先生【登录】

ok8.org > 词典 > 先生

1.始(shǐ )生(shēng )子(zǐ ),犹(yóu )言(yán )头(tóu )生(shēng )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·生(shēng )民(mín )》:“诞(dàn )弥(mí )厥(jué )月(yuè ),先(xiān )生(shēng )如(rú )达(dá )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“先(xiān )生(shēng ),首(shǒu )生(shēng )也(yě )。”

2.父(fù )兄(xiōng )。

《仪(yí )礼(lǐ )·有(yǒu )司(sī )》:“其(qí )先(xiān )生(shēng )之(zhī )脀(zhēng ),折(shé )胁(xié )一(yī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“先(xiān )生(shēng ),长(zhǎng )兄(xiōng )弟(dì )。”

《论(lùn )语(yǔ )·为(wéi )政(zhèng )》:“有(yǒu )酒(jiǔ )食(shí ),先(xiān )生(shēng )馔(zhuàn )。”

何(hé )晏(yàn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )马(mǎ )融(róng )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng ),谓(wèi )父(fù )兄(xiōng )。”

3.年(nián )长(zhǎng )有(yǒu )学(xué )问(wèn )的(de )人(rén )。

《孟(mèng )子(zǐ )·告(gào )子(zǐ )下(xià )》:“宋(sòng )牼(kēng )将(jiāng )之(zhī )楚(chǔ ),孟(mèng )子(zǐ )遇(yù )于(yú )石(shí )丘(qiū ),曰(yuē ):‘先(xiān )生(shēng )将(jiāng )何(hé )之(zhī )?’”赵(zhào )岐(qí )注(zhù ):“学(xué )士(shì )年(nián )长(zhǎng )者(zhě ),故(gù )谓(wèi )之(zhī )先(xiān )生(shēng )。”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·齐(qí )策(cè )三(sān )》:“孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )讌(yàn )坐(zuò ),谓(wèi )三(sān )先(xiān )生(shēng )曰(yuē ):‘愿(yuàn )闻(wén )先(xiān )生(shēng )有(yǒu )以(yǐ )补(bǔ )之(zhī )阙(què )者(zhě )。’”姚(yáo )宏(hóng )注(zhù ):“先(xiān )生(shēng ),长(zhǎng )老(lǎo ),先(xiān )己(jǐ )以(yǐ )生(shēng )者(zhě )也(yě )。”

宋(sòng )叶(yè )适(shì )《宋(sòng )故(gù )孟(mèng )夫(fū )人(rén )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“精(jīng )义(yì )择(zé )语(yǔ ),类(lèi )先(xiān )生(shēng )长(zhǎng )者(zhě )之(zhī )法(fǎ )言(yán )。”

4.称(chēng )老(lǎo )师(shī )。

《礼(lǐ )记(jì )·玉(yù )藻(zǎo )》:“﹝童(tóng )子(zǐ )﹞无(wú )事(shì ),则(zé )立(lì )主(zhǔ )人(rén )之(zhī )北(běi )南(nán )面(miàn ),见(jiàn )先(xiān )生(shēng ),从(cóng )人(rén )而(ér )入(rù )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“先(xiān )生(shēng ),师(shī )也(yě )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·应(yīng )帝(dì )王(wáng )》:“列(liè )子(zǐ )曰(yuē ):‘嘻(xī ),子(zǐ )之(zhī )先(xiān )生(shēng )死(sǐ )矣(yǐ ),弗(fú )活(huó )矣(yǐ )。’”宋(sòng )曾(céng )巩(gǒng )《太(tài )原(yuán )王(wáng )氏(shì )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“夫(fū )人(rén )姓(xìng )王(wáng )氏(shì )……为(wéi )人(rén )明(míng )识(shí )强(qiáng )记(jì ),博(bó )览(lǎn )图(tú )籍(jí ),子(zǐ )孙(sūn )受(shòu )学(xué ),皆(jiē )自(zì )为(wéi )先(xiān )生(shēng )。”

明(míng )陶(táo )宗(zōng )仪(yí )《辍(chuò )耕(gēng )录(lù )·端(duān )本(běn )堂(táng )》:“太(tài )子(zǐ )授(shòu )业(yè )毕(bì ),徐(xú )令(lìng )左(zuǒ )右(yòu )戒(jiè )之(zhī )曰(yuē ):此(cǐ )读(dú )书(shū )之(zhī )所(suǒ ),先(xiān )生(shēng )长(zhǎng )者(zhě )在(zài )前(qián ),汝(rǔ )辈(bèi )安(ān )敢(gǎn )亵(xiè )狎(xiá )如(rú )此(cǐ )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《书(shū )信(xìn )集(jí )·致(zhì )萧(xiāo )军(jūn )萧(xiāo )红(hóng )》:“我(wǒ )的(de )确(què )当(dāng )过(guò )多(duō )年(nián )先(xiān )生(shēng )和(hé )教(jiāo )授(shòu ),但(dàn )我(wǒ )并(bìng )没(méi )有(yǒu )忘(wàng )记(jì )我(wǒ )是(shì )学(xué )生(shēng )出(chū )身(shēn )。”

5.称(chēng )先(xiān )祖(zǔ )。

元(yuán )耶(yē )律(lǜ )楚(chǔ )材(cái )《赠(zèng )辽(liáo )西(xī )李(lǐ )郡(jùn )王(wáng )》诗(shī ):“我(wǒ )本(běn )东(dōng )丹(dān )八(bā )叶(yè )花(huā ),先(xiān )生(shēng )贤(xián )祖(zǔ )相(xiàng )林(lín )牙(yá )。”

6.称(chēng )致(zhì )仕(shì )者(zhě )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )相(xiàng )见(jiàn )礼(lǐ )》:“若(ruò )先(xiān )生(shēng )异(yì )爵(jué )者(zhě ),请(qǐng )见(jiàn )之(zhī )则(zé )辞(cí ),辞(cí )不(bú )得(dé )命(mìng ),则(zé )曰(yuē )某(mǒu )无(wú )见(jiàn )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“先(xiān )生(shēng ),致(zhì )仕(shì )者(zhě )也(yě )。”

清(qīng )王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·先(xiān )生(shēng )君(jūn )子(zǐ )》:“盖(gài )卿(qīng )大(dà )夫(fū )之(zhī )已(yǐ )致(zhì )仕(shì )者(zhě )为(wéi )先(xiān )生(shēng ),未(wèi )致(zhì )仕(shì )者(zhě )为(wéi )君(jūn )子(zǐ )。”

7.文(wén )人(rén )学(xué )者(zhě )的(de )通(tōng )称(chēng )。可(kě )自(zì )称(chēng ),亦(yì )可(kě )称(chēng )人(rén )。

《史(shǐ )记(jì )·三(sān )代(dài )世(shì )表(biǎo )补(bǔ )》:“张(zhāng )夫(fū )子(zǐ )问(wèn )褚(chǔ )先(xiān )生(shēng )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“褚(chǔ )先(xiān )生(shēng )名(míng )少(shǎo )孙(sūn )。”此(cǐ )为(wéi )褚(chǔ )少(shǎo )孙(sūn )自(zì )称(chēng )先(xiān )生(shēng )。

《文(wén )选(xuǎn )·皇(huáng )甫(fǔ )谧(mì )<三(sān )都(dōu )赋(fù )序(xù )>》:“玄(xuán )晏(yàn )先(xiān )生(shēng )曰(yuē ):‘古(gǔ )人(rén )称(chēng )不(bú )歌(gē )而(ér )颂(sòng )谓(wèi )之(zhī )赋(fù )。’”李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“谧(mì )自(zì )序(xù )曰(yuē ):‘始(shǐ )志(zhì )乎(hū )学(xué )而(ér )自(zì )号(hào )玄(xuán )晏(yàn )先(xiān )生(shēng )’……先(xiān )生(shēng ),学(xué )人(rén )之(zhī )通(tōng )称(chēng )也(yě )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )沉(chén )约(yuē )《与(yǔ )陶(táo )弘(hóng )景(jǐng )书(shū )》:“先(xiān )生(shēng )糠(kāng )秕(bǐ )流(liú )俗(sú ),超(chāo )然(rán )独(dú )远(yuǎn )。”

宋(sòng )吴(wú )曾(céng )《能(néng )改(gǎi )斋(zhāi )漫(màn )录(lù )·记(jì )事(shì )二(èr )》:“今(jīn )先(xiān )生(shēng )多(duō )教(jiāo )人(rén )吏(lì )事(shì ),所(suǒ )未(wèi )谕(yù )也(yě )。”

8.称(chēng )道(dào )士(shì )。

唐(táng )殷(yīn )尧(yáo )藩(fān )《中(zhōng )元(yuán )日(rì )观(guān )诸(zhū )道(dào )士(shì )步(bù )虚(xū )》诗(shī ):“玄(xuán )都(dōu )开(kāi )祕(bì )籙(lù ),白(bái )石(shí )礼(lǐ )先(xiān )生(shēng )。”

《武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu )平(píng )话(huà )》卷(juàn )上(shàng ):“却(què )说(shuō )这(zhè )西(xī )伯(bó )侯(hóu ),与(yǔ )先(xiān )生(shēng )(指(zhǐ )道(dào )士(shì )云(yún )中(zhōng )子(zǐ ))相(xiàng )别(bié )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )十(shí )五(wǔ )回(huí ):“只(zhī )见(jiàn )一(yī )个(gè )庄(zhuāng )客(kè )报(bào )说(shuō ):‘门(mén )前(qián )有(yǒu )个(gè )先(xiān )生(shēng )要(yào )见(jiàn )保(bǎo )正(zhèng )化(huà )斋(zhāi )粮(liáng )。’”

9.旧(jiù )时(shí )称(chēng )以(yǐ )相(xiàng )面(miàn )、卜(bo )卦(guà )、卖(mài )唱(chàng )、行(háng )医(yī )、看(kàn )风(fēng )水(shuǐ )等(děng )为(wéi )职(zhí )业(yè )的(de )人(rén )。

《史(shǐ )记(jì )·淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )列(liè )传(chuán )》:“﹝蒯(kuǎi )通(tōng )﹞以(yǐ )相(xiàng )人(rén )说(shuō )韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):‘僕(pú )尝(cháng )受(shòu )相(xiàng )人(rén )之(zhī )术(shù )。’韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):‘先(xiān )生(shēng )相(xiàng )人(rén )如(rú )何(hé )?’”

《南(nán )史(shǐ )·吉(jí )士(shì )瞻(zhān )传(chuán )》:“﹝士(shì )瞻(zhān )﹞年(nián )逾(yú )四(sì )十(shí ),忽(hū )忽(hū )不(bú )得(dé )志(zhì ),乃(nǎi )就(jiù )江(jiāng )陵(líng )卜(bo )者(zhě )王(wáng )先(xiān )生(shēng )计(jì )禄(lù )命(mìng )。”

清(qīng )李(lǐ )渔(yú )《凰(huáng )求(qiú )凤(fèng )·假(jiǎ )病(bìng )》:“请(qǐng )先(xiān )生(shēng )过(guò )来(lái ),用(yòng )心(xīn )替(tì )他(tā )诊(zhěn )脉(mò )。”

《负(fù )曝(pù )闲(xián )谈(tán )》第(dì )二(èr )九(jiǔ )回(huí ):“这(zhè )时(shí )候(hòu )顺(shùn )林(lín )已(yǐ )经(jīng )回(huí )来(lái )了(le ),便(biàn )上(shàng )前(qián )斟(zhēn )过(guò )一(yī )巡(xún )酒(jiǔ ),先(xiān )生(shēng )在(zài )门(mén )外(wài )拉(lā )动(dòng )胡(hú )琴(qín ),顺(shùn )林(lín )唱(chàng )了(le )一(yī )折(shé )‘桑(sāng )园(yuán )会(huì )’的(de )青(qīng )衫(shān )子(zǐ ),大(dà )家(jiā )喝(hē )采(cǎi )。”

10.称(chēng )妓(jì )女(nǚ )。

《文(wén )明(míng )小(xiǎo )史(shǐ )》第(dì )十(shí )九(jiǔ )回(huí ):“上(shàng )海(hǎi )妓(jì )女(nǚ ),都(dōu )是(shì )称(chēng )先(xiān )生(shēng )的(de )。”

瞿(qú )秋(qiū )白(bái )《论(lùn )文(wén )学(xué )革(gé )命(mìng )及(jí )语(yǔ )言(yán )文(wén )字(zì )问(wèn )题(tí )·学(xué )阀(fá )万(wàn )岁(suì )》:“清(qīng )客(kè )是(shì )‘介(jiè )于(yú )相(xiàng )公(gōng )与(yǔ )先(xiān )生(shēng )之(zhī )间(jiān )的(de )人(rén )物(wù )。’”原(yuán )注(zhù ):“先(xiān )生(shēng ),是(shì )上(shàng )海(hǎi )长(zhǎng )三(sān )堂(táng )子(zǐ )里(lǐ )的(de )先(xiān )生(shēng )。”

11.旧(jiù )时(shí )称(chēng )担(dān )任(rèn )文(wén )书(shū )或(huò )管(guǎn )理(lǐ )职(zhí )事(shì )的(de )人(rén )。

《三(sān )元(yuán )里(lǐ )人(rén )民(mín )抗(kàng )英(yīng )斗(dòu )争(zhēng )史(shǐ )料(liào )·广(guǎng )州(zhōu )工(gōng )人(rén )参(cān )加(jiā )三(sān )元(yuán )里(lǐ )抗(kàng )英(yīng )斗(dòu )争(zhēng )情(qíng )况(kuàng )调(diào )查(chá )记(jì )》:“各(gè )行(háng )都(dōu )设(shè )有(yǒu )‘先(xiān )生(shēng )’,由(yóu )工(gōng )人(rén )互(hù )相(xiàng )推(tuī )举(jǔ ),负(fù )责(zé )文(wén )书(shū )和(hé )对(duì )外(wài )交(jiāo )涉(shè )。”

12.妻(qī )称(chēng )丈(zhàng )夫(fū )。

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·楚(chǔ )于(yú )陵(líng )妻(qī )》:“妾(qiè )恐(kǒng )先(xiān )生(shēng )之(zhī )不(bú )保(bǎo )命(mìng )也(yě )。”

13.一(yī )般(bān )人(rén )之(zhī )间(jiān )的(de )通(tōng )称(chēng )。

14.称(chēng )地(dì )区(qū )或(huò )行(háng )业(yè )中(zhōng )具(jù )有(yǒu )代(dài )表(biǎo )性(xìng )的(de )男(nán )子(zǐ )。

《解(jiě )放(fàng )日(rì )报(bào )》1986.6.12:“欧(ōu )洲(zhōu )足(zú )球(qiú )先(xiān )生(shēng )、法(fǎ )国(guó )队(duì )的(de )普(pǔ )拉(lā )蒂(dì )尼(ní )在(zài )与(yǔ )匈(xiōng )牙(yá )利(lì )队(duì )的(de )比(bǐ )赛(sài )中(zhōng )飞(fēi )身(shēn )抢(qiǎng )球(qiú )。”

阅读:1955

●先生(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库