尊【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 尊

尊(zūn )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):12画(huà );

zūn

ㄗㄨㄣ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》祖(zǔ )昆(kūn )切(qiē ),平(píng )魂(hún ),精(jīng )。〕

1.尊(zūn )贵(guì );高(gāo )贵(guì )。

《荀(xún )子(zǐ )·正(zhèng )论(lùn )》:“天(tiān )子(zǐ )者(zhě ),埶(zhí )位(wèi )至(zhì )尊(zūn )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《读(dú )〈荀(xún )〉》:“始(shǐ )吾(wú )读(dú )孟(mèng )轲(kē )书(shū ),然(rán )后(hòu )知(zhī )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )道(dào )尊(zūn )。”

清(qīng )陈(chén )澧(lǐ )《东(dōng )塾(shú )读(dú )书(shū )记(jì )·小(xiǎo )学(xué )》:“《说(shuō )文(wén )》有(yǒu )说(shuō )转(zhuǎn )义(yì )不(bú )及(jí )本(běn )义(yì )者(zhě ),举(jǔ )‘尊(zūn )’字(zì )酒(jiǔ )器(qì )(为(wéi )例(lì ))……本(běn )义(yì )是(shì )尊(zūn )卑(bēi )之(zhī )尊(zūn )。”

黄(huáng )侃(kǎn )《文(wén )字(zì )声(shēng )韵(yùn )训(xùn )诂(gǔ )笔(bǐ )记(jì )·训(xùn )诂(gǔ )》:“其(qí )一(yī ),但(dàn )说(shuō )字(zì )形(xíng )之(zhī )谊(yì )而(ér )不(bú )及(jí )本(běn )谊(yì )。如(rú )‘尊(zūn ),酒(jiǔ )器(qì )也(yě )……’是(shì )也(yě )。夫(fū )酒(jiǔ )器(qì )所(suǒ )以(yǐ )名(míng )为(wéi )尊(zūn )者(zhě ),奉(fèng )酒(jiǔ )以(yǐ )所(suǒ )尊(zūn )故(gù )也(yě )。是(shì )尊(zūn )卑(bēi )之(zhī )义(yì )在(zài )前(qián ),乃(nǎi )‘尊(zūn )’字(zì )之(zhī )本(běn )谊(yì )。”引(yǐn )申(shēn )为(wéi )高(gāo )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )上(shàng )》:“天(tiān )尊(zūn )地(dì )卑(bēi ),乾(qián )坤(kūn )定(dìng )矣(yǐ )。”

虞(yú )翻(fān )注(zhù ):“天(tiān )贵(guì ),故(gù )尊(zūn );地(dì )贱(jiàn ),故(gù )卑(bēi )。”

《周(zhōu )礼(lǐ )·考(kǎo )工(gōng )记(jì )·轮(lún )人(rén )》:“十(shí )分(fèn )寸(cùn )之(zhī )一(yī )谓(wèi )之(zhī )枚(méi ),部(bù )尊(zūn )一(yī )枚(méi )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“尊(zūn ),高(gāo )也(yě )。盖(gài )斗(dòu )上(shàng )隆(lóng )高(gāo ),高(gāo )一(yī )分(fèn )也(yě )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“高(gāo )者(zhě )必(bì )尊(zūn ),故(gù )尊(zūn )为(wéi )高(gāo )也(yě )。”

2.辈(bèi )分(fèn )、地(dì )位(wèi )高(gāo )或(huò )年(nián )纪(jì )大(dà )。

《礼(lǐ )记(jì )·丧(sàng )服(fú )小(xiǎo )记(jì )》:“养(yǎng )尊(zūn )者(zhě )必(bì )易(yì )服(fú ),养(yǎng )卑(bēi )者(zhě )否(fǒu )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·万(wàn )章(zhāng )下(xià )》:“曰(yuē ):却(què )之(zhī )却(què )之(zhī )为(wéi )不(bú )恭(gōng ),何(hé )哉(zāi )?曰(yuē ):尊(zūn )者(zhě )赐(cì )之(zhī )。”

《醒(xǐng )世(shì )恒(héng )言(yán )·李(lǐ )道(dào )人(rén )独(dú )步(bù )云(yún )门(mén )》:“一(yī )族(zú )之(zhī )中(zhōng ),惟(wéi )李(lǐ )清(qīng )年(nián )齿(chǐ )最(zuì )尊(zūn ),推(tuī )为(wéi )族(zú )长(zhǎng )。”亦(yì )用(yòng )以(yǐ )称(chēng )辈(bèi )分(fèn )、地(dì )位(wèi )高(gāo )或(huò )年(nián )纪(jì )大(dà )的(de )人(rén )。

明(míng )袁(yuán )宏(hóng )道(dào )《家(jiā )报(bào )》:“近(jìn )日(rì )与(yǔ )诸(zhū )舅(jiù )尊(zūn )作(zuò )禅(chán )会(huì ),尤(yóu )是(shì )乐(lè )事(shì )。”

《儒(rú )林(lín )外(wài )史(shǐ )》第(dì )六(liù )回(huí ):“严(yán )贡(gòng )生(shēng )看(kàn )了(le )这(zhè )批(pī )……随(suí )即(jí )写(xiě )呈(chéng )到(dào )府(fǔ )里(lǐ )去(qù )告(gào )。府(fǔ )尊(zūn )也(yě )是(shì )有(yǒu )妾(qiè )的(de ),看(kàn )着(zhe )觉(jiào )得(dé )多(duō )事(shì )。”

3.称(chēng )别(bié )人(rén )的(de )父(fù )亲(qīn )。

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·品(pǐn )藻(zǎo )》:“谢(xiè )公(gōng )问(wèn )王(wáng )子(zǐ )敬(jìng ):‘君(jūn )书(shū )何(hé )如(rú )君(jūn )家(jiā )尊(zūn )?’答(dá )曰(yuē ):‘固(gù )当(dāng )不(bú )同(tóng )。’”此(cǐ )指(zhǐ )王(wáng )献(xiàn )之(zhī )父(fù )羲(xī )之(zhī )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )进(jìn )士(shì )刘(liú )师(shī )服(fú )东(dōng )归(guī )》诗(shī ):“携(xié )持(chí )令(lìng )名(míng )归(guī ),自(zì )足(zú )贻(yí )家(jiā )尊(zūn )。”如(rú ):令(lìng )尊(zūn )。

4.称(chēng )自(zì )己(jǐ )的(de )父(fù )亲(qīn )。

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·品(pǐn )藻(zǎo )》:“刘(liú )尹(yǐn )至(zhì )王(wáng )长(zhǎng )史(shǐ )许(xǔ )清(qīng )言(yán ),时(shí )苟(gǒu )子(zǐ )年(nián )十(shí )三(sān ),倚(yǐ )床(chuáng )边(biān )听(tīng )。既(jì )去(qù ),问(wèn )父(fù )曰(yuē ):‘刘(liú )尹(yǐn )语(yǔ )何(hé )如(rú )尊(zūn )?’长(zhǎng )史(shǐ )曰(yuē ):‘韶(sháo )音(yīn )令(lìng )辞(cí )不(bú )如(rú )我(wǒ ),往(wǎng )辄(zhé )破(pò )的(de )胜(shèng )我(wǒ )。’”如(rú ):家(jiā )尊(zūn )。

5.称(chēng )伯(bó )叔(shū )。

《宋(sòng )书(shū )·谢(xiè )灵(líng )运(yùn )传(chuán )》:“灵(líng )运(yùn )……谓(wèi )方(fāng )明(míng )曰(yuē ):‘阿(ā )连(lián )才(cái )悟(wù )如(rú )此(cǐ ),而(ér )尊(zūn )作(zuò )常(cháng )儿(ér )遇(yù )之(zhī )。’”按(àn ),方(fāng )明(míng ),灵(líng )运(yùn )族(zú )叔(shū )。

6.称(chēng )呼(hū )对(duì )方(fāng )的(de )敬(jìng )词(cí )。

宋(sòng )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )《与(yǔ )梅(méi )圣(shèng )俞(yú )书(shū )》:“久(jiǔ )不(bú )承(chéng )问(wèn ),不(bú )审(shěn )尊(zūn )体(tǐ )何(hé )似(sì )?”

《说(shuō )岳(yuè )全(quán )传(chuán )》第(dì )一(yī )回(huí ):“今(jīn )蒙(méng )员(yuán )外(wài )盛(shèng )席(xí ),意(yì )欲(yù )去(qù )相(xiàng )邀(yāo )这(zhè )道(dào )友(yǒu )同(tóng )来(lái )领(lǐng )情(qíng ),不(bú )知(zhī )尊(zūn )意(yì )允(yǔn )否(fǒu )?”秦(qín )牧(mù )《艺(yì )海(hǎi )拾(shí )贝(bèi )·菊(jú )花(huā )与(yǔ )金(jīn )鱼(yú )》:“你(nǐ )只(zhī )爱(ài )‘十(shí )丈(zhàng )珠(zhū )帘(lián )’这(zhè )么(me )一(yī )种(zhǒng )菊(jú )花(huā ),你(nǐ )只(zhī )爱(ài )‘珍(zhēn )珠(zhū )鳞(lín )’这(zhè )么(me )一(yī )种(zhǒng )金(jīn )鱼(yú ),自(zì )然(rán )悉(xī )听(tīng )尊(zūn )便(biàn )。”

7.尊(zūn )重(zhòng );尊(zūn )奉(fèng )。

《论(lùn )语(yǔ )·子(zǐ )张(zhāng )》:“君(jūn )子(zǐ )尊(zūn )贤(xián )而(ér )容(róng )众(zhòng ),嘉(jiā )善(shàn )而(ér )矜(jīn )不(bú )能(néng )。”

邢(xíng )昺(bǐng )疏(shū ):“言(yán )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )人(rén )见(jiàn )彼(bǐ )贤(xián )则(zé )尊(zūn )重(zhòng )之(zhī )。”

《史(shǐ )记(jì )·高(gāo )祖(zǔ )本(běn )纪(jì )》:“乃(nǎi )详(xiáng )尊(zūn )怀(huái )王(wáng )为(wéi )义(yì )帝(dì ),实(shí )不(bú )用(yòng )其(qí )命(mìng )。”

《旧(jiù )唐(táng )书(shū )·礼(lǐ )仪(yí )志(zhì )五(wǔ )》:“若(ruò )亲(qīn )尽(jìn )之(zhī )外(wài ),有(yǒu )王(wáng )业(yè )之(zhī )所(suǒ )基(jī )者(zhě ),如(rú )殷(yīn )之(zhī )玄(xuán )王(wáng ),周(zhōu )之(zhī )后(hòu )稷(jì ),尊(zūn )为(wéi )始(shǐ )祖(zǔ )。”

8.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )重(zhòng )视(shì )。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )五(wǔ )年(nián )》:“夏(xià ),莒(jǔ )牟(móu )夷(yí )以(yǐ )牟(móu )娄(lóu )及(jí )防(fáng )兹(zī )来(lái )奔(bēn )。非(fēi )卿(qīng )而(ér )书(shū ),尊(zūn )地(dì )也(yě )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“尊(zūn ),重(zhòng )也(yě )。”

9.同(tóng )“遵(zūn )”。遵(zūn )行(háng );遵(zūn )从(cóng )。

《墨(mò )子(zǐ )·备(bèi )城(chéng )门(mén )》:“守(shǒu )者(zhě )必(bì )善(shàn ),而(ér )君(jūn )尊(zūn )用(yòng )之(zhī ),然(rán )后(hòu )可(kě )以(yǐ )守(shǒu )也(yě )。”

俞(yú )樾(yuè )《诸(zhū )子(zǐ )平(píng )议(yì )·墨(mò )子(zǐ )三(sān )》:“尊(zūn )当(dāng )为(wéi )遵(zūn ),古(gǔ )字(zì )通(tōng )也(yě )。”

10.古(gǔ )盛(shèng )酒(jiǔ )器(qì )。用(yòng )作(zuò )祭(jì )祀(sì )或(huò )宴(yàn )享(xiǎng )的(de )礼(lǐ )器(qì )。早(zǎo )期(qī )用(yòng )陶(táo )製(zhì ),后(hòu )多(duō )以(yǐ )青(qīng )铜(tóng )浇(jiāo )铸(zhù )。鼓(gǔ )腹(fù )侈(chǐ )口(kǒu ),高(gāo )圈(quān )足(zú ),形(xíng )制(zhì )较(jiào )多(duō ),常(cháng )见(jiàn )的(de )有(yǒu )圆(yuán )形(xíng )及(jí )方(fāng )形(xíng )。盛(shèng )行(háng )于(yú )商(shāng )及(jí )西(xī )周(zhōu )。字(zì )亦(yì )作(zuò )“樽(zūn )”。

《说(shuō )文(wén )·酋(qiú )部(bù )》:“尊(zūn ),酒(jiǔ )器(qì )也(yě )。”

段(duàn )玉(yù )裁(cái )注(zhù ):“凡(fán )酒(jiǔ )必(bì )实(shí )于(yú )尊(zūn ),以(yǐ )待(dài )酌(zhuó )者(zhě )。”

朱(zhū )骏(jùn )声(shēng )通(tōng )训(xùn ):“尊(zūn )为(wéi )大(dà )名(míng ),彝(yí )为(wéi )上(shàng ),卣(yǒu )为(wéi )中(zhōng ),罍(léi )为(wéi )下(xià ),皆(jiē )以(yǐ )待(dài )祭(jì )祀(sì )宾(bīn )客(kè )之(zhī )礼(lǐ )器(qì )也(yě )。”

《礼(lǐ )记(jì )·明(míng )堂(táng )位(wèi )》:“泰(tài ),有(yǒu )虞(yú )氏(shì )之(zhī )尊(zūn )也(yě );山(shān )罍(léi ),夏(xià )后(hòu )氏(shì )之(zhī )尊(zūn )也(yě );着(zhe ),殷(yīn )之(zhī )尊(zūn )也(yě );牺(xī )象(xiàng ),周(zhōu )尊(zūn )也(yě )。”

11.泛(fàn )指(zhǐ )一(yī )般(bān )盛(shèng )酒(jiǔ )器(qì )。

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《有(yǒu )酒(jiǔ )》诗(shī ):“有(yǒu )酒(jiǔ )有(yǒu )酒(jiǔ )香(xiāng )满(mǎn )尊(zūn ),君(jūn )宁(níng )不(bú )饮(yǐn )开(kāi )君(jūn )颜(yán )。”

《老(lǎo )残(cán )游(yóu )记(jì )》第(dì )一(yī )回(huí ):“所(suǒ )以(yǐ )城(chéng )中(zhōng )人(rén )士(shì )往(wǎng )往(wǎng )于(yú )下(xià )午(wǔ )携(xié )尊(zūn )挈(qiè )酒(jiǔ )在(zài )阁(gé )中(zhōng )住(zhù )宿(xiǔ ),准(zhǔn )备(bèi )次(cì )日(rì )天(tiān )未(wèi )明(míng )时(shí ),看(kàn )海(hǎi )中(zhōng )出(chū )日(rì ),习(xí )以(yǐ )为(wéi )常(cháng )。”

12.置(zhì )酒(jiǔ );放(fàng )置(zhì )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )冠(guàn )礼(lǐ )》:“侧(cè )尊(zūn )一(yī )甒(wǔ ),醴(lǐ )在(zài )服(fú )北(běi )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“置(zhì )酒(jiǔ )曰(yuē )尊(zūn )。”

胡(hú )培(péi )翬(huī )正(zhèng )义(yì ):“置(zhì )酒(jiǔ )谓(wèi )之(zhī )尊(zūn ),犹(yóu )布(bù )席(xí )谓(wèi )之(zhī )筵(yàn ),皆(jiē )是(shì )陈(chén )设(shè )之(zhī )名(míng )。”

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·尝(cháng )麦(mài )》:“宰(zǎi )坐(zuò ),尊(zūn )中(zhōng )于(yú )大(dà )正(zhèng )之(zhī )前(qián )。”

朱(zhū )右(yòu )曾(céng )校(xiào )释(shì ):“宰(zǎi )乃(nǎi )奠(diàn )于(yú )两(liǎng )楹(yíng )。尊(zūn )犹(yóu )奠(diàn )也(yě )。”

13.量(liàng )词(cí )。称(chēng )盛(shèng )酒(jiǔ )器(qì )。

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《春(chūn )日(rì )怀(huái )李(lǐ )白(bái )》诗(shī ):“何(hé )时(shí )一(yī )尊(zūn )酒(jiǔ ),重(zhòng )与(yǔ )细(xì )论(lùn )文(wén )?”清(qīng )方(fāng )文(wén )《喜(xǐ )八(bā )弟(dì )尔(ěr )孚(fú )见(jiàn )访(fǎng )即(jí )送(sòng )其(qí )楚(chǔ )游(yóu )》诗(shī ):“几(jǐ )年(nián )千(qiān )里(lǐ )外(wài ),今(jīn )夜(yè )一(yī )尊(zūn )同(tóng )。”

14.量(liàng )词(cí )。称(chēng )塑(sù )像(xiàng )。

《古(gǔ )今(jīn )小(xiǎo )说(shuō )·杨(yáng )思(sī )温(wēn )燕(yàn )山(shān )逢(féng )故(gù )人(rén )》:“信(xìn )步(bù )行(háng )到(dào )罗(luó )汉(hàn )堂(táng ),乃(nǎi )浑(hún )金(jīn )铸(zhù )成(chéng )五(wǔ )百(bǎi )尊(zūn )阿(ā )罗(luó )汉(hàn )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )《女(nǚ )神(shén )之(zhī )再(zài )生(shēng )》:“龛(kān )中(zhōng )各(gè )有(yǒu )人(rén )像(xiàng )一(yī )尊(zūn ),手(shǒu )中(zhōng )各(gè )持(chí )种(zhǒng )种(zhǒng )乐(lè )器(qì )作(zuò )吹(chuī )奏(zòu )式(shì )。”

15.量(liàng )词(cí )。称(chēng )大(dà )炮(pào )。

《清(qīng )史(shǐ )稿(gǎo )·兵(bīng )志(zhì )六(liù )》:“请(qǐng )令(lìng )两(liǎng )广(guǎng )督(dū )臣(chén ),续(xù )购(gòu )大(dà )小(xiǎo )洋(yáng )炮(pào )……凡(fán )八(bā )百(bǎi )尊(zūn )。”

巴(bā )金(jīn )《家(jiā )》二(èr )十(shí ):“这(zhè )一(yī )次(cì )不(bú )比(bǐ )昨(zuó )夜(yè ),声(shēng )音(yīn )更(gèng )近(jìn ),而(ér )且(qiě )是(shì )十(shí )几(jǐ )尊(zūn )大(dà )炮(pào )同(tóng )时(shí )开(kāi )放(fàng )。”

16.减(jiǎn )损(sǔn )。

《墨(mò )子(zǐ )·大(dà )取(qǔ )》:“子(zǐ )深(shēn )其(qí )深(shēn ),浅(qiǎn )其(qí )浅(qiǎn ),益(yì )其(qí )益(yì ),尊(zūn )其(qí )尊(zūn )。”

17.撙(zǔn )。节(jiē )制(zhì );谦(qiān )抑(yì )。

《易(yì )·谦(qiān )》:“谦(qiān )尊(zūn )而(ér )光(guāng ),卑(bēi )而(ér )不(bú )可(kě )踰(yáo )。”

王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·周(zhōu )易(yì )下(xià )》:“尊(zūn )读(dú )撙(zǔn )节(jiē )退(tuì )让(ràng )之(zhī )撙(zǔn )……刘(liú )昼(zhòu )《新(xīn )论(lùn )·诫(jiè )盈(yíng )篇(piān )》:‘未(wèi )有(yǒu )谦(qiān )尊(zūn )而(ér )不(bú )光(guāng ),骄(jiāo )盈(yíng )而(ér )不(bú )毙(bì )者(zhě )也(yě )。’以(yǐ )谦(qiān )尊(zūn )对(duì )骄(jiāo )盈(yíng ),则(zé )读(dú )尊(zūn )为(wéi )撙(zǔn )可(kě )知(zhī )。盖(gài )当(dāng )时(shí )《易(yì )》说(shuō )有(yǒu )如(rú )是(shì )解(jiě )者(zhě ),故(gù )刘(liú )氏(shì )用(yòng )之(zhī )也(yě ),正(zhèng )与(yǔ )经(jīng )旨(zhǐ )相(xiàng )合(hé )。尊(zūn )与(yǔ )退(tuì )让(ràng )同(tóng )义(yì )。”参(cān )见(jiàn )“尊(zūn )节(jiē )”。

18.姓(xìng )。

明(míng )代(dài )有(yǒu )尊(zūn )德(dé )。传(chuán )为(wéi )尊(zūn )庐(lú )氏(shì )之(zhī )后(hòu )。

阅读:3796

●尊(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库