夷【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 夷

夷(yí )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):6画(huà );

yí

〡ˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》以(yǐ )脂(zhī )切(qiē ),平(píng )脂(zhī ),以(yǐ )。〕

“荑(yí )”的(de )被(bèi )通(tōng )假(jiǎ )字(zì )。

1.我(wǒ )国(guó )古(gǔ )代(dài )中(zhōng )原(yuán )地(dì )区(qū )华(huá )夏(xià )族(zú )对(duì )东(dōng )部(bù )各(gè )族(zú )的(de )总(zǒng )称(chēng )。亦(yì )泛(fàn )称(chēng )中(zhōng )原(yuán )以(yǐ )外(wài )的(de )各(gè )族(zú )。

《礼(lǐ )记(jì )·王(wáng )制(zhì )》:“东(dōng )方(fāng )曰(yuē )夷(yí )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )上(shàng )》:“莅(lì )中(zhōng )国(guó )而(ér )抚(fǔ )四(sì )夷(yí )也(yě )。”近(jìn )代(dài )亦(yì )以(yǐ )称(chēng )外(wài )国(guó )。

清(qīng )林(lín )则(zé )徐(xú )《密(mì )陈(chén )夷(yí )务(wù )不(bú )能(néng )歇(xiē )手(shǒu )片(piàn )》:“自(zì )结(jié )之(zhī )后(hòu ),查(chá )验(yàn )他(tā )国(guó )夷(yí )船(chuán ),皆(jiē )已(yǐ )绝(jué )无(wú )鸦(yā )片(piàn )。”

清(qīng )左(zuǒ )宗(zōng )棠(táng )《请(qǐng )拓(tuò )增(zēng )船(chuán )炮(pào )大(dà )厂(chǎng )疏(shū )》:“此(cǐ )次(cì )法(fǎ )夷(yí )犯(fàn )顺(shùn ),游(yóu )弈(yì )重(zhòng )洋(yáng ),不(bú )过(guò )恃(shì )其(qí )船(chuán )坚(jiān )砲(pào )利(lì )。”

2.古(gǔ )代(dài )锄(chú )类(lèi )农(nóng )具(jù )。

《管(guǎn )子(zǐ )·小(xiǎo )匡(kuāng )》:“恶(è )金(jīn )以(yǐ )铸(zhù )斤(jīn )、斧(fǔ )、鉏(chú )、夷(yí )、锯(jù )、欘(zhú ),试(shì )诸(zhū )木(mù )土(tǔ )。”

尹(yǐn )知(zhī )章(zhāng )注(zhù ):“夷(yí ),锄(chú )类(lèi )也(yě )。”

3.平(píng )坦(tǎn )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·外(wài )储(chǔ )说(shuō )右(yòu )下(xià )》:“椎(zhuī )锻(duàn )者(zhě )所(suǒ )以(yǐ )平(píng )不(bú )夷(yí )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《将(jiāng )归(guī )赠(zèng )孟(mèng )东(dōng )野(yě )房(fáng )蜀(shǔ )客(kè )》诗(shī ):“颍(yǐng )水(shuǐ )清(qīng )且(qiě )寂(jì ),箕(jī )山(shān )坦(tǎn )而(ér )夷(yí )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《游(yóu )褒(bāo )禅(chán )山(shān )记(jì )》:“夫(fū )夷(yí )以(yǐ )近(jìn ),则(zé )游(yóu )者(zhě )众(zhòng )。”

4.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )太(tài )平(píng ),平(píng )静(jìng )。

晋(jìn )葛(gě )洪(hóng )《抱(bào )朴(pǔ )子(zǐ )·释(shì )滞(zhì )》:“世(shì )道(dào )夷(yí )则(zé )奇(qí )士(shì )退(tuì )。”

5.平(píng )和(hé ),平(píng )易(yì )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《贞(zhēn )曜(yào )先(xiān )生(shēng )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“内(nèi )外(wài )完(wán )好(hǎo ),色(sè )夷(yí )气(qì )清(qīng ),可(kě )畏(wèi )而(ér )亲(qīn )。”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·贺(hè )知(zhī )章(zhāng )传(chuán )》:“性(xìng )旷(kuàng )夷(yí ),善(shàn )谭(tán )说(shuō )。”

6.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )平(píng )常(cháng );通(tōng )常(cháng )。参(cān )见(jiàn )“夷(yí )禽(qín )”。

7.讨(tǎo )平(píng )。

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·明(míng )堂(táng )》:“是(shì )以(yǐ )周(zhōu )公(gōng )相(xiàng )武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu ),夷(yí )定(dìng )天(tiān )下(xià )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《献(xiàn )平(píng )淮(huái )夷(yí )雅(yǎ )表(biǎo )》:“臣(chén )伏(fú )见(jiàn )陛(bì )下(xià )自(zì )即(jí )位(wèi )以(yǐ )来(lái ),平(píng )夏(xià )州(zhōu ),夷(yí )剑(jiàn )南(nán ),取(qǔ )江(jiāng )东(dōng ),定(dìng )河(hé )北(běi )。”

8.铲(chǎn )平(píng );削(xuē )平(píng )。

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·武(wǔ )称(chēng )》:“夷(yí )厥(jué )险(xiǎn )阻(zǔ )。”

《汉(hàn )书(shū )·扬(yáng )雄(xióng )传(chuán )上(shàng )》:“斩(zhǎn )丛(cóng )棘(jí ),夷(yí )野(yě )草(cǎo )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《许(xǔ )国(guó )公(gōng )神(shén )道(dào )碑(bēi )铭(míng )》:“或(huò )告(gào )曰(yuē ):‘翦(jiǎn )棘(jí )夷(yí )道(dào ),兵(bīng )且(qiě )至(zhì )矣(yǐ ),请(qǐng )备(bèi )之(zhī )。’”

9.指(zhǐ )破(pò )坏(huài )建(jiàn )筑(zhù )物(wù ),使(shǐ )成(chéng )为(wéi )平(píng )地(dì )。

《国(guó )语(yǔ )·周(zhōu )语(yǔ )下(xià )》:“是(shì )以(yǐ )人(rén )夷(yí )其(qí )宗(zōng )庙(miào ),而(ér )火(huǒ )焚(fén )其(qí )彝(yí )器(qì )。”

《史(shǐ )记(jì )·项(xiàng )羽(yǔ )本(běn )纪(jì )》:“遂(suí )北(běi )烧(shāo )夷(yí )齐(qí )城(chéng )郭(guō )室(shì )屋(wū )。”

柯(kē )灵(líng )《春(chūn )节(jiē )书(shū )红(hóng )》:“在(zài )‘一(yī )二(èr )·八(bā )’战(zhàn )争(zhēng )中(zhōng ),闸(zhá )北(běi )的(de )三(sān )义(yì )里(lǐ )夷(yí )为(wéi )平(píng )地(dì )。”

10.诛(zhū )灭(miè );屠(tú )杀(shā )。

《史(shǐ )记(jì )·赵(zhào )世(shì )家(jiā )》:“令(lìng )宫(gōng )中(zhōng )人(rén )‘后(hòu )出(chū )者(zhě )夷(yí )’,宫(gōng )中(zhōng )人(rén )悉(xī )出(chū )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·班(bān )固(gù )传(chuán )》:“草(cǎo )木(mù )无(wú )馀(yú ),禽(qín )兽(shòu )殄(tiǎn )夷(yí )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“夷(yí )犹(yóu )杀(shā )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《乌(wū )氏(shì )庙(miào )碑(bēi )铭(míng )》:“事(shì )发(fā ),族(zú )夷(yí ),尚(shàng )书(shū )独(dú )免(miǎn )。”

《醒(xǐng )世(shì )恒(héng )言(yán )·隋(suí )炀(yáng )帝(dì )逸(yì )游(yóu )召(zhào )谴(qiǎn )》:“会(huì )素(sù )死(sǐ ),帝(dì )曰(yuē ):‘使(shǐ )素(sù )不(bú )死(sǐ ),夷(yí )其(qí )九(jiǔ )族(zú )。’”曹(cáo )禺(yú )等(děng )《胆(dǎn )剑(jiàn )篇(piān )》第(dì )一(yī )幕(mù ):“你(nǐ )就(jiù )灭(miè )他(tā )的(de )全(quán )家(jiā ),夷(yí )他(tā )的(de )九(jiǔ )族(zú ),杀(shā )尽(jìn )当(dāng )地(dì )的(de )老(lǎo )小(xiǎo )。”

11.伤(shāng );伤(shāng )害(hài )。

《易(yì )·明(míng )夷(yí )》:“夷(yí )于(yú )左(zuǒ )股(gǔ )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“夷(yí )于(yú )左(zuǒ )股(gǔ )者(zhě ),左(zuǒ )股(gǔ )被(bèi )伤(shāng )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·离(lí )娄(lóu )上(shàng )》:“父(fù )子(zǐ )相(xiàng )夷(yí )则(zé )恶(è )矣(yǐ )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《曹(cáo )溪(xī )大(dà )鉴(jiàn )禅(chán )师(shī )碑(bēi )》:“厖(máng )合(hé )猥(wěi )附(fù ),不(bú )夷(yí )其(qí )高(gāo )。”

12.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )创(chuàng )伤(shāng )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·张(zhāng )酺(pú )传(chuán )》:“前(qián )郡(jùn )守(shǒu )以(yǐ )青(qīng )(王(wáng )青(qīng ))身(shēn )有(yǒu )金(jīn )夷(yí ),竟(jìng )不(bú )能(néng )举(jǔ )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“夷(yí ),伤(shāng )也(yě )。”

13.安(ān )放(fàng ),陈(chén )列(liè )。皆(jiē )对(duì )尸(shī )体(tǐ )而(ér )言(yán )。

《礼(lǐ )记(jì )·丧(sàng )大(dà )记(jì )》:“男(nán )女(nǚ )奉(fèng )尸(shī )夷(yí )于(yú )堂(táng )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“夷(yí ),陈(chén )也(yě )。小(xiǎo )歛(liǎn )竟(jìng ),相(xiàng )者(zhě )举(jǔ )尸(shī )将(jiāng )出(chū )户(hù ),往(wǎng )陈(chén )于(yú )堂(táng )。”

14.侪(chái )辈(bèi );同(tóng )辈(bèi )。

《礼(lǐ )记(jì )·曲(qǔ )礼(lǐ )上(shàng )》:“丑(chǒu )夷(yí )不(bú )争(zhēng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“丑(chǒu ),众(zhòng )也(yě )。夷(yí ),犹(yóu )侪(chái )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·留(liú )侯(hóu )世(shì )家(jiā )》:“今(jīn )诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )陛(bì )下(xià )故(gù )等(děng )夷(yí ),乃(nǎi )令(lìng )太(tài )子(zǐ )将(jiāng )此(cǐ )属(shǔ ),无(wú )异(yì )使(shǐ )羊(yáng )将(jiāng )狼(láng )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn )引(yǐn )如(rú )淳(chún )云(yún ):“等(děng )夷(yí ),言(yán )等(děng )辈(bèi )。”

《明(míng )史(shǐ )·汤(tāng )和(hé )传(chuán )》:“时(shí )诸(zhū )将(jiāng )多(duō )太(tài )祖(zǔ )等(děng )夷(yí ),莫(mò )肯(kěn )为(wéi )下(xià )。”

15.等(děng )同(tóng );平(píng )列(liè )。

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )植(zhí )《武(wǔ )帝(dì )诔(lěi )》:“以(yǐ )宽(kuān )克(kè )众(zhòng ),每(měi )征(zhēng )必(bì )举(jǔ )……功(gōng )夷(yí )圣(shèng )武(wǔ )。”

晋(jìn )陆(lù )机(jī )《谢(xiè )平(píng )原(yuán )内(nèi )史(shǐ )表(biǎo )》:“苟(gǒu )削(xuē )丹(dān )书(shū )得(dé )夷(yí )平(píng )民(mín ),则(zé )尘(chén )洗(xǐ )天(tiān )波(bō ),谤(bàng )绝(jué )众(zhòng )口(kǒu )。”

唐(táng )玄(xuán )奘(zàng )《大(dà )唐(táng )西(xī )域(yù )记(jì )·摩(mó )揭(jiē )陀(tuó )国(guó )上(shàng )》:“沙(shā )门(mén )既(jì )证(zhèng )圣(shèng )果(guǒ ),心(xīn )夷(yí )生(shēng )死(sǐ ),虽(suī )入(rù )镬(huò )汤(tāng ),若(ruò )在(zài )清(qīng )池(chí )。”

16.见(jiàn )“夷(yí )俟(sì )”、“夷(yí )固(gù )”。

17.喜(xǐ )悦(yuè )。

《诗(shī )·郑(zhèng )风(fēng )·风(fēng )雨(yǔ )》:“既(jì )见(jiàn )君(jūn )子(zǐ ),云(yún )胡(hú )不(bú )夷(yí )?”毛(máo )传(chuán ):“夷(yí ),说(shuō )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“言(yán )其(qí )必(bì )大(dà )悦(yuè )也(yě )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·王(wáng )褒(bāo )〈九(jiǔ )怀(huái )·陶(táo )壅(yōng )〉》:“道(dào )莫(mò )贵(guì )兮(xī )归(guī )真(zhēn ),羡(xiàn )余(yú )术(shù )兮(xī )可(kě )夷(yí )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“夷(yí ),喜(xǐ )也(yě )。”

晋(jìn )陆(lù )机(jī )《招(zhāo )隐(yǐn )》诗(shī ):“明(míng )发(fā )心(xīn )不(bú )夷(yí ),振(zhèn )衣(yī )聊(liáo )踯(zhí )躅(zhú )。”

18.大(dà )。

《诗(shī )·周(zhōu )颂(sòng )·有(yǒu )客(kè )》:“既(jì )有(yǒu )淫(yín )威(wēi ),降(jiàng )福(fú )孔(kǒng )夷(yí )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“夷(yí ),大(dà )也(yě )。”

马(mǎ )瑞(ruì )辰(chén )通(tōng )释(shì ):“《说(shuō )文(wén )》:夷(yí ),从(cóng )大(dà )从(cóng )弓(gōng )。古(gǔ )夷(yí )字(zì )必(bì )有(yǒu )大(dà )训(xùn ),降(jiàng )福(fú )孔(kǒng )夷(yí ),犹(yóu )云(yún )降(jiàng )福(fú )孔(kǒng )大(dà )耳(ěr )。”

19.贬(biǎn )低(dī );降(jiàng )低(dī )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《柳(liǔ )州(zhōu )罗(luó )池(chí )庙(miào )碑(bēi )》:“柳(liǔ )侯(hóu )为(wéi )州(zhōu ),不(bú )鄙(bǐ )夷(yí )其(qí )民(mín ),动(dòng )以(yǐ )礼(lǐ )法(fǎ )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《南(nán )省(shěng )说(shuō )书(shū )十(shí )道(dào )·问(wèn )〈小(xiǎo )雅(yǎ )〉周(zhōu )之(zhī )衰(shuāi )》:“其(qí )愈(yù )削(xuē )而(ér )至(zhì )夷(yí )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )者(zhě ),在(zài )乎(hū )《王(wáng )·黍(shǔ )离(lí )》。盖(gài )周(zhōu )道(dào )之(zhī )盛(shèng )衰(shuāi )可(kě )以(yǐ )备(bèi )见(jiàn )于(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。”

明(míng )沉(chén )德(dé )符(fú )《野(yě )获(huò )编(biān )·礼(lǐ )部(bù )一(yī )·旧(jiù )制(zhì )一(yī )废(fèi )难(nán )复(fù )》:“至(zhì )若(ruò )制(zhì )诰(gào )两(liǎng )房(fáng )中(zhōng )书(shū )官(guān ),初(chū )本(běn )内(nèi )阁(gé )僚(liáo )佐(zuǒ ),今(jīn )已(yǐ )夷(yí )为(wéi )属(shǔ )吏(lì )。”

20.衰(shuāi )微(wēi ),衰(shuāi )落(luò )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《楚(chǔ )国(guó )夫(fū )人(rén )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“莫(mò )尊(zūn )于(yú )母(mǔ ),莫(mò )荣(róng )于(yú )妻(qī );从(cóng )古(gǔ )迄(qì )今(jīn ),孰(shú )盛(shèng )与(yǔ )夷(yí )?”清(qīng )龚(gōng )自(zì )珍(zhēn )《乙(yǐ )丙(bǐng )之(zhī )际(jì )箸(zhù )议(yì )第(dì )七(qī )》:“夏(xià )之(zhī )既(jì )夷(yí ),豫(yù )假(jiǎ )夫(fū )商(shāng )所(suǒ )以(yǐ )兴(xìng ),夏(xià )不(bú )假(jiǎ )六(liù )百(bǎi )年(nián )矣(yǐ )乎(hū )?商(shāng )之(zhī )既(jì )夷(yí ),豫(yù )假(jiǎ )夫(fū )周(zhōu )所(suǒ )以(yǐ )兴(xìng ),商(shāng )不(bú )假(jiǎ )八(bā )百(bǎi )年(nián )矣(yǐ )乎(hū )?无(wú )八(bā )百(bǎi )年(nián )不(bú )夷(yí )之(zhī )天(tiān )下(xià ),天(tiān )下(xià )有(yǒu )万(wàn )亿(yì )年(nián )不(bú )夷(yí )之(zhī )道(dào )。”

21.发(fā )语(yǔ )词(cí )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·秋(qiū )官(guān )·行(háng )夫(fū )》“使(shǐ )则(zé )介(jiè )之(zhī )”汉(hàn )郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“使(shǐ )谓(wèi )大(dà )小(xiǎo )行(háng )人(rén )也(yě )。

《故(gù )书(shū )》曰(yuē ):‘夷(yí )使(shǐ )。’郑(zhèng )司(sī )农(nóng )云(yún ),夷(yí )使(shǐ ),使(shǐ )于(yú )四(sì )夷(yí ),则(zé )行(háng )夫(fū )主(zhǔ )为(wéi )之(zhī )介(jiè )。

玄(xuán )谓(wèi )‘夷(yí )’发(fā )声(shēng )。”参(cān )见(jiàn )“夷(yí )考(kǎo )”、“夷(yí )届(jiè )”。

22.相(xiàng )传(chuán )黄(huáng )帝(dì )时(shí )始(shǐ )造(zào )鼓(gǔ )者(zhě )。

《世(shì )本(běn )·作(zuò )》:“夷(yí )作(zuò )鼓(gǔ )。”

张(zhāng )澍(shù )补(bǔ )注(zhù ):“夷(yí )即(jí )黄(huáng )帝(dì )次(cì )妃(fēi )彤(tóng )鱼(yú )氏(shì )之(zhī )子(zǐ )夷(yí )鼓(gǔ ),其(qí )名(míng )鼓(gǔ ),以(yǐ )其(qí )作(zuò )鼓(gǔ )。”

23.古(gǔ )国(guó )名(míng )。在(zài )今(jīn )山(shān )东(dōng )省(shěng )即(jí )墨(mò )县(xiàn )西(xī )。

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“纪(jì )人(rén )伐(fá )夷(yí )。”

24.通(tōng )“彝(yí )”。

《礼(lǐ )记(jì )·明(míng )堂(táng )位(wèi )》:“灌(guàn )尊(zūn ),夏(xià )后(hòu )氏(shì )以(yǐ )鸡(jī )夷(yí )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“夷(yí ),读(dú )为(wéi )彝(yí )。

《周(zhōu )礼(lǐ )》:‘春(chūn )祠(cí )夏(xià )禴(yuè )祼(guàn )用(yòng )鸡(jī )彝(yí )鸟(niǎo )彝(yí )。’”

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·烝(zhēng )民(mín )》“民(mín )之(zhī )秉(bǐng )彝(yí )”

《孟(mèng )子(zǐ )·告(gào )子(zǐ )上(shàng )》引(yǐn )作(zuò )“民(mín )之(zhī )秉(bǐng )夷(yí )”。

25.姓(xìng )。

战(zhàn )国(guó )时(shí )有(yǒu )夷(yí )之(zhī )。见(jiàn )《孟(mèng )子(zǐ )·滕(téng )文(wén )公(gōng )上(shàng )》。

阅读:3261

●夷(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库