容【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 容

容(róng )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):10画(huà );

I

róng

ㄖㄨㄥˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》馀(yú )封(fēng )切(qiē ),平(píng )锺(zhōng ),以(yǐ )。〕

“讼(sòng )”的(de )被(bèi )通(tōng )假(jiǎ )字(zì )。“颂(sòng )”的(de )今(jīn )字(zì )。

1.容(róng )纳(nà );容(róng )受(shòu )。

《书(shū )·泰(tài )誓(shì )》:“其(qí )心(xīn )休(xiū )休(xiū )焉(yān )其(qí )如(rú )有(yǒu )容(róng )。”

孙(sūn )星(xīng )衍(yǎn )疏(shū ):“其(qí )心(xīn )休(xiū )美(měi )宽(kuān )大(dà ),如(rú )有(yǒu )所(suǒ )容(róng )纳(nà )也(yě )。”

《墨(mò )子(zǐ )·备(bèi )城(chéng )门(mén )》:“令(lìng )陶(táo )者(zhě )为(wéi )薄(báo )缶(fǒu ),大(dà )容(róng )一(yī )斗(dòu )以(yǐ )上(shàng )至(zhì )二(èr )斗(dòu )。”

《史(shǐ )记(jì )·吕(lǚ )太(tài )后(hòu )本(běn )纪(jì )》:“凡(fán )有(yǒu )天(tiān )下(xià )治(zhì )为(wéi )万(wàn )民(mín )命(mìng )者(zhě ),盖(gài )之(zhī )如(rú )天(tiān ),容(róng )之(zhī )如(rú )地(dì ),上(shàng )有(yǒu )欢(huān )心(xīn )以(yǐ )安(ān )百(bǎi )姓(xìng ),百(bǎi )姓(xìng )欣(xīn )然(rán )以(yǐ )事(shì )其(qí )上(shàng ),欢(huān )欣(xīn )交(jiāo )通(tōng )而(ér )天(tiān )下(xià )治(zhì )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《赠(zèng )侯(hóu )喜(xǐ )》诗(shī ):“温(wēn )水(shuǐ )微(wēi )茫(máng )绝(jué )又(yòu )流(liú ),深(shēn )如(rú )车(chē )辙(zhé )阔(kuò )容(róng )輈(zhōu )。”

《三(sān )侠(xiá )五(wǔ )义(yì )》第(dì )三(sān )五(wǔ )回(huí ):“自(zì )惭(cán )形(xíng )秽(huì ),竟(jìng )自(zì )无(wú )地(dì )可(kě )容(róng )。”

柳(liǔ )青(qīng )《铜(tóng )墙(qiáng )铁(tiě )壁(bì )》第(dì )十(shí )二(èr )章(zhāng ):“石(shí )得(dé )富(fù )看(kàn )见(jiàn )不(bú )行(háng ),一(yī )过(guò )秤(chèng )竟(jìng )有(yǒu )一(yī )百(bǎi )二(èr )十(shí )几(jǐ )斤(jīn );显(xiǎn )然(rán )那(nà )是(shì )一(yī )条(tiáo )能(néng )容(róng )四(sì )斗(dòu )的(de )口(kǒu )袋(dài )。”

2.指(zhǐ )容(róng )量(liàng )。

《汉(hàn )书(shū )·律(lǜ )曆(lì )志(zhì )上(shàng )》:“量(liàng )者(zhě ),龠(yuè )、合(hé )、升(shēng )、斗(dòu )、斛(hú )也(yě ),所(suǒ )以(yǐ )量(liàng )多(duō )少(shǎo )也(yě )。本(běn )起(qǐ )于(yú )黄(huáng )钟(zhōng )之(zhī )龠(yuè ),用(yòng )度(dù )数(shù )审(shěn )其(qí )容(róng )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“其(qí )容(róng ),谓(wèi )其(qí )中(zhōng )所(suǒ )容(róng )受(shòu )之(zhī )多(duō )少(shǎo )也(yě )。”

3.宽(kuān )容(róng );包(bāo )容(róng )。

《书(shū )·君(jūn )陈(chén )》:“必(bì )有(yǒu )忍(rěn ),其(qí )乃(nǎi )有(yǒu )济(jì );有(yǒu )容(róng ),德(dé )乃(nǎi )大(dà )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“为(wéi )人(rén )君(jūn )长(zhǎng )必(bì )有(yǒu )所(suǒ )含(hán )忍(rěn ),其(qí )乃(nǎi )有(yǒu )所(suǒ )成(chéng );有(yǒu )所(suǒ )包(bāo )容(róng ),德(dé )乃(nǎi )为(wéi )大(dà )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“为(wéi )人(rén )君(jūn )必(bì )有(yǒu )所(suǒ )含(hán )忍(rěn ),其(qí )事(shì )乃(nǎi )有(yǒu )所(suǒ )成(chéng );有(yǒu )所(suǒ )宽(kuān )容(róng ),其(qí )德(dé )乃(nǎi )能(néng )大(dà )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·马(mǎ )武(wǔ )传(chuán )》:“帝(dì )虽(suī )制(zhì )御(yù )功(gōng )臣(chén ),而(ér )每(měi )能(néng )回(huí )容(róng ),宥(yòu )其(qí )小(xiǎo )失(shī )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“回(huí ),曲(qǔ )也(yě )。曲(qǔ )法(fǎ )以(yǐ )容(róng )也(yě )。”

宋(sòng )周(zhōu )密(mì )《齐(qí )东(dōng )野(yě )语(yǔ )·杨(yáng )府(fǔ )水(shuǐ )渠(qú )》:“若(ruò )以(yǐ )平(píng )盗(dào )之(zhī )功(gōng )言(yán )之(zhī ),虽(suī )尽(jìn )以(yǐ )西(xī )湖(hú )赐(cì )之(zhī ),曾(céng )不(bú )为(wéi )过(guò )。况(kuàng )此(cǐ )役(yì )已(yǐ )成(chéng ),惟(wéi )卿(qīng )容(róng )之(zhī )。”

4.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )等(děng )待(dài ),待(dài )。

《宣(xuān )和(hé )遗(yí )事(shì )》后(hòu )集(jí ):“至(zhì )军(jūn )门(mén ),军(jūn )吏(lì )止(zhǐ )帝(dì )于(yú )小(xiǎo )室(shì ),曰(yuē ):‘元(yuán )帅(shuài )尚(shàng )未(wèi )起(qǐ ),可(kě )俟(sì )于(yú )此(cǐ )。’容(róng )移(yí )时(shí ),有(yǒu )小(xiǎo )黄(huáng )头(tóu )奴(nú )至(zhì ),曰(yuē ):‘元(yuán )帅(shuài )请(qǐng )国(guó )主(zhǔ )。’”

5.适(shì )宜(yí );可(kě )以(yǐ );允(yǔn )许(xǔ )。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“先(xiān )王(wáng )之(zhī )乐(lè ),所(suǒ )以(yǐ )节(jiē )百(bǎi )事(shì )也(yě ),故(gù )有(yǒu )五(wǔ )节(jiē ),迟(chí )速(sù )本(běn )末(mò )以(yǐ )相(xiàng )及(jí ),中(zhōng )声(shēng )以(yǐ )降(jiàng )。五(wǔ )降(jiàng )之(zhī )后(hòu ),不(bú )容(róng )弹(dàn )矣(yǐ )。”

《文(wén )选(xuǎn )·班(bān )固(gù )〈答(dá )宾(bīn )戏(xì )〉》:“因(yīn )势(shì )合(hé )变(biàn ),遇(yù )时(shí )之(zhī )容(róng )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù )引(yǐn )项(xiàng )岱(dài )曰(yuē ):“容(róng ),宜(yí )也(yě )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·李(lǐ )固(gù )传(chuán )》:“又(yòu )诏(zhào )书(shū )所(suǒ )以(yǐ )禁(jìn )侍(shì )中(zhōng )尚(shàng )书(shū )中(zhōng )臣(chén )子(zǐ )弟(dì )不(bú )得(dé )为(wéi )吏(lì )察(chá )孝(xiào )廉(lián )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )秉(bǐng )威(wēi )权(quán ),容(róng )请(qǐng )托(tuō )故(gù )也(yě )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·方(fāng )正(zhèng )》:“庾(yǔ )曰(yuē ):‘今(jīn )日(rì )之(zhī )事(shì ),不(bú )容(róng )复(fù )言(yán ),卿(qīng )当(dāng )期(qī )克(kè )复(fù )之(zhī )效(xiào )耳(ěr )。’”宋(sòng )陆(lù )游(yóu )《梨(lí )花(huā )》诗(shī ):“粉(fěn )澹(dàn )香(xiāng )清(qīng )自(zì )一(yī )家(jiā ),未(wèi )容(róng )桃(táo )李(lǐ )佔(zhàn )年(nián )华(huá )。”

《醒(xǐng )世(shì )恒(héng )言(yán )·张(zhāng )淑(shū )儿(ér )巧(qiǎo )智(zhì )脱(tuō )杨(yáng )生(shēng )》:“元(yuán )礼(lǐ )道(dào ):‘昏(hūn )夜(yè )叩(kòu )门(mén ),实(shí )是(shì )学(xué )生(shēng )得(dé )罪(zuì )。争(zhēng )奈(nài )急(jí )难(nán )之(zhī )中(zhōng ),只(zhī )得(dé )求(qiú )妈(mā )妈(mā )方(fāng )便(biàn ),容(róng )学(xué )生(shēng )暂(zàn )息(xī )半(bàn )宵(xiāo )。’”冰(bīng )心(xīn )《寄(jì )小(xiǎo )读(dú )者(zhě )》一(yī ):“在(zài )这(zhè )开(kāi )宗(zōng )明(míng )义(yì )的(de )第(dì )一(yī )信(xìn )里(lǐ ),请(qǐng )你(nǐ )们(men )容(róng )我(wǒ )在(zài )你(nǐ )们(men )面(miàn )前(qián )介(jiè )绍(shào )我(wǒ )自(zì )己(jǐ )。我(wǒ )是(shì )你(nǐ )们(men )天(tiān )真(zhēn )队(duì )里(lǐ )的(de )一(yī )个(gè )落(luò )伍(wǔ )者(zhě )。”

6.需(xū )要(yào )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·难(nán )一(yī )》:“闻(wén )开(kāi )方(fāng )事(shì )君(jūn )十(shí )五(wǔ )年(nián ),齐(qí )卫(wèi )之(zhī )间(jiān )不(bú )容(róng )数(shù )日(rì )行(háng ),弃(qì )其(qí )母(mǔ )久(jiǔ )宦(huàn )不(bú )归(guī ),其(qí )母(mǔ )不(bú )爱(ài ),安(ān )能(néng )爱(ài )君(jūn )?”晋(jìn )陶(táo )潜(qián )《晋(jìn )故(gù )征(zhēng )西(xī )大(dà )将(jiāng )军(jūn )长(zhǎng )史(shǐ )孟(mèng )府(fǔ )君(jūn )传(chuán )》:“君(jūn )归(guī ),见(jiàn )嘲(cháo )笑(xiào )而(ér )请(qǐng )笔(bǐ )作(zuò )答(dá ),了(le )不(bú )容(róng )思(sī ),文(wén )辞(cí )超(chāo )卓(zhuó ),四(sì )坐(zuò )歎(tàn )之(zhī )。”

逯(lù )钦(qīn )立(lì )注(zhù ):“容(róng )思(sī ),需(xū )要(yào )构(gòu )思(sī )。”

7.表(biǎo )或(huò )然(rán )之(zhī )词(cí )。或(huò )许(xǔ );大(dà )概(gài );也(yě )许(xǔ )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·李(lǐ )固(gù )传(chuán )》:“自(zì )数(shù )年(nián )以(yǐ )来(lái ),灾(zāi )怪(guài )屡(lǚ )见(jiàn ),比(bǐ )无(wú )雨(yǔ )润(rùn ),而(ér )沉(chén )阴(yīn )鬱(yù )泱(yāng )。宫(gōng )省(shěng )之(zhī )内(nèi ),容(róng )有(yǒu )阴(yīn )谋(móu )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·方(fāng )正(zhèng )》:“卢(lú )志(zhì )于(yú )众(zhòng )坐(zuò )问(wèn )陆(lù )士(shì )衡(héng ):‘陆(lù )逊(xùn )、陆(lù )抗(kàng ),是(shì )君(jūn )何(hé )物(wù )?’答(dá )曰(yuē ):‘如(rú )卿(qīng )于(yú )卢(lú )敏(mǐn )、卢(lú )珽(tǐng )。’士(shì )龙(lóng )失(shī )色(sè )。既(jì )出(chū )户(hù ),谓(wèi )兄(xiōng )曰(yuē ):‘何(hé )至(zhì )如(rú )此(cǐ ),彼(bǐ )容(róng )不(bú )相(xiàng )知(zhī )也(yě )。’”金(jīn )王(wáng )若(ruò )虚(xū )《论(lùn )语(yǔ )辨(biàn )惑(huò )一(yī )》:“时(shí )王(wáng )之(zhī )制(zhì ),或(huò )损(sǔn )或(huò )益(yì ),圣(shèng )人(rén )容(róng )有(yǒu )不(bú )知(zhī ),故(gù )不(bú )得(dé )不(bú )问(wèn )。”

清(qīng )叶(yè )廷(tíng )琯(gùn )《吹(chuī )网(wǎng )录(lù )·绿(lǜ )珠(zhū )传(chuán )附(fù )田(tián )六(liù )出(chū )事(shì )》:“其(qí )名(míng )‘六(liù )出(chū )’,意(yì )在(zài )取(qǔ )喻(yù )雪(xuě )花(huā ),不(bú )知(zhī )宋(sòng )序(xù )何(hé )以(yǐ )改(gǎi )作(zuò )‘六(liù )尺(chǐ )’。盖(gài )此(cǐ )传(chuán )向(xiàng )无(wú )刻(kè )本(běn ),传(chuán )钞(chāo )容(róng )有(yǒu )异(yì )同(tóng )。”

8.表(biǎo )示(shì )反(fǎn )问(wèn )。难(nán )道(dào );岂(qǐ )。

《三(sān )国(guó )志(zhì )·魏(wèi )志(zhì )·辛(xīn )毗(pí )传(chuán )》:“帝(dì )曰(yuē ):‘如(rú )卿(qīng )意(yì ),更(gèng )当(dāng )以(yǐ )虏(lǔ )遗(yí )子(zǐ )孙(sūn )邪(xié )?’毗(pí )对(duì )曰(yuē ):‘昔(xī )周(zhōu )文(wén )王(wáng )以(yǐ )纣(zhòu )遗(yí )武(wǔ )王(wáng ),唯(wéi )知(zhī )时(shí )也(yě )。苟(gǒu )时(shí )未(wèi )可(kě ),容(róng )得(dé )已(yǐ )乎(hū )?’”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·窦(dòu )参(cān )传(chuán )》:“陈(chén )少(shǎo )游(yóu )死(sǐ ),子(zǐ )请(qǐng )袭(xí )封(fēng ),参(cān )大(dà )署(shǔ )省(shěng )门(mén )曰(yuē ):‘少(shǎo )游(yóu )位(wèi )将(jiāng )相(xiàng ),以(yǐ )难(nán )危(wēi )易(yì )节(jiē ),上(shàng )含(hán )垢(gòu )不(bú )忍(rěn )发(fā ),其(qí )息(xī )容(róng )得(dé )传(chuán )袭(xí )邪(xié )?’”

9.仪(yí )容(róng );相(xiàng )貌(mào )。

《诗(shī )·周(zhōu )颂(sòng )·振(zhèn )鹭(lù )》:“振(zhèn )鹭(lù )于(yú )飞(fēi ),于(yú )彼(bǐ )西(xī )雝(yōng )。我(wǒ )客(kè )戾(lì )止(zhǐ ),亦(yì )有(yǒu )斯(sī )容(róng )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“言(yán )鹭(lù )飞(fēi )于(yú )西(xī )雝(yōng )之(zhī )水(shuǐ ),而(ér )我(wǒ )客(kè )来(lái )助(zhù )祭(jì )者(zhě ),其(qí )容(róng )貌(mào )脩(yǒu )整(zhěng ),亦(yì )如(rú )鹭(lù )之(zhī )洁(jié )白(bái )也(yě )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·招(zhāo )魂(hún )》:“二(èr )八(bā )齐(qí )容(róng ),起(qǐ )郑(zhèng )舞(wǔ )兮(xī )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“言(yán )二(èr )八(bā )美(měi )女(nǚ ),其(qí )仪(yí )容(róng )齐(qí )一(yī )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )植(zhí )《与(yǔ )杨(yáng )德(dé )祖(zǔ )书(shū )》:“盖(gài )有(yǒu )南(nán )威(wēi )之(zhī )容(róng ),乃(nǎi )可(kě )论(lùn )其(qí )淑(shū )媛(yuán )。”

宋(sòng )叶(yè )适(shì )《草(cǎo )庐(lú )先(xiān )生(shēng )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“或(huò )肖(xiāo )其(qí )像(xiàng ),恍(huǎng )乎(hū )草(cǎo )庐(lú )之(zhī )容(róng )也(yě );或(huò )玩(wán )其(qí )书(shū ),泠(líng )乎(hū )先(xiān )生(shēng )之(zhī )音(yīn )也(yě )。”

10.脸(liǎn )上(shàng )的(de )神(shén )情(qíng )和(hé )气(qì )色(sè )。

《孟(mèng )子(zǐ )·万(wàn )章(zhāng )上(shàng )》:“舜(shùn )南(nán )面(miàn )而(ér )立(lì ),尧(yáo )帅(shuài )诸(zhū )侯(hóu )北(běi )面(miàn )而(ér )朝(cháo )之(zhī ),瞽(gǔ )瞍(sǒu )亦(yì )北(běi )面(miàn )而(ér )朝(cháo )之(zhī )。

舜(shùn )见(jiàn )瞽(gǔ )瞍(sǒu ),其(qí )容(róng )有(yǒu )蹙(cù )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·雅(yǎ )量(liàng )》:“庾(yǔ )太(tài )尉(wèi )与(yǔ )苏(sū )峻(jùn )战(zhàn ),败(bài ),率(lǜ )左(zuǒ )右(yòu )十(shí )馀(yú )人(rén )乘(chéng )小(xiǎo )船(chuán )西(xī )奔(bēn )。乱(luàn )兵(bīng )相(xiàng )剥(bāo )掠(luě )射(shè ),误(wù )中(zhōng )柂(yí )工(gōng ),应(yīng )弦(xián )而(ér )倒(dǎo ),举(jǔ )船(chuán )上(shàng )咸(xián )失(shī )色(sè )分(fèn )散(sàn ),亮(liàng )不(bú )动(dòng )容(róng )。”

《云(yún )笈(jí )七(qī )籤(qiān )》卷(juàn )三(sān )四(sì ):“端(duān )坐(zuò ),两(liǎng )手(shǒu )相(xiàng )叉(chā ),抱(bào )膝(xī )闭(bì )气(qì ),鼓(gǔ )腹(fù )二(èr )七(qī )或(huò )三(sān )七(qī ),气(qì )满(mǎn )即(jí )吐(tǔ ),候(hòu )气(qì )皆(jiē )通(tōng )畅(chàng )。行(háng )之(zhī )十(shí )年(nián ),老(lǎo )有(yǒu )少(shǎo )容(róng )。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )二(èr ):“淮(huái )帅(shuài )辛(xīn )稼(jià )轩(xuān )居(jū )铅(qiān )山(shān )时(shí ),同(tóng )父(fù )曾(céng )去(qù )访(fǎng )他(tā )。将(jiāng )近(jìn )居(jū )傍(bàng ),过(guò )一(yī )小(xiǎo )桥(qiáo ),骑(qí )的(de )马(mǎ )不(bú )肯(kěn )走(zǒu )。

同(tóng )父(fù )将(jiāng )马(mǎ )三(sān )跃(yuè ),马(mǎ )三(sān )次(cì )退(tuì )却(què )。

同(tóng )父(fù )大(dà )怒(nù ),拔(bá )所(suǒ )佩(pèi )之(zhī )剑(jiàn ),一(yī )剑(jiàn )挥(huī )去(qù )马(mǎ )首(shǒu ),马(mǎ )倒(dǎo )地(dì )上(shàng )。

同(tóng )父(fù )面(miàn )不(bú )改(gǎi )容(róng ),徐(xú )步(bù )而(ér )去(qù )。”

11.事(shì )物(wù )的(de )形(xíng )状(zhuàng )或(huò )气(qì )象(xiàng )。

《文(wén )子(zǐ )·自(zì )然(rán )》:“天(tiān )道(dào )嘿(hēi )嘿(hēi ),无(wú )容(róng )无(wú )则(zé )。大(dà )不(bú )可(kě )极(jí ),深(shēn )不(bú )可(kě )测(cè )。常(cháng )与(yǔ )人(rén )化(huà ),智(zhì )不(bú )能(néng )得(dé )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·说(shuō )山(shān )训(xùn )》:“泰(tài )山(shān )之(zhī )容(róng ),巍(wēi )巍(wēi )然(rán )高(gāo ),去(qù )之(zhī )千(qiān )里(lǐ ),不(bú )见(jiàn )埵(duǒ )堁(kè ),远(yuǎn )之(zhī )故(gù )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“容(róng ),形(xíng )也(yě )。”

宋(sòng )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )《秋(qiū )声(shēng )赋(fù )》:“盖(gài )夫(fū )秋(qiū )之(zhī )为(wéi )状(zhuàng )也(yě ):其(qí )色(sè )惨(cǎn )澹(dàn ),烟(yān )霏(fēi )云(yún )歛(liǎn );其(qí )容(róng )清(qīng )明(míng ),天(tiān )高(gāo )日(rì )晶(jīng );其(qí )气(qì )慄(lì )冽(liè ),砭(biān )人(rén )肌(jī )骨(gǔ );其(qí )意(yì )萧(xiāo )条(tiáo ),山(shān )川(chuān )寂(jì )寥(liáo )。”如(rú ):军(jūn )容(róng );市(shì )容(róng )。

12.容(róng )饰(shì );打(dǎ )扮(bàn )。

《诗(shī )·卫(wèi )风(fēng )·伯(bó )兮(xī )》:“自(zì )伯(bó )之(zhī )东(dōng ),首(shǒu )如(rú )飞(fēi )蓬(péng )。岂(qǐ )无(wú )膏(gāo )沐(mù ),谁(shuí )适(shì )为(wéi )容(róng )?”毛(máo )传(chuán ):“妇(fù )人(rén )夫(fū )不(bú )在(zài )无(wú )容(róng )饰(shì )。”

陈(chén )奂(huàn )传(chuán )疏(shū ):“容(róng ),谓(wèi )容(róng )饰(shì )也(yě )。”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·赵(zhào )策(cè )一(yī )》:“嗟(jiē )乎(hū )!士(shì )为(wéi )知(zhī )己(jǐ )者(zhě )死(sǐ ),女(nǚ )为(wéi )悦(yuè )己(jǐ )者(zhě )容(róng )。”

13.装(zhuāng )饰(shì );凋(diāo )饰(shì )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·天(tiān )道(dào )》:“钟(zhōng )鼓(gǔ )之(zhī )音(yīn ),羽(yǔ )旄(máo )之(zhī )容(róng ),乐(lè )之(zhī )末(mò )也(yě )。”

成(chéng )玄(xuán )英(yīng )疏(shū ):“言(yán )采(cǎi )鸟(niǎo )兽(shòu )之(zhī )羽(yǔ )毛(máo )以(yǐ )饰(shì )其(qí )器(qì )也(yě )。”

《文(wén )选(xuǎn )·邹(zōu )阳(yáng )〈狱(yù )中(zhōng )上(shàng )书(shū )自(zì )明(míng )〉》:“蟠(pán )木(mù )根(gēn )柢(dǐ ),轮(lún )囷(qūn )离(lí )奇(qí ),而(ér )为(wéi )万(wàn )乘(chéng )器(qì )者(zhě )何(hé )则(zé )?以(yǐ )左(zuǒ )右(yòu )先(xiān )为(wéi )之(zhī )容(róng )也(yě )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“器(qì ),谓(wèi )玩(wán )之(zhī )属(shǔ )。容(róng ),谓(wèi )凋(diāo )饰(shì )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《上(shàng )人(rén )书(shū )》:“所(suǒ )谓(wèi )辞(cí )者(zhě ),犹(yóu )之(zhī )刻(kè )镂(lòu )绘(huì )画(huà )也(yě )。诚(chéng )使(shǐ )巧(qiǎo )且(qiě )华(huá ),不(bú )必(bì )适(shì )用(yòng );诚(chéng )使(shǐ )适(shì )用(yòng ),亦(yì )不(bú )必(bì )巧(qiǎo )且(qiě )华(huá )。要(yào )之(zhī )以(yǐ )适(shì )用(yòng )为(wéi )本(běn ),以(yǐ )刻(kè )镂(lòu )绘(huì )画(huà )为(wéi )之(zhī )容(róng )而(ér )已(yǐ )。”

14.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )介(jiè )绍(shào ),关(guān )说(shuō ),引(yǐn )荐(jiàn )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《与(yǔ )凤(fèng )翔(xiáng )邢(xíng )尚(shàng )书(shū )书(shū )》:“及(jí )至(zhì )此(cǐ )都(dōu ),徘(pái )徊(huái )而(ér )不(bú )能(néng )去(qù )者(zhě ),诚(chéng )悦(yuè )阁(gé )下(xià )之(zhī )义(yì ),愿(yuàn )少(shǎo )立(lì )于(yú )阶(jiē )墀(chí )之(zhī )际(jì ),望(wàng )见(jiàn )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )威(wēi )仪(yí )也(yě ).居(jū )十(shí )日(rì )而(ér )不(bú )敢(gǎn )进(jìn )者(zhě ),诚(chéng )以(yǐ )左(zuǒ )右(yòu )无(wú )先(xiān )为(wéi )容(róng ),惧(jù )阁(gé )下(xià )以(yǐ )众(zhòng )人(rén )视(shì )之(zhī ),则(zé )杀(shā )身(shēn )不(bú )足(zú )以(yǐ )灭(miè )耻(chǐ ),徒(tú )悔(huǐ )恨(hèn )于(yú )无(wú )穷(qióng )。”参(cān )见(jiàn )“先(xiān )容(róng )”。

15.即(jí )容(róng )刀(dāo )。

《诗(shī )·卫(wèi )风(fēng )·芄(wán )兰(lán )》:“容(róng )兮(xī )遂(suí )兮(xī ),垂(chuí )带(dài )悸(jì )兮(xī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“容(róng ),容(róng )刀(dāo )也(yě );遂(suí ),瑞(ruì )也(yě )。言(yán )惠(huì )公(gōng )佩(pèi )容(róng )刀(dāo )与(yǔ )瑞(ruì )及(jí )垂(chuí )绅(shēn )带(dài )三(sān )尺(chǐ ),则(zé )悸(jì )悸(jì )然(rán )行(háng )止(zhǐ )有(yǒu )节(jiē )度(dù )。”参(cān )见(jiàn )“容(róng )刀(dāo )”。一(yī )说(shuō ),从(cóng )容(róng )自(zì )得(dé )貌(mào )。

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“容(róng ),遂(suí ),舒(shū )缓(huǎn )放(fàng )肆(sì )之(zhī )貌(mào )。”

马(mǎ )瑞(ruì )辰(chén )通(tōng )释(shì ):“容(róng )兮(xī )、遂(suí )兮(xī )与(yǔ )悸(jì )兮(xī )皆(jiē )形(xíng )容(róng )之(zhī )词(cí )。”

16.威(wēi )仪(yí );法(fǎ )度(dù );规(guī )范(fàn )。

《礼(lǐ )记(jì )·杂(zá )记(jì )下(xià )》:“戚(qī )容(róng )称(chēng )其(qí )服(fú )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“容(róng ),威(wēi )仪(yí )也(yě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·士(shì )容(róng )》:“士(shì )不(bú )偏(piān )不(bú )党(dǎng ),柔(róu )而(ér )坚(jiān ),虚(xū )而(ér )实(shí )……宽(kuān )裕(yù )不(bú )訾(zī )而(ér )中(zhōng )心(xīn )甚(shèn )厉(lì ),难(nán )动(dòng )以(yǐ )物(wù )而(ér )必(bì )不(bú )妄(wàng )折(shé )。此(cǐ )国(guó )士(shì )之(zhī )容(róng )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“容(róng )犹(yóu )法(fǎ )也(yě )。”

陈(chén )奇(qí )猷(yóu )校(xiào )释(shì ):“士(shì )之(zhī )态(tài )度(dù )有(yǒu )一(yī )定(dìng )法(fǎ )范(fàn ),故(gù )下(xià )文(wén )高(gāo )注(zhù )训(xùn )为(wéi )法(fǎ )也(yě )。”

《韩(hán )诗(shī )外(wài )传(chuán )》卷(juàn )四(sì ):“致(zhì )爱(ài )恭(gōng )谨(jǐn )谓(wèi )之(zhī )礼(lǐ ),文(wén )礼(lǐ )谓(wèi )之(zhī )容(róng )。礼(lǐ )容(róng )之(zhī )义(yì )生(shēng ),以(yǐ )治(zhì )为(wéi )法(fǎ )。”

宋(sòng )叶(yè )适(shì )《茶(chá )陵(líng )军(jūn )减(jiǎn )苗(miáo )置(zhì )寨(zhài )记(jì )》:“营(yíng )圃(pǔ )初(chū )成(chéng ),弓(gōng )矢(shǐ )初(chū )张(zhāng ),习(xí )教(jiāo )有(yǒu )晨(chén ),部(bù )分(fèn )有(yǒu )容(róng )。上(shàng )下(xià )感(gǎn )悦(yuè ),斗(dòu )讼(sòng )稀(xī )省(shěng )。”

17.障(zhàng )蔽(bì )物(wù )。古(gǔ )代(dài )行(háng )射(shè )礼(lǐ ),用(yòng )皮(pí )革(gé )做(zuò )小(xiǎo )屏(píng )风(fēng ),作(zuò )为(wéi )障(zhàng )蔽(bì ),谓(wèi )之(zhī )容(róng )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·夏(xià )官(guān )·射(shè )人(rén )》:“王(wáng )以(yǐ )六(liù )耦(ǒu )射(shè )三(sān )侯(hóu ),三(sān )获(huò )三(sān )容(róng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“容(róng )者(zhě ),乏(fá )也(yě ),待(dài )获(huò )者(zhě )所(suǒ )蔽(bì )也(yě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·正(zhèng )论(lùn )》:“居(jū )则(zé )设(shè )张(zhāng )容(róng )负(fù )依(yī )而(ér )坐(zuò ),诸(zhū )侯(hóu )趋(qū )走(zǒu )乎(hū )堂(táng )下(xià )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“《尔(ěr )雅(yǎ )》云(yún ):‘容(róng )谓(wèi )之(zhī )防(fáng )。’郭(guō )璞(pú )注(zhù )云(yún )‘如(rú )今(jīn )床(chuáng )头(tóu )小(xiǎo )曲(qǔ )屏(píng ),唱(chàng )射(shè )者(zhě )所(suǒ )以(yǐ )自(zì )防(fáng )隐(yǐn )也(yě )。’言(yán )施(shī )此(cǐ )容(róng )于(yú )户(hù )牖(yǒu )之(zhī )间(jiān )负(fù )之(zhī )而(ér )坐(zuò )也(yě )。”

18.媚(mèi )悦(yuè );欢(huān )喜(xǐ )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·似(sì )顺(shùn )》:“夫(fū )顺(shùn )令(lìng )以(yǐ )取(qǔ )容(róng )者(zhě ),众(zhòng )能(néng )之(zhī ),而(ér )况(kuàng )铎(duó )欤(yú )?”高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“容(róng ),悦(yuè )也(yě )。”

汉(hàn )桓(huán )宽(kuān )《盐(yán )铁(tiě )论(lùn )·论(lùn )儒(rú )》:“亏(kuī )义(yì )得(dé )尊(zūn ),枉(wǎng )道(dào )取(qǔ )容(róng ),效(xiào )死(sǐ )不(bú )为(wéi )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“取(qǔ )容(róng )”。

19.通(tōng )“庸(yōng )”。用(yòng ),使(shǐ )用(yòng )。

《老(lǎo )子(zǐ )》:“陆(lù )行(háng )不(bú )遇(yù )兕(sì )虎(hǔ ),入(rù )军(jūn )不(bú )被(bèi )甲(jiǎ )兵(bīng ),兕(sì )无(wú )所(suǒ )投(tóu )其(qí )角(jiǎo ),虎(hǔ )无(wú )所(suǒ )措(cuò )其(qí )爪(zhǎo ),兵(bīng )无(wú )所(suǒ )容(róng )其(qí )刃(rèn )。”

高(gāo )亨(hēng )正(zhèng )诂(gǔ )引(yǐn )俞(yú )樾(yuè )曰(yuē ):“《释(shì )名(míng )·释(shì )姿(zī )容(róng )》曰(yuē ):‘容(róng ),用(yòng )也(yě )。合(hé )事(shì )宜(yí )之(zhī )用(yòng )也(yě )。’无(wú )所(suǒ )容(róng )其(qí )刃(rèn ),言(yán )兵(bīng )无(wú )所(suǒ )用(yòng )刃(rèn )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·胠(qū )箧(qiè )篇(piān )》‘容(róng )成(chéng )氏(shì )’,《六(liù )韬(tāo )·大(dà )明(míng )篇(piān )》作(zuò )‘庸(yōng )成(chéng )氏(shì )’。是(shì )‘容(róng )’与(yǔ )‘庸(yōng )’通(tōng ),‘庸(yōng )’为(wéi )用(yòng ),故(gù )‘容(róng )’亦(yì )用(yòng )也(yě )。”

20.通(tōng )“公(gōng )”。

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·主(zhǔ )术(shù )训(xùn )》:“人(rén )之(zhī )情(qíng )不(bú )能(néng )无(wú )衣(yī )食(shí ),衣(yī )食(shí )之(zhī )道(dào )必(bì )始(shǐ )于(yú )耕(gēng )织(zhī ),万(wàn )民(mín )之(zhī )所(suǒ )容(róng )见(jiàn )也(yě )。”容(róng ),一(yī )本(běn )作(zuò )“公(gōng )”。

21.通(tōng )“裕(yù )”。

《荀(xún )子(zǐ )·不(bú )苟(gǒu )》:“恭(gōng )敬(jìng )谨(jǐn )慎(shèn )而(ér )容(róng )。”

王(wáng )念(niàn )孙(sūn )《读(dú )书(shū )杂(zá )志(zhì )·荀(xún )子(zǐ )一(yī )》:“‘恭(gōng )敬(jìng )谨(jǐn )慎(shèn )而(ér )容(róng )’,杨(yáng )注(zhù )曰(yuē ):不(bú )至(zhì )于(yú )孤(gū )介(jiè )也(yě )。

念(niàn )孙(sūn )桉(ān ):杨(yáng )说(shuō )容(róng )字(zì )之(zhī )义(yì )未(wèi )确(què )。容(róng )之(zhī )言(yán )裕(yù )也(yě )。言(yán )君(jūn )子(zǐ )敬(jìng )慎(shèn )而(ér )不(bú )局(jú )促(cù ),绰(chāo )绰(chāo )有(yǒu )裕(yù )也(yě )。

《非(fēi )十(shí )二(èr )子(zǐ )篇(piān )》‘脩(yǒu )告(gào )导(dǎo )宽(kuān )容(róng )之(zhī )义(yì )’,《韩(hán )诗(shī )外(wài )传(chuán )》作(zuò )‘宽(kuān )裕(yù )’,是(shì )容(róng )裕(yù )古(gǔ )字(zì )通(tōng )。”

22.姓(xìng )。

明(míng )有(yǒu )容(róng )师(shī )偃(yǎn )。见(jiàn )《明(míng )史(shǐ )·孝(xiào )义(yì )传(chuán )二(èr )》。

II

y·ng

ㄩㄥˇ

〔《集(jí )韵(yùn )》尹(yǐn )竦(sǒng )切(qiē ),上(shàng )肿(zhǒng ),以(yǐ )。〕

《集(jí )韵(yùn )·上(shàng )肿(zhǒng )》:“恿(yǒng ),劝(quàn )也(yě )。

《方(fāng )言(yán )》:‘南(nán )楚(chǔ )凡(fán )己(jǐ )所(suǒ )不(bú )欲(yù )喜(xǐ )怒(nù )而(ér )旁(páng )人(rén )说(shuō )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )怂(sǒng )恿(yǒng )。’或(huò )作(zuò )容(róng )。”参(cān )见(jiàn )“从(cóng )容(róng )”。

阅读:7651

●容(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库