )八(bā )月(yuè )一(yī )日(rì )卒(zú )。”

6.通(tōng )“崒(zú )”。高(gāo )峻(jùn )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·渐(jiàn )渐(jiàn )之(zhī )石(shí )》:“渐(jiàn )渐(jiàn )之(zhī )石(shí ),维(wéi )其(qí )卒(zú )矣(yǐ );山(shān )川(chuān )悠(yōu )远(yuǎn ),曷(hé )其(qí )没(méi )矣(yǐ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“卒(zú )者(zhě )崔(cuī )嵬(wéi )也(yě ),谓(wèi )山(shān )巅(diān )之(zhī )末(mò )也(yě )。”

高(gāo )亨(hēng )注(zhù ):“卒(zú ),借(jiè )为(wéi )崒(zú ),危(wēi )而(ér )高(gāo )也(yě )。”

III

cù

ㄘㄨˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》仓(cāng )没(méi )切(qiē ),入(rù )没(méi ),清(qīng )。〕

突(tū )然(rán )。后(hòu )多(duō )作(zuò )“猝(cù )”。

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )上(shàng )》:“﹝梁(liáng )襄(xiāng )王(wáng )﹞卒(zú )然(rán )问(wèn )曰(yuē ):‘天(tiān )下(xià )恶(è )乎(hū )定(dìng )?’”

《史(shǐ )记(jì )·李(lǐ )将(jiāng )军(jūn )列(liè )传(chuán )》:“李(lǐ )广(guǎng )军(jūn )极(jí )简(jiǎn )易(yì ),然(rán )虏(lǔ )卒(zú )犯(fàn )之(zhī ),无(wú )以(yǐ )禁(jìn )也(yě )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )植(zhí )《吁(yù )嗟(jiē )篇(piān )》诗(shī ):“卒(zú )遇(yù )回(huí )风(fēng )起(qǐ ),吹(chuī )我(wǒ )入(rù )云(yún )间(jiān )。”

《周(zhōu )书(shū )·文(wén )帝(dì )纪(jì )下(xià )》:“窦(dòu )泰(tài )卒(zú )闻(wén )军(jūn )至(zhì ),惶(huáng )惧(jù ),依(yī )山(shān )为(wéi )阵(zhèn ),未(wèi )及(jí )成(chéng )列(liè ),太(tài )祖(zǔ )纵(zòng )兵(bīng )击(jī )破(pò )之(zhī )。”

宋(sòng )岳(yuè )珂(kē )《桯(yíng )史(shǐ )·刘(liú )薀(wēn )古(gǔ )》:“薀(wēn )古(gǔ )素(sù )谓(wèi )庙(miào )议(yì )咸(xián )许(xǔ )其(qí )来(lái )也(yě ),意(yì )得(dé )甚(shèn ),卒(zú )闻(wén )此(cǐ )语(yǔ ),大(dà )骇(hài )失(shī )色(sè )。”

IV

cuì

ㄘㄨㄟˋ

〔《集(jí )韵(yùn )》取(qǔ )内(nèi )切(qiē ),去(qù )队(duì ),清(qīng )。〕

1.通(tōng )“倅(zú )”。副(fù )职(zhí )。

《礼(lǐ )记(jì )·燕(yàn )义(yì )》:“古(gǔ )者(zhě )周(zhōu )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )官(guān ),有(yǒu )庶(shù )子(zǐ )官(guān )。庶(shù )子(zǐ )官(guān )职(zhí )诸(zhū )侯(hóu )卿(qīng )大(dà )夫(fū )士(shì )之(zhī )庶(shù )子(zǐ )之(zhī )卒(zú )。”

陆(lù )德(dé )明(míng )释(shì )文(wén ):“卒(zú ),依(yī )注(zhù )音(yīn )倅(zú )……副(fù )也(yě )。”

2.通(tōng )“萃(cuì )”。聚(jù )集(jí )。

《管(guǎn )子(zǐ )·宙(zhòu )合(hé )》:“必(bì )有(yǒu )不(bú )可(kě )识(shí )虑(lǜ )之(zhī )然(rán ),将(jiāng )卒(zú )而(ér )不(bú )戒(jiè )。”

章(zhāng )炳(bǐng )麟(lín )《序(xù )种(zhǒng )姓(xìng )上(shàng )》:“亚(yà )西(xī )亚(yà )人(rén )卒(zú )居(jū )商(shāng )邑(yì ),未(wèi )闻(wén )其(qí )归(guī )也(yě )。”

V

zuó

ㄗㄨㄛˊ

〔《集(jí )韵(yùn )》昨(zuó )律(lǜ )切(qiē ),入(rù )术(shù ),从(cóng )。〕

通(tōng )“捽(zuó )”。

争(zhēng )斗(dòu )。

《荀(xún )子(zǐ )·王(wáng )制(zhì )》:“偃(yǎn )然(rán )桉(ān )兵(bīng )无(wú )动(dòng ),以(yǐ )观(guān )夫(fū )暴(bào )国(guó )之(zhī )相(xiàng )卒(zú )也(yě )。”

梁(liáng )启(qǐ )雄(xióng )简(jiǎn )释(shì )引(yǐn )俞(yú )樾(yuè ):“卒(zú )当(dāng )作(zuò )‘捽(zuó )’。”

阅读:3456

●卒(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库