戒【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 戒

戒(jiè )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):7画(huà );

jiè

ㄐ〡ㄝˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》古(gǔ )拜(bài )切(qiē ),去(qù )怪(guài ),见(jiàn )。〕

1.防(fáng )备(bèi );警(jǐng )戒(jiè );鉴(jiàn )戒(jiè )。

《易(yì )·萃(cuì )》:“君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )除(chú )戎(róng )器(qì ),戒(jiè )不(bú )虞(yú )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“修(xiū )治(zhì )戎(róng )器(qì ),以(yǐ )戒(jiè )备(bèi )不(bú )虞(yú )也(yě )。”

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·采(cǎi )薇(wēi )》:“岂(qǐ )不(bú )日(rì )戒(jiè ),玁(xiǎn )狁(yǔn )孔(kǒng )棘(jí )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“岂(qǐ )不(bú )日(rì )相(xiàng )警(jǐng )戒(jiè )乎(hū )?”

《诗(shī )大(dà )序(xù )》:“言(yán )之(zhī )者(zhě )无(wú )罪(zuì ),闻(wén )之(zhī )者(zhě )足(zú )以(yǐ )戒(jiè )。”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·康(kāng )承(chéng )训(xùn )传(chuán )》:“可(kě )师(shī )恃(shì )胜(shèng )不(bú )戒(jiè ),弘(hóng )立(lì )以(yǐ )兵(bīng )袭(xí )之(zhī ),可(kě )师(shī )不(bú )克(kè )阵(zhèn )而(ér )溃(kuì )。”

宋(sòng )曾(céng )巩(gǒng )《王(wáng )制(zhì )三(sān )》:“富(fù )而(ér )能(néng )约(yuē ),不(bú )从(cóng )以(yǐ )败(bài )礼(lǐ );贵(guì )而(ér )能(néng )戒(jiè ),不(bú )恫(dòng )以(yǐ )好(hǎo )逸(yì )。”

2.准(zhǔn )备(bèi )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·大(dà )田(tián )》:“既(jì )种(zhǒng )既(jì )戒(jiè ),既(jì )备(bèi )乃(nǎi )事(shì )。”

朱(zhū )熹(xī )集(jí )传(chuán ):“戒(jiè ),饬(chì )其(qí )具(jù )也(yě )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《寄(jì )朱(zhū )氏(shì )妹(mèi )》诗(shī ):“尔(ěr )舟(zhōu )亦(yì )已(yǐ )戒(jiè ),五(wǔ )两(liǎng )翩(piān )然(rán )起(qǐ )。”

《金(jīn )史(shǐ )·抹(mò )捻(niǎn )尽(jìn )忠(zhōng )传(chuán )》:“谋(móu )弃(qì )中(zhōng )都(dōu )南(nán )奔(bēn ),已(yǐ )戒(jiè )行(háng )李(lǐ )。”

清(qīng )蒲(pú )松(sōng )龄(líng )《聊(liáo )斋(zhāi )志(zhì )异(yì )·长(zhǎng )清(qīng )僧(sēng )》:“既(jì )而(ér )戒(jiè )马(mǎ )欲(yù )归(guī )。”

3.登(dēng )程(chéng ),出(chū )发(fā )。

《楚(chǔ )辞(cí )·远(yuǎn )游(yóu )》:“祝(zhù )融(róng )戒(jiè )而(ér )跸(bì )御(yù )兮(xī ),腾(téng )告(gào )鸾(luán )鸟(niǎo )迎(yíng )宓(mì )妃(fēi )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )鲍(bào )照(zhào )《还(hái )都(dōu )道(dào )中(zhōng )》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“鸣(míng )鸡(jī )戒(jiè )征(zhēng )路(lù ),暮(mù )息(xī )落(luò )日(rì )分(fèn )。”

《南(nán )齐(qí )书(shū )·州(zhōu )郡(jùn )志(zhì )上(shàng )·南(nán )豫(yù )》:“戎(róng )车(chē )初(chū )戒(jiè ),每(měi )事(shì )草(cǎo )创(chuàng )。”参(cān )见(jiàn )“戒(jiè )行(háng )”。

4.告(gào )戒(jiè )。

《论(lùn )语(yǔ )·尧(yáo )曰(yuē )》:“不(bú )教(jiāo )而(ér )杀(shā )谓(wèi )之(zhī )虐(nuè ),不(bú )戒(jiè )视(shì )成(chéng )谓(wèi )之(zhī )暴(bào )。”

《史(shǐ )记(jì )·刺(cì )客(kè )列(liè )传(chuán )》:“太(tài )子(zǐ )送(sòng )至(zhì )门(mén ),戒(jiè )曰(yuē ):‘丹(dān )所(suǒ )报(bào ),先(xiān )生(shēng )所(suǒ )言(yán )者(zhě ),国(guó )之(zhī )大(dà )事(shì )也(yě ),愿(yuàn )先(xiān )生(shēng )勿(wù )泄(xiè )也(yě )。’”唐(táng )韩(hán )愈(yù )《董(dǒng )府(fǔ )君(jūn )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“闻(wén )某(mǒu )所(suǒ )为(wéi ),每(měi )称(chēng )举(jǔ )以(yǐ )戒(jiè )其(qí )子(zǐ )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )二(èr )八(bā )回(huí ):“便(biàn )有(yǒu )一(yī )二(èr )分(fèn )错(cuò )处(chù ),你(nǐ )倒(dǎo )是(shì )或(huò )教(jiāo )导(dǎo )我(wǒ ),戒(jiè )我(wǒ )下(xià )次(cì ),或(huò )骂(mà )我(wǒ )两(liǎng )句(jù ),打(dǎ )我(wǒ )两(liǎng )下(xià ),我(wǒ )都(dōu )不(bú )灰(huī )心(xīn )。”

5.戒(jiè )除(chú )。在(zài )指(zhǐ )应(yīng )该(gāi )戒(jiè )除(chú )的(de )事(shì )。

《论(lùn )语(yǔ )·季(jì )氏(shì )》:“孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘君(jūn )子(zǐ )有(yǒu )三(sān )戒(jiè )。少(shǎo )之(zhī )时(shí ),血(xuè )气(qì )未(wèi )定(dìng ),戒(jiè )之(zhī )在(zài )色(sè );及(jí )其(qí )壮(zhuàng )也(yě ),血(xuè )气(qì )方(fāng )刚(gāng ),戒(jiè )之(zhī )在(zài )斗(dòu );及(jí )其(qí )老(lǎo )也(yě ),血(xuè )气(qì )既(jì )衰(shuāi ),戒(jiè )之(zhī )在(zài )得(dé )。’”

《初(chū )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )一(yī ):“王(wáng )生(shēng )自(zì )此(cǐ )戒(jiè )了(le )好(hǎo )多(duō )气(qì )性(xìng ),就(jiù )是(shì )遇(yù )见(jiàn )乞(qǐ )儿(ér ),也(yě )只(zhī )是(shì )一(yī )团(tuán )和(hé )气(qì )。”

曹(cáo )禺(yú )《北(běi )京(jīng )人(rén )》第(dì )一(yī )幕(mù ):“你(nǐ )的(de )烟(yān )戒(jiè )了(le )?”

6.戒(jiè )慎(shèn ),谨(jǐn )慎(shèn )。

《孙(sūn )子(zǐ )·九(jiǔ )地(dì )》:“是(shì )故(gù )其(qí )兵(bīng )不(bú )修(xiū )而(ér )戒(jiè ),不(bú )求(qiú )而(ér )得(dé )。”

张(zhāng )预(yù )注(zhù ):“危(wēi )难(nán )之(zhī )地(dì ),人(rén )自(zì )同(tóng )力(lì ),不(bú )修(xiū )整(zhěng )而(ér )自(zì )戒(jiè )慎(shèn )。”

《周(zhōu )书(shū )·文(wén )帝(dì )纪(jì )下(xià )》:“整(zhěng )尔(ěr )甲(jiǎ )兵(bīng ),戒(jiè )尔(ěr )戎(róng )事(shì ),无(wú )贪(tān )财(cái )以(yǐ )轻(qīng )敌(dí ),无(wú )暴(bào )民(mín )以(yǐ )作(zuò )威(wēi )。”

7.斋(zhāi )戒(jiè )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·天(tiān )官(guān )·大(dà )宰(zǎi )》:“前(qián )期(qī )十(shí )日(rì ),帅(shuài )执(zhí )事(shì )而(ér )卜(bo )日(rì ),遂(suí )戒(jiè )。”

《礼(lǐ )记(jì )·礼(lǐ )器(qì )》:“七(qī )日(rì )戒(jiè )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“戒(jiè ),散(sàn )斋(zhāi )也(yě )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·达(dá )生(shēng )》:“十(shí )日(rì )戒(jiè ),三(sān )日(rì )齐(qí )。”

8.梵(fàn )语(yǔ )的(de )意(yì )译(yì )。指(zhǐ )防(fáng )非(fēi )止(zhǐ )恶(è )的(de )规(guī )范(fàn )。

唐(táng )玄(xuán )应(yīng )《一(yī )切(qiē )经(jīng )音(yīn )义(yì )》卷(juàn )十(shí )四(sì ):“戒(jiè ),亦(yì )律(lǜ )之(zhī )别(bié )义(yì )也(yě )。梵(fàn )言(yán )‘三(sān )婆(pó )罗(luó )’,此(cǐ )译(yì )云(yún )‘禁(jìn )戒(jiè )’者(zhě ),亦(yì )禁(jìn )义(yì )也(yě )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《圣(shèng )武(wǔ )记(jì )》卷(juàn )五(wǔ ):“僧(sēng )居(jū )土(tǔ )台(tái )者(zhě ),皆(jiē )持(chí )戒(jiè )律(lǜ ),不(bú )持(chí )戒(jiè )者(zhě ),居(jū )土(tǔ )台(tái )外(wài )。”

9.用(yòng )于(yú )告(gào )戒(jiè )的(de )一(yī )种(zhǒng )文(wén )体(tǐ )。

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )萧(xiāo )统(tǒng )《〈文(wén )选(xuǎn )〉序(xù )》:“次(cì )则(zé )箴(zhēn )兴(xìng )于(yú )补(bǔ )阙(què ),戒(jiè )出(chū )于(yú )弼(bì )匡(kuāng )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·诏(zhào )策(cè )》:“及(jí )马(mǎ )援(yuán )以(yǐ )下(xià ),各(gè )贻(yí )家(jiā )戒(jiè )·班(bān )姬(jī )《女(nǚ )戒(jiè )》,足(zú )称(chēng )母(mǔ )师(shī )也(yě )。”

明(míng )徐(xú )师(shī )曾(céng )《文(wén )体(tǐ )明(míng )辨(biàn )序(xù )说(shuō )·戒(jiè )》:“按(àn )字(zì )书(shū )云(yún ):‘戒(jiè )者(zhě ),警(jǐng )敕(chì )之(zhī )辞(cí ),字(zì )本(běn )作(zuò )诫(jiè )。’文(wén )既(jì )有(yǒu )箴(zhēn ),而(ér )又(yòu )有(yǒu )戒(jiè ),则(zé )戒(jiè )者(zhě ),箴(zhēn )之(zhī )别(bié )名(míng )欤(yú )?《淮(huái )南(nán )子(zǐ )》载(zǎi )《尧(yáo )戒(jiè )》……至(zhì )汉(hàn )杜(dù )笃(dǔ )遂(suí )作(zuò )《女(nǚ )戒(jiè )》,而(ér )后(hòu )世(shì )因(yīn )之(zhī )。”

10.敕(chì )令(lìng ),命(mìng )令(lìng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·宣(xuān )公(gōng )十(shí )二(èr )年(nián )》:“百(bǎi )官(guān )象(xiàng )物(wù )而(ér )动(dòng ),军(jūn )政(zhèng )不(bú )戒(jiè )而(ér )备(bèi ),能(néng )用(yòng )典(diǎn )矣(yǐ )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“戒(jiè ),敕(chì )令(lìng )。”

《明(míng )史(shǐ )·陈(chén )友(yǒu )谅(liàng )传(chuán )》:“遣(qiǎn )部(bù )将(jiāng )阳(yáng )白(bái )事(shì )寿(shòu )辉(huī )前(qián ),戒(jiè )壮(zhuàng )士(shì )挟(jiā )铁(tiě )挝(wō )击(jī )碎(suì )其(qí )首(shǒu )。”

11.告(gào )请(qǐng );约(yuē )请(qǐng )。

《仪(yí )礼(lǐ )·觐(jìn )礼(lǐ )》:“天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )大(dà )夫(fū )戒(jiè )曰(yuē ):某(mǒu )日(rì ),伯(bó )父(fù )帅(shuài )乃(nǎi )初(chū )事(shì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“戒(jiè )犹(yóu )告(gào )也(yě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·慎(shèn )小(xiǎo )》:“卫(wèi )献(xiàn )公(gōng )戒(jiè )孙(sūn )林(lín )父(fù )、宁(níng )殖(zhí )食(shí )。”

许(xǔ )维(wéi )遹(yù )集(jí )释(shì ):“戒(jiè ),约(yuē )也(yě )。”

12.戒(jiè )指(zhǐ )的(de )简(jiǎn )称(chēng )。如(rú )称(chēng )镶(xiāng )鑽(zuàn )石(shí )的(de )戒(jiè )指(zhǐ )为(wéi )鑽(zuàn )戒(jiè )。参(cān )见(jiàn )“戒(jiè )指(zhǐ )”。

13.通(tōng )“届(jiè )”。至(zhì ),到(dào )。

《诗(shī )·商(shāng )颂(sòng )·烈(liè )祖(zǔ )》:“亦(yì )有(yǒu )和(hé )羹(gēng ),既(jì )戒(jiè )既(jì )平(píng )。”

毛(máo )传(chuán ):“戒(jiè ),至(zhì )。”

陈(chén )奂(huàn )传(chuán )疏(shū ):“《传(chuán )》训(xùn )戒(jiè )为(wéi )至(zhì )者(zhě ),言(yán )神(shén )灵(líng )之(zhī )来(lái )至(zhì )也(yě )。”

14.通(tōng )“界(jiè )”。分(fèn )界(jiè ),界(jiè )限(xiàn )。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·天(tiān )文(wén )志(zhì )一(yī )》:“而(ér )一(yī )行(háng )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )山(shān )河(hé )之(zhī )象(xiàng ),存(cún )于(yú )两(liǎng )戒(jiè )……故(gù )《星(xīng )传(chuán )》谓(wèi )北(běi )戒(jiè )为(wéi )‘胡(hú )门(mén )’,南(nán )界(jiè )为(wéi )‘越(yuè )门(mén )’。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《登(dēng )太(tài )行(háng )绝(jué )顶(dǐng )》诗(shī ):“上(shàng )党(dǎng )天(tiān )下(xià )嵴(jí ),河(hé )山(shān )制(zhì )两(liǎng )戒(jiè )。”

康(kāng )有(yǒu )为(wéi )《苏(sū )村(cūn )卧(wò )病(bìng )写(xiě )怀(huái )》诗(shī ):“山(shān )河(hé )两(liǎng )戒(jiè )谁(shuí )能(néng )考(kǎo ),庙(miào )社(shè )千(qiān )秋(qiū )尚(shàng )有(yǒu )灵(líng )。”

15.通(tōng )“駴(hài )”。击(jī ),擂(lèi )。参(cān )见(jiàn )“戒(jiè )鼓(gǔ )”。

阅读:2637

●戒(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库