生【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 生

生(shēng )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):5画(huà );

shēng

ㄕㄥ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》所(suǒ )庚(gēng )切(qiē ),平(píng )庚(gēng ),生(shēng )。〕

〔《广(guǎng )韵(yùn )》所(suǒ )敬(jìng )切(qiē ),去(qù )映(yìng ),去(qù )。〕

1.生(shēng )育(yù );养(yǎng )育(yù )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·斯(sī )干(gàn )》:“乃(nǎi )生(shēng )男(nán )子(zǐ ),载(zǎi )寝(qǐn )之(zhī )床(chuáng )。”

《周(zhōu )礼(lǐ )·天(tiān )官(guān )·大(dà )宰(zǎi )》:“六(liù )曰(yuē )事(shì )典(diǎn ),以(yǐ )富(fù )邦(bāng )国(guó ),以(yǐ )任(rèn )百(bǎi )官(guān ),以(yǐ )生(shēng )万(wàn )民(mín )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“生(shēng ),犹(yóu )养(yǎng )也(yě )。”

《商(shāng )君(jūn )书(shū )·徕(lái )民(mín )》:“此(cǐ )其(qí )土(tǔ )之(zhī )不(bú )足(zú )以(yǐ )生(shēng )其(qí )民(mín )也(yě ),似(sì )有(yǒu )过(guò )秦(qín )民(mín )之(zhī )不(bú )足(zú )以(yǐ )实(shí )其(qí )土(tǔ )也(yě )。”

唐(táng )白(bái )居(jū )易(yì )《长(zhǎng )恨(hèn )歌(gē )》:“遂(suí )令(lìng )天(tiān )下(xià )父(fù )母(mǔ )心(xīn ),不(bú )重(zhòng )生(shēng )男(nán )重(zhòng )生(shēng )女(nǚ )。”

老(lǎo )舍(shě )《骆(luò )驼(tuó )祥(xiáng )子(zǐ )》五(wǔ ):“一(yī )位(wèi )先(xiān )生(shēng ),两(liǎng )位(wèi )太(tài )太(tài ),南(nán )腔(qiāng )北(běi )调(diào )的(de )生(shēng )了(le )不(bú )知(zhī )有(yǒu )多(duō )少(shǎo )孩(hái )子(zǐ )。”

2.滋(zī )生(shēng );产(chǎn )生(shēng )。

《老(lǎo )子(zǐ )》:“道(dào )生(shēng )一(yī ),一(yī )生(shēng )二(èr ),二(èr )生(shēng )三(sān ),三(sān )生(shēng )万(wàn )物(wù )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·盗(dào )跖(zhí )》:“﹝尔(ěr )﹞不(bú )耕(gēng )而(ér )食(shí ),不(bú )织(zhī )而(ér )衣(yī ),摇(yáo )脣(chún )鼓(gǔ )舌(shé ),擅(shàn )生(shēng )是(shì )非(fēi )。”

宋(sòng )谢(xiè )翱(áo )《逃(táo )暑(shǔ )崇(chóng )法(fǎ )寺(sì )》诗(shī ):“城(chéng )南(nán )古(gǔ )寺(sì )凉(liáng )生(shēng )处(chù ),草(cǎo )色(sè )遥(yáo )连(lián )孝(xiào )子(zǐ )墓(mù )。”

《三(sān )国(guó )演(yǎn )义(yì )》第(dì )十(shí )四(sì )回(huí ):“两(liǎng )边(biān )相(xiàng )併(bìng ),吕(lǚ )布(bù )必(bì )生(shēng )异(yì )心(xīn ),此(cǐ )驱(qū )虎(hǔ )吞(tūn )狼(láng )之(zhī )计(jì )也(yě )。”

丁(dīng )玲(líng )《母(mǔ )亲(qīn )》:“老(lǎo )于(yú )对(duì )她(tā )生(shēng )了(le )很(hěn )大(dà )的(de )同(tóng )情(qíng )。”

3.出(chū )生(shēng )。

《孟(mèng )子(zǐ )·离(lí )娄(lóu )下(xià )》:“舜(shùn )生(shēng )于(yú )诸(zhū )冯(féng ),迁(qiān )于(yú )负(fù )夏(xià ),卒(zú )于(yú )鸣(míng )条(tiáo )。”

《史(shǐ )记(jì )·孔(kǒng )子(zǐ )世(shì )家(jiā )》:“孔(kǒng )子(zǐ )生(shēng )鲁(lǔ )昌(chāng )平(píng )乡(xiāng )陬(zōu )邑(yì )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《唐(táng )故(gù )秘(mì )书(shū )少(shǎo )监(jiān )独(dú )孤(gū )府(fǔ )君(jūn )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“君(jūn )生(shēng )之(zhī )年(nián ),宪(xiàn )公(gōng )殁(mò )世(shì ),与(yǔ )其(qí )兄(xiōng )朗(lǎng ),畜(chù )于(yú )伯(bó )父(fù )氏(shì )。”

4.谓(wèi )转(zhuǎn )世(shì )。

清(qīng )袁(yuán )枚(méi )《新(xīn )齐(qí )谐(xié )·吴(wú )髯(rán )》:“我(wǒ )因(yīn )自(zì )经(jīng )死(sǐ ),到(dào )黄(huáng )泉(quán )哭(kū )诉(sù ),汉(hàn )阳(yáng )城(chéng )隍(huáng )移(yí )查(chá )苏(sū )州(zhōu )城(chéng )隍(huáng ),回(huí )批(pī )云(yún ):‘此(cǐ )人(rén )已(yǐ )生(shēng )湖(hú )南(nán )。’”

5.生(shēng )长(zhǎng )。

《礼(lǐ )记(jì )·月(yuè )令(lìng )》:“﹝孟(mèng )夏(xià )之(zhī )月(yuè )﹞王(wáng )瓜(guā )生(shēng ),苦(kǔ )菜(cài )秀(xiù )。”

《荀(xún )子(zǐ )·劝(quàn )学(xué )》:“蓬(péng )生(shēng )麻(má )中(zhōng ),不(bú )扶(fú )而(ér )直(zhí )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )谢(xiè )灵(líng )运(yùn )《登(dēng )池(chí )上(shàng )楼(lóu )》诗(shī ):“池(chí )塘(táng )生(shēng )春(chūn )草(cǎo ),园(yuán )柳(liǔ )变(biàn )鸣(míng )禽(qín )。”

清(qīng )周(zhōu )亮(liàng )工(gōng )《书(shū )影(yǐng )》卷(juàn )四(sì ):“白(bái )樱(yīng )桃(táo )生(shēng )京(jīng )师(shī )西(xī )山(shān )中(zhōng )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《野(yě )草(cǎo )·题(tí )辞(cí )》:“生(shēng )命(mìng )的(de )泥(ní )委(wěi )弃(qì )在(zài )地(dì )面(miàn )上(shàng ),不(bú )生(shēng )乔(qiáo )木(mù ),只(zhī )生(shēng )野(yě )草(cǎo ),这(zhè )是(shì )我(wǒ )的(de )罪(zuì )过(guò )。”

6.生(shēng )存(cún );活(huó )(与(yǔ )“死(sǐ )”相(xiàng )对(duì ))。

《诗(shī )·邶(bèi )风(fēng )·击(jī )鼓(gǔ )》:“死(sǐ )生(shēng )契(qì )阔(kuò ),与(yǔ )子(zǐ )成(chéng )说(shuō )。”

《汉(hàn )书(shū )·韩(hán )信(xìn )传(chuán )》:“兵(bīng )法(fǎ )不(bú )曰(yuē ):‘陷(xiàn )之(zhī )死(sǐ )地(dì )而(ér )后(hòu )生(shēng ),投(tóu )之(zhī )亡(wáng )地(dì )而(ér )后(hòu )存(cún )乎(hū )?’”

《三(sān )国(guó )演(yǎn )义(yì )》第(dì )十(shí )九(jiǔ )回(huí ):“乞(qǐ )哀(āi )吕(lǚ )布(bù )无(wú )人(rén )救(jiù ),骂(mà )贼(zéi )张(zhāng )辽(liáo )反(fǎn )得(dé )生(shēng )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《野(yě )草(cǎo )·题(tí )辞(cí )》:“我(wǒ )以(yǐ )这(zhè )一(yī )丛(cóng )野(yě )草(cǎo ),在(zài )明(míng )与(yǔ )暗(àn ),生(shēng )与(yǔ )死(sǐ ),过(guò )去(qù )与(yǔ )未(wèi )来(lái )之(zhī )际(jì ),献(xiàn )于(yú )友(yǒu )与(yǔ )仇(chóu ),人(rén )与(yǔ )兽(shòu ),爱(ài )者(zhě )与(yǔ )不(bú )爱(ài )者(zhě )之(zhī )前(qián )作(zuò )证(zhèng )。”

7.指(zhǐ )活(huó )的(de )。

《礼(lǐ )记(jì )·中(zhōng )庸(yōng )》:“事(shì )死(sǐ )如(rú )事(shì )生(shēng ),事(shì )亡(wáng )如(rú )事(shì )存(cún ),孝(xiào )之(zhī )至(zhì )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《唐(táng )故(gù )河(hé )南(nán )令(lìng )张(zhāng )君(jūn )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“又(yòu )多(duō )捕(bǔ )生(shēng )鸟(niǎo )雀(què )鱼(yú )鳖(biē ),可(kě )食(shí )与(yǔ )不(bú )可(kě )食(shí )相(xiàng )买(mǎi )卖(mài )。”

清(qīng )蒲(pú )松(sōng )龄(líng )《聊(liáo )斋(zhāi )志(zhì )异(yì )·木(mù )凋(diāo )美(měi )人(rén )》:“木(mù )凋(diāo )美(měi )人(rén ),高(gāo )尺(chǐ )馀(yú ),手(shǒu )目(mù )转(zhuǎn )动(dòng ),豔(yàn )妆(zhuāng )如(rú )生(shēng )。”

8.使(shǐ )活(huó );使(shǐ )生(shēng )存(cún )。

《史(shǐ )记(jì )·扁(biǎn )鹊(què )仓(cāng )公(gōng )列(liè )传(chuán )》:“闻(wén )太(tài )子(zǐ )不(bú )幸(xìng )而(ér )死(sǐ ),臣(chén )能(néng )生(shēng )之(zhī )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《平(píng )淮(huái )西(xī )碑(bēi )》:“汝(rǔ )其(qí )往(wǎng ),衣(yī )服(fú )饮(yǐn )食(shí )予(yǔ )士(shì ),无(wú )寒(hán )无(wú )飢(jī ),以(yǐ )既(jì )厥(jué )事(shì ),遂(suí )生(shēng )蔡(cài )人(rén )。”

宋(sòng )苏(sū )洵(xún )《乐(lè )论(lùn )》:“药(yào )可(kě )以(yǐ )生(shēng )死(sǐ ),然(rán )后(hòu )人(rén )不(bú )以(yǐ )苦(kǔ )口(kǒu )为(wéi )讳(huì )。”

9.生(shēng )命(mìng )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·让(ràng )王(wáng )》:“今(jīn )世(shì )俗(sú )之(zhī )君(jūn )子(zǐ )多(duō )危(wēi )身(shēn )弃(qì )生(shēng )以(yǐ )殉(xùn )物(wù ),岂(qǐ )不(bú )悲(bēi )哉(zāi )!”北(běi )齐(qí )颜(yán )之(zhī )推(tuī )《颜(yán )氏(shì )家(jiā )训(xùn )·养(yǎng )生(shēng )》:“贪(tān )欲(yù )以(yǐ )伤(shāng )生(shēng ),谗(chán )慝(tè )而(ér )致(zhì )死(sǐ ),此(cǐ )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )惜(xī )哉(zāi )!”唐(táng )韩(hán )愈(yù )《祭(jì )十(shí )二(èr )郎(láng )文(wén )》:“其(qí )竟(jìng )以(yǐ )此(cǐ )而(ér )殒(yǔn )其(qí )生(shēng )乎(hū )!抑(yì )别(bié )有(yǒu )疾(jí )而(ér )至(zhì )斯(sī )乎(hū )?”

10.生(shēng )活(huó )。

《左(zuǒ )传(chuán )·僖(xī )公(gōng )二(èr )十(shí )七(qī )年(nián )》:“晋(jìn )侯(hóu )始(shǐ )入(rù )而(ér )教(jiāo )其(qí )民(mín ),二(èr )年(nián ),欲(yù )用(yòng )之(zhī )。

子(zǐ )犯(fàn )曰(yuē ):‘民(mín )未(wèi )知(zhī )义(yì ),未(wèi )安(ān )其(qí )居(jū )。’于(yú )是(shì )乎(hū )出(chū )定(dìng )襄(xiāng )王(wáng ),入(rù )务(wù )利(lì )民(mín ),民(mín )怀(huái )生(shēng )矣(yǐ )。”

俞(yú )樾(yuè )《群(qún )经(jīng )平(píng )议(yì )·春(chūn )秋(qiū )左(zuǒ )传(chuán )一(yī )》:“怀(huái ),安(ān )也(yě )。言(yán )民(mín )安(ān )其(qí )生(shēng )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·循(xún )吏(lì )列(liè )传(chuán )》:“秋(qiū )冬(dōng )则(zé )劝(quàn )民(mín )山(shān )採(cǎi ),春(chūn )夏(xià )以(yǐ )水(shuǐ ),各(gè )得(dé )其(qí )所(suǒ )便(biàn ),民(mín )皆(jiē )乐(lè )其(qí )生(shēng )。”

《汉(hàn )书(shū )·卫(wèi )青(qīng )传(chuán )》:“人(rén )奴(nú )之(zhī )生(shēng ),得(dé )无(wú )笞(chī )骂(mà )即(jí )足(zú )矣(yǐ ),安(ān )得(dé )封(fēng )侯(hóu )事(shì )乎(hū )!”唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《漫(màn )成(chéng )》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“只(zhī )作(zuò )披(pī )衣(yī )惯(guàn ),常(cháng )从(cóng )漉(lù )酒(jiǔ )生(shēng )。”

仇(chóu )兆(zhào )鳌(áo )注(zhù ):“漉(lù )酒(jiǔ )为(wéi )生(shēng ),见(jiàn )醉(zuì )乡(xiāng )可(kě )乐(lè )。”

11.一(yī )辈(bèi )子(zǐ );一(yī )生(shēng )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )李(lǐ )愿(yuàn )归(guī )盘(pán )谷(gǔ )序(xù )》:“膏(gāo )吾(wú )车(chē )兮(xī )秣(mò )吾(wú )马(mǎ ),从(cóng )子(zǐ )于(yú )盘(pán )兮(xī ),终(zhōng )吾(wú )生(shēng )以(yǐ )徜(cháng )徉(yáng )。”

唐(táng )李(lǐ )商(shāng )隐(yǐn )《马(mǎ )嵬(wéi )》诗(shī )之(zhī )二(èr ):“海(hǎi )外(wài )徒(tú )闻(wén )更(gèng )九(jiǔ )州(zhōu ),他(tā )生(shēng )未(wèi )卜(bo )此(cǐ )生(shēng )休(xiū )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《和(hé )蒋(jiǎng )夔(kuí )寄(jì )茶(chá )》:“我(wǒ )生(shēng )百(bǎi )事(shì )常(cháng )随(suí )缘(yuán ),四(sì )方(fāng )水(shuǐ )陆(lù )无(wú )不(bú )便(biàn )。”

12.天(tiān )生(shēng );生(shēng )来(lái )。

《文(wén )子(zǐ )·上(shàng )德(dé )》:“石(shí )生(shēng )而(ér )坚(jiān ),芷(zhǐ )生(shēng )而(ér )芳(fāng )。”

徐(xú )灵(líng )府(fǔ )注(zhù ):“此(cǐ )原(yuán )其(qí )性(xìng )也(yě )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·初(chū )见(jiàn )秦(qín )》:“出(chū )其(qí )父(fù )母(mǔ )怀(huái )衽(rèn )之(zhī )中(zhōng ),生(shēng )未(wèi )尝(cháng )见(jiàn )寇(kòu )耳(ěr )。”

陈(chén )奇(qí )猷(yóu )集(jí )释(shì ):“生(shēng ),谓(wèi )有(yǒu )生(shēng )以(yǐ )来(lái )。”

《明(míng )史(shǐ )·文(wén )苑(yuàn )传(chuán )三(sān )·王(wáng )世(shì )贞(zhēn )》:“生(shēng )有(yǒu )异(yì )禀(bǐng ),书(shū )过(guò )目(mù ),终(zhōng )身(shēn )不(bú )忘(wàng )。”

13.长(zhǎng )。谓(wèi )相(xiàng )貌(mào )呈(chéng )现(xiàn )出(chū )某(mǒu )种(zhǒng )样(yàng )子(zǐ )。

《清(qīng )平(píng )山(shān )堂(táng )话(huà )本(běn )·简(jiǎn )贴(tiē )和(hé )尚(shàng )》:“﹝洪(hóng )官(guān )人(rén )﹞教(jiāo )我(wǒ )讨(tǎo )个(gè )细(xì )人(rén ),要(yào )生(shēng )得(dé )好(hǎo )的(de )。”

《三(sān )国(guó )演(yǎn )义(yì )》第(dì )二(èr )九(jiǔ )回(huí ):“孙(sūn )权(quán )生(shēng )得(dé )方(fāng )颐(yí )大(dà )口(kǒu ),碧(bì )眼(yǎn )紫(zǐ )髯(rán )。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )二(èr )五(wǔ ):“﹝徐(xú )达(dá )﹞心(xīn )性(xìng )奸(jiān )巧(qiǎo )好(hǎo )淫(yín ),专(zhuān )一(yī )打(dǎ )听(tīng )人(rén )家(jiā )女(nǚ )子(zǐ ),那(nà )家(jiā )生(shēng )得(dé )好(hǎo ),那(nà )家(jiā )生(shēng )得(dé )丑(chǒu )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )三(sān )十(shí )回(huí ):“多(duō )官(guān )见(jiàn )他(tā )生(shēng )得(dé )俊(jùn )丽(lì ),也(yě )不(bú )敢(gǎn )认(rèn )他(tā )是(shì )妖(yāo )精(jīng )。”

14.指(zhǐ )生(shēng )日(rì )。

《古(gǔ )今(jīn )小(xiǎo )说(shuō )·蒋(jiǎng )兴(xìng )哥(gē )重(zhòng )会(huì )珍(zhēn )珠(zhū )衫(shān )》:“又(yòu )到(dào )七(qī )月(yuè )初(chū )七(qī )日(rì )了(le ),正(zhèng )是(shì )三(sān )巧(qiǎo )儿(ér )的(de )生(shēng )日(rì )。婆(pó )子(zǐ )清(qīng )早(zǎo )备(bèi )下(xià )两(liǎng )盒(hé )礼(lǐ ),与(yǔ )他(tā )做(zuò )生(shēng )。”

李(lǐ )劼(jié )人(rén )《死(sǐ )水(shuǐ )微(wēi )澜(lán )》第(dì )五(wǔ )部(bù )分(fèn )二(èr ):“老(lǎo )大(dà )说(shuō )是(shì )人(rén )不(bú )舒(shū )服(fú ),连(lián )老(lǎo )婆(pó )、孩(hái )子(zǐ )都(dōu )没(méi )有(yǒu )来(lái ),但(dàn )请(qǐng )二(èr )老(lǎo )过(guò )了(le )生(shēng )到(dào )郫(pí )县(xiàn )去(qù )耍(shuǎ )一(yī )个(gè )月(yuè )。”

15.生(shēng )物(wù )。

《国(guó )语(yǔ )·楚(chǔ )语(yǔ )下(xià )》:“滞(zhì )久(jiǔ )则(zé )不(bú )振(zhèn ),生(shēng )乃(nǎi )不(bú )殖(zhí )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“生(shēng ),生(shēng )物(wù )也(yě )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·主(zhǔ )术(shù )训(xùn )》:“人(rén )君(jūn )者(zhě ),上(shàng )因(yīn )天(tiān )时(shí ),下(xià )尽(jìn )地(dì )财(cái ),中(zhōng )用(yòng )人(rén )力(lì ),是(shì )以(yǐ )群(qún )生(shēng )遂(suí )长(zhǎng ),五(wǔ )穀(yù )蕃(fān )殖(zhí )。”

16.生(shēng )产(chǎn );製(zhì )作(zuò )。

《礼(lǐ )记(jì )·大(dà )学(xué )》:“生(shēng )财(cái )有(yǒu )大(dà )道(dào ),生(shēng )之(zhī )者(zhě )众(zhòng ),食(shí )之(zhī )者(zhě )寡(guǎ ),为(wéi )之(zhī )者(zhě )疾(jí ),用(yòng )之(zhī )者(zhě )舒(shū ),则(zé )财(cái )恒(héng )足(zú )矣(yǐ )。”

汉(hàn )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )《春(chūn )秋(qiū )繁(fán )露(lù )·度(dù )制(zhì )》:“凡(fán )衣(yī )裳(shang )之(zhī )生(shēng )也(yě ),为(wéi )盖(gài )形(xíng )煖(xuān )身(shēn )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·食(shí )货(huò )志(zhì )上(shàng )》:“生(shēng )之(zhī )有(yǒu )时(shí ),而(ér )用(yòng )之(zhī )亡(wáng )度(dù ),则(zé )物(wù )力(lì )必(bì )屈(qū )。”

17.指(zhǐ )出(chū )产(chǎn )。

明(míng )宋(sòng )应(yīng )星(xīng )《天(tiān )工(gōng )开(kāi )物(wù )·银(yín )》:“燕(yàn )齐(qí )诸(zhū )道(dào ),则(zé )地(dì )气(qì )寒(hán )而(ér )石(shí )骨(gǔ )薄(báo ),不(bú )产(chǎn )金(jīn )银(yín ),然(rán )合(hé )八(bā )省(shěng )所(suǒ )生(shēng ),不(bú )敌(dí )云(yún )南(nán )之(zhī )半(bàn )。”

清(qīng )唐(táng )甄(zhēn )《潜(qián )书(shū )·为(wéi )政(zhèng )》:“武(wǔ )乡(xiāng )之(zhī )土(tǔ )虽(suī )瘠(jí ),亦(yì )必(bì )生(shēng )也(yě )。”

18.出(chū )现(xiàn );显(xiǎn )现(xiàn )。

唐(táng )卢(lú )纶(lún )《腊(là )月(yuè )观(guān )咸(xián )宁(níng )王(wáng )部(bù )曲(qǔ )娑(suō )勒(lè )擒(qín )豹(bào )歌(gē )》:“始(shǐ )知(zhī )缚(fù )虎(hǔ )如(rú )缚(fù )鼠(shǔ ),败(bài )虏(lǔ )降(jiàng )羌(qiāng )生(shēng )眼(yǎn )前(qián )。”

宋(sòng )叶(yè )适(shì )《故(gù )朝(cháo )奉(fèng )大(dà )夫(fū )宋(sòng )公(gōng )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“﹝宋(sòng )绍(shào )恭(gōng )﹞年(nián )八(bā )十(shí )五(wǔ ),惫(bèi )老(lǎo )不(bú )生(shēng )于(yú )色(sè ),慢(màn )游(yóu )不(bú )设(shè )于(yú )身(shēn )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )二(èr )三(sān )回(huí ):“好(hǎo )大(dà )圣(shèng ),把(bǎ )金(jīn )箍(gū )棒(bàng )揝(zǎn )一(yī )揝(zǎn ),万(wàn )道(dào )彩(cǎi )云(yún )生(shēng )。”

19.生(shēng )业(yè )。

《史(shǐ )记(jì )·绛(jiàng )侯(hóu )周(zhōu )勃(bó )世(shì )家(jiā )》:“勃(bó )以(yǐ )织(zhī )薄(báo )曲(qǔ )为(wéi )生(shēng )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“谓(wèi )勃(bó )本(běn )以(yǐ )织(zhī )蚕(cán )薄(báo )为(wéi )生(shēng )业(yè )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·严(yán )助(zhù )传(chuán )》:“四(sì )年(nián )不(bú )登(dēng ),五(wǔ )年(nián )复(fù )蝗(huáng ),民(mín )生(shēng )未(wèi )复(fù )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“生(shēng )谓(wèi )生(shēng )业(yè )。”

20.业(yè )产(chǎn );财(cái )产(chǎn )。

宋(sòng )王(wáng )谠(dǎng )《唐(táng )语(yǔ )林(lín )·补(bǔ )遗(yí )三(sān )》:“相(xiàng )国(guó )韦(wéi )公(gōng )宙(zhòu )善(shàn )治(zhì )生(shēng )。

江(jiāng )陵(líng )府(fǔ )东(dōng )有(yǒu )别(bié )业(yè ),良(liáng )田(tián )美(měi )产(chǎn ),最(zuì )号(hào )膏(gāo )腴(yú )。”

宋(sòng )洪(hóng )迈(mài )《容(róng )斋(zhāi )随(suí )笔(bǐ )·治(zhì )生(shēng )从(cóng )宦(huàn )》:“治(zhì )生(shēng )从(cóng )宦(huàn ),自(zì )是(shì )两(liǎng )涂(tú ),未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )兼(jiān )得(dé )者(zhě )。”

21.生(shēng )擒(qín )。

《文(wén )选(xuǎn )·司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )〈上(shàng )林(lín )赋(fù )〉》:“生(shēng )貔(pí )豹(bào ),搏(bó )豺(chái )狼(láng ),手(shǒu )熊(xióng )罴(pí ),足(zú )野(yě )羊(yáng )。”

郭(guō )璞(pú )注(zhù )引(yǐn )韦(wéi )昭(zhāo )曰(yuē ):“生(shēng ),谓(wèi )生(shēng )取(qǔ )之(zhī )也(yě )。”

22.俘(fú )虏(lǔ )。

《汉(hàn )书(shū )·昭(zhāo )帝(dì )纪(jì )》:“今(jīn )破(pò )乌(wū )桓(huán ),斩(zhǎn )虏(lǔ )获(huò )生(shēng ),有(yǒu )功(gōng )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“既(jì )斩(zhǎn )反(fǎn )虏(lǔ ),又(yòu )获(huò )生(shēng )口(kǒu )也(yě )。”

《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·晋(jìn )安(ān )帝(dì )隆(lóng )安(ān )元(yuán )年(nián )》:“魏(wèi )骑(qí )溃(kuì )去(qù ),崇(chóng )亦(yì )引(yǐn )还(hái ),斩(zhǎn )首(shǒu )获(huò )生(shēng ),具(jù )言(yán )敌(dí )中(zhōng )阔(kuò )狭(xiá ),众(zhòng )心(xīn )稍(shāo )振(zhèn )。”

宋(sòng )王(wáng )谠(dǎng )《唐(táng )语(yǔ )林(lín )·补(bǔ )遗(yí )一(yī )》:“斩(zhǎn )馘(guó )擒(qín )生(shēng ),殆(dài )逾(yú )五(wǔ )十(shí )。”

23.使(shǐ )柴(chái )、炭(tàn )等(děng )燃(rán )烧(shāo )。

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )十(shí )回(huí ):“林(lín )冲(chōng )就(jiù )床(chuáng )上(shàng )放(fàng )了(le )包(bāo )裹(guǒ )被(bèi )卧(wò ),就(jiù )坐(zuò )下(xià )生(shēng )些(xiē )焰(yàn )火(huǒ )起(qǐ )来(lái )。”

《儒(rú )林(lín )外(wài )史(shǐ )》第(dì )二(èr )一(yī )回(huí ):“卜(bo )老(lǎo )先(xiān )送(sòng )了(le )几(jǐ )斤(jīn )炭(tàn ),叫(jiào )牛(niú )浦(pǔ )在(zài )房(fáng )里(lǐ )生(shēng )起(qǐ )火(huǒ )来(lái )。”

欧(ōu )阳(yáng )予(yǔ )倩(qiàn )《孔(kǒng )雀(què )东(dōng )南(nán )飞(fēi )》第(dì )一(yī )场(chǎng ):“到(dào )厨(chú )房(fáng )赶(gǎn )快(kuài )去(qù )把(bǎ )火(huǒ )生(shēng )好(hǎo ),抽(chōu )片(piàn )刻(kè )赶(gǎn )织(zhī )绢(juàn )不(bú )敢(gǎn )辞(cí )劳(láo )。”

24.想(xiǎng );思(sī )索(suǒ )。

《警(jǐng )世(shì )通(tōng )言(yán )·宋(sòng )小(xiǎo )官(guān )团(tuán )圆(yuán )破(pò )毡(zhān )笠(lì )》:“为(wéi )今(jīn )之(zhī )计(jì ),如(rú )何(hé )生(shēng )个(gè )计(jì )较(jiào ),送(sòng )开(kāi )那(nà )冤(yuān )家(jiā ),等(děng )女(nǚ )儿(ér )另(lìng )招(zhāo )个(gè )佳(jiā )婿(xù ),方(fāng )才(cái )称(chēng )心(xīn )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )五(wǔ )五(wǔ )回(huí ):“你(nǐ )知(zhī )道(dào )我(wǒ )这(zhè )几(jǐ )年(nián )生(shēng )了(le )多(duō )少(shǎo )省(shěng )俭(jiǎn )的(de )法(fǎ )子(zǐ )。”

茅(máo )盾(dùn )《第(dì )一(yī )阶(jiē )段(duàn )的(de )故(gù )事(shì )》六(liù ):“那(nà )怕(pà )是(shì )没(méi )有(yǒu )办(bàn )法(fǎ )了(le )时(shí ),他(tā )也(yě )会(huì )生(shēng )出(chū )办(bàn )法(fǎ )来(lái )。”

25.涨(zhǎng )。

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《登(dēng )白(bái )马(mǎ )潭(tán )》诗(shī ):“水(shuǐ )生(shēng )春(chūn )缆(lǎn )没(méi ),日(rì )出(chū )野(yě )船(chuán )开(kāi )。”

宋(sòng )周(zhōu )密(mì )《癸(guǐ )辛(xīn )杂(zá )识(shí )别(bié )集(jí )·襄(xiāng )阳(yáng )始(shǐ )末(mò )》:“昨(zuó )于(yú )五(wǔ )月(yuè )二(èr )十(shí )二(èr )日(rì )探(tàn )得(dé )汉(hàn )水(shuǐ )已(yǐ )生(shēng ),次(cì )日(rì )将(jiāng )船(chuán )只(zhī )拖(tuō )拽(zhuài )到(dào )团(tuán )山(shān )下(xià )稍(shāo )泊(bó )。”

傅(fù )尃(bù )《六(liù )朝(cháo )柏(bǎi )》诗(shī ):“日(rì )落(luò )未(wèi )落(luò )天(tiān )风(fēng )高(gāo ),潮(cháo )生(shēng )不(bú )生(shēng )海(hǎi )水(shuǐ )焦(jiāo )。”

26.升(shēng )起(qǐ )。

宋(sòng )张(zhāng )耒(lěi )《和(hé )周(zhōu )廉(lián )彦(yàn )》:“新(xīn )月(yuè )已(yǐ )生(shēng )飞(fēi )鸟(niǎo )外(wài ),落(luò )霞(xiá )更(gèng )在(zài )夕(xī )阳(yáng )西(xī )。”

《京(jīng )本(běn )通(tōng )俗(sú )小(xiǎo )说(shuō )·西(xī )山(shān )一(yī )窟(kū )鬼(guǐ )》:“红(hóng )轮(lún )西(xī )坠(zhuì ),玉(yù )兔(tù )东(dōng )生(shēng )。”

元(yuán )吴(wú )志(zhì )淳(chún )逸(yì )句(jù ):“晚(wǎn )凉(liáng )浴(yù )罢(bà )閒(jiān )无(wú )事(shì ),水(shuǐ )阁(gé )东(dōng )头(tóu )看(kàn )月(yuè )生(shēng )。”

27.果(guǒ )实(shí )未(wèi )成(chéng )熟(shú )。

《晋(jìn )书(shū )·孝(xiào )友(yǒu )传(chuán )·孙(sūn )晷(guǐ )》:“时(shí )年(nián )饥(jī )穀(yù )贵(guì ),人(rén )有(yǒu )生(shēng )刈(yì )其(qí )稻(dào )者(zhě ),晷(guǐ )见(jiàn )而(ér )避(bì )之(zhī )。”

宋(sòng )杨(yáng )万(wàn )里(lǐ )《同(tóng )尤(yóu )延(yán )之(zhī )京(jīng )仲(zhòng )远(yuǎn )玉(yù )壶(hú )饯(jiàn )客(kè )》诗(shī ):“金(jīn )桮(bēi )玉(yù )酒(jiǔ )沉(chén )寒(hán )冰(bīng ),青(qīng )李(lǐ )来(lái )禽(qín )尚(shàng )带(dài )生(shēng )。”

28.未(wèi )煮(zhǔ )过(guò )或(huò )未(wèi )煮(zhǔ )熟(shú )的(de )。

《荀(xún )子(zǐ )·礼(lǐ )论(lùn )》:“饭(fàn )以(yǐ )生(shēng )稻(dào ),唅(hán )以(yǐ )藁(gǎo )骨(gǔ ),反(fǎn )生(shēng )术(shù )矣(yǐ )。”

《史(shǐ )记(jì )·项(xiàng )羽(yǔ )本(běn )纪(jì )》:“项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):‘赐(cì )之(zhī )彘(zhì )肩(jiān )。’则(zé )与(yǔ )一(yī )生(shēng )彘(zhì )肩(jiān )。”

《说(shuō )岳(yuè )全(quán )传(chuán )》第(dì )二(èr )九(jiǔ )回(huí ):“他(tā )在(zài )水(shuǐ )底(dǐ )下(xià )可(kě )以(yǐ )伏(fú )得(dé )七(qī )日(rì )七(qī )夜(yè ),捉(zhuō )的(de )鱼(yú )也(yě )就(jiù )是(shì )这(zhè )等(děng )生(shēng )吃(chī )了(le )。”

张(zhāng )天(tiān )翼(yì )《欢(huān )迎(yíng )会(huì )》:“严(yán )俊(jùn )用(yòng )袖(xiù )子(zǐ )揩(kāi )揩(kāi )额(é )头(tóu ),脸(liǎn )红(hóng )得(dé )像(xiàng )生(shēng )牛(niú )肉(ròu )。”

29.未(wèi )加(jiā )工(gōng )或(huò )未(wèi )锻(duàn )炼(liàn )过(guò )的(de )。如(rú ):生(shēng )石(shí )膏(gāo );生(shēng )铁(tiě )。

30.新(xīn )鲜(xiān )。

北(běi )魏(wèi )贾(jiǎ )思(sī )勰(xié )《齐(qí )民(mín )要(yào )术(shù )·五(wǔ )穀(yù )果(guǒ )蓏(luǒ )菜(cài )茹(rú )非(fēi )中(zhōng )国(guó )物(wù )产(chǎn )者(zhě )》:“﹝荔(lì )支(zhī )﹞生(shēng )时(shí ),大(dà )如(rú )鸡(jī )子(zǐ ),其(qí )肤(fū )光(guāng )泽(zé )……乾(qián )则(zé )焦(jiāo )小(xiǎo ),则(zé )肌(jī )核(hé )不(bú )如(rú )生(shēng )时(shí )奇(qí )。”

31.谓(wèi )新(xīn )伐(fá )之(zhī )材(cái )湿(shī )而(ér )未(wèi )乾(qián )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·考(kǎo )工(gōng )记(jì )·矢(shǐ )人(rén )》:“凡(fán )相(xiàng )笴(gǎn ),欲(yù )生(shēng )而(ér )抟(tuán )。”

惠(huì )栋(dòng )《九(jiǔ )经(jīng )古(gǔ )义(yì )·周(zhōu )礼(lǐ )古(gǔ )义(yì )下(xià )》:“生(shēng ),谓(wèi )材(cái )生(shēng )也(yě )。古(gǔ )谓(wèi )初(chū )取(qǔ )之(zhī )材(cái )为(wéi )生(shēng )。

《管(guǎn )子(zǐ )》曰(yuē ):‘栋(dòng )生(shēng )桡(ráo )。’《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )》曰(yuē ):‘涂(tú )濡(rú )而(ér )椽(chuán )生(shēng )。’皆(jiē )谓(wèi )初(chū )取(qǔ )之(zhī )材(cái )也(yě )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·别(bié )类(lèi )》:“高(gāo )阳(yáng )应(yīng )将(jiāng )为(wéi )室(shì ),家(jiā )匠(jiàng )对(duì )曰(yuē ):‘未(wèi )可(kě )也(yě )。木(mù )尚(shàng )生(shēng ),加(jiā )涂(tú )其(qí )上(shàng ),必(bì )将(jiāng )挠(náo )。以(yǐ )生(shēng )为(wéi )室(shì ),今(jīn )虽(suī )善(shàn ),后(hòu )将(jiāng )必(bì )败(bài )。’”

32.未(wèi )开(kāi )垦(kěn )种(zhǒng )植(zhí )的(de )(土(tǔ )地(dì ))。

元(yuán )王(wáng )祯(zhēn )《农(nóng )书(shū )》卷(juàn )二(èr ):“耕(gēng )地(dì )之(zhī )法(fǎ ),未(wèi )耕(gēng )曰(yuē )生(shēng ),已(yǐ )耕(gēng )曰(yuē )熟(shú )。”

柳(liǔ )青(qīng )《创(chuàng )业(yè )史(shǐ )》第(dì )一(yī )部(bù )第(dì )十(shí )九(jiǔ )章(zhāng ):“新(xīn )茬(chá )稻(dào )地(dì )要(yào )早(zǎo )泡(pào )。插(chā )秧(yāng )时(shí )泡(pào )的(de )不(bú )爱(ài )长(zhǎng )。为(wéi )啥(shá )呢(ne )?有(yǒu )的(de )地(dì )方(fāng )是(shì )生(shēng )土(tǔ )嘛(ma )!”

33.生(shēng )疏(shū )。

唐(táng )王(wáng )建(jiàn )《村(cūn )居(jū )即(jí )事(shì )》诗(shī ):“因(yīn )寻(xún )寺(sì )里(lǐ )薰(xūn )辛(xīn )断(duàn ),自(zì )别(bié )城(chéng )中(zhōng )礼(lǐ )数(shù )生(shēng )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )二(èr )三(sān )回(huí ):“我(wǒ )这(zhè )里(lǐ )边(biān )路(lù )生(shēng ),你(nǐ )带(dài )我(wǒ )带(dài )儿(ér )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《朝(cháo )花(huā )夕(xī )拾(shí )·阿(ā )长(zhǎng )与(yǔ )〈山(shān )海(hǎi )经(jīng )〉》:“﹝我(wǒ )﹞看(kàn )见(jiàn )过(guò )陆(lù )玑(jī )的(de )《毛(máo )诗(shī )草(cǎo )木(mù )鸟(niǎo )兽(shòu )虫(chóng )鱼(yú )疏(shū )》,还(hái )有(yǒu )许(xǔ )多(duō )名(míng )目(mù )很(hěn )生(shēng )的(de )书(shū )籍(jí )。”

34.指(zhǐ )未(wèi )驯(xùn )服(fú )。

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《戏(xì )赠(zèng )友(yǒu )》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“自(zì )夸(kuā )足(zú )膂(lǚ )力(lì ),能(néng )骑(qí )生(shēng )马(mǎ )驹(jū )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《示(shì )蔡(cài )天(tiān )启(qǐ )》诗(shī ):“蔡(cài )子(zǐ )勇(yǒng )成(chéng )癖(pǐ ),能(néng )骑(qí )生(shēng )马(mǎ )驹(jū )。”

35.强(qiáng )行(háng );强(qiáng )硬(yìng )。

《魏(wèi )书(shū )·礼(lǐ )志(zhì )二(èr )》:“今(jīn )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )亲(qīn ),生(shēng )见(jiàn )隔(gé )弃(qì ),岂(qǐ )所(suǒ )以(yǐ )桢(zhēn )干(gàn )根(gēn )本(běn ),隆(lóng )建(jiàn )公(gōng )族(zú )者(zhě )也(yě )。”

元(yuán )高(gāo )栻(shì )《集(jí )贤(xián )宾(bīn )·怨(yuàn )别(bié )》套(tào )曲(qǔ ):“生(shēng )拆(chāi )散(sàn )鸳(yuān )鸯(yāng )会(huì ),硬(yìng )分(fèn )开(kāi )鸾(luán )凤(fèng )栖(qī )。”

《初(chū )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )三(sān )六(liù ):“我(wǒ )有(yǒu )一(yī )个(gè )计(jì )较(jiào ),趁(chèn )着(zhe )未(wèi )许(xǔ )定(dìng )人(rén )家(jiā )时(shí )节(jiē ),生(shēng )做(zuò )他(tā )一(yī )做(zuò )。”

36.强(qiáng )健(jiàn );强(qiáng )壮(zhuàng )。

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《与(yǔ )崔(cuī )连(lián )州(zhōu )论(lùn )石(shí )钟(zhōng )乳(rǔ )书(shū )》:“食(shí )之(zhī )(钟(zhōng )乳(rǔ ))使(shǐ )人(rén )荣(róng )华(huá )温(wēn )柔(róu ),其(qí )气(qì )宣(xuān )流(liú ),生(shēng )胃(wèi )通(tōng )肠(cháng ),寿(shòu )善(shàn )康(kāng )宁(níng )。”

唐(táng )王(wáng )建(jiàn )《谢(xiè )田(tián )赞(zàn )善(shàn )见(jiàn )寄(jì )》诗(shī ):“自(zì )知(zhī )酒(jiǔ )病(bìng )衰(shuāi )肠(cháng )怯(qiè ),遥(yáo )怕(pà )春(chūn )残(cán )百(bǎi )鸟(niǎo )凌(líng )。年(nián )少(shǎo )力(lì )生(shēng )犹(yóu )不(bú )敌(dí ),况(kuàng )加(jiā )憔(qiáo )悴(cuì )闷(mèn )腾(téng )腾(téng )。”

37.“先(xiān )生(shēng )”的(de )省(shěng )称(chēng )。指(zhǐ )有(yǒu )才(cái )学(xué )的(de )人(rén )。亦(yì )为(wéi )读(dú )书(shū )人(rén )的(de )通(tōng )称(chēng )。

《管(guǎn )子(zǐ )·君(jūn )臣(chén )上(shàng )》:“是(shì )以(yǐ )为(wéi )人(rén )君(jūn )者(zhě ),坐(zuò )万(wàn )物(wù )之(zhī )原(yuán ),而(ér )官(guān )诸(zhū )生(shēng )之(zhī )职(zhí )者(zhě )也(yě )。”

尹(yǐn )知(zhī )章(zhāng )注(zhù ):“生(shēng ),谓(wèi )知(zhī )学(xué )之(zhī )士(shì )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·儒(rú )林(lín )列(liè )传(chuán )》:“言(yán )《礼(lǐ )》自(zì )鲁(lǔ )高(gāo )堂(táng )生(shēng )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“云(yún )‘生(shēng )’者(zhě ),自(zì )汉(hàn )已(yǐ )来(lái )儒(rú )者(zhě )皆(jiē )号(hào )‘生(shēng )’,亦(yì )‘先(xiān )生(shēng )’省(shěng )字(zì )呼(hū )之(zhī )耳(ěr )。”

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《寄(jì )高(gāo )三(sān )十(shí )五(wǔ )书(shū )记(jì )》诗(shī ):“歎(tàn )息(xī )高(gāo )生(shēng )老(lǎo ),新(xīn )诗(shī )日(rì )又(yòu )多(duō )。”

清(qīng )赵(zhào )翼(yì )《廿(niàn )二(èr )史(shǐ )札(zhá )记(jì )·先(xiān )生(shēng )或(huò )只(zhī )称(chēng )一(yī )字(zì )》:“古(gǔ )时(shí )‘先(xiān )生(shēng )’二(èr )字(zì ),或(huò )称(chēng )‘先(xiān )’,或(huò )称(chēng )‘生(shēng )’。

《史(shǐ )记(jì )·晁(cháo )错(cuò )传(chuán )》:‘错(cuò ),初(chū )学(xué )于(yú )张(zhāng )恢(huī )先(xiān )所(suǒ )。’《汉(hàn )书(shū )》则(zé )云(yún ):‘初(chū )学(xué )于(yú )张(zhāng )恢(huī )生(shēng )所(suǒ )。’一(yī )称(chēng )‘先(xiān )’,一(yī )称(chēng )‘生(shēng )’。

颜(yán )注(zhù )云(yún ):‘皆(jiē )先(xiān )生(shēng )也(yě )。’”

38.后(hòu )亦(yì )用(yòng )为(wéi )谦(qiān )称(chēng )。

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )鲍(bào )照(zhào )《解(jiě )褐(hè )谢(xiè )侍(shì )郎(láng )表(biǎo )》:“臣(chén )孤(gū )门(mén )贱(jiàn )生(shēng ),操(cāo )无(wú )炯(jiǒng )迹(jì )。”

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《上(shàng )门(mén )下(xià )裴(péi )相(xiàng )公(gōng )书(shū )》:“借(jiè )如(rú )小(xiǎo )生(shēng )之(zhī )庸(yōng )且(qiě )昧(mèi )也(yě ),固(gù )不(bú )及(jí )班(bān )行(háng )之(zhī )中(zhōng )辈(bèi ),又(yòu )敢(gǎn )自(zì )让(ràng )于(yú )郎(láng )吏(lì )之(zhī )末(mò )者(zhě )乎(hū )?”

39.生(shēng )徒(tú );生(shēng )员(yuán )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《送(sòng )何(hé )坚(jiān )序(xù )》:“其(qí )在(zài )太(tài )学(xué )也(yě ),吾(wú )为(wéi )博(bó )士(shì ),坚(jiān )为(wéi )生(shēng )。”

宋(sòng )沉(chén )作(zuò )哲(zhé )《寓(yù )简(jiǎn )》卷(juàn )十(shí ):“常(cháng )州(zhōu )有(yǒu )州(zhōu )学(xué )生(shēng ),夜(yè )盗(dào )僧(sēng )寺(sì )狗(gǒu )烹(pēng )之(zhī )。”

《儒(rú )林(lín )外(wài )史(shǐ )》第(dì )十(shí )八(bā )回(huí ):“衙(yá )门(mén )巡(xún )商(shāng ),从(cóng )来(lái )没(méi )有(yǒu )生(shēng )、监(jiān )充(chōng )当(dāng )的(de )。”

40.指(zhǐ )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )子(zǐ )继(jì )父(fù )位(wèi )。

《公(gōng )羊(yáng )传(chuán )·庄(zhuāng )公(gōng )三(sān )十(shí )二(èr )年(nián )》:“牙(yá )谓(wèi )我(wǒ )曰(yuē ):‘鲁(lǔ )一(yī )生(shēng )一(yī )及(jí ),君(jūn )已(yǐ )知(zhī )之(zhī )矣(yǐ )。’”何(hé )休(xiū )注(zhù ):“父(fù )死(sǐ )子(zǐ )继(jì )曰(yuē )生(shēng ),兄(xiōng )死(sǐ )弟(dì )继(jì )曰(yuē )及(jí )。”

41.称(chēng )呼(hū )。

《礼(lǐ )记(jì )·曲(qǔ )礼(lǐ )下(xià )》:“天(tiān )子(zǐ )不(bú )言(yán )出(chū ),诸(zhū )侯(hóu )不(bú )生(shēng )名(míng )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“名(míng )者(zhě ),质(zhì )贱(jiàn )之(zhī )称(chēng ),诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )见(jiàn ),祗(zhī )可(kě )称(chēng )爵(jué ),不(bú )可(kě )称(chēng )名(míng )。”

《隋(suí )书(shū )·魏(wèi )澹(dàn )传(chuán )》:“诸(zhū )侯(hóu )尚(shàng )不(bú )生(shēng )名(míng ),况(kuàng )天(tiān )子(zǐ )乎(hū )!”

42.犹(yóu )作(zuò )为(wéi )。

《文(wén )选(xuǎn )·扬(yáng )雄(xióng )〈解(jiě )嘲(cháo )〉》:“吾(wú )闻(wén )上(shàng )世(shì )之(zhī )士(shì ),人(rén )纲(gāng )人(rén )纪(jì ),不(bú )生(shēng )则(zé )已(yǐ ),生(shēng )必(bì )上(shàng )尊(zūn )人(rén )君(jūn ),下(xià )荣(róng )父(fù )母(mǔ )。”

吕(lǚ )向(xiàng )注(zhù ):“生(shēng ),犹(yóu )为(wéi )也(yě )。”

43.犹(yóu )加(jiā )。

《醒(xǐng )世(shì )恒(héng )言(yán )·徐(xú )老(lǎo )僕(pú )义(yì )愤(fèn )成(chéng )家(jiā )》:“﹝萧(xiāo )颖(yǐng )士(shì )﹞到(dào )得(dé )性(xìng )发(fā )之(zhī )时(shí ),不(bú )觉(jiào )拳(quán )脚(jiǎo )又(yòu )轻(qīng )轻(qīng )的(de )生(shēng )在(zài )他(tā )身(shēn )上(shàng )去(qù )了(le )。”

44.古(gǔ )代(dài )土(tǔ )木(mù )建(jiàn )造(zào )中(zhōng )对(duì )栱(gǒng )头(tóu )每(měi )一(yī )等(děng )分(fèn )的(de )称(chēng )呼(hū )。

宋(sòng )李(lǐ )诫(jiè )《营(yíng )造(zào )法(fǎ )式(shì )·大(dà )木(mù )作(zuò )製(zhì )度(dù )一(yī )·栱(gǒng )》:“瓣(bàn ),又(yòu )谓(wèi )之(zhī )胥(xū ),亦(yì )谓(wèi )之(zhī )枨(chéng ),或(huò )谓(wèi )之(zhī )生(shēng )。”

45.传(chuán )统(tǒng )戏(xì )曲(qǔ )角(jiǎo )色(sè )行(háng )当(dāng )。扮(bàn )演(yǎn )男(nán )性(xìng )人(rén )物(wù )。后(hòu )根(gēn )据(jù )所(suǒ )扮(bàn )人(rén )物(wù )年(nián )龄(líng )、身(shēn )分(fèn )的(de )不(bú )同(tóng ),分(fèn )为(wéi )老(lǎo )生(shēng )、小(xiǎo )生(shēng )、武(wǔ )生(shēng )等(děng )。

宋(sòng )无(wú )名(míng )氏(shì )《张(zhāng )协(xié )状(zhuàng )元(yuán )》戏(xì )文(wén )第(dì )二(èr )齣(chū ):“[生(shēng )上(shàng )白(bái )]讹(é )未(wèi )。[众(zhòng )喏(nuò )]。”

钱(qián )南(nán )扬(yáng )注(zhù ):“生(shēng ),脚(jiǎo )色(sè )名(míng ),戏(xì )文(wén )中(zhōng )的(de )男(nán )主(zhǔ )角(jiǎo )。

《玉(yù )壶(hú )野(yě )史(shǐ )》卷(juàn )十(shí ):‘韩(hán )熙(xī )载(zǎi )……蓄(xù )声(shēng )乐(lè )四(sì )十(shí )馀(yú )人(rén ),阃(kǔn )检(jiǎn )无(wú )制(zhì ),往(wǎng )往(wǎng )时(shí )出(chū )斋(zhāi )外(wài ),与(yǔ )宾(bīn )客(kè )生(shēng )旦(dàn )杂(zá )处(chù )。’此(cǐ )为(wéi )生(shēng )最(zuì )早(zǎo )的(de )记(jì )载(zǎi )。然(rán )生(shēng )旦(dàn )乃(nǎi )相(xiàng )对(duì )的(de )角(jiǎo )色(sè ),旦(dàn )的(de )起(qǐ )源(yuán )很(hěn )早(zǎo ),生(shēng )不(bú )应(yīng )迟(chí )至(zhì )北(běi )宋(sòng )才(cái )有(yǒu )。”

《儒(rú )林(lín )外(wài )史(shǐ )》第(dì )三(sān )十(shí )回(huí ):“左(zuǒ )边(biān )一(yī )路(lù )板(bǎn )凳(dèng )上(shàng )坐(zuò )着(zhe )十(shí )几(jǐ )个(gè )唱(chàng )生(shēng )、旦(dàn )的(de )戏(xì )子(zǐ )。”

老(lǎo )舍(shě )《四(sì )世(shì )同(tóng )堂(táng )》十(shí )一(yī ):“其(qí )实(shí )傀(guī )儡(lěi )戏(xì )也(yě )要(yào )行(háng )头(tóu )鲜(xiān )明(míng ),锣(luó )鼓(gǔ )齐(qí )备(bèi ),而(ér )且(qiě )要(yào )生(shēng )末(mò )净(jìng )旦(dàn )俱(jù )全(quán )。”

46.妓(jì )女(nǚ )。

宋(sòng )张(zhāng )邦(bāng )基(jī )《墨(mò )庄(zhuāng )漫(màn )录(lù )》卷(juàn )八(bā ):“政(zhèng )和(hé )间(jiān ),汴(biàn )都(dōu )平(píng )康(kāng )之(zhī )盛(shèng ),而(ér )李(lǐ )师(shī )师(shī )、崔(cuī )念(niàn )月(yuè )二(èr )妓(jì )名(míng )着(zhe )一(yī )时(shí )……声(shēng )名(míng )溢(yì )于(yú )中(zhōng )国(guó )。

李(lǐ )生(shēng )者(zhě ),门(mén )第(dì )尤(yóu )峻(jùn )。”

元(yuán )方(fāng )回(huí )《木(mù )棉(mián )怨(yuàn )序(xù )》:“贾(jiǎ )似(sì )道(dào )南(nán )窜(cuàn ),犹(yóu )携(xié )所(suǒ )谓(wèi )王(wáng )生(shēng )、沉(chén )生(shēng )者(zhě )以(yǐ )自(zì )随(suí )。二(èr )生(shēng ),天(tiān )下(xià )绝(jué )色(sè )也(yě )。”

清(qīng )徐(xú )士(shì )銮(luán )《宋(sòng )艳(yàn )》卷(juàn )六(liù ):“呼(hū )妓(jì )为(wéi )生(shēng ),未(wèi )知(zhī )始(shǐ )于(yú )何(hé )时(shí )。

徐(xú )虹(hóng )亭(tíng )《续(xù )本(běn )事(shì )诗(shī )》载(zǎi )袁(yuán )宏(hóng )道(dào )中(zhōng )郎(láng )《伤(shāng )周(zhōu )生(shēng )》诗(shī ),题(tí )下(xià )注(zhù ):‘吴(wú )人(rén )呼(hū )妓(jì )为(wéi )生(shēng ),盖(gài )亦(yì )沿(yán )宋(sòng )旧(jiù )耳(ěr )。’”

47.方(fāng )言(yán )。呆(dāi ),停(tíng )留(liú )。

贺(hè )敬(jìng )之(zhī )等(děng )《惯(guàn )匪(fěi )周(zhōu )子(zǐ )山(shān )》第(dì )二(èr )场(chǎng ):“兄(xiōng )弟(dì ),看(kàn )你(nǐ )不(bú )给(gěi )我(wǒ )说(shuō ),我(wǒ )还(hái )在(zài )黑(hēi )洞(dòng )里(lǐ )生(shēng )着(zhe )呢(ne )。”原(yuán )注(zhù ):“生(shēng )着(zhe ),呆(dāi )着(zhe )。”

贺(hè )敬(jìng )之(zhī )等(děng )《惯(guàn )匪(fěi )周(zhōu )子(zǐ )山(shān )》第(dì )五(wǔ )场(chǎng ):“尔(ěr )刻(kè )天(tiān )还(hái )没(méi )黑(hēi )定(dìng ),咱(zán )先(xiān )到(dào )前(qián )头(tóu )那(nà )古(gǔ )庙(miào )合(hé )头(tóu )生(shēng )个(gè )一(yī )阵(zhèn ),等(děng )天(tiān )黑(hēi )定(dìng )了(le )咱(zán )再(zài )走(zǒu )。”

48.副(fù )词(cí )。犹(yóu )偏(piān )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《李(lǐ )花(huā )》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“东(dōng )风(fēng )来(lái )吹(chuī )不(bú )解(jiě )颜(yán ),苍(cāng )茫(máng )夜(yè )气(qì )生(shēng )相(xiàng )遮(zhē )。”

元(yuán )贯(guàn )云(yún )石(shí )《斗(dòu )鹌(ān )鹑(chún )·忆(yì )别(bié )》套(tào )曲(qǔ ):“遥(yáo )岑(cén )十(shí )二(èr )远(yuǎn )烟(yān )迷(mí ),生(shēng )隔(gé )断(duàn )、武(wǔ )陵(líng )溪(xī )。”

49.副(fù )词(cí )。犹(yóu )甚(shèn ),最(zuì ),很(hěn )。

唐(táng )卢(lú )照(zhào )邻(lín )《长(zhǎng )安(ān )古(gǔ )意(yì )》诗(shī ):“生(shēng )憎(zēng )帐(zhàng )额(é )绣(xiù )孤(gū )鸾(luán ),好(hǎo )取(qǔ )门(mén )帘(lián )帖(tiē )双(shuāng )燕(yàn )。”

宋(sòng )周(zhōu )邦(bāng )彦(yàn )《庆(qìng )春(chūn )宫(gōng )》词(cí ):“尘(chén )埃(āi )憔(qiáo )悴(cuì ),生(shēng )怕(pà )黄(huáng )昏(hūn ),离(lí )思(sī )牵(qiān )萦(yíng )。”徐(xú )怀(huái )中(zhōng )《西(xī )线(xiàn )轶(yì )事(shì )》:“他(tā )们(men )手(shǒu )捋(lǚ )着(zhe )电(diàn )话(huà )线(xiàn )往(wǎng )前(qián )跑(pǎo ),手(shǒu )心(xīn )磨(mó )擦(cā )得(dé )火(huǒ )辣(là )辣(là )的(de ),出(chū )了(le )血(xuè )泡(pào ),生(shēng )疼(téng )生(shēng )疼(téng )。”

50.副(fù )词(cí )。硬(yìng );实(shí )在(zài )。

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )六(liù )九(jiǔ )回(huí ):“秋(qiū )桐(tóng )碰(pèng )见(jiàn )了(le ),便(biàn )去(qù )说(shuō )舌(shé ),告(gào )诉(sù )凤(fèng )姐(jiě )说(shuō ):‘奶(nǎi )奶(nǎi )名(míng )声(shēng ),生(shēng )是(shì )平(píng )儿(ér )弄(nòng )坏(huài )了(le )的(de )。’”刘(liú )真(zhēn )《春(chūn )大(dà )姐(jiě )》:“咱(zán )玉(yù )春(chūn )的(de )事(shì ),生(shēng )是(shì )这(zhè )些(xiē )东(dōng )西(xī )们(men )给(gěi )挑(tiāo )的(de )了(le )。”

51.语(yǔ )助(zhù )词(cí )。

《诗(shī )·商(shāng )颂(sòng )·殷(yīn )武(wǔ )》:“寿(shòu )考(kǎo )且(qiě )宁(níng ),以(yǐ )保(bǎo )我(wǒ )后(hòu )生(shēng )。”

马(mǎ )瑞(ruì )辰(chén )通(tōng )释(shì ):“《南(nán )山(shān )有(yǒu )台(tái )》篇(piān ):‘保(bǎo )艾(ài )尔(ěr )后(hòu )。’《雝(yōng )》之(zhī )篇(piān ):‘克(kè )昌(chāng )厥(jué )后(hòu )。’《武(wǔ )》之(zhī )篇(piān ):‘克(kè )开(kāi )厥(jué )后(hòu )。’皆(jiē )止(zhǐ )言(yán )‘后(hòu )’,独(dú )此(cǐ )篇(piān )言(yán )‘后(hòu )生(shēng )’,盖(gài )变(biàn )文(wén )以(yǐ )为(wéi )韵(yùn )。‘后(hòu )生(shēng )’与(yǔ )《伐(fá )木(mù )》篇(piān )‘友(yǒu )生(shēng )’同(tóng ),皆(jiē )以(yǐ )‘生(shēng )’为(wéi )语(yǔ )助(zhù )词(cí )。”

唐(táng )张(zhāng )鷟(zhuó )《游(yóu )仙(xiān )窟(kū )》:“五(wǔ )嫂(sǎo )曰(yuē ):‘张(zhāng )郎(láng )太(tài )贪(tān )生(shēng ),一(yī )箭(jiàn )射(shè )两(liǎng )垛(duǒ )。’”宋(sòng )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )《六(liù )一(yī )诗(shī )话(huà )》:“李(lǐ )白(bái )《戏(xì )杜(dù )甫(fǔ )》云(yún ):‘借(jiè )问(wèn )别(bié )来(lái )太(tài )瘦(shòu )生(shēng ),总(zǒng )为(wéi )从(cóng )前(qián )作(zuò )诗(shī )苦(kǔ )。’‘太(tài )瘦(shòu )生(shēng )’,唐(táng )人(rén )语(yǔ )也(yě ),至(zhì )今(jīn )犹(yóu )以(yǐ )‘生(shēng )’为(wéi )语(yǔ )助(zhù ),如(rú )‘作(zuò )么(me )生(shēng )’、‘何(hé )似(sì )生(shēng )’之(zhī )类(lèi )是(shì )也(yě )。”

元(yuán )武(wǔ )汉(hàn )臣(chén )《生(shēng )金(jīn )阁(gé )》第(dì )一(yī )摺(zhé ):“天(tiān )那(nà ),怎(zěn )又(yòu )纷(fēn )纷(fēn )扬(yáng )扬(yáng ),下(xià )着(zhe )这(zhè )大(dà )雪(xuě ),那(nà )里(lǐ )是(shì )国(guó )家(jiā )祥(xiáng )瑞(ruì ),偏(piān )生(shēng )是(shì )我(wǒ )上(shàng )路(lù )的(de )对(duì )头(tóu )。”

清(qīng )纳(nà )兰(lán )性(xìng )德(dé )《卜(bo )算(suàn )子(zǐ )·咏(yǒng )柳(liǔ )》词(cí ):“一(yī )种(zhǒng )可(kě )怜(lián )生(shēng ),落(luò )日(rì )和(hé )烟(yān )雨(yǔ )。”

52.通(tōng )“牲(shēng )”。

《论(lùn )语(yǔ )·乡(xiāng )党(dǎng )》:“君(jūn )赐(cì )生(shēng ),必(bì )畜(chù )之(zhī )。”

刘(liú )宝(bǎo )楠(nán )正(zhèng )义(yì ):“郑(zhèng )此(cǐ )注(zhù )云(yún ):‘鲁(lǔ )读(dú )为(wéi )牲(shēng ),今(jīn )从(cóng )古(gǔ )。’考(kǎo )《说(shuō )文(wén )》,牲(shēng ),牛(niú )完(wán )全(quán )也(yě )。引(yǐn )申(shēn )为(wéi )凡(fán )兽(shòu )畜(chù )之(zhī )称(chēng )。

《周(zhōu )官(guān )·庖(páo )人(rén )》注(zhù ):‘始(shǐ )养(yǎng )之(zhī )曰(yuē )畜(chù ),将(jiāng )用(yòng )之(zhī )曰(yuē )牲(shēng )。’郑(zhèng )以(yǐ )言(yán )牲(shēng )为(wéi )行(háng )礼(lǐ )时(shí )所(suǒ )称(chēng )。此(cǐ )赐(cì )生(shēng ),泛(fàn )说(shuō )。平(píng )时(shí )不(bú )必(bì )言(yán )牲(shēng ),故(gù )从(cóng )古(gǔ )论(lùn )作(zuò )生(shēng )也(yě )。”

53.通(tōng )“甥(shēng )”。

《三(sān )国(guó )志(zhì )·吴(wú )志(zhì )·陆(lù )逊(xùn )传(chuán )》:“既(jì )不(bú )听(tīng )许(xǔ ),而(ér )逊(xùn )外(wài )生(shēng )顾(gù )谭(tán )、顾(gù )承(chéng )、姚(yáo )信(xìn ),并(bìng )以(yǐ )亲(qīn )附(fù )太(tài )子(zǐ ),枉(wǎng )见(jiàn )流(liú )徙(xǐ )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·德(dé )行(háng )》:“﹝郑(zhèng )公(gōng )植(zhí )﹞常(cháng )携(xié )兄(xiōng )子(zǐ )及(jí )外(wài )生(shēng )周(zhōu )翼(yì )二(èr )小(xiǎo )儿(ér )往(wǎng )食(shí )。”

唐(táng )张(zhāng )祜(hù )《送(sòng )外(wài )甥(shēng )》诗(shī ):“衰(shuāi )年(nián )生(shēng )姪(zhí )少(shǎo ),惟(wéi )尔(ěr )最(zuì )关(guān )心(xīn )。”

54.通(tōng )“旌(jīng )”。参(cān )见(jiàn )“生(shēng )荣(róng )”。

55.姓(xìng )。

明(míng )有(yǒu )生(shēng )用(yòng )知(zhī )。见(jiàn )《万(wàn )姓(xìng )统(tǒng )谱(pǔ )·平(píng )庚(gēng )》。

阅读:4936

●生(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库