矩【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 矩

矩(jǔ )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):9画(huà );

j·

ㄐㄩˇ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》俱(jù )雨(yǔ )切(qiē ),上(shàng )麌(yǔ ),见(jiàn )。〕

“巨(jù )”的(de )今(jīn )字(zì )。

1.画(huà )方(fāng )形(xíng )或(huò )直(zhí )角(jiǎo )的(de )用(yòng )具(jù )。即(jí )曲(qǔ )尺(chǐ )。

《墨(mò )子(zǐ )·法(fǎ )仪(yí )》:“百(bǎi )工(gōng )为(wéi )方(fāng )以(yǐ )矩(jǔ )。”

《荀(xún )子(zǐ )·不(bú )苟(gǒu )》:“五(wǔ )寸(cùn )之(zhī )矩(jǔ ),尽(jìn )天(tiān )下(xià )之(zhī )方(fāng )也(yě )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“矩(jǔ ),正(zhèng )方(fāng )之(zhī )器(qì )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·礼(lǐ )书(shū )》:“规(guī )矩(jǔ )诚(chéng )错(cuò ),则(zé )不(bú )可(kě )欺(qī )以(yǐ )方(fāng )员(yuán )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“矩(jǔ ),曲(qǔ )尺(chǐ )也(yě )。”

清(qīng )程(chéng )瑶(yáo )田(tián )《考(kǎo )工(gōng )创(chuàng )物(wù )小(xiǎo )记(jì )·宣(xuān )欘(zhú )柯(kē )磬(qìng )折(shé )句(jù )度(dù )法(fǎ )述(shù )》:“百(bǎi )工(gōng )皆(jiē )持(chí )矩(jǔ )以(yǐ )起(qǐ )度(dù ),而(ér )倨(jù )句(jù )之(zhī )度(dù )法(fǎ )遂(suí )生(shēng )于(yú )矩(jǔ )焉(yān )。”

2.方(fāng )形(xíng )。

《六(liù )韬(tāo )·虎(hǔ )韬(tāo )》:“天(tiān )浮(fú )铁(tiě )螳(táng )螂(láng ),矩(jǔ )内(nèi )圆(yuán )外(wài ),径(jìng )四(sì )尺(chǐ )以(yǐ )上(shàng )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·缪(miù )称(chēng )训(xùn )》:“输(shū )子(zǐ )阳(yáng )谓(wèi )其(qí )子(zǐ )曰(yuē ):‘良(liáng )工(gōng )渐(jiàn )乎(hū )矩(jǔ )凿(záo )之(zhī )中(zhōng ),矩(jǔ )凿(záo )之(zhī )中(zhōng )固(gù )无(wú )物(wù )而(ér )不(bú )周(zhōu )。’”宋(sòng )范(fàn )仲(zhòng )淹(yān )《明(míng )堂(táng )赋(fù )》:“亦(yì )规(guī )上(shàng )而(ér )天(tiān )覆(fù ),复(fù )矩(jǔ )下(xià )而(ér )坤(kūn )厚(hòu )。”

3.指(zhǐ )九(jiǔ )十(shí )度(dù )角(jiǎo ),即(jí )直(zhí )角(jiǎo )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·考(kǎo )工(gōng )记(jì )·车(chē )人(rén )》:“半(bàn )矩(jǔ )谓(wèi )之(zhī )宣(xuān )。”

陈(chén )澧(lǐ )《东(dōng )塾(shú )读(dú )书(shū )记(jì )·周(zhōu )礼(lǐ )》:“一(yī )矩(jǔ )者(zhě ),九(jiǔ )十(shí )度(dù )角(jiǎo )也(yě );一(yī )宣(xuān )者(zhě ),四(sì )十(shí )五(wǔ )度(dù )角(jiǎo )也(yě )。”

4.法(fǎ )度(dù );常(cháng )规(guī )。

《论(lùn )语(yǔ )·为(wéi )政(zhèng )》:“七(qī )十(shí )而(ér )从(cóng )心(xīn )所(suǒ )欲(yù ),不(bú )踰(yáo )矩(jǔ )。”

《韩(hán )诗(shī )外(wài )传(chuán )》卷(juàn )一(yī ):“行(háng )步(bù )中(zhōng )规(guī ),折(shé )旋(xuán )中(zhōng )矩(jǔ )。”

《汉(hàn )书(shū )·叙(xù )传(chuán )下(xià )》:“濞(bì )之(zhī )受(shòu )吴(wú ),疆(jiāng )土(tǔ )踰(yáo )矩(jǔ )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“矩(jǔ ),,法(fǎ )制(zhì )也(yě )。”

隋(suí )王(wáng )通(tōng )《中(zhōng )说(shuō )·事(shì )君(jūn )》:“纵(zòng )心(xīn )败(bài )矩(jǔ ),吾(wú )不(bú )与(yǔ )也(yě )。”

明(míng )何(hé )景(jǐng )明(míng )《进(jìn )舟(zhōu )赋(fù )》:“疾(jí )徐(xú )欹(yī )正(zhèng )各(gè )有(yǒu )矩(jǔ )兮(xī ),曾(céng )不(bú )失(shī )之(zhī )于(yú )毫(háo )釐(lí )。”

5.刻(kè )画(huà )以(yǐ )留(liú )标(biāo )志(zhì )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·考(kǎo )工(gōng )记(jì )·轮(lún )人(rén )》:“凡(fán )斩(zhǎn )毂(gū )之(zhī )道(dào ),必(bì )矩(jǔ )其(qí )阴(yīn )阳(yáng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“矩(jǔ ),谓(wèi )刻(kè )识(shí )之(zhī )也(yě )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“此(cǐ )欲(yù )斩(zhǎn )毂(gū )之(zhī )时(shí ),先(xiān )就(jiù )树(shù )刻(kè )之(zhī ),记(jì )识(shí )其(qí )向(xiàng )日(rì )为(wéi )阳(yáng )、背(bèi )日(rì )为(wéi )阴(yīn )之(zhī )处(chù )。”

6.指(zhǐ )画(huà )为(wéi )标(biāo )志(zhì )的(de )度(dù )。

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·本(běn )经(jīng )训(xùn )》:“天(tiān )地(dì )之(zhī )大(dà ),可(kě )以(yǐ )矩(jǔ )表(biǎo )识(shí )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“矩(jǔ ),度(dù )也(yě )。”

7.指(zhǐ )地(dì )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·序(xù )意(yì )》:“爰(yuán )有(yǒu )大(dà )圜(huán )在(zài )上(shàng ),大(dà )矩(jǔ )在(zài )下(xià )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“矩(jǔ ),方(fāng )地(dì )也(yě )。”

《文(wén )选(xuǎn )·陆(lù )倕(zhuì )〈石(shí )阙(què )铭(míng )〉》:“色(sè )法(fǎ )上(shàng )圆(yuán ),製(zhì )模(mó )下(xià )矩(jǔ )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“下(xià )矩(jǔ ),地(dì )也(yě )。”

8.指(zhǐ )秋(qiū )季(jì )。

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·时(shí )则(zé )训(xùn )》:“秋(qiū )为(wéi )矩(jǔ )……矩(jǔ )者(zhě )所(suǒ )以(yǐ )方(fāng )万(wàn )物(wù )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“矩(jǔ )杀(shā )”。

9.通(tōng )“距(jù )”。参(cān )见(jiàn )“矩(jǔ )游(yóu )”。

阅读:2759

●矩(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库