造【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 造

造(zào )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):10画(huà );

I

zào

ㄗㄠˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》七(qī )到(dào )切(qiē ),去(qù )号(hào ),清(qīng )。〕

1.到(dào );去(qù )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·司(sī )门(mén )》:“凡(fán )四(sì )方(fāng )之(zhī )宾(bīn )客(kè )造(zào )焉(yān ),则(zé )以(yǐ )告(gào )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“造(zào ),犹(yóu )至(zhì )也(yě )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )正(zhèng )义(yì ):“注(zhù )云(yún )‘造(zào ),犹(yóu )至(zhì )也(yě )’者(zhě ),《大(dà )司(sī )寇(kòu )》注(zhù )义(yì )同(tóng )此(cǐ )引(yǐn )申(shēn )之(zhī )义(yì )。

《广(guǎng )雅(yǎ )·释(shì )言(yán )》云(yún ):‘造(zào ),诣(yì )也(yě )。’《文(wén )选(xuǎn )·洞(dòng )箫(xiāo )赋(fù )》李(lǐ )注(zhù )引(yǐn )《苍(cāng )颉(jié )篇(piān )》云(yún ):‘诣(yì ),至(zhì )也(yě )。’盖(gài )造(zào )训(xùn )为(wéi )诣(yì ),诣(yì )则(zé )有(yǒu )所(suǒ )至(zhì ),故(gù )造(zào )亦(yì )训(xùn )至(zhì )矣(yǐ )。”

汉(hàn )赵(zhào )晔(yè )《吴(wú )越(yuè )春(chūn )秋(qiū )·勾(gōu )践(jiàn )归(guī )国(guó )外(wài )传(chuán )》:“吴(wú )封(fēng )地(dì )百(bǎi )里(lǐ )于(yú )越(yuè ),东(dōng )至(zhì )炭(tàn )渎(dú ),西(xī )止(zhǐ )周(zhōu )宗(zōng ),南(nán )造(zào )于(yú )山(shān ),北(běi )薄(báo )于(yú )海(hǎi )。”

唐(táng )吴(wú )筠(jūn )《高(gāo )士(shì )咏(yǒng )·柏(bǎi )成(chéng )子(zǐ )高(gāo )》:“万(wàn )乘(chéng )造(zào )中(zhōng )亩(mǔ ),一(yī )言(yán )良(liáng )见(jiàn )酬(chóu )。”

宋(sòng )叶(yè )适(shì )《刘(liú )建(jiàn )翁(wēng )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“自(zì )二(èr )父(fù )在(zài ),而(ér )四(sì )方(fāng )之(zhī )过(guò )莆(pú )者(zhě )无(wú )不(bú )造(zào )于(yú )庭(tíng )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )一(yī )回(huí ):“老(lǎo )先(xiān )生(shēng )请(qǐng )便(biàn )。晚(wǎn )生(shēng )乃(nǎi )常(cháng )造(zào )之(zhī )客(kè ),稍(shāo )候(hòu )何(hé )妨(fáng )。”

2.学(xué )业(yè )等(děng )达(dá )到(dào )某(mǒu )种(zhǒng )程(chéng )度(dù )或(huò )境(jìng )界(jiè )。

《孟(mèng )子(zǐ )·离(lí )娄(lóu )下(xià )》:“君(jūn )子(zǐ )深(shēn )造(zào )之(zhī )以(yǐ )道(dào ),欲(yù )其(qí )自(zì )得(dé )之(zhī )也(yě )。”

赵(zhào )岐(qí )注(zhù );“造(zào ),致(zhì )也(yě ),言(yán )君(jūn )子(zǐ )问(wèn )学(xué )之(zhī )法(fǎ ),欲(yù )深(shēn )致(zhì )极(jí )竟(jìng )之(zhī )以(yǐ )知(zhī )道(dào )意(yì )。”

宋(sòng )陆(lù )游(yóu )《老(lǎo )学(xué )庵(ān )笔(bǐ )记(jì )》卷(juàn )二(èr ):“吾(wú )力(lì )学(xué )三(sān )十(shí )年(nián ),今(jīn )乃(nǎi )能(néng )造(zào )此(cǐ )地(dì )。”

明(míng )谢(xiè )榛(zhēn )《四(sì )溟(míng )诗(shī )话(huà )》卷(juàn )四(sì ):“能(néng )用(yòng )‘取(qǔ )鱼(yú )弃(qì )筌(quán )’之(zhī )法(fǎ ),辞(cí )意(yì )两(liǎng )美(měi ),久(jiǔ )则(zé )浑(hún )成(chéng ),造(zào )名(míng )家(jiā )不(bú )难(nán )矣(yǐ )。”

黄(huáng )中(zhōng )黄(huáng )《孙(sūn )逸(yì )仙(xiān )》第(dì )一(yī )章(zhāng ):“如(rú )孙(sūn )逸(yì )仙(xiān )者(zhě ),实(shí )已(yǐ )造(zào )天(tiān )真(zhēn )之(zhī )境(jìng )者(zhě )也(yě )。”

3.造(zào )就(jiù );成(chéng )就(jiù )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·思(sī )齐(qí )》:“肆(sì )成(chéng )人(rén )有(yǒu )德(dé ),小(xiǎo )子(zǐ )有(yǒu )造(zào )。”

毛(máo )传(chuán ):“造(zào ),为(wéi )也(yě )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“子(zǐ )弟(dì )皆(jiē )有(yǒu )所(suǒ )造(zào )成(chéng )。”

马(mǎ )瑞(ruì )辰(chén )通(tōng )释(shì ):“《说(shuō )文(wén )》:‘造(zào ),就(jiù )也(yě )。’造(zào )就(jiù )二(èr )字(zì )迭(dié )韵(yùn )为(wéi )义(yì )。”

4.指(zhǐ )培(péi )养(yǎng ),提(tí )高(gāo )修(xiū )养(yǎng )。

《花(huā )城(chéng )》1981年(nián )第(dì )2期(qī ):“体(tǐ )质(zhì )单(dān )薄(báo ),速(sù )度(dù )迟(chí )缓(huǎn ),这(zhè )正(zhèng )是(shì )足(zú )球(qiú )运(yùn )动(dòng )员(yuán )的(de )大(dà )忌(jì ),从(cóng )长(zhǎng )远(yuǎn )来(lái )看(kàn ),不(bú )是(shì )可(kě )造(zào )之(zhī )材(cái )。”

5.恩(ēn )德(dé )。

《左(zuǒ )传(chuán )·成(chéng )公(gōng )十(shí )三(sān )年(nián )》:“文(wén )公(gōng )恐(kǒng )惧(jù ),绥(suí )静(jìng )诸(zhū )侯(hóu ),秦(qín )师(shī )克(kè )还(hái )无(wú )害(hài ),则(zé )是(shì )我(wǒ )有(yǒu )大(dà )造(zào )于(yú )西(xī )也(yě )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“造(zào ),成(chéng )也(yě ),言(yán )晋(jìn )有(yǒu )成(chéng )功(gōng )于(yú )秦(qín )。”

明(míng )张(zhāng )煌(huáng )言(yán )《贻(yí )赵(zhào )廷(tíng )臣(chén )书(shū )》:“伏(fú )冀(jì )台(tái )下(xià ),立(lì )赐(cì )处(chù )决(jué ),俾(bǐ )某(mǒu )乘(chéng )风(fēng )驭(yù )气(qì ),翱(áo )翔(xiáng )碧(bì )落(luò ),或(huò )为(wéi )明(míng )神(shén ),或(huò )为(wéi )厉(lì )鬼(guǐ ),是(shì )诚(chéng )台(tái )下(xià )大(dà )有(yǒu )造(zào )于(yú )某(mǒu )也(yě )。”

茅(máo )盾(dùn )《路(lù )》四(sì ):“是(shì )要(yào )了(le )你(nǐ )的(de )全(quán )部(bù )自(zì )由(yóu )全(quán )部(bù )独(dú )立(lì )由(yóu )她(tā )支(zhī )配(pèi )还(hái )感(gǎn )不(bú )足(zú ),还(hái )自(zì )以(yǐ )为(wéi )是(shì )大(dà )有(yǒu )造(zào )于(yú )你(nǐ )的(de )恩(ēn )人(rén )哪(nǎ )!”

6.吉(jí )祥(xiáng );吉(jí )利(lì )。

《诗(shī )·周(zhōu )颂(sòng )·闵(mǐn )予(yǔ )小(xiǎo )子(zǐ )》:“闵(mǐn )予(yǔ )小(xiǎo )子(zǐ ),遭(zāo )家(jiā )不(bú )造(zào )。”

晋(jìn )袁(yuán )宏(hóng )《后(hòu )汉(hàn )纪(jì )·质(zhì )帝(dì )纪(jì )》:“先(xiān )帝(dì )早(zǎo )弃(qì )天(tiān )下(xià ),胤(yìn )嗣(sì )幼(yòu )冲(chōng ),何(hé )悟(wù )仓(cāng )卒(zú ),仍(réng )遭(zāo )不(bú )造(zào )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )嵇(jī )康(kāng )《幽(yōu )愤(fèn )诗(shī )》:“嗟(jiē )余(yú )薄(báo )祜(hù ),少(shǎo )遭(zāo )不(bú )造(zào )。”

《陈(chén )书(shū )·宣(xuān )帝(dì )纪(jì )》:“岂(qǐ )图(tú )王(wáng )室(shì )不(bú )造(zào ),频(pín )谋(móu )乱(luàn )阶(jiē ),天(tiān )步(bù )艰(jiān )难(nán ),将(jiāng )倾(qīng )宝(bǎo )曆(lì )。”

廖(liào )仲(zhòng )恺(kǎi )《幽(yōu )禁(jìn )中(zhōng )感(gǎn )赋(fù )》诗(shī ):“吾(wú )生(shēng )遭(zāo )不(bú )造(zào ),芒(máng )鞋(xié )肆(sì )所(suǒ )之(zhī )。”

7.祭(jì )祀(sì )名(míng )。

《礼(lǐ )记(jì )·王(wáng )制(zhì )》:“天(tiān )子(zǐ )将(jiāng )出(chū ),类(lèi )乎(hū )上(shàng )帝(dì ),宜(yí )乎(hū )社(shè ),造(zào )乎(hū )祢(mí );诸(zhū )侯(hóu )将(jiāng )出(chū ),宜(yí )乎(hū )社(shè ),造(zào )乎(hū )祢(mí )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“类(lèi )、宜(yí )、造(zào ),皆(jiē )祭(jì )名(míng ),其(qí )礼(lǐ )亡(wáng )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“造(zào )乎(hū )祢(mí )者(zhě ),造(zào ),至(zhì )也(yě ),谓(wèi )至(zhì )父(fù )祖(zǔ )之(zhī )庙(miào )也(yě )。”

《周(zhōu )礼(lǐ )·春(chūn )官(guān )·大(dà )祝(zhù )》:“掌(zhǎng )六(liù )祈(qí )以(yǐ )同(tóng )鬼(guǐ )神(shén )示(shì ),一(yī )曰(yuē )类(lèi ),二(èr )曰(yuē )造(zào ),三(sān )曰(yuē )禬(guì ),四(sì )曰(yuē )禜(yǒng ),五(wǔ )曰(yuē )攻(gōng ),六(liù )曰(yuē )说(shuō )。”

孙(sūn )诒(yí )让(ràng )正(zhèng )义(yì ):“《曾(céng )子(zǐ )问(wèn )》云(yún ):‘诸(zhū )侯(hóu )适(shì )天(tiān )子(zǐ ),必(bì )告(gào )于(yú )祖(zǔ ),奠(diàn )于(yú )祢(mí )’,‘诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )见(jiàn ),必(bì )告(gào )于(yú )祢(mí )’,‘反(fǎn )必(bì )亲(qīn )告(gào )于(yú )祖(zǔ )祢(mí )’。此(cǐ )与(yǔ )《王(wáng )制(zhì )》‘诸(zhū )侯(hóu )将(jiāng )出(chū ),造(zào )乎(hū )祢(mí )’义(yì )亦(yì )相(xiàng )应(yīng ),彼(bǐ )此(cǐ )互(hù )证(zhèng ),知(zhī )告(gào )祭(jì )祖(zǔ )祢(mí )通(tōng )谓(wèi )之(zhī )造(zào )矣(yǐ )。”

章(zhāng )炳(bǐng )麟(lín )《国(guó )故(gù )论(lùn )衡(héng )·辨(biàn )诗(shī )》:“告(gào )祀(sì )鬼(guǐ )神(shén )则(zé )有(yǒu )造(zào )(见(jiàn )《春(chūn )官(guān )·大(dà )祝(zhù )》),原(yuán )本(běn )山(shān )川(chuān )则(zé )有(yǒu )说(shuō )。”

8.合(hé )併(bìng );并(bìng )列(liè )。参(cān )见(jiàn )“造(zào )舟(zhōu )”。

9.仓(cāng )卒(zú ),突(tū )然(rán )。

《礼(lǐ )记(jì )·玉(yù )藻(zǎo )》:“造(zào )受(shòu )命(mìng )于(yú )君(jūn )前(qián ),则(zé )书(shū )于(yú )笏(hù )。”

汉(hàn )贾(jiǎ )谊(yì )《新(xīn )书(shū )·容(róng )经(jīng )》:“故(gù )师(shī )傅(fù )之(zhī )道(dào ),既(jì )美(měi )其(qí )施(shī ),又(yòu )慎(shèn )其(qí )齐(qí ),适(shì )疾(jí )徐(xú ),任(rèn )多(duō )少(shǎo ),造(zào )而(ér )勿(wù )趣(qù ),稍(shāo )而(ér )勿(wù )苦(kǔ ),省(shěng )其(qí )所(suǒ )省(shěng ),而(ér )堪(kān )其(qí )所(suǒ )堪(kān )。”

刘(liú )师(shī )培(péi )斠(jiào )补(bǔ ):“造(zào )为(wéi )疾(jí )义(yì )。”

10.世(shì );时(shí )代(dài )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )冠(guàn )礼(lǐ )》:“公(gōng )侯(hóu )之(zhī )有(yǒu )冠(guàn )礼(lǐ )也(yě ),夏(xià )之(zhī )末(mò )造(zào )也(yě )。”

清(qīng )赵(zhào )翼(yì )《过(guò )文(wén )信(xìn )国(guó )祠(cí )同(tóng )舫(fǎng )庵(ān )作(zuò )》诗(shī )之(zhī )二(èr ):“三(sān )百(bǎi )馀(yú )年(nián )养(yǎng )士(shì )恩(ēn ),故(gù )应(yīng )末(mò )造(zào )泽(zé )犹(yóu )存(cún )。”

姚(yáo )雪(xuě )垠(yín )《李(lǐ )自(zì )成(chéng )》第(dì )二(èr )卷(juàn )第(dì )三(sān )八(bā )章(zhāng ):“我(wǒ )不(bú )幸(xìng )生(shēng )逢(féng )末(mò )造(zào ),原(yuán )想(xiǎng )‘苟(gǒu )全(quán )性(xìng )命(mìng )于(yú )乱(luàn )世(shì ),不(bú )求(qiú )闻(wén )达(dá )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )’。”

11.八(bā )字(zì ),用(yòng )天(tiān )干(gàn )地(dì )支(zhī )表(biǎo )示(shì )人(rén )出(chū )生(shēng )的(de )年(nián )、月(yuè )、日(rì )时(shí )合(hé )起(qǐ )来(lái )的(de )八(bā )个(gè )字(zì )。迷(mí )信(xìn )的(de )人(rén )认(rèn )为(wéi )根(gēn )据(jù )八(bā )字(zì )可(kě )推(tuī )算(suàn )命(mìng )运(yùn )好(hǎo )坏(huài )。

元(yuán )马(mǎ )致(zhì )远(yuǎn )《陈(chén )抟(tuán )高(gāo )卧(wò )》第(dì )一(yī )摺(zhé ):“有(yǒu )劳(láo )先(xiān )生(shēng ),将(jiāng )我(wǒ )两(liǎng )人(rén )贱(jiàn )造(zào )看(kàn )一(yī )看(kàn )。”

《金(jīn )瓶(píng )梅(méi )词(cí )话(huà )》第(dì )二(èr )九(jiǔ )回(huí ):“官(guān )人(rén )贵(guì )造(zào ),依(yī )贫(pín )道(dào )所(suǒ )讲(jiǎng ),元(yuán )命(mìng )贵(guì )旺(wàng ),八(bā )字(zì )清(qīng )奇(qí ),非(fēi )贵(guì )则(zé )荣(róng )之(zhī )造(zào )。”

巴(bā )金(jīn )《家(jiā )》七(qī ):“据(jù )说(shuō )她(tā )后(hòu )来(lái )把(bǎ )大(dà )表(biǎo )哥(gē )同(tóng )梅(méi )表(biǎo )姐(jiě )两(liǎng )人(rén )的(de )八(bā )字(zì )拿(ná )去(qù )找(zhǎo )人(rén )排(pái )了(le )一(yī )下(xià ),说(shuō )是(shì )两(liǎng )造(zào )的(de )命(mìng )相(xiàng )克(kè ),不(bú )能(néng )配(pèi )合(hé ),否(fǒu )则(zé )女(nǚ )的(de )会(huì )早(zǎo )死(sǐ )。”

12.诉(sù )讼(sòng )的(de )双(shuāng )方(fāng )。

《书(shū )·吕(lǚ )刑(xíng )》:“两(liǎng )造(zào )具(jù )备(bèi ),师(shī )听(tīng )五(wǔ )辞(cí )。”

《文(wén )选(xuǎn )·潘(pān )岳(yuè )〈马(mǎ )汧(qiān )督(dū )诔(lěi )〉》:“两(liǎng )造(zào )未(wèi )具(jù ),储(chǔ )隶(lì )盖(gài )尟(xiǎn )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù )引(yǐn )孔(kǒng )安(ān )国(guó )曰(yuē ):“两(liǎng ),谓(wèi )囚(qiú )证(zhèng )也(yě )。造(zào ),至(zhì )也(yě )。”

吕(lǚ )向(xiàng )注(zhù ):“两(liǎng )造(zào ),谓(wèi )两(liǎng )囚(qiú )相(xiàng )证(zhèng )也(yě )。”

梁(liáng )启(qǐ )超(chāo )《人(rén )生(shēng )观(guān )与(yǔ )科(kē )学(xué )》:“我(wǒ )不(bú )是(shì )加(jiā )在(zài )那(nà )一(yī )造(zào )去(qù )参(cān )战(zhàn ),也(yě )不(bú )是(shì )想(xiǎng )斡(wò )旋(xuán )两(liǎng )造(zào )做(zuò )调(diào )人(rén )。”

13.通(tōng )“蹙(cù )”。忧(yōu )愁(chóu )貌(mào )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·忠(zhōng )孝(xiào )》:“舜(shùn )见(jiàn )瞽(gǔ )瞍(sǒu ),其(qí )容(róng )造(zào )焉(yān )。”旧(jiù )注(zhù ):“愁(chóu )貌(mào )也(yě )。”

王(wáng )先(xiān )慎(shèn )集(jí )解(jiě ):“造(zào )与(yǔ )蹙(cù )通(tōng )。”

II

zào

ㄗㄠˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》昨(zuó )早(zǎo )切(qiē ),上(shàng )皓(hào ),从(cóng )。〕

1.製(zhì )作(zuò );製(zhì )造(zào )。

《礼(lǐ )记(jì )·玉(yù )藻(zǎo )》:“大(dà )夫(fū )不(bú )得(dé )造(zào )车(chē )马(mǎ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“造(zào )谓(wèi )作(zuò )新(xīn )也(yě )。”

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·夏(xià )桀(jié )末(mò )喜(xǐ )》:“造(zào )烂(làn )漫(màn )之(zhī )乐(lè ),日(rì )夜(yè )与(yǔ )末(mò )喜(xǐ )及(jí )宫(gōng )女(nǚ )饮(yǐn )酒(jiǔ ),无(wú )有(yǒu )休(xiū )时(shí )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《唐(táng )故(gù )中(zhōng )散(sàn )大(dà )夫(fū )少(shǎo )府(fǔ )监(jiān )胡(hú )良(liáng )公(gōng )墓(mù )神(shén )道(dào )碑(bēi )》:“州(zhōu )经(jīng )乱(luàn ),无(wú )孔(kǒng )子(zǐ )庙(miào ),公(gōng )至(zhì )则(zé )命(mìng )筑(zhù )宫(gōng )造(zào )祭(jì )器(qì )。”

柳(liǔ )青(qīng )《铜(tóng )墙(qiáng )铁(tiě )壁(bì )》第(dì )九(jiǔ )章(zhāng ):“他(tā )正(zhèng )给(gěi )他(tā )娘(niáng )和(hé )石(shí )永(yǒng )福(fú )婆(pó )姨(yí )安(ān )咐(fù ),叫(jiào )她(tā )们(men )合(hé )伙(huǒ )做(zuò )饭(fàn ),合(hé )伙(huǒ )造(zào )乾(qián )粮(liáng )。”

2.开(kāi )始(shǐ );起(qǐ )始(shǐ )。

《书(shū )·伊(yī )训(xùn )》:“造(zào )攻(gōng )自(zì )鸣(míng )条(tiáo ),朕(zhèn )哉(zāi )自(zì )亳(bó )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“造(zào ),哉(zāi ),皆(jiē )始(shǐ )也(yě )。始(shǐ )攻(gōng )桀(jié ),伐(fá )无(wú )道(dào ),由(yóu )我(wǒ )始(shǐ )修(xiū )德(dé )于(yú )亳(bó )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )江(jiāng )淹(yān )《别(bié )赋(fù )》:“造(zào )分(fèn )手(shǒu )而(ér )衔(xián )涕(tì ),咸(xián )寂(jì )寞(mò )而(ér )伤(shāng )神(shén )。”

明(míng )袁(yuán )宏(hóng )道(dào )《送(sòng )江(jiāng )陵(líng )薛(xuē )侯(hóu )入(rù )觐(jìn )序(xù )》:“自(zì )古(gǔ )国(guó )家(jiā )之(zhī )祸(huò ),造(zào )于(yú )小(xiǎo )人(rén ),而(ér )成(chéng )于(yú )贪(tān )功(gōng )倖(xìng )名(míng )之(zhī )君(jūn )子(zǐ )者(zhě ),十(shí )常(cháng )八(bā )九(jiǔ )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《圣(shèng )武(wǔ )记(jì )》卷(juàn )一(yī ):“贞(zhēn )元(yuán )肇(zhào )造(zào ),则(zé )必(bì )有(yǒu )熊(xióng )罴(pí )之(zhī )士(shì ),不(bú )二(èr )心(xīn )之(zhī )臣(chén )。”

3.建(jiàn )立(lì )。

《易(yì )·屯(tún )》:“天(tiān )造(zào )草(cǎo )昧(mèi ),宜(yí )建(jiàn )侯(hóu )而(ér )不(bú )宁(níng )。”

《史(shǐ )记(jì )·项(xiàng )羽(yǔ )本(běn )纪(jì )》:“夫(fū )以(yǐ )秦(qín )之(zhī )彊(jiāng ),攻(gōng )新(xīn )造(zào )之(zhī )赵(zhào ),其(qí )势(shì )必(bì )举(jǔ )赵(zhào )。”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·郭(guō )子(zǐ )仪(yí )传(chuán )》:“入(rù )朝(cháo ),帝(dì )遣(qiǎn )具(jù )军(jūn )容(róng )迎(yíng )灞(bà )上(shàng ),劳(láo )之(zhī )曰(yuē ):‘国(guó )家(jiā )再(zài )造(zào ),卿(qīng )力(lì )也(yě )。’”

4.产(chǎn )生(shēng )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·大(dà )乐(lè )》:“万(wàn )物(wù )所(suǒ )出(chū ),造(zào )于(yú )太(tài )一(yī ),化(huà )于(yú )阴(yīn )阳(yáng )。”

陈(chén )奇(qí )猷(yóu )校(xiào )释(shì ):“造(zào )当(dāng )训(xùn )为(wéi )生(shēng )……言(yán )万(wàn )物(wù )之(zhī )所(suǒ )出(chū ),由(yóu )道(dào )而(ér )生(shēng ),由(yóu )阴(yīn )阳(yáng )而(ér )变(biàn )化(huà )。”

晋(jìn )左(zuǒ )思(sī )《魏(wèi )都(dōu )赋(fù )》:“显(xiǎn )祯(zhēn )祥(xiáng )以(yǐ )曲(qǔ )成(chéng ),固(gù )触(chù )物(wù )而(ér )兼(jiān )造(zào )。”

5.伪(wěi )造(zào );凭(píng )空(kōng )虚(xū )构(gòu )。

《诗(shī )·王(wáng )风(fēng )·兔(tù )爰(yuán )》:“我(wǒ )生(shēng )之(zhī )初(chū ),尚(shàng )无(wú )造(zào )。”

毛(máo )传(chuán ):“造(zào ),伪(wěi )也(yě )。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )七(qī ):“虽(suī )然(rán )看(kàn )时(shí )节(jiē )仓(cāng )卒(zú )无(wú )心(xīn ),也(yě )还(hái )记(jì )得(dé )是(shì )‘矢(shǐ )不(bú )虚(xū )发(fā ),发(fā )必(bì )应(yīng )絃(xuàn )’八(bā )个(gè )字(zì ),小(xiǎo )弟(dì )须(xū )是(shì )造(zào )不(bú )出(chū )。”

高(gāo )晓(xiǎo )声(shēng )《大(dà )好(hǎo )人(rén )江(jiāng )坤(kūn )大(dà )》六(liù ):“他(tā )是(shì )经(jīng )手(shǒu )人(rén ),造(zào )些(xiē )假(jiǎ )账(zhàng ),当(dāng )然(rán )王(wáng )林(lín )生(shēng )不(bú )晓(xiǎo )得(dé )。”

6.着(zhe )述(shù );编(biān )写(xiě )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·王(wáng )充(chōng )传(chuán )》:“年(nián )渐(jiàn )七(qī )十(shí ),志(zhì )力(lì )衰(shuāi )耗(hào ),乃(nǎi )造(zào )《养(yǎng )性(xìng )书(shū )》十(shí )六(liù )篇(piān ),裁(cái )节(jiē )嗜(shì )欲(yù ),颐(yí )神(shén )自(zì )守(shǒu )。”

《宋(sòng )书(shū )·范(fàn )晔(yè )传(chuán )》:“既(jì )造(zào )《后(hòu )汉(hàn )》,转(zhuǎn )得(dé )统(tǒng )绪(xù )。”

元(yuán )无(wú )名(míng )氏(shì )《延(yán )安(ān )府(fǔ )》第(dì )一(yī )摺(zhé ):“天(tiān )那(nà ),谁(shuí )想(xiǎng )庞(páng )衙(yá )内(nèi )是(shì )葛(gě )彪(biāo )的(de )姐(jiě )夫(fū ),俺(ǎn )造(zào )了(le )关(guān )门(mén )状(zhuàng )也(yě )!”老(lǎo )舍(shě )《四(sì )世(shì )同(tóng )堂(táng )》三(sān )七(qī ):“晓(xiǎo )荷(hé )为(wéi )表(biǎo )现(xiàn )自(zì )己(jǐ )的(de )才(cái )气(qì ),给(gěi )大(dà )赤(chì )包(bāo )造(zào )了(le )一(yī )本(běn )名(míng )册(cè )。”

7.放(fàng )进(jìn );纳(nà )入(rù )。参(cān )见(jiàn )“造(zào )冰(bīng )”。

8.秦(qín )汉(hàn )官(guān )爵(jué )名(míng )。

《史(shǐ )记(jì )·商(shāng )君(jūn )列(liè )传(chuán )》:“于(yú )是(shì )以(yǐ )鞅(yāng )为(wéi )大(dà )良(liáng )造(zào )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“即(jí )大(dà )上(shàng )造(zào )也(yě ),秦(qín )之(zhī )第(dì )十(shí )六(liù )爵(jué )名(míng )也(yě )。今(jīn )云(yún )‘良(liáng )造(zào )’者(zhě ),或(huò )后(hòu )变(biàn )其(qí )名(míng )耳(ěr )。”

《汉(hàn )书(shū )·百(bǎi )官(guān )公(gōng )卿(qīng )表(biǎo )上(shàng )》:“爵(jué ):一(yī )级(jí )曰(yuē )公(gōng )士(shì ),二(èr )上(shàng )造(zào )……二(èr )十(shí )彻(chè )侯(hóu )。皆(jiē )秦(qín )制(zhì ),以(yǐ )赏(shǎng )功(gōng )劳(láo )。”

9.方(fāng )言(yán )。指(zhǐ )农(nóng )作(zuò )物(wù )的(de )收(shōu )成(chéng )或(huò )收(shōu )成(chéng )的(de )次(cì )数(shù )。

清(qīng )屈(qū )大(dà )均(jūn )《广(guǎng )东(dōng )新(xīn )语(yǔ )·文(wén )语(yǔ )·土(tǔ )言(yán )》:“一(yī )熟(shú )曰(yuē )一(yī )造(zào )。”

10.方(fāng )言(yán )。踩(cǎi );踏(tà )。

《儿(ér )女(nǚ )英(yīng )雄(xióng )传(chuán )》第(dì )三(sān )八(bā )回(huí ):“老(lǎo )爷(yé )连(lián )忙(máng )回(huí )过(guò )身(shēn )来(lái ),不(bú )想(xiǎng )那(nà )人(rén )一(yī )个(gè )躲(duǒ )不(bú )及(jí ),一(yī )倒(dǎo )脚(jiǎo )又(yòu )正(zhèng )造(zào )在(zài )老(lǎo )爷(yé )脚(jiǎo )上(shàng )那(nà )个(gè )跺(duò )指(zhǐ )儿(ér )鸡(jī )眼(yǎn )上(shàng )。”

11.通(tōng )“遭(zāo )”。遭(zāo )受(shòu );受(shòu )到(dào )。

《书(shū )·文(wén )侯(hóu )之(zhī )命(mìng )》:“呜(wū )呼(hū ),闵(mǐn )予(yǔ )小(xiǎo )子(zǐ )嗣(sì ),造(zào )天(tiān )丕(pī )愆(qiān )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“言(yán )我(wǒ )小(xiǎo )子(zǐ )而(ér )遭(zāo )天(tiān )大(dà )罪(zuì )过(guò )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·九(jiǔ )章(zhāng )·惜(xī )诵(sòng )》:“吾(wú )闻(wén )作(zuò )忠(zhōng )以(yǐ )造(zào )怨(yuàn )兮(xī ),忽(hū )谓(wèi )之(zhī )过(guò )言(yán )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·执(zhí )一(yī )》:“故(gù )胜(shèng )于(yú )西(xī )河(hé ),而(ér )困(kùn )于(yú )王(wáng )错(cuò ),倾(qīng )造(zào )大(dà )难(nán ),身(shēn )不(bú )得(dé )死(sǐ )焉(yān )。”

陈(chén )奇(qí )猷(yóu )校(xiào )释(shì ):“杨(yáng )树(shù )达(dá )曰(yuē ):‘倾(qīng )造(zào )’,文(wén )不(bú )可(kě )通(tōng )。‘造(zào )’疑(yí )当(dāng )读(dú )为(wéi )‘遭(zāo )’。

于(yú )省(shěng )吾(wú )先(xiān )生(shēng )曰(yuē ):倾(qīng ),危(wēi )也(yě )。造(zào )、遭(zāo )古(gǔ )字(zì )通(tōng )。详(xiáng )《尚(shàng )书(shū )新(xīn )证(zhèng )·大(dà )诰(gào )篇(piān )》。‘倾(qīng )遭(zāo )大(dà )难(nán )’,言(yán )危(wēi )遭(zāo )大(dà )难(nán )也(yě )。

奇(qí )猷(yóu )桉(ān ):……造(zào ),致(zhì )也(yě )。见(jiàn )《孟(mèng )子(zǐ )·离(lí )娄(lóu )下(xià )》赵(zhào )岐(qí )注(zhù )。‘倾(qīng )造(zào )大(dà )难(nán )’,犹(yóu )言(yán )不(bú )久(jiǔ )即(jí )致(zhì )大(dà )难(nán )也(yě )。”

12.通(tōng )“遭(zāo )”。量(liàng )词(cí )。次(cì );回(huí )。

明(míng )陈(chén )大(dà )声(shēng )《醉(zuì )太(tài )平(píng )·赶(gǎn )脚(jiǎo )》曲(qǔ ):“冷(lěng )茶(chá )冷(lěng )饭(fàn )吃(chī )一(yī )造(zào ),或(huò )砖(zhuān )或(huò )土(tǔ )眠(mián )一(yī )觉(jiào ),漫(màn )山(shān )漫(màn )岭(lǐng )走(zǒu )一(yī )遭(zāo ),又(yòu )一(yī )日(rì )过(guò )了(le )。”

《醒(xǐng )世(shì )姻(yīn )缘(yuán )传(chuán )》第(dì )九(jiǔ )一(yī )回(huí ):“又(yòu )不(bú )敢(gǎn )进(jìn ),又(yòu )不(bú )敢(gǎn )退(tuì ),又(yòu )不(bú )知(zhī )是(shì )恼(nǎo ),又(yòu )不(bú )知(zhī )是(shì )怕(pà ),两(liǎng )个(gè )脸(liǎn )弹(dàn )子(zǐ )黄(huáng )一(yī )造(zào ),白(bái )一(yī )造(zào )。”

III

zào

ㄗㄠˋ

〔《集(jí )韵(yùn )》则(zé )到(dào )切(qiē ),去(qù )号(hào ),精(jīng )。〕

通(tōng )“灶(zào )”。

1.生(shēng )火(huǒ )製(zhì )作(zuò )食(shí )物(wù )处(chù )。

《管(guǎn )子(zǐ )·禁(jìn )藏(cáng )》:“当(dāng )春(chūn )三(sān )月(yuè ),萩(jiāo )室(shì )熯(hàn )造(zào )。”

戴(dài )望(wàng )校(xiào )正(zhèng ):“造(zào )即(jí )灶(zào )字(zì )也(yě )。

《周(zhōu )官(guān )·膳(shàn )夫(fū )》曰(yuē ):王(wáng )日(rì )一(yī )举(jǔ ),以(yǐ )乐(lè )侑(yòu )食(shí ),卒(zú )食(shí ),以(yǐ )乐(lè )彻(chè )于(yú )造(zào )。

《淮(huái )南(nán )·主(zhǔ )术(shù )篇(piān )》曰(yuē ):伐(fá )鼛(gāo )而(ér )食(shí ),奏(zòu )雍(yōng )而(ér )彻(chè ),已(yǐ )饭(fàn )而(ér )祭(jì )灶(zào )。

《淮(huái )南(nán )》之(zhī )祭(jì )灶(zào ),即(jí )《周(zhōu )官(guān )》之(zhī )彻(chè )于(yú )造(zào ),盖(gài )彻(chè )馔(zhuàn )而(ér )设(shè )之(zhī )于(yú )灶(zào ),若(ruò )祭(jì )然(rán )也(yě )。

《周(zhōu )官(guān )·大(dà )祝(zhù )》‘二(èr )曰(yuē )造(zào )’,故(gù )书(shū )造(zào )作(zuò )灶(zào )。

《史(shǐ )记(jì )·秦(qín )本(běn )纪(jì )》‘客(kè )卿(qīng )灶(zào )’,《秦(qín )策(cè )》灶(zào )作(zuò )造(zào )。”

汉(hàn )赵(zhào )晔(yè )《吴(wú )越(yuè )春(chūn )秋(qiū )·夫(fū )差(chà )内(nèi )传(chuán )》:“勒(lè )马(mǎ )衔(xián )枚(méi ),出(chū )火(huǒ )于(yú )造(zào ),闇(ān )行(háng )而(ér )进(jìn )。”

2.特(tè )指(zhǐ )灼(zhuó )龟(guī )烧(shāo )荆(jīng )处(chù )。

《史(shǐ )记(jì )·龟(guī )策(cè )列(liè )传(chuán )》:“卜(bo )先(xiān )以(yǐ )造(zào )灼(zhuó )鑽(zuàn ),鑽(zuàn )中(zhōng )已(yǐ ),又(yòu )灼(zhuó )龟(guī )首(shǒu ),各(gè )三(sān )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“造(zào )音(yīn )灶(zào ),造(zào )谓(wèi )烧(shāo )荆(jīng )之(zhī )处(chù )。”

阅读:2363

●造(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库