材【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 材

材(cái )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):7画(huà );

cái

ㄘㄞˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》昨(zuó )哉(zāi )切(qiē ),平(píng )咍(tāi ),从(cóng )。〕

1.木(mù )材(cái );可(kě )作(zuò )木(mù )材(cái )的(de )树(shù )。

《书(shū )·梓(zǐ )材(cái )》:“若(ruò )作(zuò )梓(zǐ )材(cái ),既(jì )勤(qín )朴(pǔ )斲(zhuó ),惟(wéi )其(qí )涂(tú )丹(dān )雘(wò )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·告(gào )子(zǐ )上(shàng )》:“人(rén )见(jiàn )其(qí )濯(zhuó )濯(zhuó )也(yě ),以(yǐ )为(wéi )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )材(cái )焉(yān ),此(cǐ )岂(qǐ )山(shān )之(zhī )性(xìng )也(yě )哉(zāi )?”晋(jìn )潘(pān )尼(ní )《赠(zèng )侍(shì )御(yù )史(shǐ )王(wáng )元(yuán )贶(kuàng )》诗(shī ):“昆(kūn )山(shān )积(jī )琼(qióng )玉(yù ),广(guǎng )厦(shà )构(gòu )众(zhòng )材(cái )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )廖(liào )道(dào )士(shì )序(xù )》:“其(qí )水(shuǐ )土(tǔ )之(zhī )所(suǒ )生(shēng ),神(shén )气(qì )之(zhī )所(suǒ )感(gǎn ),白(bái )金(jīn )、水(shuǐ )银(yín )、丹(dān )砂(shā )、石(shí )英(yīng )、锺(zhōng )乳(rǔ )、橘(jú )柚(yòu )之(zhī )包(bāo )、竹(zhú )箭(jiàn )之(zhī )美(měi )、千(qiān )寻(xún )之(zhī )名(míng )材(cái ),不(bú )能(néng )独(dú )当(dāng )也(yě )。”

2.物(wù ),材(cái )料(liào )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·天(tiān )官(guān )·大(dà )宰(zǎi )》:“五(wǔ )曰(yuē )百(bǎi )工(gōng ),饬(chì )化(huà )八(bā )材(cái )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“谓(wèi )百(bǎi )种(zhǒng )巧(qiǎo )作(zuò )之(zhī )工(gōng )所(suǒ )为(wéi )事(shì )业(yè ),变(biàn )化(huà )八(bā )材(cái )为(wéi )器(qì )物(wù )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )五(wǔ )年(nián )》:“凡(fán )物(wù )不(bú )足(zú )以(yǐ )讲(jiǎng )大(dà )事(shì ),其(qí )材(cái )不(bú )足(zú )以(yǐ )备(bèi )器(qì )用(yòng ),则(zé )君(jūn )不(bú )举(jǔ )焉(yān )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“材(cái )谓(wèi )皮(pí )革(gé )齿(chǐ )牙(yá )、骨(gǔ )角(jiǎo )毛(máo )羽(yǔ )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《司(sī )徒(tú )许(xǔ )国(guó )公(gōng )神(shén )道(dào )碑(bēi )铭(míng )》:“少(shǎo )诚(chéng )以(yǐ )牛(niú )皮(pí )鞋(xié )材(cái )遗(yí )师(shī )古(gǔ ),师(shī )古(gǔ )以(yǐ )盐(yán )资(zī )少(shǎo )诚(chéng )。”

3.指(zhǐ )木(mù )本(běn )植(zhí )物(wù )的(de )果(guǒ )实(shí )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·委(wěi )人(rén )》:“委(wěi )人(rén )掌(zhǎng )敛(liǎn )野(yě )之(zhī )赋(fù ),敛(liǎn )薪(xīn )刍(chú ),凡(fán )疏(shū )材(cái )木(mù )材(cái ),凡(fán )畜(chù )聚(jù )之(zhī )物(wù )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“凡(fán )疏(shū )材(cái )草(cǎo )木(mù )有(yǒu )实(shí )者(zhě )也(yě )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“疏(shū )是(shì )草(cǎo )之(zhī )实(shí ),材(cái )是(shì )木(mù )之(zhī )实(shí )。”

4.棺(guān )材(cái )。

《陈(chén )书(shū )·周(zhōu )弘(hóng )直(zhí )传(chuán )》:“气(qì )绝(jué )已(yǐ )后(hòu ),便(biàn )买(mǎi )市(shì )中(zhōng )见(jiàn )材(cái ),材(cái )须(xū )小(xiǎo )形(xíng )者(zhě )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )一(yī )一(yī )六(liù )回(huí ):“我(wǒ )想(xiǎng ),好(hǎo )几(jǐ )口(kǒu )材(cái )都(dōu )要(yào )带(dài )回(huí )去(qù ),我(wǒ )一(yī )个(gè )人(rén )怎(zěn )么(me )能(néng )够(gòu )照(zhào )应(yīng )?想(xiǎng )着(zhe )把(bǎ )蓉(róng )哥(gē )儿(ér )带(dài )了(le )去(qù ),况(kuàng )且(qiě )有(yǒu )他(tā )媳(xí )妇(fù )的(de )棺(guān )材(cái )也(yě )在(zài )里(lǐ )头(tóu )。”

老(lǎo )舍(shě )《四(sì )世(shì )同(tóng )堂(táng )》六(liù )十(shí ):“四(sì )爷(yé ),给(gěi )他(tā )买(mǎi )口(kǒu )好(hǎo )材(cái ),别(bié )的(de )都(dōu )是(shì )假(jiǎ )的(de )!谁(shuí )知(zhī )道(dào ),我(wǒ )死(sǐ )的(de )时(shí )候(hòu )是(shì )棺(guān )材(cái )装(zhuāng )呢(ne ),还(hái )是(shì )用(yòng )席(xí )头(tóu )儿(ér )捲(juǎn )呢(ne )!”

5.资(zī )质(zhì );本(běn )能(néng )。

《礼(lǐ )记(jì )·中(zhōng )庸(yōng )》:“故(gù )天(tiān )之(zhī )生(shēng )物(wù ),必(bì )因(yīn )其(qí )材(cái )而(ér )笃(dǔ )焉(yān ),故(gù )栽(zāi )者(zhě )培(péi )之(zhī ),倾(qīng )者(zhě )覆(fù )之(zhī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“材(cái ),谓(wèi )其(qí )质(zhì )性(xìng )也(yě )。”

《墨(mò )子(zǐ )·经(jīng )上(shàng )》:“止(zhǐ ),以(yǐ )久(jiǔ )也(yě )。体(tǐ ),分(fèn )于(yú )兼(jiān )也(yě )。必(bì ),不(bú )已(yǐ )也(yě )。知(zhī ),材(cái )也(yě )。”

高(gāo )亨(hēng )校(xiào )诠(quán ):“知(zhī )识(shí )之(zhī )成(chéng )立(lì ),首(shǒu )须(xū )有(yǒu )觉(jiào )官(guān )之(zhī )本(běn )能(néng ),觉(jiào )官(guān )之(zhī )本(běn )能(néng )是(shì )材(cái )也(yě )。”

汉(hàn )傅(fù )毅(yì )《舞(wǔ )赋(fù )》:“马(mǎ )材(cái )不(bú )同(tóng ),各(gè )相(xiàng )倾(qīng )夺(duó )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《杂(zá )说(shuō )四(sì )》:“策(cè )之(zhī )不(bú )以(yǐ )其(qí )道(dào ),食(shí )之(zhī )不(bú )能(néng )尽(jìn )其(qí )材(cái ),鸣(míng )之(zhī )而(ér )不(bú )能(néng )通(tōng )其(qí )意(yì )。”

6.才(cái )能(néng ),才(cái )干(gàn )。

《书(shū )·金(jīn )縢(téng )》:“予(yǔ )仁(rén )若(ruò )考(kǎo ),能(néng )多(duō )材(cái )多(duō )艺(yì ),能(néng )事(shì )鬼(guǐ )神(shén )。”

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·齐(qí )田(tián )稷(jì )母(mǔ )》:“忠(zhōng )孝(xiào )之(zhī )事(shì ),尽(jìn )材(cái )竭(jié )力(lì )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《燕(yàn )河(hé )南(nán )府(fǔ )秀(xiù )才(cái )》诗(shī ):“群(qún )儒(rú )负(fù )己(jǐ )材(cái ),相(xiàng )贺(hè )简(jiǎn )择(zé )精(jīng )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )一(yī )○八(bā )回(huí ):“方(fāng )今(jīn )谗(chán )人(rén )高(gāo )张(zhāng ),贤(xián )士(shì )无(wú )名(míng ),虽(suī )材(cái )怀(huái )随(suí )和(hé ),行(háng )若(ruò )由(yóu )夷(yí )的(de ),终(zhōng )不(bú )能(néng )达(dá )九(jiǔ )重(zhòng )。”

7.谓(wèi )有(yǒu )才(cái )能(néng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·庄(zhuāng )公(gōng )三(sān )十(shí )二(èr )年(nián )》:“公(gōng )疾(jí ),问(wèn )后(hòu )于(yú )叔(shū )牙(yá )。对(duì )曰(yuē ):‘庆(qìng )父(fù )材(cái )。’”

《晏(yàn )子(zǐ )春(chūn )秋(qiū )·外(wài )篇(piān )下(xià )八(bā )》:“臣(chén )愿(yuàn )有(yǒu )君(jūn )而(ér )明(míng ),有(yǒu )妻(qī )而(ér )材(cái )。”

8.技(jì )能(néng ),技(jì )艺(yì )。

汉(hàn )傅(fù )毅(yì )《舞(wǔ )赋(fù )》:“埒(liè )材(cái )角(jiǎo )妙(miào ),夸(kuā )容(róng )乃(nǎi )理(lǐ )。轶(yì )态(tài )横(héng )出(chū ),瑰(guī )姿(zī )谲(jué )起(qǐ )。”

《文(wén )选(xuǎn )·张(zhāng )衡(héng )〈西(xī )京(jīng )赋(fù )〉》:“侲(zhēn )童(tóng )程(chéng )材(cái ),上(shàng )下(xià )翩(piān )翻(fān )。”

薛(xuē )综(zōng )注(zhù ):“材(cái ),伎(jì )能(néng )。”

9.人(rén )材(cái )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )二(èr )十(shí )六(liù )年(nián )》:“晋(jìn )卿(qīng )不(bú )如(rú )楚(chǔ ),其(qí )大(dà )夫(fū )则(zé )贤(xián ),皆(jiē )卿(qīng )材(cái )也(yě )……虽(suī )楚(chǔ )有(yǒu )材(cái ),晋(jìn )实(shí )用(yòng )之(zhī )。”

晋(jìn )袁(yuán )宏(hóng )《三(sān )国(guó )名(míng )臣(chén )序(xù )赞(zàn )》:“汉(hàn )之(zhī )得(dé )材(cái ),于(yú )斯(sī )为(wéi )贵(guì )。”

宋(sòng )曾(céng )巩(gǒng )《本(běn )朝(cháo )政(zhèng )要(yào )策(cè )·文(wén )馆(guǎn )》:“悉(xī )择(zé )当(dāng )世(shì )聪(cōng )明(míng )魁(kuí )礨(lěi )之(zhī )材(cái )处(chù )之(zhī )其(qí )中(zhōng ),食(shí )于(yú )太(tài )官(guān ),谓(wèi )之(zhī )学(xué )士(shì )。”

10.通(tōng )“裁(cái )”。裁(cái )断(duàn ),裁(cái )度(dù )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )下(xià )》:“是(shì )故(gù )《易(yì )》者(zhě )象(xiàng )也(yě );象(xiàng )也(yě )者(zhě ),像(xiàng )也(yě )。彖(tuàn )者(zhě ),材(cái )也(yě )。”

高(gāo )亨(hēng )注(zhù ):“材(cái )读(dú )为(wéi )裁(cái ),裁(cái )亦(yì )断(duàn )也(yě )。”

《墨(mò )子(zǐ )·经(jīng )下(xià )》:“推(tuī )之(zhī )必(bì )往(wǎng ),说(shuō )在(zài )废(fèi )材(cái )。”

于(yú )省(shěng )吾(wú )《双(shuāng )剑(jiàn )誃(yí )诸(zhū )子(zǐ )新(xīn )证(zhèng )·墨(mò )子(zǐ )三(sān )》:“应(yīng )读(dú )作(zuò )‘说(shuō )在(zài )法(fǎ )裁(cái )’,言(yán )以(yǐ )法(fǎ )之(zhī )裁(cái )断(duàn )为(wéi )准(zhǔn )。”

马(mǎ )王(wáng )堆(duī )汉(hàn )墓(mù )帛(bó )书(shū )《战(zhàn )国(guó )纵(zòng )横(héng )家(jiā )书(shū )·苏(sū )秦(qín )自(zì )齐(qí )献(xiàn )书(shū )于(yú )燕(yàn )王(wáng )章(zhāng )》:“故(gù )王(wáng )能(néng )材(cái )之(zhī ),臣(chén )以(yǐ )死(sǐ )任(rèn )事(shì )。”

11.通(tōng )“裁(cái )”。安(ān )排(pái ),使(shǐ )用(yòng )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )四(sì )》:“官(guān )师(shī )之(zhī )所(suǒ )材(cái )也(yě ),戚(qī )施(shī )直(zhí )鎛(bó ),遽(jù )蒢(chú )蒙(méng )璆(qiú ),侏(zhū )儒(rú )扶(fú )卢(lú ),矇(měng )瞍(sǒu )修(xiū )声(shēng ),聋(lóng )聩(kuì )司(sī )火(huǒ )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“材(cái ),古(gǔ )裁(cái )字(zì )。”

《荀(xún )子(zǐ )·富(fù )国(guó )》:“固(gù )以(yǐ )为(wéi )王(wáng )天(tiān )下(xià ),治(zhì )万(wàn )变(biàn ),材(cái )万(wàn )物(wù ),养(yǎng )万(wàn )民(mín ),兼(jiān )制(zhì )天(tiān )下(xià )者(zhě ),为(wéi )莫(mò )若(ruò )仁(rén )人(rén )之(zhī )善(shàn )也(yě )夫(fū )!”宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《上(shàng )相(xiàng )府(fǔ )书(shū )》:“伏(fú )惟(wéi )阁(gé )下(xià )观(guān )古(gǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )材(cái )瞽(gǔ )聋(lóng )、侏(zhū )儒(rú )之(zhī )道(dào ),览(lǎn )《行(háng )苇(wěi )》之(zhī )仁(rén )。”

12.通(tōng )“财(cái )”。

《荀(xún )子(zǐ )·君(jūn )道(dào )》:“知(zhī )尚(shàng )贤(xián )使(shǐ )能(néng )之(zhī )为(wéi )长(zhǎng )功(gōng )也(yě ),知(zhī )务(wù )本(běn )禁(jìn )末(mò )之(zhī )为(wéi )多(duō )材(cái )也(yě )。”

《墨(mò )子(zǐ )·公(gōng )孟(mèng )》:“以(yǐ )广(guǎng )辟(pì )土(tǔ )地(dì ),着(zhe )税(shuì )伪(wěi )材(cái )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )间(jiān )诂(gǔ ):“财(cái )、材(cái )字(zì )通(tōng )。”

睡(shuì )虎(hǔ )地(dì )秦(qín )墓(mù )竹(zhú )简(jiǎn )《为(wéi )吏(lì )之(zhī )道(dào )》:“临(lín )材(cái )见(jiàn )利(lì ),不(bú )敢(gǎn )句(jù )富(fù );临(lín )难(nán )见(jiàn )死(sǐ ),不(bú )敢(gǎn )句(jù )免(miǎn )。”

13.通(tōng )“垂(chuí )”。旁(páng ),侧(cè )。

《管(guǎn )子(zǐ )·地(dì )员(yuán )》:“山(shān )之(zhī )材(cái ),其(qí )草(cǎo )兢(jīng )与(yǔ )蔷(qiáng ),其(qí )木(mù )乃(nǎi )格(gé ),凿(záo )之(zhī )二(èr )七(qī )十(shí )四(sì )尺(chǐ )而(ér )至(zhì )于(yú )泉(quán )。”

尹(yǐn )知(zhī )章(zhāng )注(zhù ):“材(cái )犹(yóu )旁(páng )也(yě )。”

清(qīng )朱(zhū )骏(jùn )声(shēng )《说(shuō )文(wén )通(tōng )训(xùn )定(dìng )声(shēng )·颐(yí )部(bù )·才(cái )》:“材(cái )又(yòu )为(wéi )垂(chuí )……材(cái )、垂(chuí )双(shuāng )声(shēng )。或(huò )曰(yuē )借(jiè )为(wéi )侧(cè ),亦(yì )通(tōng )。”

14.通(tōng )“哉(zāi )”。语(yǔ )气(qì )词(cí )。

《论(lùn )语(yǔ )·公(gōng )冶(yě )长(zhǎng )》:“由(yóu )也(yě )好(hǎo )勇(yǒng )过(guò )我(wǒ ),无(wú )所(suǒ )取(qǔ )材(cái )!”何(hé )晏(yàn )集(jí )解(jiě ):“古(gǔ )字(zì )材(cái )、哉(zāi )同(tóng )。”

阅读:2456

●材(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库