私【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 私

私(sī )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):7画(huà );

sī

ㄙ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》息(xī )夷(yí )切(qiē ),平(píng )脂(zhī ),心(xīn )。〕

1.与(yǔ )“公(gōng )”相(xiàng )对(duì )。私(sī )情(qíng ),私(sī )心(xīn );属(shǔ )于(yú )个(gè )人(rén )的(de )。

《书(shū )·周(zhōu )官(guān )》:“以(yǐ )公(gōng )灭(miè )私(sī ),民(mín )其(qí )允(yǔn )怀(huái )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“从(cóng )政(zhèng )以(yǐ )公(gōng )平(píng )灭(miè )私(sī )情(qíng ),则(zé )民(mín )其(qí )信(xìn )归(guī )之(zhī )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·大(dà )体(tǐ )》:“不(bú )以(yǐ )智(zhì )累(lèi )心(xīn ),不(bú )以(yǐ )私(sī )累(lèi )己(jǐ )。”

2.谓(wèi )占(zhàn )为(wéi )己(jǐ )有(yǒu );利(lì )己(jǐ )。

《诗(shī )·豳(bīn )风(fēng )·七(qī )月(yuè )》:“言(yán )私(sī )其(qí )豵(zōng ),献(xiàn )豜(yàn )于(yú )公(gōng )。”

毛(máo )传(chuán ):“大(dà )兽(shòu )公(gōng )之(zhī ),小(xiǎo )兽(shòu )私(sī )之(zhī )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“我(wǒ )在(zài )军(jūn )之(zhī )士(shì ),私(sī )取(qǔ )小(xiǎo )豵(zōng ),献(xiàn )大(dà )豜(yàn )于(yú )公(gōng )。”

清(qīng )王(wáng )韬(tāo )《瓮(wèng )牖(yǒu )馀(yú )谈(tán )·南(nán )楚(chǔ )双(shuāng )忠(zhōng )传(chuán )》:“君(jūn )慷(kāng )慨(kǎi )诺(nuò )之(zhī ),率(lǜ )众(zhòng )往(wǎng )攻(gōng ),复(fù )其(qí )城(chéng ),所(suǒ )得(dé )辎(zī )重(zhòng ),悉(xī )以(yǐ )充(chōng )饷(xiǎng ),君(jūn )无(wú )私(sī )焉(yān )。”

3.私(sī )自(zì );单(dān )独(dú )地(dì )。

《论(lùn )语(yǔ )·乡(xiāng )党(dǎng )》:“私(sī )觌(dí ),愉(yú )愉(yú )如(rú )也(yě )。”

刘(liú )宝(bǎo )楠(nán )正(zhèng )义(yì ):“私(sī )觌(dí ),为(wéi )以(yǐ )私(sī )礼(lǐ )见(jiàn )者(zhě )……此(cǐ )则(zé )臣(chén )于(yú )君(jūn )行(háng )礼(lǐ ),非(fēi )公(gōng )家(jiā )之(zhī )事(shì ),故(gù )称(chēng )私(sī )也(yě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·孝(xiào )行(háng )》:“身(shēn )者(zhě ),非(fēi )其(qí )私(sī )有(yǒu )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“私(sī ),犹(yóu )独(dú )。”

《汉(hàn )书(shū )·匈(xiōng )奴(nú )传(chuán )上(shàng )》:“乃(nǎi )丞(chéng )相(xiàng )私(sī )与(yǔ )太(tài )子(zǐ )争(zhēng )斗(dòu )。”

4.用(yòng )作(zuò )自(zì )己(jǐ )的(de )谦(qiān )称(chēng )。

《晋(jìn )书(shū )·荀(xún )勗(xù )传(chuán )》:“若(ruò )欲(yù )省(shěng )官(guān ),私(sī )谓(wèi )九(jiǔ )寺(sì )可(kě )并(bìng )于(yú )尚(shàng )书(shū ),兰(lán )台(tái )宜(yí )省(shěng )付(fù )三(sān )府(fǔ )。”

5.偏(piān )爱(ài );宠(chǒng )爱(ài )。

《仪(yí )礼(lǐ )·燕(yàn )礼(lǐ )》:“对(duì )曰(yuē ):‘寡(guǎ )君(jūn ),君(jūn )之(zhī )私(sī )也(yě )。’”郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“私(sī )谓(wèi )独(dú )有(yǒu )恩(ēn )厚(hòu )也(yě )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·离(lí )骚(sāo )》:“皇(huáng )天(tiān )无(wú )私(sī )阿(ā )兮(xī )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“窃(qiè )爱(ài )为(wéi )私(sī )。”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·齐(qí )策(cè )一(yī )》:“吾(wú )妻(qī )之(zhī )美(měi )我(wǒ )者(zhě ),私(sī )我(wǒ )也(yě )。”

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《夔(kuí )府(fǔ )书(shū )怀(huái )四(sì )十(shí )韵(yùn )》:“病(bìng )隔(gé )君(jūn )臣(chén )议(yì ),惭(cán )纡(yū )德(dé )泽(zé )私(sī )。”

6.暗(àn )中(zhōng ),不(bú )公(gōng )开(kāi )。

《左(zuǒ )传(chuán )·宣(xuān )公(gōng )十(shí )六(liù )年(nián )》:“冬(dōng ),晋(jìn )侯(hóu )使(shǐ )士(shì )会(huì )平(píng )王(wáng )室(shì ),定(dìng )王(wáng )享(xiǎng )之(zhī )。

原(yuán )襄(xiāng )公(gōng )相(xiàng )礼(lǐ )。殽(yáo )烝(zhēng )。

武(wǔ )季(jì )私(sī )问(wèn )其(qí )故(gù )。”

《史(shǐ )记(jì )·项(xiàng )羽(yǔ )本(běn )纪(jì )》:“张(zhāng )良(liáng )是(shì )时(shí )从(cóng )沛(pèi )公(gōng )。

项(xiàng )伯(bó )乃(nǎi )夜(yè )驰(chí )之(zhī )沛(pèi )公(gōng )军(jūn ),私(sī )见(jiàn )张(zhāng )良(liáng ),具(jù )告(gào )以(yǐ )事(shì ),欲(yù )呼(hū )张(zhāng )良(liáng )与(yǔ )俱(jù )去(qù )。”

7.指(zhǐ )秘(mì )密(mì )。

《礼(lǐ )记(jì )·曲(qǔ )礼(lǐ )上(shàng )》“毋(wú )侧(cè )听(tīng )”汉(hàn )郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“嫌(xián )探(tàn )人(rén )之(zhī )私(sī )也(yě )。”

8.指(zhǐ )通(tōng )奸(jiān )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·燕(yàn )策(cè )一(yī )》:“臣(chén )邻(lín )家(jiā )有(yǒu )远(yuǎn )为(wéi )吏(lì )者(zhě ),其(qí )妻(qī )私(sī )人(rén )。其(qí )夫(fū )且(qiě )归(guī ),其(qí )私(sī )之(zhī )者(zhě )忧(yōu )之(zhī )。”

唐(táng )牛(niú )肃(sù )《纪(jì )闻(wén )·北(běi )山(shān )道(dào )者(zhě )》:“女(nǚ )夜(yè )卧(wò ),有(yǒu )人(rén )与(yǔ )之(zhī )寝(qǐn )而(ér )私(sī )焉(yān )。”

9.指(zhǐ )个(gè )人(rén )居(jū )处(chù )。

《论(lùn )语(yǔ )·为(wéi )政(zhèng )》:“吾(wú )与(yǔ )回(huí )言(yán )终(zhōng )日(rì ),不(bú )违(wéi )如(rú )愚(yú )。退(tuì )而(ér )省(shěng )其(qí )私(sī ),亦(yì )足(zú )以(yǐ )发(fā )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )注(zhù ):“私(sī )谓(wèi )燕(yàn )居(jū )独(dú )处(chù )。”

邢(xíng )昺(bǐng )疏(shū ):“回(huí )既(jì )退(tuì )还(hái ),而(ér )省(shěng )察(chá )其(qí )在(zài )私(sī )室(shì )与(yǔ )二(èr )三(sān )子(zǐ )说(shuō )释(shì )道(dào )义(yì ),亦(yì )足(zú )以(yǐ )发(fā )明(míng )大(dà )体(tǐ )。”

宋(sòng )王(wáng )禹(yǔ )偁(chēng )《拾(shí )简(jiǎn )牍(dú )遗(yí )事(shì )》:“子(zǐ )产(chǎn )还(hái ),舍(shě )于(yú )葛(gě ),遇(yù )田(tián )夫(fū )之(zhī )私(sī )者(zhě ),召(zhào )而(ér )与(yǔ )之(zhī )语(yǔ )。”

10.指(zhǐ )日(rì )常(cháng )衣(yī )服(fú ),便(biàn )服(fú )。

《诗(shī )·周(zhōu )南(nán )·葛(gě )覃(tán )》:“薄(báo )污(wū )我(wǒ )私(sī ),薄(báo )澣(hàn )我(wǒ )衣(yī )。”

毛(máo )传(chuán ):“私(sī ),燕(yàn )服(fú )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū )引(yǐn )王(wáng )肃(sù )曰(yuē ):“言(yán )私(sī ),燕(yàn )服(fú ),谓(wèi )六(liù )服(fú )之(zhī )外(wài )常(cháng )着(zhe )之(zhī )服(fú ),则(zé )有(yǒu )污(wū )垢(gòu ),故(gù )须(xū )澣(hàn )。”

11.微(wēi )小(xiǎo );微(wēi )贱(jiàn )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )相(xiàng )见(jiàn )礼(lǐ )》:“某(mǒu )也(yě )夫(fū )子(zǐ )之(zhī )贱(jiàn )私(sī ),不(bú )足(zú )以(yǐ )贱(jiàn )礼(lǐ ),敢(gǎn )固(gù )辞(cí )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“家(jiā )臣(chén )称(chēng )私(sī )。”

《方(fāng )言(yán )》第(dì )二(èr ):“私(sī ),小(xiǎo )也(yě )。自(zì )关(guān )而(ér )西(xī ),秦(qín )晋(jìn )之(zhī )郊(jiāo ),梁(liáng )益(yì )之(zhī )间(jiān ),凡(fán )物(wù )小(xiǎo )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )私(sī )。”

钱(qián )绎(yì )笺(jiān )疏(shū ):“凡(fán )经(jīng )传(chuán )言(yán )私(sī )家(jiā )、私(sī )臣(chén )、私(sī )邑(yì )、私(sī )馆(guǎn )、私(sī )田(tián ),皆(jiē )微(wēi )小(xiǎo )之(zhī )义(yì )。”

12.古(gǔ )时(shí )称(chēng )姊(zǐ )妹(mèi )之(zhī )夫(fū )。

《诗(shī )·卫(wèi )风(fēng )·硕(shuò )人(rén )》:“邢(xíng )侯(hóu )之(zhī )姨(yí ),谭(tán )公(gōng )维(wéi )私(sī )。”

毛(máo )传(chuán ):“姊(zǐ )妹(mèi )之(zhī )夫(fū )曰(yuē )私(sī )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“然(rán )则(zé )谓(wèi )吾(wú )姨(yí )者(zhě ),我(wǒ )谓(wèi )之(zhī )私(sī ),邢(xíng )侯(hóu )、谭(tán )公(gōng )皆(jiē )庄(zhuāng )姜(jiāng )姊(zǐ )妹(mèi )之(zhī )夫(fū ),互(hù )言(yán )之(zhī )耳(ěr )。”

13.指(zhǐ )男(nán )女(nǚ )生(shēng )殖(zhí )器(qì )。

汉(hàn )伶(líng )玄(xuán )《赵(zhào )飞(fēi )燕(yàn )外(wài )传(chuán )》:“早(zǎo )有(yǒu )私(sī )病(bìng ),不(bú )近(jìn )妇(fù )人(rén )。”参(cān )见(jiàn )“私(sī )处(chù )”。

14.小(xiǎo )便(biàn )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )十(shí )五(wǔ )年(nián )》:“师(shī )慧(huì )过(guò )宋(sòng )朝(cháo ),将(jiāng )私(sī )焉(yān )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“私(sī ),小(xiǎo )便(biàn )。”

唐(táng )张(zhāng )鷟(zhuó )《朝(cháo )野(yě )佥(qiān )载(zǎi )》卷(juàn )一(yī ):“食(shí )讫(qì )还(hái )房(fáng ),午(wǔ )后(hòu )如(rú )厕(cè ),长(zhǎng )参(cān )典(diǎn )怪(guài )其(qí )久(jiǔ )私(sī ),往(wǎng )候(hòu )之(zhī )。”

清(qīng )蒲(pú )松(sōng )龄(líng )《聊(liáo )斋(zhāi )志(zhì )异(yì )·青(qīng )梅(méi )》:“时(shí )翁(wēng )卧(wò )病(bìng ),生(shēng )入(rù ),抱(bào )父(fù )而(ér )私(sī )。”

阅读:3324

●私(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库