臣【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 臣

臣(chén )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):6画(huà );

chén

ㄔㄣˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》植(zhí )邻(lín )切(qiē ),平(píng )真(zhēn ),禅(chán )。〕

1.战(zhàn )俘(fú )。

《礼(lǐ )记(jì )·少(shǎo )仪(yí )》:“臣(chén )则(zé )左(zuǒ )之(zhī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“臣(chén ),谓(wèi )囚(qiú )俘(fú )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“臣(chén ),谓(wèi )征(zhēng )伐(fá )所(suǒ )获(huò )民(mín )虏(lǔ )者(zhě )也(yě )。”

杨(yáng )树(shù )达(dá )《臣(chén )牵(qiān )解(jiě )》:“臣(chén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )受(shòu )义(yì )于(yú )牵(qiān )者(zhě ),盖(gài )臣(chén )本(běn )俘(fú )虏(lǔ )之(zhī )称(chēng )……盖(gài )囚(qiú )俘(fú )人(rén )数(shù )不(bú )一(yī ),引(yǐn )之(zhī )者(zhě )必(bì )以(yǐ )绳(shéng )索(suǒ )牵(qiān )之(zhī ),名(míng )其(qí )事(shì )则(zé )曰(yuē )牵(qiān ),名(míng )其(qí )所(suǒ )牵(qiān )之(zhī )人(rén )则(zé )曰(yuē )臣(chén )矣(yǐ )。”

2.奴(nú )隶(lì ),奴(nú )僕(pú )。

郭(guō )沫(mò )若(ruò )《奴(nú )隶(lì )制(zhì )时(shí )代(dài )·驳(bó )〈实(shí )庵(ān )字(zì )说(shuō )〉》:“更(gèng )具(jù )体(tǐ )的(de )说(shuō )时(shí ),臣(chén )是(shì )家(jiā )内(nèi )奴(nú )隶(lì )。”参(cān )见(jiàn )“臣(chén )妾(qiè )”。

3.国(guó )君(jūn )所(suǒ )统(tǒng )属(shǔ )的(de )民(mín )众(zhòng )。

《书(shū )·泰(tài )誓(shì )上(shàng )》:“受(shòu )有(yǒu )臣(chén )亿(yì )万(wàn ),惟(wéi )忆(yì )万(wàn )心(xīn );予(yǔ )有(yǒu )臣(chén )三(sān )千(qiān ),惟(wéi )一(yī )心(xīn )。”

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·北(běi )山(shān )》:“率(lǜ )土(tǔ )之(zhī )滨(bīn ),莫(mò )非(fēi )王(wáng )臣(chén )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·万(wàn )章(zhāng )下(xià )》:“在(zài )国(guó )曰(yuē )市(shì )井(jǐng )之(zhī )臣(chén ),在(zài )野(yě )曰(yuē )草(cǎo )莽(mǎng )之(zhī )臣(chén ),皆(jiē )谓(wèi )庶(shù )人(rén )。”

4.君(jūn )主(zhǔ )制(zhì )时(shí )代(dài )的(de )官(guān )吏(lì )。

《礼(lǐ )记(jì )·礼(lǐ )运(yùn )》:“故(gù )仕(shì )于(yú )公(gōng )曰(yuē )臣(chén )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )九(jiǔ )年(nián )》:“君(jūn )明(míng )臣(chén )忠(zhōng ),上(shàng )让(ràng )下(xià )竞(jìng )。”

《儒(rú )林(lín )外(wài )史(shǐ )》第(dì )三(sān )五(wǔ )回(huí ):“朕(zhèn )承(chéng )祖(zǔ )宗(zōng )鸿(hóng )业(yè ),寤(wù )寐(mèi )求(qiú )贤(xián ),以(yǐ )资(zī )治(zhì )道(dào )。朕(zhèn )闻(wén )师(shī )臣(chén )者(zhě )王(wáng ),古(gǔ )今(jīn )通(tōng )义(yì )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“臣(chén )工(gōng )”。

5.臣(chén )对(duì )君(jūn )的(de )自(zì )称(chēng )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )七(qī )》:“悼(dào )公(gōng )使(shǐ )张(zhāng )老(lǎo )为(wéi )卿(qīng ),辞(cí )曰(yuē ):‘臣(chén )不(bú )如(rú )魏(wèi )绛(jiàng )。’”

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )上(shàng )》:“仲(zhòng )尼(ní )之(zhī )徒(tú ),无(wú )道(dào )桓(huán )文(wén )之(zhī )事(shì )者(zhě ),是(shì )以(yǐ )后(hòu )世(shì )无(wú )传(chuán )焉(yān )。臣(chén )未(wèi )之(zhī )闻(wén )也(yě )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )一(yī )回(huí ):“目(mù )今(jīn )天(tiān )灾(zāi )盛(shèng )行(háng ),军(jūn )民(mín )涂(tú )炭(tàn ),日(rì )夕(xī )不(bú )能(néng )聊(liáo )生(shēng )。以(yǐ )臣(chén )愚(yú )意(yì ):要(yào )禳(ráng )此(cǐ )灾(zāi ),可(kě )宣(xuān )嗣(sì )汉(hàn )天(tiān )师(shī )星(xīng )夜(yè )临(lín )朝(cháo )。”

6.君(jūn )王(wáng )对(duì )父(fù )母(mǔ )、祖(zǔ )先(xiān )、天(tiān )地(dì )等(děng )的(de )自(zì )称(chēng )。

《史(shǐ )记(jì )·外(wài )戚(qī )世(shì )家(jiā )》:“太(tài )后(hòu )曰(yuē ):‘帝(dì )倦(juàn )矣(yǐ ),何(hé )从(cóng )来(lái )?’帝(dì )曰(yuē ):‘今(jīn )者(zhě )至(zhì )长(zhǎng )陵(líng )得(dé )臣(chén )姊(zǐ ),与(yǔ )俱(jù )来(lái )。’”唐(táng )李(lǐ )德(dé )裕(yù )《武(wǔ )宗(zōng )改(gǎi )名(míng )告(gào )天(tiān )地(dì )文(wén )》:“臣(chén )缵(zuǎn )丞(chéng )丕(pī )绪(xù ),励(lì )翼(yì )七(qī )年(nián ),不(bú )敢(gǎn )怠(dài )荒(huāng ),以(yǐ )思(sī )无(wú )逸(yì )。”

宋(sòng )周(zhōu )密(mì )《武(wǔ )林(lín )旧(jiù )事(shì )·庆(qìng )寿(shòu )册(cè )宝(bǎo )》:“皇(huáng )帝(dì )北(běi )向(xiàng )再(zài )拜(bài ),奏(zòu )起(qǐ )居(jū ),致(zhì )词(cí )曰(yuē ):‘臣(chén )某(mǒu )稽(jī )首(shǒu )言(yán ):伏(fú )惟(wéi )太(tài )上(shàng )皇(huáng )帝(dì )陛(bì )下(xià ),寿(shòu )同(tóng )天(tiān )永(yǒng ),德(dé )与(yǔ )日(rì )新(xīn )。’”

7.古(gǔ )人(rén )表(biǎo )示(shì )谦(qiān )卑(bēi )的(de )自(zì )称(chēng ),多(duō )见(jiàn )于(yú )秦(qín )汉(hàn )以(yǐ )前(qián )。

《史(shǐ )记(jì )·高(gāo )祖(zǔ )本(běn )纪(jì )》:“臣(chén )少(shǎo )好(hǎo )相(xiàng )人(rén )。”

裴(péi )駰(yīn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )张(zhāng )晏(yàn )曰(yuē ):“古(gǔ )人(rén )相(xiàng )与(yǔ )语(yǔ ),多(duō )自(zì )称(chēng )臣(chén ),自(zì )卑(bēi )下(xià )之(zhī )道(dào ),若(ruò )今(jīn )人(rén )相(xiàng )与(yǔ )语(yǔ )皆(jiē )自(zì )称(chēng )僕(pú )。”

宋(sòng )张(zhāng )淏(hào )《云(yún )谷(gǔ )杂(zá )记(jì )》卷(juàn )二(èr ):“古(gǔ )者(zhě )称(chēng )臣(chén ),盖(gài )示(shì )谦(qiān )卑(bēi )而(ér )已(yǐ ),上(shàng )下(xià )通(tōng )行(háng ),不(bú )特(tè )称(chēng )于(yú )君(jūn )上(shàng )之(zhī )前(qián )也(yě )……自(zì )唐(táng )以(yǐ )来(lái ),惟(wéi )君(jūn )上(shàng )以(yǐ )呼(hū )臣(chén ),庶(shù )士(shì )大(dà )夫(fū )不(bú )复(fù )敢(gǎn )以(yǐ )相(xiàng )称(chēng )谓(wèi )矣(yǐ )。”

清(qīng )袁(yuán )枚(méi )《随(suí )园(yuán )随(suí )笔(bǐ )·古(gǔ )无(wú )格(gé )式(shì )忌(jì )讳(huì )》:“樊(fán )哙(kuài )见(jiàn )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )称(chēng )臣(chén ),樊(fán )于(yú )期(qī )见(jiàn )荆(jīng )轲(kē )称(chēng )臣(chén )。”

8.今(jīn )亦(yì )偶(ǒu )用(yòng )以(yǐ )自(zì )称(chēng ),有(yǒu )调(diào )侃(kǎn )意(yì )。

鲁(lǔ )迅(xùn )《集(jí )外(wài )集(jí )拾(shí )遗(yí )·〈报(bào )载(zǎi )患(huàn )脑(nǎo )炎(yán )戏(xì )作(zuò )〉诗(shī )》:“横(héng )眉(méi )岂(qǐ )夺(duó )蛾(é )眉(méi )冶(yě ),不(bú )料(liào )仍(réng )违(wéi )众(zhòng )女(nǚ )心(xīn );诅(zǔ )咒(zhòu )而(ér )今(jīn )翻(fān )异(yì )样(yàng ),无(wú )如(rú )臣(chén )脑(nǎo )故(gù )如(rú )冰(bīng )。”

9.泛(fàn )指(zhǐ )物(wù )的(de )配(pèi )属(shǔ )。

《易(yì )·蹇(jiǎn )》:“王(wáng )臣(chén )蹇(jiǎn )蹇(jiǎn ),匪(fěi )躬(gōng )之(zhī )故(gù )。”

虞(yú )翻(fān )注(zhù ):“观(guān )乾(qián )为(wéi )王(wáng ),坤(kūn )为(wéi )臣(chén )。”

《礼(lǐ )记(jì )·乐(lè )记(jì )》:“宫(gōng )为(wéi )君(jūn ),商(shāng )为(wéi )臣(chén )。”

汉(hàn )班(bān )固(gù )《白(bái )虎(hǔ )通(tōng )·日(rì )月(yuè )》:“日(rì )为(wéi )君(jūn ),月(yuè )为(wéi )臣(chén )也(yě )。”

10.尽(jìn )臣(chén )的(de )本(běn )分(fèn )。

《论(lùn )语(yǔ )·颜(yán )渊(yuān )》:“公(gōng )曰(yuē ):‘善(shàn )哉(zāi )!信(xìn )如(rú )君(jūn )不(bú )君(jūn )、臣(chén )不(bú )臣(chén )、父(fù )不(bú )父(fù )、子(zǐ )不(bú )子(zǐ ),虽(suī )有(yǒu )粟(sù ),吾(wú )岂(qǐ )得(dé )而(ér )食(shí )诸(zhū )?’”三(sān )国(guó )蜀(shǔ )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )《西(xī )戎(róng )》:“地(dì )广(guǎng )形(xíng )险(xiǎn ),俗(sú )负(fù )彊(jiāng )很(hěn ),故(gù )人(rén )多(duō )不(bú )臣(chén )。”

宋(sòng )苏(sū )洵(xún )《上(shàng )韩(hán )舍(shě )人(rén )书(shū )》:“而(ér )大(dà )者(zhě )又(yòu )有(yǒu )二(èr )虏(lǔ )之(zhī )不(bú )臣(chén ),天(tiān )子(zǐ )震(zhèn )怒(nù ),大(dà )臣(chén )忧(yōu )恐(kǒng )。”

11.以(yǐ )之(zhī )为(wéi )臣(chén );役(yì )使(shǐ )。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )七(qī )年(nián )》:“故(gù )王(wáng )臣(chén )公(gōng ),公(gōng )臣(chén )大(dà )夫(fū ),大(dà )夫(fū )臣(chén )士(shì ),士(shì )臣(chén )皁(zào ),皁(zào )臣(chén )舆(yú ),舆(yú )臣(chén )隶(lì ),隶(lì )臣(chén )僚(liáo ),僚(liáo )臣(chén )僕(pú ),僕(pú )臣(chén )台(tái )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“此(cǐ )云(yún )王(wáng )臣(chén )公(gōng )者(zhě ),谓(wèi )上(shàng )以(yǐ )下(xià )为(wéi )臣(chén )。”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·秦(qín )策(cè )四(sì )》:“而(ér )欲(yù )以(yǐ )力(lì )臣(chén )天(tiān )下(xià )之(zhī )主(zhǔ ),臣(chén )恐(kǒng )有(yǒu )后(hòu )患(huàn )。”

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《新(xīn )序(xù )·节(jiē )士(shì )》:“天(tiān )子(zǐ )不(bú )得(dé )而(ér )臣(chén )也(yě ),诸(zhū )侯(hóu )不(bú )得(dé )而(ér )友(yǒu )也(yě )。”

12.用(yòng )同(tóng )“承(chéng )”。承(chéng )认(rèn )。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·狄(dí )仁(rén )杰(jié )传(chuán )》:“会(huì )为(wéi )来(lái )俊(jùn )臣(chén )所(suǒ )构(gòu ),捕(bǔ )送(sòng )制(zhì )狱(yù )。于(yú )时(shí ),讯(xùn )反(fǎn )者(zhě )一(yī )问(wèn )即(jí )臣(chén ),听(tīng )减(jiǎn )死(sǐ )。”按(àn ),《旧(jiù )唐(táng )书(shū )》本(běn )传(chuán )作(zuò )“时(shí )一(yī )问(wèn )即(jí )承(chéng )者(zhě )例(lì )得(dé )减(jiǎn )死(sǐ ),来(lái )俊(jùn )臣(chén )逼(bī )胁(xié )仁(rén )杰(jié ),令(lìng )一(yī )问(wèn )承(chéng )反(fǎn )。”

宋(sòng )乐(lè )史(shǐ )《太(tài )平(píng )寰(huán )宇(yǔ )记(jì )·西(xī )戎(róng )四(sì )·何(hé )国(guó )》:“亦(yì )有(yǒu )牢(láo )狱(yù ),推(tuī )事(shì )之(zhī )时(shí ),以(yǐ )水(shuǐ )灌(guàn )鼻(bí ),再(zài )灌(guàn ),不(bú )臣(chén )即(jí )放(fàng )。”

13.姓(xìng )。

唐(táng )有(yǒu )臣(chén )悦(yuè )。

阅读:2594

●臣(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库