矜【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 矜

矜(jīn )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):9画(huà );

I

jīn

ㄐ〡ㄣ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》居(jū )陵(líng )切(qiē ),平(píng )蒸(zhēng ),见(jiàn )。〕

1.自(zì )夸(kuā );自(zì )恃(shì )。

《书(shū )·大(dà )禹(yǔ )谟(mó )》:“汝(rǔ )惟(wéi )不(bú )矜(jīn ),天(tiān )下(xià )莫(mò )与(yǔ )汝(rǔ )争(zhēng )能(néng );汝(rǔ )惟(wéi )不(bú )伐(fá ),天(tiān )下(xià )莫(mò )与(yǔ )汝(rǔ )争(zhēng )功(gōng )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“自(zì )贤(xián )曰(yuē )矜(jīn ),自(zì )功(gōng )曰(yuē )伐(fá )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“矜(jīn )与(yǔ )伐(fá )俱(jù )是(shì )夸(kuā )义(yì )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·宙(zhòu )合(hé )》:“功(gōng )大(dà )而(ér )不(bú )伐(fá ),业(yè )明(míng )而(ér )不(bú )矜(jīn )。”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·楚(chǔ )策(cè )四(sì )》:“夫(fū )人(rén )主(zhǔ )年(nián )少(shǎo )而(ér )矜(jīn )材(cái ),无(wú )法(fǎ )术(shù )以(yǐ )知(zhī )奸(jiān ),则(zé )大(dà )臣(chén )主(zhǔ )断(duàn )国(guó ),私(sī )以(yǐ )禁(jìn )诛(zhū )于(yú )己(jǐ )也(yě )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《敌(dí )戒(jiè )》:“惩(chéng )病(bìng )克(kè )寿(shòu ),矜(jīn )庄(zhuāng )死(sǐ )暴(bào )。”

2.指(zhǐ )夸(kuā )耀(yào )别(bié )人(rén )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )二(èr )》:“今(jīn )矜(jīn )狄(dí )之(zhī )善(shàn ),其(qí )志(zhì )益(yì )广(guǎng )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“矜(jīn ),大(dà )也(yě )。善(shàn ),善(shàn )用(yòng )众(zhòng )。”

3.骄(jiāo )傲(ào )。

《礼(lǐ )记(jì )·表(biǎo )记(jì )》:“不(bú )矜(jīn )而(ér )庄(zhuāng ),不(bú )厉(lì )而(ér )威(wēi )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“矜(jīn ),谓(wèi )自(zì )尊(zūn )大(dà )也(yě )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )刘(liú )劭(shào )《人(rén )物(wù )志(zhì )·材(cái )理(lǐ )》:“方(fāng )其(qí )胜(shèng )难(nán ),胜(shèng )而(ér )不(bú )矜(jīn )。”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·吴(wú )溆(xù )传(chuán )》:“溆(xù )循(xún )循(xún )有(yǒu )礼(lǐ )让(ràng ),无(wú )倨(jù )气(qì )矜(jīn )色(sè )。”

4.端(duān )庄(zhuāng )。

《论(lùn )语(yǔ )·卫(wèi )灵(líng )公(gōng )》:“君(jūn )子(zǐ )矜(jīn )而(ér )不(bú )争(zhēng )。”

何(hé )晏(yàn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )包(bāo )咸(xián )曰(yuē ):“矜(jīn ),矜(jīn )庄(zhuāng )也(yě )。”

5.谨(jǐn )守(shǒu ),慎(shèn )重(zhòng )。

《书(shū )·旅(lǚ )獒(áo )》:“不(bú )矜(jīn )细(xì )行(háng ),终(zhōng )累(lèi )大(dà )德(dé )。”

林(lín )之(zhī )奇(qí )集(jí )解(jiě ):“夫(fū )苟(gǒu )以(yǐ )细(xì )行(háng )为(wéi )无(wú )益(yì )于(yú )德(dé )而(ér )弗(fú )谨(jǐn )之(zhī ),则(zé )日(rì )积(jī )一(yī )日(rì ),其(qí )为(wéi )大(dà )德(dé )之(zhī )累(lèi )也(yě )必(bì )矣(yǐ )。”

《大(dà )戴(dài )礼(lǐ )记(jì )·小(xiǎo )辨(biàn )》:“大(dà )夫(fū )学(xué )德(dé )别(bié )义(yì ),矜(jīn )行(háng )以(yǐ )事(shì )君(jūn )。”

卢(lú )辩(biàn )注(zhù ):“矜(jīn ),犹(yóu )慎(shèn )也(yě )。”

金(jīn )王(wáng )若(ruò )虚(xū )《论(lùn )语(yǔ )辨(biàn )惑(huò )四(sì )》:“夫(fū )细(xì )行(háng )不(bú )矜(jīn ),终(zhōng )为(wéi )大(dà )德(dé )之(zhī )累(lèi ),跬(kuǐ )步(bù )必(bì )谨(jǐn ),犹(yóu )忧(yōu )其(qí )过(guò )举(jǔ )也(yě )。”

6.注(zhù )重(zhòng );崇(chóng )尚(shàng )。

《汉(hàn )书(shū )·贾(jiǎ )谊(yì )传(chuán )》:“婴(yīng )以(yǐ )廉(lián )耻(chǐ ),故(gù )人(rén )矜(jīn )节(jiē )行(háng )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“矜(jīn ),尚(shàng )也(yě )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·袁(yuán )术(shù )传(chuán )》:“术(shù )虽(suī )矜(jīn )名(míng )尚(shàng )奇(qí ),而(ér )天(tiān )性(xìng )骄(jiāo )肆(sì ),尊(zūn )己(jǐ )陵(líng )物(wù )。”

唐(táng )刘(liú )商(shāng )《铜(tóng )雀(què )妓(jì )》诗(shī ):“魏(wèi )主(zhǔ )矜(jīn )娥(é )眉(méi ),美(měi )人(rén )美(měi )于(yú )玉(yù )。”

7.怜(lián )悯(mǐn );同(tóng )情(qíng )。

《书(shū )·泰(tài )誓(shì )上(shàng )》:“天(tiān )矜(jīn )于(yú )民(mín )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“矜(jīn ),怜(lián )也(yě )。”

《论(lùn )语(yǔ )·子(zǐ )张(zhāng )》:“嘉(jiā )善(shàn )而(ér )矜(jīn )不(bú )能(néng )。”

《魏(wèi )书(shū )·序(xù )纪(jì )·穆(mù )帝(dì )》:“帝(dì )以(yǐ )琨(kūn )(刘(liú )琨(kūn ))忠(zhōng )义(yì ),矜(jīn )而(ér )许(xǔ )之(zhī )。”

8.苦(kǔ ),劳(láo )困(kùn )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·在(zài )宥(yòu )》:“矜(jīn )其(qí )血(xuè )气(qì ),以(yǐ )规(guī )法(fǎ )度(dù )。”

郭(guō )庆(qìng )藩(fān )集(jí )释(shì ):“‘矜(jīn )其(qí )血(xuè )气(qì )’,犹(yóu )孟(mèng )子(zǐ )言(yán )‘苦(kǔ )其(qí )心(xīn )志(zhì )’也(yě )。矜(jīn )者(zhě ),苦(kǔ )也(yě )。训(xùn )见(jiàn )《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )言(yán )》篇(piān )。”

9.凶(xiōng )危(wēi ),危(wēi )惧(jù )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·菀(wǎn )柳(liǔ )》:“曷(hé )予(yǔ )靖(jìng )之(zhī ),居(jū )以(yǐ )凶(xiōng )矜(jīn )。”

毛(máo )传(chuán ):“矜(jīn ),危(wēi )也(yě )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“居(jū )我(wǒ )以(yǐ )凶(xiōng )危(wēi )之(zhī )地(dì )。”

10.挥(huī )动(dòng );奋(fèn )起(qǐ );奋(fèn )张(zhāng )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·燕(yàn )策(cè )一(yī )》:“矜(jīn )戟(jǐ )砥(dǐ )剑(jiàn ),登(dēng )丘(qiū )东(dōng )向(xiàng )而(ér )歎(tàn )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·重(zhòng )言(yán )》:“艴(fú )然(rán )充(chōng )盈(yíng ),手(shǒu )足(zú )矜(jīn )者(zhě ),兵(bīng )革(gé )之(zhī )色(sè )也(yě )。”

王(wáng )念(niàn )孙(sūn )《读(dú )书(shū )杂(zá )志(zhì )馀(yú )编(biān )·吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )》:“矜(jīn ),犹(yóu )奋(fèn )也(yě ),言(yán )手(shǒu )足(zú )奋(fèn )动(dòng )也(yě )。

《燕(yàn )策(cè )》曰(yuē ),‘矜(jīn )戟(jǐ )砥(dǐ )剑(jiàn )’,言(yán )奋(fèn )戟(jǐ )也(yě )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·说(shuō )林(lín )训(xùn )》:“吕(lǚ )望(wàng )使(shǐ )老(lǎo )者(zhě )奋(fèn ),项(xiàng )託(tuō )使(shǐ )婴(yīng )儿(ér )矜(jīn )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·张(zhāng )衡(héng )传(chuán )》:“鱼(yú )矜(jīn )鳞(lín )而(ér )并(bìng )凌(líng )兮(xī ),鸟(niǎo )登(dēng )木(mù )而(ér )失(shī )条(tiáo )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“矜(jīn ),竦(sǒng )也(yě )。”

11.急(jí )遽(jù ),暴(bào )躁(zào )乖(guāi )戾(lì )。

《广(guǎng )雅(yǎ )·释(shì )诂(gǔ )一(yī )》:“矜(jīn ),急(jí )也(yě )。”

王(wáng )念(niàn )孙(sūn )疏(shū )证(zhèng ):“矜(jīn )、纠(jiū )、收(shōu )、缭(liáo ),皆(jiē )急(jí )戾(lì )之(zhī )意(yì ),故(gù )与(yǔ )调(diào )和(hé )相(xiàng )反(fǎn )……《方(fāng )言(yán )》:‘矜(jīn ),遽(jù )也(yě )。’遽(jù ),亦(yì )急(jí )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“矜(jīn )纠(jiū )收(shōu )缭(liáo )”。

12.坚(jiān )强(qiáng )。参(cān )见(jiàn )“矜(jīn )矜(jīn )”。

II

qín

ㄑ〡ㄣˊ

〔《集(jí )韵(yùn )》渠(qú )巾(jīn )切(qiē ),平(píng )真(zhēn ),群(qún )。〕

〔《广(guǎng )韵(yùn )》巨(jù )斤(jīn )切(qiē ),平(píng )欣(xīn ),群(qún )。〕

1.矛(máo )或(huò )戟(jǐ )的(de )柄(bǐng )。

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·兵(bīng )略(luè )训(xùn )》:“伐(fá )棘(jí )枣(zǎo )而(ér )为(wéi )矜(jīn ),周(zhōu )锥(zhuī )凿(záo )而(ér )为(wéi )刃(rèn )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“矜(jīn ),矛(máo )柄(bǐng )。”

《史(shǐ )记(jì )·平(píng )津(jīn )侯(hóu )主(zhǔ )父(fù )列(liè )传(chuán )》:“起(qǐ )穷(qióng )巷(xiàng ),奋(fèn )棘(jí )矜(jīn ),偏(piān )袒(tǎn )大(dà )呼(hū )而(ér )天(tiān )下(xià )从(cóng )风(fēng )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“矜(jīn ),今(jīn )戟(jǐ )柄(bǐng )。”

2.通(tōng )“慬(jìn )”。犹(yóu )威(wēi )势(shì )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·韩(hán )策(cè )二(èr )》:“勇(yǒng )哉(zāi )!气(qì )矜(jīn )之(zhī )隆(lóng )。”

《韩(hán )诗(shī )外(wài )传(chuán )》卷(juàn )六(liù ):“外(wài )立(lì )节(jiē )矜(jīn )而(ér )敌(dí )不(bú )侵(qīn )扰(rǎo ),内(nèi )禁(jìn )残(cán )害(hài )而(ér )君(jūn )不(bú )危(wēi )殆(dài )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·氾(fán )论(lùn )训(xùn )》:“百(bǎi )姓(xìng )肃(sù )睦(mù ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )亲(qīn ),而(ér )乃(nǎi )始(shǐ )立(lì )气(qì )矜(jīn ),奋(fèn )勇(yǒng )力(lì ),则(zé )必(bì )不(bú )免(miǎn )于(yú )有(yǒu )司(sī )之(zhī )法(fǎ )矣(yǐ )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·人(rén )间(jiān )训(xùn )》:“如(rú )此(cǐ )不(bú )报(bào ),无(wú )以(yǐ )立(lì )务(wù )(矜(jīn ))于(yú )天(tiān )下(xià )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“务(wù ),势(shì )也(yě )。”

III

guān

ㄍㄨㄢ

〔《集(jí )韵(yùn )》姑(gū )顽(wán )切(qiē ),平(píng )山(shān ),见(jiàn )。〕

1.通(tōng )“鳏(guān )”。老(lǎo )而(ér )无(wú )妻(qī )的(de )人(rén )。

《礼(lǐ )记(jì )·王(wáng )制(zhì )》:“老(lǎo )而(ér )无(wú )妻(qī )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )矜(jīn )。”

陆(lù )德(dé )明(míng )释(shì )文(wén ):“矜(jīn ),本(běn )又(yòu )作(zuò )鳏(guān ),同(tóng )。古(gǔ )顽(wán )反(fǎn )。”

《礼(lǐ )记(jì )·礼(lǐ )运(yùn )》:“矜(jīn )寡(guǎ )孤(gū )独(dú )废(fèi )疾(jí )者(zhě )皆(jiē )有(yǒu )所(suǒ )养(yǎng )。”

《隶(lì )释(shì )·汉(hàn )成(chéng )阳(yáng )令(lìng )唐(táng )扶(fú )颂(sòng )》:“忧(yōu )者(zhě )闵(mǐn )稚(zhì ),不(bú )侮(wǔ )寡(guǎ )矜(jīn )。”

2.通(tōng )“瘝(guān )”。病(bìng );疾(jí )痛(tòng )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·和(hé )帝(dì )纪(jì )》:“朕(zhèn )寤(wù )寐(mèi )恫(dòng )矜(jīn ),思(sī )弭(mǐ )忧(yōu )衅(xìn )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“《尚(shàng )书(shū )》曰(yuē ):‘恫(dòng )矜(jīn )乃(nǎi )身(shēn )。’孔(kǒng )安(ān )国(guó )注(zhù )曰(yuē ):‘恫(dòng ),痛(tòng )也(yě )。矜(jīn ),病(bìng )也(yě )。言(yán )如(rú )痛(tòng )病(bìng )在(zài )身(shēn ),欲(yù )除(chú )之(zhī )也(yě )。’矜(jīn )音(yīn )古(gǔ )顽(wán )反(fǎn )。”按(àn ),《书(shū )·康(kāng )诰(gào )》作(zuò )“恫(dòng )瘝(guān )乃(nǎi )身(shēn )”。

阅读:2613

●矜(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库