疑【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 疑

疑(yí )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):14画(huà );

I

yí

〡ˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》语(yǔ )其(qí )切(qiē ),平(píng )之(zhī ),疑(yí )。〕

1.怀(huái )疑(yí ),不(bú )相(xiàng )信(xìn )。

《易(yì )·乾(qián )》:“或(huò )之(zhī )者(zhě ),疑(yí )之(zhī )也(yě )。”

《穀(yù )梁(liáng )传(chuán )·桓(huán )公(gōng )五(wǔ )年(nián )》:“《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )义(yì ),信(xìn )以(yǐ )传(chuán )信(xìn ),疑(yí )以(yǐ )传(chuán )疑(yí )。”

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·范(fàn )升(shēng )传(chuán )》:“愿(yuàn )陛(bì )下(xià )疑(yí )先(xiān )帝(dì )之(zhī )所(suǒ )疑(yí ),信(xìn )先(xiān )帝(dì )之(zhī )所(suǒ )信(xìn ),以(yǐ )示(shì )反(fǎn )本(běn ),明(míng )不(bú )专(zhuān )己(jǐ )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《即(jí )事(shì )》诗(shī )之(zhī )三(sān ):“蜉(fú )蝣(yóu )蔽(bì )朝(cháo )夕(xī ),蟪(huì )蛄(gū )疑(yí )春(chūn )秋(qiū )。”

2.迷(mí )惑(huò );惑(huò )乱(luàn )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·秦(qín )策(cè )二(èr )》:“夫(fū )以(yǐ )曾(céng )参(cān )之(zhī )贤(xián ),与(yǔ )母(mǔ )之(zhī )信(xìn )也(yě ),而(ér )三(sān )人(rén )疑(yí )之(zhī ),则(zé )慈(cí )母(mǔ )不(bú )能(néng )信(xìn )也(yě )。”

姚(yáo )宏(hóng )注(zhù ):“疑(yí ),犹(yóu )惑(huò )也(yě )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·五(wǔ )蠹(dù )》:“盛(shèng )容(róng )服(fú )而(ér )饰(shì )辩(biàn )说(shuō ),以(yǐ )疑(yí )当(dāng )世(shì )之(zhī )法(fǎ ),而(ér )贰(èr )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )心(xīn )。”

宋(sòng )李(lǐ )觏(gòu )《原(yuán )文(wén )》:“韩(hán )愈(yù )有(yǒu )取(qǔ )于(yú )墨(mò )翟(zhái )、庄(zhuāng )周(zhōu ),而(ér )学(xué )者(zhě )乃(nǎi )疑(yí )。”

3.迟(chí )疑(yí );犹(yóu )豫(yù )。

《书(shū )·大(dà )禹(yǔ )谟(mó )》:“任(rèn )贤(xián )勿(wù )贰(èr ),去(qù )邪(xié )勿(wù )疑(yí )。”

蔡(cài )沉(chén )集(jí )传(chuán ):“去(qù )邪(xié )不(bú )能(néng )果(guǒ )断(duàn ),谓(wèi )之(zhī )疑(yí )。”

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·王(wáng )佩(pèi )》:“见(jiàn )善(shàn )而(ér )怠(dài ),时(shí )至(zhì )而(ér )疑(yí )。”

孔(kǒng )晁(cháo )注(zhù ):“疑(yí ),由(yóu )豫(yù )不(bú )果(guǒ )也(yě )。”

《三(sān )国(guó )志(zhì )·魏(wèi )志(zhì )·武(wǔ )帝(dì )纪(jì )》:“举(jǔ )义(yì )兵(bīng )以(yǐ )诛(zhū )暴(bào )乱(luàn ),大(dà )众(zhòng )已(yǐ )合(hé ),诸(zhū )君(jūn )何(hé )疑(yí )?”唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《授(shòu )田(tián )布(bù )魏(wèi )博(bó )节(jiē )度(dù )使(shǐ )制(zhì )》:“提(tí )挈(qiè )义(yì )旅(lǚ ),勤(qín )劳(láo )王(wáng )家(jiā ),冒(mào )白(bái )刃(rèn )而(ér )不(bú )疑(yí ),推(tuī )赤(chì )心(xīn )而(ér )自(zì )信(xìn )。”

4.疑(yí )忌(jì );猜(cāi )忌(jì )。

《公(gōng )羊(yáng )传(chuán )·僖(xī )公(gōng )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )》:“文(wén )公(gōng )逐(zhú )卫(wèi )侯(hóu )而(ér )立(lì )叔(shū )武(wǔ ),使(shǐ )人(rén )兄(xiōng )弟(dì )相(xiàng )疑(yí )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·九(jiǔ )章(zhāng )·怀(huái )沙(shā )》:“非(fēi )俊(jùn )疑(yí )杰(jié )兮(xī ),固(gù )庸(yōng )态(tài )也(yě )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“言(yán )众(zhòng )人(rén )所(suǒ )谤(bàng )非(fēi )杰(jié )异(yì )之(zhī )士(shì ),斯(sī )庸(yōng )夫(fū )恶(è )态(tài )之(zhī )人(rén )也(yě )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·氾(fán )论(lùn )训(xùn )》:“逮(dǎi )至(zhì )暴(bào )乱(luàn )已(yǐ )胜(shèng ),海(hǎi )内(nèi )大(dà )定(dìng )……当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),有(yǒu )立(lì )武(wǔ )者(zhě )见(jiàn )疑(yí )。”

晋(jìn )袁(yuán )宏(hóng )《三(sān )国(guó )名(míng )臣(chén )序(xù )赞(zàn )》:“正(zhèng )以(yǐ )招(zhāo )疑(yí ),忠(zhōng )而(ér )获(huò )戾(lì )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )《虎(hǔ )符(fú )》第(dì )三(sān )幕(mù ):“田(tián )单(dān )见(jiàn )疑(yí )于(yú )齐(qí ),:乐(lè )毅(yì )被(bèi )逐(zhú )于(yú )燕(yàn )。”

5.猜(cāi )度(dù );估(gū )计(jì )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )相(xiàng )见(jiàn )礼(lǐ )》:“凡(fán )燕(yàn )见(jiàn )于(yú )君(jūn ),必(bì )辨(biàn )君(jūn )之(zhī )南(nán )面(miàn ),若(ruò )不(bú )得(dé ),则(zé )正(zhèng )方(fāng ),不(bú )疑(yí )君(jūn )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“疑(yí ),度(dù )之(zhī )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“不(bú )可(kě )预(yù )度(dù )君(jūn )之(zhī )面(miàn )位(wèi )邪(xié )立(lì )向(xiàng )之(zhī )。”

6.疑(yí )问(wèn )。

《礼(lǐ )记(jì )·坊(fāng )记(jì )》:“夫(fū )礼(lǐ )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )章(zhāng )疑(yí )别(bié )微(wēi )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“疑(yí ),谓(wèi )是(shì )非(fēi )不(bú )决(jué )。”

《列(liè )子(zǐ )·汤(tāng )问(wèn )》:“其(qí )妻(qī )献(xiàn )疑(yí )曰(yuē ):‘以(yǐ )君(jūn )之(zhī )力(lì ),曾(céng )不(bú )能(néng )损(sǔn )魁(kuí )父(fù )之(zhī )丘(qiū ),如(rú )太(tài )行(háng )、王(wáng )屋(wū )何(hé )?且(qiě )焉(yān )置(zhì )土(tǔ )石(shí )?’”张(zhāng )湛(zhàn )注(zhù ):“献(xiàn )疑(yí ),犹(yóu )致(zhì )难(nán )也(yě )。”

汉(hàn )张(zhāng )衡(héng )《归(guī )田(tián )赋(fù )》:“感(gǎn )蔡(cài )子(zǐ )之(zhī )慷(kāng )慨(kǎi ),从(cóng )唐(táng )生(shēng )以(yǐ )决(jué )疑(yí )。”

唐(táng )李(lǐ )白(bái )《为(wéi )宋(sòng )中(zhōng )丞(chéng )请(qǐng )都(dōu )金(jīn )陵(líng )表(biǎo )》:“以(yǐ )臣(chén )料(liào )人(rén )事(shì )得(dé )失(shī ),敢(gǎn )献(xiàn )疑(yí )于(yú )陛(bì )下(xià )。臣(chén )犹(yóu )望(wàng )愚(yú )夫(fū )千(qiān )虑(lǜ ),或(huò )冀(jì )一(yī )得(dé )。”

明(míng )宋(sòng )濂(lián )《送(sòng )东(dōng )阳(yáng )马(mǎ )生(shēng )序(xù )》:“余(yú )立(lì )侍(shì )左(zuǒ )右(yòu ),援(yuán )疑(yí )质(zhì )理(lǐ ),俯(fǔ )身(shēn )倾(qīng )耳(ěr )以(yǐ )请(qǐng )。”

7.惊(jīng )恐(kǒng );畏(wèi )惧(jù )。

《管(guǎn )子(zǐ )·小(xiǎo )问(wèn )》:“駮(bó )食(shí )虎(hǔ )豹(bào ),故(gù )虎(hǔ )疑(yí )焉(yān )。”

《礼(lǐ )记(jì )·杂(zá )记(jì )下(xià )》:“故(gù )有(yǒu )疾(jí ),饮(yǐn )酒(jiǔ )食(shí )肉(ròu ),五(wǔ )十(shí )不(bú )致(zhì )毁(huǐ ),六(liù )十(shí )不(bú )毁(huǐ ),七(qī )十(shí )饮(yǐn )酒(jiǔ )食(shí )肉(ròu ),皆(jiē )为(wéi )疑(yí )死(sǐ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“疑(yí ),犹(yóu )恐(kǒng )也(yě )。”

《大(dà )戴(dài )礼(lǐ )记(jì )·劝(quàn )学(xué )》:“夫(fū )水(shuǐ )者(zhě ),君(jūn )子(zǐ )比(bǐ )德(dé )焉(yān )……其(qí )赴(fù )百(bǎi )仞(rèn )之(zhī )谿(jī )不(bú )疑(yí ),似(sì )勇(yǒng )。”按(àn ),《荀(xún )子(zǐ )·宥(yòu )坐(zuò )》作(zuò )“其(qí )赴(fù )百(bǎi )仞(rèn )之(zhī )谷(gǔ )不(bú )惧(jù )”。

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《赠(zèng )崔(cuī )十(shí )三(sān )评(píng )事(shì )公(gōng )辅(fǔ )》诗(shī ):“活(huó )国(guó )名(míng )公(gōng )在(zài ),拜(bài )坛(tán )群(qún )寇(kòu )疑(yí )。”

仇(chóu )兆(zhào )鳌(áo )注(zhù ):“群(qún )寇(kòu )惊(jīng )疑(yí ),则(zé )国(guó )多(duō )全(quán )活(huó )矣(yǐ )。”

8.怪(guài )异(yì )。引(yǐn )申(shēn )为(wéi )责(zé )怪(guài )。

晋(jìn )陶(táo )潜(qián )《饮(yǐn )酒(jiǔ )》诗(shī )之(zhī )九(jiǔ ):“壶(hú )浆(jiāng )远(yuǎn )见(jiàn )候(hòu ),疑(yí )我(wǒ )与(yǔ )时(shí )乖(guāi )。”

前(qián )蜀(shǔ )韦(wéi )庄(zhuāng )《与(yǔ )东(dōng )吴(wú )生(shēng )相(xiàng )遇(yù )》诗(shī ):“贫(pín )疑(yí )陋(lòu )巷(xiàng )春(chūn )偏(piān )少(shǎo ),贵(guì )想(xiǎng )豪(háo )家(jiā )月(yuè )最(zuì )明(míng )。”

9.类(lèi )似(sì );好(hǎo )像(xiàng )。

《列(liè )子(zǐ )·黄(huáng )帝(dì )》:“用(yòng )志(zhì )不(bú )分(fèn ),乃(nǎi )疑(yí )于(yú )神(shén )。”

张(zhāng )湛(zhàn )注(zhù ):“分(fèn )犹(yóu )散(sàn )。意(yì )专(zhuān )则(zé )与(yǔ )神(shén )相(xiàng )似(sì )者(zhě )也(yě )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )庾(yǔ )肩(jiān )吾(wú )《奉(fèng )和(hé )春(chūn )夜(yè )应(yīng )令(lìng )》:“月(yuè )皎(jiǎo )疑(yí )非(fēi )夜(yè ),林(lín )疏(shū )似(sì )更(gèng )秋(qiū )。”

唐(táng )王(wáng )勃(bó )《郊(jiāo )园(yuán )即(jí )事(shì )》诗(shī ):“断(duàn )山(shān )疑(yí )画(huà )障(zhàng ),县(xiàn )熘(liū )泻(xiè )鸣(míng )琴(qín )。”

宋(sòng )陆(lù )游(yóu )《游(yóu )山(shān )西(xī )村(cūn )》诗(shī ):“山(shān )重(zhòng )水(shuǐ )複(fú )疑(yí )无(wú )路(lù ),柳(liǔ )暗(àn )花(huā )明(míng )又(yòu )一(yī )村(cūn )。”

《好(hǎo )逑(qiú )传(chuán )》第(dì )十(shí )八(bā )回(huí ):“天(tiān )子(zǐ )展(zhǎn )龙(lóng )目(mù )一(yī )看(kàn ),见(jiàn )水(shuǐ )冰(bīng )心(xīn )貌(mào )疑(yí )花(huā )瘦(shòu ),身(shēn )似(sì )柳(liǔ )垂(chuí ),一(yī )妩(wǔ )媚(mèi )女(nǚ )子(zǐ )也(yě )。”

10.古(gǔ )官(guān )名(míng )。天(tiān )子(zǐ )“四(sì )辅(fǔ )”之(zhī )一(yī )。

《礼(lǐ )记(jì )·文(wén )王(wáng )世(shì )子(zǐ )》:“虞(yú )、夏(xià )、商(shāng )、周(zhōu ),有(yǒu )师(shī )、保(bǎo ),有(yǒu )疑(yí )、丞(chéng )。设(shè )四(sì )辅(fǔ )及(jí )三(sān )公(gōng ),不(bú )必(bì )备(bèi ),唯(wéi )其(qí )人(rén )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“其(qí )四(sì )辅(fǔ )者(zhě ),桉(ān )《尚(shàng )书(shū )大(dà )传(chuán )》云(yún ):‘古(gǔ )者(zhě )天(tiān )子(zǐ )必(bì )有(yǒu )四(sì )邻(lín ):前(qián )曰(yuē )疑(yí ),后(hòu )曰(yuē )丞(chéng ),左(zuǒ )曰(yuē )辅(fǔ ),右(yòu )曰(yuē )弼(bì )。’天(tiān )下(xià )有(yǒu )问(wèn )无(wú )以(yǐ )对(duì ),责(zé )之(zhī )疑(yí );可(kě )志(zhì )而(ér )不(bú )志(zhì ),责(zé )之(zhī )丞(chéng )。”

宋(sòng )王(wáng )禹(yǔ )偁(chēng )《端(duān )拱(gǒng )箴(zhēn )》:“左(zuǒ )辅(fǔ )右(yòu )弼(bì ),前(qián )疑(yí )后(hòu )丞(chéng ),一(yī )举(jǔ )一(yī )动(dòng ),戒(jiè )其(qí )骄(jiāo )矜(jīn )。”

11.通(tōng )“拟(nǐ )”。比(bǐ )拟(nǐ )。

《易(yì )·坤(kūn )》:“阴(yīn )疑(yí )于(yú )阳(yáng )必(bì )战(zhàn )。”

高(gāo )亨(hēng )注(zhù ):“疑(yí ),当(dāng )读(dú )为(wéi )拟(nǐ )。拟(nǐ ),犹(yóu )比(bǐ )也(yě )。”

《礼(lǐ )记(jì )·燕(yàn )义(yì )》:“不(bú )以(yǐ )公(gōng )卿(qīng )为(wéi )宾(bīn ),而(ér )以(yǐ )大(dà )夫(fū )为(wéi )宾(bīn ),为(wéi )疑(yí )也(yě ),明(míng )嫌(xián )之(zhī )义(yì )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“疑(yí ),拟(nǐ )也(yě )。是(shì )在(zài )下(xià )比(bǐ )拟(nǐ )于(yú )上(shàng )。”

《史(shǐ )记(jì )·苏(sū )秦(qín )列(liè )传(chuán )》:“北(běi )报(bào )赵(zhào )王(wáng ),乃(nǎi )行(háng )过(guò )雒(luò )阳(yáng ),车(chē )骑(qí )辎(zī )重(zhòng ),诸(zhū )侯(hóu )各(gè )发(fā )使(shǐ )送(sòng )之(zhī )甚(shèn )众(zhòng ),疑(yí )于(yú )王(wáng )者(zhě )。”

《汉(hàn )书(shū )·食(shí )货(huò )志(zhì )上(shàng )》:“政(zhèng )治(zhì )未(wèi )毕(bì )通(tōng )也(yě ),远(yuǎn )方(fāng )之(zhī )能(néng )疑(yí )者(zhě )并(bìng )举(jǔ )而(ér )争(zhēng )起(qǐ )矣(yǐ )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“疑(yí ),读(dú )曰(yuē )拟(nǐ )。拟(nǐ ),僭(jiàn )也(yě ),谓(wèi )与(yǔ )天(tiān )子(zǐ )相(xiàng )比(bǐ )拟(nǐ )。”

12.通(tōng )“拟(nǐ )”。指(zhǐ )与(yǔ )自(zì )己(jǐ )相(xiàng )类(lèi )的(de )人(rén )。

《荀(xún )子(zǐ )·尧(yáo )问(wèn )》:“诸(zhū )侯(hóu )自(zì )为(wéi )得(dé )师(shī )者(zhě )王(wáng ),得(dé )友(yǒu )者(zhě )霸(bà ),得(dé )疑(yí )者(zhě )存(cún ),自(zì )为(wéi )谋(móu )而(ér )莫(mò )己(jǐ )若(ruò )者(zhě )亡(wáng )。”

13.通(tōng )“碍(ài )”。隔(gé )阂(hé ),阻(zǔ )碍(ài )。

《管(guǎn )子(zǐ )·兵(bīng )法(fǎ )》:“一(yī )气(qì )专(zhuān )定(dìng ),则(zé )傍(bàng )通(tōng )而(ér )不(bú )疑(yí )。”

俞(yú )樾(yuè )《诸(zhū )子(zǐ )平(píng )议(yì )·管(guǎn )子(zǐ )二(èr )》:“疑(yí ),当(dāng )读(dú )为(wéi )碍(ài )。

《广(guǎng )雅(yǎ )·释(shì )言(yán )》曰(yuē ):‘碍(ài ),阂(hé )也(yě )。’旁(páng )通(tōng )而(ér )不(bú )碍(ài ),言(yán )无(wú )隔(gé )碍(ài )也(yě )。”

II

níng

ㄋ〡ㄥˊ

〔《古(gǔ )今(jīn )韵(yùn )会(huì )举(jǔ )要(yào )》疑(yí )陵(líng )切(qiē ),平(píng )蒸(zhēng )〕

通(tōng )“凝(níng )”。

1.安(ān )定(dìng );止(zhǐ )息(xī )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·桑(sāng )柔(róu )》:“靡(mí )所(suǒ )止(zhǐ )疑(yí ),云(yún )徂(cú )何(hé )往(wǎng )。”

毛(máo )传(chuán ):“疑(yí ),定(dìng )也(yě )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“我(wǒ )从(cóng )兵(bīng )役(yì ),无(wú )有(yǒu )止(zhǐ )息(xī )时(shí )。”

2.凝(níng )聚(jù );集(jí )结(jié )。亦(yì )指(zhǐ )集(jí )结(jié )的(de )部(bù )队(duì )。

银(yín )雀(què )山(shān )汉(hàn )墓(mù )竹(zhú )简(jiǎn )《孙(sūn )膑(bìn )兵(bīng )法(fǎ )·威(wēi )王(wáng )问(wèn )》:“然(rán )而(ér )不(bú )离(lí ),按(àn )而(ér )止(zhǐ )。毋(wú )击(jī )疑(yí )。”参(cān )见(jiàn )“疑(yí )滞(zhì )”。

阅读:3335

●疑(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库