離【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 離

简(jiǎn )体(tǐ )离(lí )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):10画(huà );繁(fán )體(tǐ )離(lí )字(zì )筆(bǐ )畫(huà ):18畫(huà )。

(离(lí ),离(lí ))

I

lí

ㄌ〡ˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》吕(lǚ )支(zhī )切(qiē ),平(píng )支(zhī ),来(lái )。〕

亦(yì )作(zuò )“离(lí )”。

1.鸟(niǎo )名(míng )。离(lí )黄(huáng ),即(jí )黄(huáng )鹂(lí )。

《说(shuō )文(wén )·隹(zhuī )部(bù )》:“离(lí ),离(lí )黄(huáng ),仓(cāng )庚(gēng )也(yě )。鸣(míng )则(zé )蚕(cán )生(shēng )。”

《诗(shī )·豳(bīn )风(fēng )·七(qī )月(yuè )》“有(yǒu )鸣(míng )仓(cāng )庚(gēng )”毛(máo )传(chuán )“仓(cāng )庚(gēng ),离(lí )黄(huáng )也(yě )。”

唐(táng )陆(lù )德(dé )明(míng )释(shì )文(wén ):“离(lí ),本(běn )又(yòu )作(zuò )鵹(lí )、作(zuò )鹂(lí )。”

2.灵(líng )鸟(niǎo )名(míng )。长(zhǎng )离(lí ),即(jí )凤(fèng )。比(bǐ )喻(yù )才(cái )华(huá )出(chū )众(zhòng )的(de )人(rén )。

《文(wén )选(xuǎn )·傅(fù )咸(xián )〈赠(zèng )何(hé )劭(shào )王(wáng )济(jì )〉诗(shī )》:“双(shuāng )鸾(luán )游(yóu )兰(lán )渚(zhǔ ),二(èr )离(lí )扬(yáng )清(qīng )晖(huī )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“鸾(luán )、离(lí ),喻(yù )王(wáng )何(hé )也(yě )。兰(lán )、渚(zhǔ ),喻(yù )中(zhōng )书(shū )也(yě )。

《汉(hàn )书(shū )》曰(yuē ):‘长(zhǎng )丽(lì )前(qián )掞(yǎn )光(guāng )耀(yào )明(míng )。’臣(chén )瓒(zàn )曰(yuē ):长(zhǎng )离(lí ),灵(líng )鸟(niǎo )也(yě )。二(èr )离(lí ),日(rì )月(yuè )也(yě )。”

元(yuán )李(lǐ )冶(yě )《敬(jìng )斋(zhāi )古(gǔ )今(jīn )黈(tǒu )》卷(juàn )七(qī ):“善(shàn )既(jì )以(yǐ )离(lí )为(wéi )灵(líng )鸟(niǎo ),而(ér )又(yòu )以(yǐ )为(wéi )日(rì )月(yuè ),何(hé )也(yě )?揣(chuāi )咸(xián )诗(shī )意(yì ),灵(líng )鸟(niǎo )为(wéi )得(dé )。”参(cān )见(jiàn )“长(zhǎng )离(lí )”。

3.离(lí )开(kāi );分(fèn )开(kāi )。

《墨(mò )子(zǐ )·辞(cí )过(guò )》:“男(nán )子(zǐ )离(lí )其(qí )耕(gēng )稼(jià )而(ér )脩(yǒu )刻(kè )缕(lǚ ),故(gù )民(mín )飢(jī )。”

《史(shǐ )记(jì )·太(tài )史(shǐ )公(gōng )自(zì )序(xù )》:“神(shén )大(dà )用(yòng )则(zé )竭(jié ),形(xíng )大(dà )劳(láo )则(zé )敝(bì ),形(xíng )神(shén )离(lí )则(zé )死(sǐ )。”

唐(táng )钱(qián )起(qǐ )《銮(luán )驾(jià )避(bì )狄(dí )岁(suì )寄(jì )别(bié )韩(hán )云(yún )卿(qīng )》诗(shī ):“关(guān )山(shān )惨(cǎn )无(wú )色(sè ),亲(qīn )爱(ài )忽(hū )惊(jīng )离(lí )。”

《儿(ér )女(nǚ )英(yīng )雄(xióng )传(chuán )》第(dì )七(qī )回(huí ):“我(wǒ )们(men )且(qiě )离(lí )了(le )这(zhè )个(gè )地(dì )方(fāng ),外(wài )面(miàn )见(jiàn )见(jiàn )天(tiān )光(guāng ),可(kě )好(hǎo )不(bú )好(hǎo )?”

4.逃(táo )脱(tuō );避(bì )开(kāi )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·刘(liú )盆(pén )子(zǐ )传(chuán )》:“必(bì )欲(yù )杀(shā )盆(pén )子(zǐ )以(yǐ )塞(sāi )责(zé )者(zhě ),无(wú )所(suǒ )离(lí )死(sǐ )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“离(lí ),避(bì )也(yě )。”

《三(sān )国(guó )志(zhì )·魏(wèi )志(zhì )·陈(chén )思(sī )王(wáng )植(zhí )传(chuán )》:“苟(gǒu )吉(jí )专(zhuān )其(qí )位(wèi ),凶(xiōng )离(lí )其(qí )患(huàn )者(zhě ),异(yì )姓(xìng )之(zhī )臣(chén )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《东(dōng )都(dōu )遇(yù )春(chūn )》诗(shī ):“幸(xìng )蒙(méng )东(dōng )都(dōu )官(guān ),获(huò )离(lí )机(jī )与(yǔ )阱(jǐng )。”

5.整(zhěng )体(tǐ )分(fèn )成(chéng )若(ruò )干(gàn )部(bù )分(fèn );离(lí )散(sàn )。

《国(guó )语(yǔ )·吴(wú )语(yǔ )》:“夫(fū )吴(wú )民(mín )离(lí )矣(yǐ ),体(tǐ )有(yǒu )所(suǒ )倾(qīng ),譬(pì )如(rú )群(qún )兽(shòu )然(rán ),一(yī )个(gè )负(fù )矢(shǐ ),将(jiāng )百(bǎi )群(qún )皆(jiē )奔(bēn ),王(wáng )其(qí )无(wú )方(fāng )收(shōu )也(yě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·决(jué )胜(shèng )》:“胜(shèng )失(shī )之(zhī )兵(bīng ),必(bì )隐(yǐn )必(bì )微(wēi ),必(bì )积(jī )必(bì )抟(tuán )……积(jī )则(zé )胜(shèng )散(sàn )矣(yǐ ),抟(tuán )则(zé )胜(shèng )离(lí )矣(yǐ )。”

陈(chén )奇(qí )猷(yóu )集(jí )释(shì )引(yǐn )毕(bì )沅(yuán )曰(yuē ):“抟(tuán )之(zhī )义(yì )为(wéi )专(zhuān )壹(yī ),正(zhèng )与(yǔ )分(fèn )散(sàn )相(xiàng )反(fǎn )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )植(zhí )《七(qī )启(qǐ )》:“累(lèi )如(rú )迭(dié )穀(yù ),离(lí )若(ruò )散(sàn )雪(xuě )。”

晋(jìn )郭(guō )璞(pú )《山(shān )海(hǎi )经(jīng )图(tú )赞(zàn )·王(wáng )予(yǔ )夜(yè )尸(shī )》:“予(yǔ )夜(yè )之(zhī )尸(shī ),体(tǐ )分(fèn )成(chéng )七(qī ),离(lí )不(bú )为(wéi )疏(shū ),合(hé )不(bú )为(wéi )密(mì ),苟(gǒu )以(yǐ )神(shén )御(yù ),形(xíng )归(guī )于(yú )一(yī )。”

6.指(zhǐ )离(lí )散(sàn )者(zhě )。

晋(jìn )孙(sūn )楚(chǔ )《为(wéi )石(shí )仲(zhòng )容(róng )与(yǔ )孙(sūn )皓(hào )书(shū )》:“收(shōu )离(lí )聚(jù )散(sàn ),咸(xián )安(ān )其(qí )居(jū ),民(mín )庶(shù )悦(yuè )服(fú ),殊(shū )俗(sú )款(kuǎn )附(fù )。”

7.离(lí )间(jiān )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·渔(yú )父(fù )》:“析(xī )交(jiāo )离(lí )亲(qīn )谓(wèi )之(zhī )贼(zéi )。”

《史(shǐ )记(jì )·李(lǐ )斯(sī )列(liè )传(chuán )》:“﹝秦(qín )王(wáng )﹞阴(yīn )遣(qiǎn )谋(móu )士(shì )齎(jī )持(chí )金(jīn )玉(yù )以(yǐ )游(yóu )说(shuō )诸(zhū )侯(hóu )……离(lí )其(qí )君(jūn )臣(chén )之(zhī )计(jì ),秦(qín )王(wáng )乃(nǎi )使(shǐ )良(liáng )将(jiāng )随(suí )其(qí )后(hòu )。”

晋(jìn )陆(lù )机(jī )《汉(hàn )高(gāo )祖(zǔ )功(gōng )臣(chén )颂(sòng )》:“规(guī )主(zhǔ )于(yú )足(zú ),离(lí )项(xiàng )于(yú )怀(huái )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《圣(shèng )武(wǔ )记(jì )》卷(juàn )二(èr ):“我(wǒ )军(jūn )又(yòu )纵(zòng )反(fǎn )间(jiān )离(lí )其(qí )党(dǎng ),吴(wú )应(yīng )麒(qí )以(yǐ )疑(yí )杀(shā )数(shù )将(jiāng )。”

8.指(zhǐ )离(lí )婚(hūn )。

曹(cáo )禺(yú )《雷(léi )雨(yǔ )》第(dì )一(yī )幕(mù ):“这(zhè )次(cì )回(huí )来(lái ),你(nǐ )妈(mā )要(yào )还(hái )是(shì )那(nà )副(fù )寡(guǎ )妇(fù )脸(liǎn )子(zǐ ),我(wǒ )就(jiù )当(dāng )你(nǐ )哥(gē )哥(gē )的(de )面(miàn )上(shàng )不(bú )认(rèn )他(tā ),说(shuō )不(bú )定(dìng )就(jiù )离(lí )了(le )。”

9.距(jù )离(lí );相(xiàng )距(jù )。

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )十(shí )九(jiǔ )回(huí ):“离(lí )这(zhè )里(lǐ )还(hái )有(yǒu )多(duō )少(shǎo )路(lù )?”

《儿(ér )女(nǚ )英(yīng )雄(xióng )传(chuán )》第(dì )一(yī )回(huí ):“这(zhè )离(lí )三(sān )月(yuè )里(lǐ )也(yě )快(kuài )了(le )。”

老(lǎo )舍(shě )《四(sì )世(shì )同(tóng )堂(táng )》十(shí )四(sì ):“对(duì )国(guó )事(shì )……他(tā )总(zǒng )以(yǐ )为(wéi )都(dōu )离(lí )他(tā )很(hěn )远(yuǎn ),无(wú )须(xū )乎(hū )过(guò )问(wèn )。”

10.分(fèn )析(xī )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·扬(yáng )权(quán )》:“彼(bǐ )自(zì )离(lí )之(zhī ),吾(wú )因(yīn )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )。”

陈(chén )奇(qí )猷(yóu )集(jí )释(shì )引(yǐn )旧(jiù )注(zhù ):“离(lí ),谓(wèi )分(fèn )析(xī )其(qí )所(suǒ )言(yán )。”

宋(sòng )王(wáng )禹(yǔ )偁(chēng )《前(qián )普(pǔ )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )康(kāng )公(gōng )预(yù )撰(zhuàn )神(shén )道(dào )碑(bēi )》:“大(dà )率(lǜ )平(píng )蜀(shǔ )之(zhī )功(gōng ),公(gōng )居(jū )第(dì )一(yī )。离(lí )而(ér )辩(biàn )之(zhī ),其(qí )功(gōng )有(yǒu )五(wǔ )。”

11.开(kāi );裂(liè )。

《文(wén )选(xuǎn )·张(zhāng )衡(héng )〈思(sī )玄(xuán )赋(fù )〉》:“离(lí )朱(zhū )脣(chún )而(ér )微(wēi )笑(xiào )兮(xī ),颜(yán )的(de )砾(lì )以(yǐ )遗(yí )光(guāng )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“离(lí ),开(kāi )也(yě )。”

《文(wén )选(xuǎn )·陆(lù )机(jī )〈吊(diào )魏(wèi )武(wǔ )帝(dì )文(wén )〉》:“夫(fū )日(rì )蚀(shí )由(yóu )乎(hū )交(jiāo )分(fèn ),山(shān )崩(bēng )起(qǐ )于(yú )朽(xiǔ )壤(rǎng ),亦(yì )云(yún )数(shù )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ ),然(rán )百(bǎi )姓(xìng )怪(guài )焉(yān )者(zhě ),岂(qǐ )不(bú )以(yǐ )高(gāo )明(míng )之(zhī )质(zhì )而(ér )不(bú )免(miǎn )卑(bēi )浊(zhuó )之(zhī )累(lèi ),居(jū )常(cháng )安(ān )之(zhī )势(shì )而(ér )终(zhōng )婴(yīng )倾(qīng )离(lí )之(zhī )患(huàn )故(gù )乎(hū )?”李(lǐ )周(zhōu )翰(hàn )注(zhù ):“终(zhōng )婴(yīng )倾(qīng )离(lí )之(zhī )患(huàn ),谓(wèi )崩(bēng )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《读(dú )〈荀(xún )〉》:“离(lí )于(yú )道(dào )者(zhě )黜(chù )去(qù )之(zhī ),合(hé )于(yú )道(dào )者(zhě )着(zhe )之(zhī )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《上(shàng )知(zhī )府(fǔ )王(wáng )龙(lóng )图(tú )书(shū )》:“故(gù )夫(fū )庚(gēng )子(zǐ )之(zhī )小(xiǎo )变(biàn ),起(qǐ )于(yú )兵(bīng )离(lí ),而(ér )甲(jiǎ )午(wǔ )之(zhī )大(dà )乱(luàn ),出(chū )于(yú )民(mín )怨(yuàn )。”

12.背(bèi )离(lí );违(wéi )背(bèi )。

《书(shū )·仲(zhòng )虺(huī )之(zhī )诰(gào )》:“德(dé )日(rì )新(xīn ),万(wàn )邦(bāng )惟(wéi )怀(huái );志(zhì )自(zì )满(mǎn ),九(jiǔ )族(zú )乃(nǎi )离(lí )。”

《国(guó )语(yǔ )·楚(chǔ )语(yǔ )上(shàng )》:“德(dé )义(yì )不(bú )行(háng )则(zé )迩(ěr )者(zhě )骚(sāo )离(lí ),而(ér )远(yuǎn )者(zhě )距(jù )违(wéi )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“离(lí ),畔(pàn )也(yě )。”

13.断(duàn )绝(jué )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·秦(qín )策(cè )四(sì )》:“则(zé )是(shì )我(wǒ )离(lí )秦(qín )而(ér )攻(gōng )楚(chǔ )也(yě ),兵(bīng )必(bì )有(yǒu )功(gōng )。”

郭(guō )希(xī )汾(fén )详(xiáng )注(zhù ):“离(lí ),绝(jué )也(yě )。绝(jué )秦(qín )楚(chǔ )之(zhī )交(jiāo )也(yě )。”

14.割(gē );分(fèn )割(gē )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )冠(guàn )礼(lǐ )》:“离(lí )肺(fèi ),实(shí )于(yú )鼎(dǐng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“离(lí ),割(gē )也(yě )。割(gē )肺(fèi )者(zhě ),使(shǐ )可(kě )祭(jì )也(yě ),可(kě )哜(jì )也(yě )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·外(wài )物(wù )》:“任(rèn )公(gōng )子(zǐ )得(dé )若(ruò )鱼(yú ),离(lí )而(ér )腊(là )之(zhī )。”

成(chéng )玄(xuán )英(yīng )疏(shū ):“若(ruò )鱼(yú ),海(hǎi )神(shén )也(yě )。海(hǎi )神(shén )肉(ròu )多(duō ),分(fèn )为(wéi )脯(pú )腊(là )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·说(shuō )林(lín )上(shàng )》:“隰(xí )子(zǐ )归(guī ),使(shǐ )人(rén )伐(fá )之(zhī ),斧(fǔ )离(lí )数(shù )创(chuàng )。”

王(wáng )先(xiān )慎(shèn )集(jí )解(jiě ):“离(lí ),割(gē )也(yě )。”

15.经(jīng )历(lì );经(jīng )过(guò )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·小(xiǎo )明(míng )》:“二(èr )月(yuè )初(chū )吉(jí ),载(zǎi )离(lí )寒(hán )暑(shǔ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“乃(nǎi )以(yǐ )二(èr )月(yuè )朔(shuò )日(rì )始(shǐ )行(háng )至(zhì )今(jīn ),则(zé )更(gèng )夏(xià )暑(shǔ )冬(dōng )寒(hán )矣(yǐ )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“二(èr )月(yuè )初(chū )朔(shuò )之(zhī )吉(jí )日(rì )始(shǐ )行(háng )至(zhì )于(yú )今(jīn ),则(zé )离(lí )历(lì )其(qí )冬(dōng )寒(hán )夏(xià )暑(shǔ )矣(yǐ )。”

《汉(hàn )书(shū )·匈(xiōng )奴(nú )传(chuán )下(xià )》:“近(jìn )不(bú )过(guò )旬(xún )月(yuè )之(zhī )役(yì ),远(yuǎn )不(bú )离(lí )二(èr )时(shí )之(zhī )劳(láo )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“离(lí ),历(lì )也(yě )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )任(rèn )昉(fǎng )《为(wéi )范(fàn )尚(shàng )书(shū )让(ràng )吏(lì )部(bù )封(fēng )侯(hóu )第(dì )一(yī )表(biǎo )》:“闭(bì )门(mén )荒(huāng )郊(jiāo ),再(zài )离(lí )寒(hán )暑(shǔ )。”

16.遭(zāo )受(shòu );遭(zāo )遇(yù )。后(hòu )多(duō )作(zuò )“罹(lí )”。

《易(yì )·小(xiǎo )过(guò )》:“弗(fú )遇(yù )过(guò )之(zhī ),飞(fēi )鸟(niǎo )离(lí )之(zhī )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“以(yǐ )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )身(shēn ),过(guò )而(ér )弗(fú )遇(yù ),必(bì )遭(zāo )罗(luó )网(wǎng ),其(qí )犹(yóu )飞(fēi )鸟(niǎo ),飞(fēi )而(ér )无(wú )託(tuō ),必(bì )离(lí )矰(zēng )缴(jiǎo )。”

汉(hàn )扬(yáng )雄(xióng )《剧(jù )秦(qín )美(měi )新(xīn )》:“登(dēng )假(jiǎ )皇(huáng )穹(qióng ),铺(pù )衍(yǎn )下(xià )土(tǔ ),非(fēi )新(xīn )家(jiā )其(qí )畴(chóu )离(lí )之(zhī )?”王(wáng )念(niàn )孙(sūn )曰(yuē ):“离(lí )者(zhě ),被(bèi )也(yě )。言(yán )非(fēi )新(xīn )家(jiā )其(qí )谁(shuí )被(bèi )此(cǐ )祥(xiáng )瑞(ruì )也(yě )。”见(jiàn )《读(dú )书(shū )杂(zá )志(zhì )馀(yú )编(biān )·文(wén )选(xuǎn )》。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《次(cì )硖(xiá )石(shí )》诗(shī ):“数(shù )日(rì )方(fāng )离(lí )雪(xuě ),今(jīn )朝(cháo )又(yòu )出(chū )山(shān )。”

清(qīng )顾(gù )炎(yán )武(wǔ )《咏(yǒng )史(shǐ )》:“哀(āi )哉(zāi )周(zhōu )汉(hàn )人(rén ),离(lí )此(cǐ )干(gàn )戈(gē )毒(dú )。”

17.区(qū )别(bié );不(bú )同(tóng )。

《管(guǎn )子(zǐ )·侈(chǐ )靡(mí )》:“昭(zhāo )穆(mù )之(zhī )离(lí )。”

尹(yǐn )知(zhī )章(zhāng )注(zhù ):“离(lí ),谓(wèi )次(cì )位(wèi )之(zhī )别(bié )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·赵(zhào )世(shì )家(jiā )》:“儒(rú )者(zhě )一(yī )师(shī )而(ér )俗(sú )异(yì ),中(zhōng )国(guó )同(tóng )礼(lǐ )而(ér )教(jiāo )离(lí )。”

《文(wén )选(xuǎn )·陆(lù )机(jī )〈演(yǎn )连(lián )珠(zhū )〉之(zhī )一(yī )》:“是(shì )以(yǐ )百(bǎi )官(guān )恪(kè )居(jū ),以(yǐ )赴(fù )八(bā )音(yīn )之(zhī )离(lí );明(míng )君(jūn )执(zhí )契(qì ),以(yǐ )要(yào )克(kè )谐(xié )之(zhī )会(huì )。”

刘(liú )孝(xiào )标(biāo )注(zhù ):“所(suǒ )以(yǐ )臣(chén )敬(jìng )治(zhì )其(qí )职(zhí ),膺(yīng )金(jīn )石(shí )之(zhī )别(bié )响(xiǎng ),君(jūn )执(zhí )契(qì )居(jū )中(zhōng ),纳(nà )铿(kēng )锵(qiāng )之(zhī )合(hé )韵(yùn )。”

清(qīng )方(fāng )东(dōng )树(shù )《答(dá )叶(yè )溥(pǔ )求(qiú )论(lùn )古(gǔ )文(wén )书(shū )》:“是(shì )故(gù )为(wéi )文(wén )之(zhī )难(nán ),非(fēi )合(hé )之(zhī )难(nán ),而(ér )离(lí )之(zhī )实(shí )难(nán )。”

18.犹(yóu )耦(ǒu )。配(pèi )对(duì );成(chéng )双(shuāng )。

《大(dà )戴(dài )礼(lǐ )记(jì )·虞(yú )戴(dài )德(dé )》:“会(huì )朝(cháo )于(yú )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )岁(suì )二(èr )月(yuè )为(wéi )坛(tán )于(yú )东(dōng )郊(jiāo ),建(jiàn )五(wǔ )色(sè ),设(shè )五(wǔ )兵(bīng ),具(jù )五(wǔ )味(wèi ),陈(chén )六(liù )律(lǜ )吕(lǚ ),奏(zòu )五(wǔ )声(shēng ),听(tīng )明(míng )教(jiāo ),置(zhì )离(lí )。”

孔(kǒng )广(guǎng )森(sēn )补(bǔ )注(zhù ):“离(lí ),耦(ǒu )也(yě )。王(wáng )射(shè )以(yǐ )六(liù )耦(ǒu ),诸(zhū )侯(hóu )四(sì )耦(ǒu ),大(dà )夫(fū )士(shì )三(sān )耦(ǒu )。凡(fán )二(èr )人(rén )偶(ǒu )曰(yuē )离(lí )。”

19.罗(luó )列(liè ),陈(chén )列(liè )。

晋(jìn )郭(guō )璞(pú )《江(jiāng )赋(fù )》:“雹(báo )布(bù )馀(yú )粮(liáng ),星(xīng )离(lí )沙(shā )镜(jìng )。”

宋(sòng )姜(jiāng )夔(kuí )《越(yuè )九(jiǔ )歌(gē )·帝(dì )舜(shùn )楚(chǔ )调(diào )》:“瑶(yáo )洒(sǎ )玉(yù )离(lí ),侑(yòu )此(cǐ )桂(guì )酒(jiǔ )。”

夏(xià )承(chéng )焘(tāo )校(xiào )笺(jiān ):“离(lí ),陈(chén )也(yě )。盛(shèng )言(yán )祭(jì )品(pǐn )之(zhī )丰(fēng )盛(shèng )。”参(cān )见(jiàn )“离(lí )卫(wèi )”。

20.编(biān )辑(jí )。

唐(táng )杜(dù )牧(mù )《〈李(lǐ )贺(hè )歌(gē )诗(shī )编(biān )集(jí )〉序(xù )》:“常(cháng )授(shòu )我(wǒ )平(píng )生(shēng )所(suǒ )着(zhe )歌(gē )诗(shī ),离(lí )为(wéi )四(sì )编(biān )。凡(fán )二(èr )百(bǎi )二(èr )十(shí )三(sān )首(shǒu )。”

明(míng )胡(hú )应(yīng )麟(lín )《少(shǎo )室(shì )山(shān )房(fáng )笔(bǐ )丛(cóng )·史(shǐ )书(shū )佔(zhàn )毕(bì )引(yǐn )》:“余(yú )少(shǎo )而(ér )好(hǎo )史(shǐ ),佔(zhàn )毕(bì )之(zhī )暇(xiá ),有(yǒu )概(gài )于(yú )心(xīn ),辄(zhé )书(shū )片(piàn )楮(chǔ )投(tóu )箧(qiè )中(zhōng )。旷(kuàng )日(rì )弥(mí )月(yuè ),駸(qīn )駸(qīn )数(shù )十(shí )百(bǎi )条(tiáo )……辄(zhé )稍(shāo )铨(quán )择(zé ),离(lí )为(wéi )四(sì )篇(piān )。”参(cān )见(jiàn )“离(lí )磬(qìng )”、“离(lí )辞(cí )”。

21.忧(yōu )愁(chóu );悲(bēi )哀(āi )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·四(sì )月(yuè )》:“秋(qiū )日(rì )凄(qī )凄(qī ),百(bǎi )卉(huì )具(jù )腓(féi ),乱(luàn )离(lí )瘼(mò )矣(yǐ ),爰(yuán )其(qí )适(shì )归(guī )。”

毛(máo )传(chuán ):“离(lí ),忧(yōu )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )丕(pī )《短(duǎn )歌(gē )行(háng )》:“我(wǒ )独(dú )孤(gū )茕(qióng ),怀(huái )此(cǐ )百(bǎi )离(lí )。”

22.差(chà );不(bú )好(hǎo )。

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )一(yī )○八(bā )回(huí ):“别(bié )人(rén )还(hái )不(bú )离(lí ),独(dú )有(yǒu )琏(liǎn )二(èr )嫂(sǎo )子(zǐ )连(lián )模(mó )样(yàng )儿(ér )都(dōu )改(gǎi )了(le ),说(shuō )话(huà )不(bú )伶(líng )俐(lì )了(le )。”

老(lǎo )舍(shě )《断(duàn )魂(hún )枪(qiāng )》:“你(nǐ )不(bú )离(lí ),姓(xìng )王(wáng )的(de )服(fú )了(le )!”曹(cáo )禺(yú )《日(rì )出(chū )》第(dì )三(sān )幕(mù ):“你(nǐ )说(shuō ),这(zhè )身(shēn )衣(yī )服(fú )我(wǒ )穿(chuān )着(zhe )不(bú )错(cuò )吧(ba )……我(wǒ )看(kàn )也(yě )不(bú )大(dà )离(lí )。”参(cān )见(jiàn )“不(bú )离(lí )”。

23.迷(mí )离(lí ),模(mó )煳(hú )不(bú )清(qīng )。

《易(yì )·离(lí )》:“日(rì )昃(zè )之(zhī )离(lí )。”

闻(wén )一(yī )多(duō )曰(yuē ):“离(lí )、罗(luó )古(gǔ )同(tóng )字(zì )。罗(luó )之(zhī )为(wéi )物(wù ),质(zhì )薄(báo )而(ér )半(bàn )透(tòu )明(míng ),凡(fán )光(guāng )为(wéi )罗(luó )所(suǒ )掩(yǎn ),视(shì )之(zhī )朦(méng )胧(lóng )如(rú )月(yuè )色(sè )……‘日(rì )昃(zè )之(zhī )离(lí )’之(zhī )犹(yóu )而(ér )也(yě ),言(yán )日(rì )西(xī )昃(zè )时(shí )迷(mí )离(lí )无(wú )光(guāng )也(yě )。”见(jiàn )《古(gǔ )典(diǎn )新(xīn )义(yì )·周(zhōu )易(yì )义(yì )证(zhèng )类(lèi )纂(zuǎn )》。

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )一(yī )○二(èr )回(huí ):“明(míng )明(míng )是(shì )个(gè )大(dà )野(yě )鸡(jī )飞(fēi )过(guò )去(qù )了(le ),拴(shuān )儿(ér )吓(xià )离(lí )了(le )眼(yǎn ),说(shuō )的(de )活(huó )像(xiàng )!”

24.卦(guà )名(míng )。八(bā )卦(guà )之(zhī )一(yī )。代(dài )表(biǎo )火(huǒ )。又(yòu )为(wéi )六(liù )十(shí )四(sì )卦(guà )之(zhī )一(yī ),离(lí )下(xià )离(lí )上(shàng )。

《易(yì )·离(lí )》:“离(lí ),利(lì )贞(zhēn )。亨(hēng ),畜(chù )牝(pìn )牛(niú )吉(jí )。”

《易(yì )·说(shuō )卦(guà )》:“离(lí ),为(wéi )火(huǒ ),为(wéi )日(rì ),为(wéi )电(diàn ),为(wéi )中(zhōng )女(nǚ ),为(wéi )甲(jiǎ )胄(zhòu ),为(wéi )戈(gē )兵(bīng )。其(qí )于(yú )人(rén )也(yě ),为(wéi )大(dà )腹(fù ),为(wéi )乾(qián )卦(guà ),为(wéi )鳖(biē ),为(wéi )蟹(xiè ),为(wéi )蠃(luǒ ),为(wéi )蚌(bàng ),为(wéi )龟(guī )。其(qí )于(yú )木(mù )也(yě ),为(wéi )科(kē )上(shàng )藁(gǎo )。”

25.指(zhǐ )南(nán )方(fāng )。语(yǔ )出(chū )《易(yì )·说(shuō )卦(guà )》:“离(lí )也(yě )者(zhě ),明(míng )也(yě ),万(wàn )物(wù )皆(jiē )相(xiàng )见(jiàn ),南(nán )方(fāng )之(zhī )卦(guà )也(yě )。”

《国(guó )语(yǔ )·周(zhōu )语(yǔ )下(xià )》“以(yǐ )遂(suí )八(bā )风(fēng )”三(sān )国(guó )吴(wú )韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“正(zhèng )东(dōng )曰(yuē )震(zhèn )……正(zhèng )南(nán )曰(yuē )离(lí ),为(wéi )丝(sī ),为(wéi )景(jǐng )风(fēng )。”

唐(táng )杜(dù )周(zhōu )士(shì )《闰(rùn )月(yuè )定(dìng )四(sì )时(shí )》诗(shī ):“葭(jiā )灰(huī )初(chū )变(biàn )律(lǜ ),斗(dòu )柄(bǐng )正(zhèng )当(dāng )离(lí )。”

26.《易(yì )·说(shuō )卦(guà )》:“离(lí ),为(wéi )火(huǒ ),为(wéi )日(rì )。”因(yīn )以(yǐ )“离(lí )”指(zhǐ )太(tài )阳(yáng )。参(cān )见(jiàn )“离(lí )晖(huī )”、“离(lí )照(zhào )”。

27.《易(yì )·说(shuō )卦(guà )》:“离(lí )也(yě )者(zhě ),明(míng )也(yě )。”因(yīn )以(yǐ )“离(lí )”谓(wèi )明(míng )。参(cān )见(jiàn )“离(lí )显(xiǎn )”。

28.古(gǔ )代(dài )东(dōng )方(fāng )少(shǎo )数(shù )民(mín )族(zú )之(zhī )乐(lè )名(míng )。

汉(hàn )班(bān )固(gù )《白(bái )虎(hǔ )通(tōng )·礼(lǐ )乐(lè )》:“故(gù )南(nán )夷(yí )之(zhī )乐(lè )曰(yuē )《兜(dōu )》,西(xī )夷(yí )之(zhī )乐(lè )曰(yuē )《禁(jìn )》,北(běi )夷(yí )之(zhī )乐(lè )曰(yuē )《昧(mèi )》,东(dōng )夷(yí )之(zhī )乐(lè )曰(yuē )《离(lí )》。”

29.古(gǔ )代(dài )一(yī )种(zhǒng )大(dà )琴(qín )。

《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )乐(lè )》:“大(dà )琴(qín )谓(wèi )之(zhī )离(lí ),小(xiǎo )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )应(yīng )。”

郭(guō )璞(pú )注(zhù ):“或(huò )曰(yuē )琴(qín )大(dà )者(zhě )二(èr )十(shí )七(qī )弦(xián ),未(wèi )详(xiáng )长(zhǎng )短(duǎn )。

《广(guǎng )雅(yǎ )》曰(yuē ):‘琴(qín )长(zhǎng )三(sān )尺(chǐ )六(liù )寸(cùn )五(wǔ )分(fèn ),五(wǔ )弦(xián )。’”邢(xíng )昺(bǐng )疏(shū ):“琴(qín )之(zhī )大(dà )者(zhě ),别(bié )名(míng )离(lí )也(yě )。”

清(qīng )钱(qián )曾(céng )《读(dú )书(shū )敏(mǐn )求(qiú )记(jì )·朱(zhū )长(zhǎng )文(wén )〈琴(qín )史(shǐ )〉》:“窦(dòu )俨(yǎn )上(shàng )疏(shū )周(zhōu )世(shì )宗(zōng ):凡(fán )三(sān )弦(xián )之(zhī )通(tōng ),七(qī )弦(xián )之(zhī )琴(qín ),十(shí )三(sān )弦(xián )之(zhī )筝(zhēng ),二(èr )十(shí )四(sì )弦(xián )之(zhī )离(lí )……皆(jiē )列(liè )谱(pǔ )录(lù )。又(yòu )按(àn )《尔(ěr )雅(yǎ )》:‘大(dà )琴(qín )谓(wèi )之(zhī )离(lí )。’郭(guō )注(zhù )曰(yuē ):‘或(huò )曰(yuē )琴(qín )大(dà )者(zhě )二(èr )十(shí )七(qī )弦(xián )。’是(shì )琴(qín )并(bìng )有(yǒu )二(èr )十(shí )七(qī )弦(xián )者(zhě ),此(cǐ )所(suǒ )云(yún )二(èr )十(shí )四(sì )弦(xián )之(zhī )离(lí ),又(yòu )与(yǔ )不(bú )合(hé )。”

30.春(chūn )秋(qiū )齐(qí )国(guó )均(jūn )地(dì )之(zhī )法(fǎ )。四(sì )聚(jù )为(wéi )离(lí )。

《管(guǎn )子(zǐ )·乘(chéng )马(mǎ )》:“四(sì )聚(jù )为(wéi )一(yī )离(lí ),五(wǔ )离(lí )为(wéi )一(yī )制(zhì ),五(wǔ )制(zhì )为(wéi )一(yī )田(tián ),二(èr )田(tián )为(wéi )一(yī )夫(fū ),三(sān )夫(fū )为(wéi )一(yī )家(jiā ),事(shì )制(zhì )也(yě )。”

31.稻(dào )穀(yù )落(luò )地(dì ),下(xià )一(yī )年(nián )自(zì )生(shēng )的(de )稻(dào )。

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·泰(tài )族(zú )训(xùn )》:“离(lí )先(xiān )稻(dào )熟(shú ),而(ér )农(nóng )夫(fū )耨(nòu )之(zhī ),不(bú )以(yǐ )小(xiǎo )利(lì )伤(shāng )大(dà )穫(hù )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“稻(dào )米(mǐ )随(suí )而(ér )生(shēng )者(zhě )为(wéi )离(lí ),与(yǔ )稻(dào )相(xiàng )似(sì ),耨(nòu )之(zhī ),为(wéi )其(qí )少(shǎo )实(shí )。”

32.后(hòu )作(zuò )“蓠(lí )”。参(cān )见(jiàn )“江(jiāng )离(lí )”。

33.通(tōng )“篱(lí )”。

《国(guó )语(yǔ )·吴(wú )语(yǔ )》:“孤(gū )用(yòng )亲(qīn )听(tīng )命(mìng )于(yú )藩(fān )离(lí )之(zhī )外(wài )。”一(yī )本(běn )作(zuò )“篱(lí )”。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )十(shí )三(sān )年(nián )》“请(qǐng )藩(fān )而(ér )已(yǐ )”晋(jìn )杜(dù )预(yù )注(zhù ):“藩(fān ),离(lí )也(yě )。”

陆(lù )德(dé )明(míng )释(shì )文(wén ):“‘离(lí )也(yě )’,依(yī )字(zì )应(yīng )作(zuò )篱(lí ),今(jīn )作(zuò )离(lí ),假(jiǎ )借(jiè )也(yě )。”

34.通(tōng )“梨(lí )”。山(shān )梨(lí )。

《文(wén )选(xuǎn )·司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )〈子(zǐ )虚(xū )赋(fù )〉》:“桂(guì )椒(jiāo )木(mù )兰(lán ),檗(bò )离(lí )朱(zhū )杨(yáng )。”

郭(guō )璞(pú )注(zhù ):“离(lí ),山(shān )梨(lí )也(yě )。”

35.见(jiàn )“流(liú )离(lí )”。

36.通(tōng )“缡(lí )”、“褵(lí )”。古(gǔ )代(dài )女(nǚ )子(zǐ )出(chū )嫁(jià )时(shí )繫(jì )的(de )佩(pèi )巾(jīn )。

《汉(hàn )书(shū )·外(wài )戚(qī )传(chuán )下(xià )·孝(xiào )成(chéng )班(bān )倢(jié )妤(yú )》:“每(měi )寤(wù )寐(mèi )而(ér )累(lèi )息(xī )兮(xī ),申(shēn )佩(pèi )离(lí )以(yǐ )自(zì )思(sī )。”一(yī )说(shuō )衣(yī )带(dài )。

37.借(jiè )指(zhǐ )结(jié )婚(hūn )。

《续(xù )资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·宋(sòng )宁(níng )宗(zōng )庆(qìng )元(yuán )六(liù )年(nián )》:“戊(wù )辰(chén ),金(jīn )定(dìng )妻(qī )亡(wáng ),服(fú )内(nèi )婚(hūn )娶(qǔ )听(tīng )离(lí )制(zhì )。”

38.通(tōng )“罗(luó )”。

39.姓(xìng )。

汉(hàn )有(yǒu )中(zhōng )庶(shù )子(zǐ )离(lí )常(cháng )之(zhī )。见(jiàn )《通(tōng )志(zhì )·氏(shì )族(zú )四(sì )》引(yǐn )汉(hàn )应(yīng )劭(shào )《风(fēng )俗(sú )通(tōng )》。

II

lì

ㄌ〡ˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》力(lì )智(zhì )切(qiē ),去(qù )寘(tián ),来(lái )。〕

亦(yì )作(zuò )“离(lí )”。

1.丧(sàng )失(shī )。

《易(yì )·坤(kūn )》:“上(shàng )六(liù ),龙(lóng )战(zhàn )于(yú )野(yě ),其(qí )血(xuè )玄(xuán )黄(huáng )……阴(yīn )疑(yí )于(yú )阳(yáng )必(bì )战(zhàn ),为(wéi )其(qí )嫌(xián )于(yú )无(wú )阳(yáng )也(yě ),故(gù )称(chēng )龙(lóng )焉(yān );犹(yóu )夫(fū )离(lí )其(qí )类(lèi )也(yě ),故(gù )称(chēng )血(xuè )焉(yān )。”

王(wáng )弼(bì )注(zhù ):“犹(yóu )未(wèi )失(shī )其(qí )阴(yīn )类(lèi ),为(wéi )阳(yáng )所(suǒ )灭(miè )。”

《国(guó )语(yǔ )·周(zhōu )语(yǔ )下(xià )》:“言(yán )爽(shuǎng )日(rì )反(fǎn )其(qí )信(xìn ),听(tīng )淫(yín )日(rì )离(lí )其(qí )名(míng )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“离(lí ),失(shī )也(yě )。名(míng ),声(shēng )也(yě )。失(shī )所(suǒ )名(míng )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·马(mǎ )蹄(tí )》:“同(tóng )乎(hū )无(wú )知(zhī ),其(qí )德(dé )不(bú )离(lí )。”

2.去(qù )掉(diào );弃(qì )。

《礼(lǐ )记(jì )·中(zhōng )庸(yōng )》:“道(dào )也(yě )者(zhě ),不(bú )可(kě )须(xū )臾(yú )离(lí )也(yě )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·大(dà )宗(zōng )师(shī )》:“堕(duò )肢(zhī )体(tǐ ),黜(chù )聪(cōng )明(míng ),离(lí )形(xíng )去(qù )知(zhī )。”

汉(hàn )王(wáng )褒(bāo )《圣(shèng )主(zhǔ )得(dé )贤(xián )臣(chén )颂(sòng )》:“及(jí )其(qí )遇(yù )明(míng )君(jūn ),遭(zāo )圣(shèng )主(zhǔ )也(yě )……去(qù )卑(bēi )辱(rǔ )奥(ào )渫(xiè ),而(ér )升(shēng )本(běn )朝(cháo ),离(lí )蔬(shū )释(shì )蹻(jiǎo ),而(ér )享(xiǎng )膏(gāo )粱(liáng )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )嵇(jī )康(kāng )《与(yǔ )山(shān )巨(jù )源(yuán )绝(jué )交(jiāo )书(shū )》:“若(ruò )以(yǐ )俗(sú )人(rén )皆(jiē )喜(xǐ )荣(róng )华(huá ),独(dú )能(néng )离(lí )之(zhī ),以(yǐ )此(cǐ )为(wéi )快(kuài ),此(cǐ )最(zuì )近(jìn )之(zhī ),可(kě )得(dé )言(yán )耳(ěr )。”

清(qīng )李(lǐ )渔(yú )《慎(shèn )鸾(luán )交(jiāo )·送(sòng )远(yuǎn )》:“鹑(chún )褐(hè )纔(shān )离(lí ),龙(lóng )榜(bǎng )新(xīn )登(dēng )。”

III

lì

ㄌ〡ˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》郎(láng )计(jì )切(qiē ),去(qù )霁(jì ),来(lái )。〕

亦(yì )作(zuò )“离(lí )”。

1.通(tōng )“丽(lì )”。附(fù )着(zhe ),依(yī )附(fù )。

《易(yì )·离(lí )》:“彖(tuàn )曰(yuē ):离(lí ),丽(lì )也(yě )。日(rì )月(yuè )丽(lì )乎(hū )天(tiān ),百(bǎi )穀(yù )草(cǎo )木(mù )丽(lì )乎(hū )土(tǔ )。”

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·渐(jiàn )渐(jiàn )之(zhī )石(shí )》:“月(yuè )离(lí )于(yú )毕(bì ),俾(bǐ )滂(pāng )沱(tuó )矣(yǐ )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“离(lí ),月(yuè )所(suǒ )宿(xiǔ )也(yě )。”

《文(wén )选(xuǎn )·张(zhāng )衡(héng )〈思(sī )玄(xuán )赋(fù )〉》:“松(sōng )乔(qiáo )高(gāo )跱(zhì )孰(shú )能(néng )离(lí )?结(jié )精(jīng )远(yuǎn )游(yóu )使(shǐ )心(xīn )携(xié )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“离(lí ),附(fù )也(yě )。”

2.见(jiàn )“离(lí )支(zhī )”。

IV

l·

ㄌ〡ˇ

〔《集(jí )韵(yùn )》辇(niǎn )尒(ěr )切(qiē ),上(shàng )纸(zhǐ ),来(lái )。〕

亦(yì )作(zuò )“离(lí )”。

见(jiàn )“离(lí )跂(qí )”。

V

chī

ㄔ

〔《集(jí )韵(yùn )》抽(chōu )知(zhī )切(qiē ),平(píng )支(zhī ),彻(chè )。〕

亦(yì )作(zuò )“离(lí )”。通(tōng )“螭(chī )”。

1.古(gǔ )代(dài )传(chuán )说(shuō )中(zhōng )的(de )一(yī )种(zhǒng )龙(lóng )。

《集(jí )韵(yùn )·平(píng )支(zhī )》:“螭(chī ),《说(shuō )文(wén )》:‘若(ruò )龙(lóng )而(ér )黄(huáng ),北(běi )方(fāng )谓(wèi )之(zhī )地(dì )蝼(lóu )。一(yī )说(shuō )无(wú )角(jiǎo )。’螭(chī ),或(huò )作(zuò )‘离(lí )’。”参(cān )见(jiàn )“离(lí )玦(jué )”。

2.勐(měng )兽(shòu )。

《史(shǐ )记(jì )·周(zhōu )本(běn )纪(jì )》:“尚(shàng )桓(huán )桓(huán ),如(rú )虎(hǔ )如(rú )罴(pí ),如(rú )豺(chái )如(rú )离(lí )。”

裴(péi )駰(yīn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )徐(xú )广(guǎng )曰(yuē ):“此(cǐ )训(xùn )与(yǔ )‘螭(chī )’同(tóng )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·班(bān )固(gù )传(chuán )上(shàng )》:“至(zhì )乎(hū )三(sān )五(wǔ )华(huá )夏(xià ),京(jīng )迁(qiān )镐(gǎo )亳(bó ),遂(suí )自(zì )北(běi )面(miàn ),虎(hǔ )离(lí )其(qí )师(shī ),革(gé )灭(miè )天(tiān )邑(yì )。”

李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“《经(jīng )音(yīn )义(yì )》曰(yuē ):‘离(lí )与(yǔ )螭(chī )同(tóng )。’”

VI

g·

ㄍㄨˇ

〔《字(zì )彙(huì )补(bǔ )》古(gǔ )屋(wū )切(qiē )〕

亦(yì )作(zuò )“离(lí )”。

山(shān )名(míng )用(yòng )字(zì )。

《山(shān )海(hǎi )经(jīng )·大(dà )荒(huāng )东(dōng )经(jīng )》:“大(dà )荒(huāng )之(zhī )中(zhōng )有(yǒu )山(shān ),名(míng )曰(yuē )鞠(jū )陵(líng )于(yú )天(tiān )、东(dōng )极(jí )、离(lí )瞀(mào ),日(rì )月(yuè )所(suǒ )出(chū )。”

郭(guō )璞(pú )注(zhù ):“三(sān )山(shān )名(míng )也(yě )。音(yīn )穀(yù )瞀(mào )。”

阅读:1831

●離(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库