長【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 長

简(jiǎn )体(tǐ )长(zhǎng )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):4画(huà );繁(fán )體(tǐ )長(zhǎng )字(zì )筆(bǐ )畫(huà ):8畫(huà )。

(长(zhǎng ),长(zhǎng ))

I

cháng

ㄔㄤˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》直(zhí )良(liáng )切(qiē ),平(píng )阳(yáng ),澄(chéng )。〕

1.指(zhǐ )在(zài )空(kōng )间(jiān )的(de )两(liǎng )端(duān )之(zhī )间(jiān )距(jù )离(lí )大(dà )。(1)同(tóng )“短(duǎn )”相(xiàng )对(duì )。

《诗(shī )·齐(qí )风(fēng )·猗(yī )嗟(jiē )》:“猗(yī )嗟(jiē )昌(chāng )兮(xī ),颀(qí )而(ér )长(zhǎng )兮(xī )。”

汉(hàn )张(zhāng )衡(héng )《西(xī )京(jīng )赋(fù )》:“流(liú )长(zhǎng )则(zé )难(nán )竭(jié ),柢(dǐ )深(shēn )则(zé )难(nán )朽(xiǔ )。”

宋(sòng )姜(jiāng )夔(kuí )《续(xù )书(shū )谱(pǔ )·用(yòng )墨(mò )》:“笔(bǐ )欲(yù )锋(fēng )长(zhǎng )劲(jìn )而(ér )圆(yuán )。长(zhǎng )则(zé )含(hán )墨(mò ),可(kě )以(yǐ )运(yùn )动(dòng ),劲(jìn )则(zé )有(yǒu )力(lì ),圆(yuán )则(zé )妍(yán )美(měi )。”亦(yì )指(zhǐ )长(zhǎng )度(dù )。

《论(lùn )语(yǔ )·乡(xiāng )党(dǎng )》:“必(bì )有(yǒu )寝(qǐn )衣(yī ),长(zhǎng )一(yī )身(shēn )有(yǒu )半(bàn )。”

《史(shǐ )记(jì )·天(tiān )官(guān )书(shū )》:“彗(huì )星(xīng ),长(zhǎng )二(èr )丈(zhàng ),类(lèi )彗(huì )。”

汉(hàn )荀(xún )悦(yuè )《汉(hàn )纪(jì )·成(chéng )帝(dì )纪(jì )三(sān )》:“二(èr )月(yuè )癸(guǐ )未(wèi )夜(yè ),星(xīng )陨(yǔn )如(rú )雨(yǔ ),长(zhǎng )二(èr )丈(zhàng )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )三(sān )回(huí ):“那(nà )时(shí )此(cǐ )宝(bǎo )有(yǒu )二(èr )丈(zhàng )多(duō )长(zhǎng ),斗(dòu )来(lái )粗(cū )细(xì )。”(2)高(gāo )。

《墨(mò )子(zǐ )·公(gōng )输(shū )》:“荆(jīng )有(yǒu )长(zhǎng )松(sōng )文(wén )梓(zǐ ),楩(pián )柟(nán )豫(yù )章(zhāng ),宋(sòng )无(wú )长(zhǎng )木(mù ),此(cǐ )犹(yóu )锦(jǐn )绣(xiù )之(zhī )与(yǔ )短(duǎn )褐(hè )也(yě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·非(fēi )相(xiàng )》:“仲(zhòng )尼(ní )长(zhǎng ),子(zǐ )弓(gōng )短(duǎn )。”

明(míng )高(gāo )启(qǐ )《入(rù )郭(guō )过(guò )南(nán )湖(hú )望(wàng )报(bào )恩(ēn )浮(fú )屠(tú )》诗(shī ):“渔(yú )人(rén )为(wéi )指(zhǐ )江(jiāng )城(chéng )近(jìn ),一(yī )塔(tǎ )船(chuán )头(tóu )看(kàn )渐(jiàn )长(zhǎng )。”亦(yì )指(zhǐ )高(gāo )度(dù )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·盗(dào )跖(zhí )》:“﹝跖(zhí )﹞身(shēn )长(zhǎng )八(bā )尺(chǐ )二(èr )寸(cùn ),面(miàn )目(mù )有(yǒu )光(guāng ),脣(chún )如(rú )激(jī )丹(dān )。”

汉(hàn )司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )《上(shàng )林(lín )赋(fù )》:“欃(zhàn )檀(tán )木(mù )兰(lán ),豫(yù )章(zhāng )女(nǚ )贞(zhēn ),长(zhǎng )千(qiān )仞(rèn ),大(dà )连(lián )抱(bào )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )谢(xiè )惠(huì )连(lián )《祭(jì )古(gǔ )冢(zhǒng )文(wén )》:“刻(kè )木(mù )为(wéi )人(rén ),长(zhǎng )三(sān )尺(chǐ )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )五(wǔ )回(huí ):“吃(chī )了(le )几(jǐ )个(gè )桃(táo )子(zǐ ),变(biàn )做(zuò )二(èr )寸(cùn )长(zhǎng )的(de )个(gè )人(rén )儿(ér ),在(zài )那(nà )大(dà )树(shù )梢(shāo )头(tóu )浓(nóng )叶(yè )之(zhī )下(xià )睡(shuì )着(zhe )了(le )。”(3)远(yuǎn ),不(bú )近(jìn )。

《诗(shī )·鲁(lǔ )颂(sòng )·泮(pàn )水(shuǐ )》:“顺(shùn )彼(bǐ )长(zhǎng )道(dào ),屈(qū )此(cǐ )群(qún )丑(chǒu )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“长(zhǎng ),远(yuǎn )。”

《古(gǔ )诗(shī )十(shí )九(jiǔ )首(shǒu )·行(háng )行(háng )重(zhòng )行(háng )行(háng )》:“道(dào )路(lù )阻(zǔ )且(qiě )长(zhǎng ),会(huì )面(miàn )安(ān )可(kě )知(zhī )?”唐(táng )颜(yán )真(zhēn )卿(qīng )《登(dēng )平(píng )望(wàng )桥(qiáo )下(xià )作(zuò )》诗(shī ):“登(dēng )桥(qiáo )试(shì )长(zhǎng )望(wàng ),望(wàng )极(jí )与(yǔ )天(tiān )平(píng )。”(4)特(tè )指(zhǐ )诗(shī )文(wén )的(de )篇(piān )幅(fú )大(dà )。

鲁(lǔ )迅(xùn )《〈三(sān )闲(xián )集(jí )〉·序(xù )言(yán )》:“看(kàn )看(kàn )近(jìn )几(jǐ )年(nián )的(de )出(chū )版(bǎn )界(jiè ),创(chuàng )作(zuò )和(hé )翻(fān )译(yì ),或(huò )大(dà )题(tí )目(mù )的(de )长(zhǎng )论(lùn )文(wén ),是(shì )还(hái )不(bú )能(néng )说(shuō )它(tā )寥(liáo )落(luò )的(de ),但(dàn )短(duǎn )短(duǎn )的(de )批(pī )评(píng ),纵(zòng )意(yì )而(ér )谈(tán ),就(jiù )是(shì )所(suǒ )谓(wèi )‘杂(zá )感(gǎn )’者(zhě ),却(què )确(què )乎(hū )很(hěn )少(shǎo )见(jiàn )。”

2.指(zhǐ )时(shí )间(jiān )相(xiàng )隔(gé )距(jù )离(lí )大(dà )。

《孙(sūn )子(zǐ )·虚(xū )实(shí )》:“日(rì )有(yǒu )短(duǎn )长(zhǎng ),月(yuè )有(yǒu )死(sǐ )生(shēng )。”

《乐(lè )府(fǔ )诗(shī )集(jí )·杂(zá )曲(qǔ )歌(gē )辞(cí )二(èr )·伤(shāng )歌(gē )行(háng )》:“忧(yōu )人(rén )不(bú )能(néng )寐(mèi ),耿(gěng )耿(gěng )夜(yè )何(hé )长(zhǎng )。”

唐(táng )皎(jiǎo )然(rán )《妙(miào )喜(xǐ )寺(sì )达(dá )公(gōng )院(yuàn )赋(fù )得(dé )夜(yè )磬(qìng )送(sòng )吕(lǚ )评(píng )事(shì )》:“在(zài )夜(yè )吟(yín )更(gèng )长(zhǎng ),停(tíng )空(kōng )韵(yùn )难(nán )绝(jué )。”

3.长(zhǎng )久(jiǔ );永(yǒng )久(jiǔ )。

《书(shū )·盘(pán )庚(gēng )中(zhōng )》:“汝(rǔ )不(bú )谋(móu )长(zhǎng )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“汝(rǔ )不(bú )谋(móu )长(zhǎng )久(jiǔ )之(zhī )计(jì )。”

汉(hàn )桓(huán )宽(kuān )《盐(yán )铁(tiě )论(lùn )·徭(yáo )役(yì )》:“夫(fū )文(wén )犹(yóu )可(kě )长(zhǎng )用(yòng ),而(ér )武(wǔ )难(nán )久(jiǔ )行(háng )也(yě )。”

唐(táng )温(wēn )庭(tíng )筠(jūn )《惜(xī )春(chūn )词(cí )》:“愿(yuàn )君(jūn )留(liú )得(dé )长(zhǎng )妖(yāo )娆(ráo ),莫(mò )逐(zhú )东(dōng )风(fēng )还(hái )荡(dàng )摇(yáo )。”

清(qīng )顾(gù )炎(yán )武(wǔ )《精(jīng )卫(wèi )》诗(shī ):“长(zhǎng )将(jiāng )一(yī )寸(cùn )身(shēn ),衔(xián )木(mù )到(dào )终(zhōng )古(gǔ )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )《新(xīn )华(huá )颂(sòng )》一(yī ):“生(shēng )者(zhě )众(zhòng ),物(wù )产(chǎn )丰(fēng ),工(gōng )农(nóng )长(zhǎng )作(zuò )主(zhǔ )人(rén )翁(wēng )。”

4.常(cháng )常(cháng );经(jīng )常(cháng )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·秋(qiū )水(shuǐ )》:“吾(wú )长(zhǎng )见(jiàn )笑(xiào )于(yú )大(dà )方(fāng )之(zhī )家(jiā )。”

唐(táng )贾(jiǎ )岛(dǎo )《落(luò )第(dì )东(dōng )归(guī )逢(féng )僧(sēng )伯(bó )阳(yáng )》诗(shī ):“晓(xiǎo )去(qù )长(zhǎng )侵(qīn )月(yuè ),思(sī )乡(xiāng )动(dòng )隔(gé )春(chūn )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《歌(gē )元(yuán )丰(fēng )》:“百(bǎi )钱(qián )可(kě )得(dé )酒(jiǔ )斗(dòu )许(xǔ ),虽(suī )非(fēi )社(shè )日(rì )长(zhǎng )闻(wén )鼓(gǔ )。”

《老(lǎo )残(cán )游(yóu )记(jì )》第(dì )七(qī )回(huí ):“﹝柳(liǔ )三(sān )爷(yé )﹞长(zhǎng )到(dào )我(wǒ )们(men )这(zhè )里(lǐ )来(lái )坐(zuò )坐(zuò )。”

5.引(yǐn )长(zhǎng ),延(yán )长(zhǎng )。

《书(shū )·立(lì )政(zhèng )》:“敬(jìng )尔(ěr )由(yóu )狱(yù ),以(yǐ )长(zhǎng )我(wǒ )王(wáng )国(guó )。”

孙(sūn )星(xīng )衍(yǎn )疏(shū ):“敬(jìng )汝(rǔ )用(yòng )狱(yù ),以(yǐ )长(zhǎng )我(wǒ )王(wáng )国(guó )之(zhī )祚(zuò )。”

《荀(xún )子(zǐ )·劝(quàn )学(xué )》:“﹝射(shè )干(gàn )﹞生(shēng )于(yú )高(gāo )山(shān )之(zhī )上(shàng ),而(ér )临(lín )百(bǎi )仞(rèn )之(zhī )渊(yuān ),木(mù )茎(jīng )非(fēi )能(néng )长(zhǎng )也(yě ),所(suǒ )立(lì )者(zhě )然(rán )也(yě )。”

《礼(lǐ )记(jì )·乐(lè )记(jì )》:“歌(gē )之(zhī )为(wéi )言(yán )也(yě ),长(zhǎng )言(yán )之(zhī )也(yě )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“长(zhǎng )言(yán )之(zhī ),引(yǐn )其(qí )声(shēng )也(yě )。”

唐(táng )王(wáng )昌(chāng )龄(líng )《诸(zhū )官(guān )游(yóu )招(zhāo )隐(yǐn )寺(sì )》诗(shī ):“凿(záo )井(jǐng )长(zhǎng )幽(yōu )泉(quán ),白(bái )云(yún )今(jīn )如(rú )古(gǔ )。”

6.指(zhǐ )超(chāo )越(yuè )。

7.特(tè )长(zhǎng );擅(shàn )长(zhǎng )。

《墨(mò )子(zǐ )·杂(zá )守(shǒu )》:“使(shǐ )人(rén )各(gè )得(dé )其(qí )所(suǒ )长(zhǎng ),天(tiān )下(xià )事(shì )当(dāng )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·文(wén )学(xué )》:“乐(lè )令(lìng )善(shàn )于(yú )清(qīng )言(yán ),而(ér )不(bú )长(zhǎng )于(yú )手(shǒu )笔(bǐ )。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )二(èr ):“久(jiǔ )闻(wén )此(cǐ )子(zǐ )长(zhǎng )于(yú )词(cí )赋(fù ),可(kě )当(dāng )面(miàn )一(yī )试(shì )否(fǒu )?”鲁(lǔ )迅(xùn )《伪(wěi )自(zì )由(yóu )书(shū )·从(cóng )讽(fěng )刺(cì )到(dào )幽(yōu )默(mò )》:“‘幽(yōu )默(mò )’既(jì )非(fēi )国(guó )产(chǎn ),中(zhōng )国(guó )人(rén )也(yě )不(bú )是(shì )长(zhǎng )于(yú )‘幽(yōu )默(mò )’的(de )人(rén )民(mín )。”

8.长(zhǎng )处(chù ),优(yōu )点(diǎn )。

《晏(yàn )子(zǐ )春(chūn )秋(qiū )·问(wèn )上(shàng )二(èr )四(sì )》:“任(rèn )人(rén )之(zhī )长(zhǎng ),不(bú )强(qiáng )其(qí )短(duǎn ),任(rèn )人(rén )之(zhī )工(gōng ),不(bú )强(qiáng )其(qí )拙(zhuō )。”

汉(hàn )崔(cuī )瑗(yuàn )《座(zuò )右(yòu )铭(míng )》:“无(wú )道(dào )人(rén )之(zhī )短(duǎn ),无(wú )说(shuō )己(jǐ )之(zhī )长(zhǎng )。”

宋(sòng )陈(chén )亮(liàng )《王(wáng )珪(guī )确(què )论(lùn )如(rú )何(hé )》:“太(tài )宗(zōng )以(yǐ )王(wáng )珪(guī )善(shàn )人(rén )物(wù ),使(shǐ )之(zhī )庭(tíng )论(lùn )诸(zhū )公(gōng )之(zhī )才(cái ),而(ér )珪(guī )一(yī )二(èr )辨(biàn )数(shù ),皆(jiē )足(zú )以(yǐ )尽(jìn )其(qí )长(zhǎng )而(ér )中(zhōng )其(qí )心(xīn )。”

9.犹(yóu )优(yōu );是(shì ),正(zhèng )确(què )。

金(jīn )王(wáng )若(ruò )虚(xū )《〈论(lùn )语(yǔ )〉辨(biàn )惑(huò )一(yī )》:“以(yǐ )语(yǔ )法(fǎ )律(lǜ )之(zhī ),旧(jiù )说(shuō )为(wéi )长(zhǎng )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )四(sì )九(jiǔ )回(huí ):“贤(xián )妹(mèi )所(suǒ )见(jiàn )甚(shèn )长(zhǎng ),再(zài )不(bú )出(chū )去(qù ),看(kàn )他(tā )怎(zěn )么(me )。”

沙(shā )汀(tīng )《过(guò )渡(dù )》:“我(wǒ )道(dào )理(lǐ )长(zhǎng )得(dé )很(hěn ),就(jiù )是(shì )强(qiáng )不(bú )过(guò )你(nǐ )们(men )。”

10.引(yǐn )申(shēn )为(wéi )赞(zàn )许(xǔ )。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·宇(yǔ )文(wén )融(róng )传(chuán )》:“﹝融(róng )﹞乃(nǎi )荐(jiàn )宋(sòng )璟(jǐng )为(wéi )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng ),裴(péi )耀(yào )卿(qīng )为(wéi )户(hù )部(bù )侍(shì )郎(láng ),许(xǔ )景(jǐng )先(xiān )为(wéi )工(gōng )部(bù )侍(shì )郎(láng ),当(dāng )时(shí )长(zhǎng )其(qí )知(zhī )人(rén )。”

11.大(dà )。表(biǎo )示(shì )程(chéng )度(dù )。参(cān )见(jiàn )“长(zhǎng )呼(hū )”、“长(zhǎng )哭(kū )”。

12.中(zhōng )国(guó )古(gǔ )代(dài )东(dōng )方(fāng )少(shǎo )数(shù )民(mín )族(zú )之(zhī )一(yī )。参(cān )见(jiàn )“长(zhǎng )夷(yí )”。

13.姓(xìng )。

春(chūn )秋(qiū )卫(wèi )有(yǒu )长(zhǎng )牂(zāng )。见(jiàn )《左(zuǒ )传(chuán )·僖(xī )公(gōng )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )》。

II

zh·ng

ㄓㄤˇ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》知(zhī )丈(zhàng )切(qiē ),上(shàng )养(yǎng ),知(zhī )。〕

1.相(xiàng )比(bǐ )之(zhī )下(xià )年(nián )纪(jì )大(dà )。

《论(lùn )语(yǔ )·先(xiān )进(jìn )》:“以(yǐ )吾(wú )一(yī )日(rì )长(zhǎng )乎(hū )尔(ěr ),毋(wú )吾(wú )以(yǐ )也(yě )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )二(èr )八(bā )回(huí ):“论(lùn )年(nián )齿(chǐ )张(zhāng )青(qīng )却(què )长(zhǎng )武(wǔ )松(sōng )五(wǔ )年(nián ),因(yīn )此(cǐ )武(wǔ )松(sōng )结(jié )拜(bài )张(zhāng )青(qīng )为(wéi )兄(xiōng )。”

2.指(zhǐ )相(xiàng )比(bǐ )之(zhī )下(xià )年(nián )纪(jì )较(jiào )大(dà )的(de )人(rén )。

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )三(sān )年(nián )》:“且(qiě )夫(fū )贱(jiàn )妨(fáng )贵(guì ),少(shǎo )陵(líng )长(zhǎng ),远(yuǎn )间(jiān )亲(qīn ),新(xīn )间(jiān )旧(jiù ),小(xiǎo )加(jiā )大(dà ),淫(yín )破(pò )义(yì ),所(suǒ )谓(wèi )六(liù )逆(nì )也(yě )。”

杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù ):“此(cǐ )以(yǐ )年(nián )龄(líng )言(yán ),完(wán )长(zhǎng ),州(zhōu )吁(yù )少(shǎo )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·天(tiān )道(dào )》:“君(jūn )先(xiān )而(ér )臣(chén )从(cóng ),父(fù )先(xiān )而(ér )子(zǐ )从(cóng ),兄(xiōng )先(xiān )而(ér )弟(dì )从(cóng ),长(zhǎng )先(xiān )而(ér )少(shǎo )从(cóng )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·难(nán )一(yī )》:“河(hé )滨(bīn )之(zhī )渔(yú )者(zhě )争(zhēng )坻(dǐ ),舜(shùn )往(wǎng )渔(yú )焉(yān ),期(qī )年(nián )而(ér )让(ràng )长(zhǎng )。”

3.特(tè )指(zhǐ )老(lǎo ),年(nián )高(gāo )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )四(sì )》:“齐(qí )侯(hóu )长(zhǎng )矣(yǐ )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“长(zhǎng ),老(lǎo )也(yě )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·大(dà )宗(zōng )师(shī )》:“子(zǐ )之(zhī )年(nián )长(zhǎng )矣(yǐ ),而(ér )色(sè )若(ruò )孺(rú )子(zǐ ),何(hé )也(yě )?”

《史(shǐ )记(jì )·荆(jīng )燕(yàn )世(shì )家(jiā )》:“太(tài )后(hòu )春(chūn )秋(qiū )长(zhǎng ),诸(zhū )吕(lǚ )弱(ruò ),太(tài )后(hòu )欲(yù )立(lì )吕(lǚ )产(chǎn )为(wéi )王(wáng )。”

4.指(zhǐ )老(lǎo )人(rén )。

《文(wén )选(xuǎn )·蔡(cài )邕(yōng )〈陈(chén )太(tài )丘(qiū )碑(bēi )文(wén )〉》:“使(shǐ )夫(fū )少(shǎo )长(zhǎng ),咸(xián )安(ān )怀(huái )之(zhī )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù )引(yǐn )《论(lùn )语(yǔ )》:“老(lǎo )者(zhě )安(ān )之(zhī ),少(shǎo )者(zhě )怀(huái )之(zhī )。”

5.为(wéi )人(rén )师(shī )长(zhǎng )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·皇(huáng )矣(yǐ )》:“其(qí )德(dé )克(kè )明(míng ),克(kè )明(míng )克(kè )类(lèi ),克(kè )长(zhǎng )克(kè )君(jūn )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“能(néng )教(jiāo )诲(huì )不(bú )倦(juàn ),有(yǒu )为(wéi )人(rén )师(shī )长(zhǎng )之(zhī )德(dé )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )》:“勤(qín )施(shī )无(wú )私(sī )曰(yuē )类(lèi ),教(jiāo )诲(huì )不(bú )倦(juàn )曰(yuē )长(zhǎng )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“教(jiāo )诲(huì )长(zhǎng )人(rén )之(zhī )道(dào )。”

6.长(zhǎng )辈(bèi ),辈(bèi )分(fèn )高(gāo )的(de )人(rén )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·孔(kǒng )融(róng )传(chuán )》:“吏(lì )问(wèn )其(qí )母(mǔ ),母(mǔ )曰(yuē ):‘家(jiā )事(shì )任(rèn )长(zhǎng ),妾(qiè )当(dāng )其(qí )辜(gū )。’”

7.排(pái )行(háng )最(zuì )大(dà )。参(cān )见(jiàn )“长(zhǎng )子(zǐ )”、“长(zhǎng )女(nǚ )”。

8.居(jū )先(xiān ),居(jū )首(shǒu )位(wèi )。

《易(yì )·乾(qián )》:“元(yuán )者(zhě ),善(shàn )之(zhī )长(zhǎng )也(yě )。”

9.指(zhǐ )居(jū )先(xiān )、居(jū )首(shǒu )位(wèi )者(zhě )。

北(běi )魏(wèi )杨(yáng )衒(xuàn )之(zhī )《洛(luò )阳(yáng )伽(gā )蓝(lán )记(jì )·正(zhèng )觉(jiào )寺(sì )》:“羊(yáng )者(zhě )是(shì )陆(lù )产(chǎn )之(zhī )最(zuì ),鱼(yú )者(zhě )乃(nǎi )水(shuǐ )族(zú )之(zhī )长(zhǎng )。”

10.君(jūn )长(zhǎng );领(lǐng )袖(xiù );首(shǒu )领(lǐng )。

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )下(xià )》:“君(jūn )行(háng )仁(rén )政(zhèng ),斯(sī )民(mín )亲(qīn )其(qí )上(shàng ),死(sǐ )其(qí )长(zhǎng )矣(yǐ )。”

汉(hàn )司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )《喻(yù )巴(bā )蜀(shǔ )檄(xí )》:“南(nán )夷(yí )之(zhī )君(jūn ),西(xī )僰(bó )之(zhī )长(zhǎng ),常(cháng )效(xiào )贡(gòng )职(zhí ),不(bú )敢(gǎn )墯(duò )怠(dài )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )陆(lù )倕(zhuì )《石(shí )阙(què )铭(míng )》:“穿(chuān )胸(xiōng )露(lù )顶(dǐng )之(zhī )豪(háo ),箕(jī )坐(zuò )椎(zhuī )髻(jì )之(zhī )长(zhǎng ),莫(mò )不(bú )援(yuán )旗(qí )请(qǐng )奋(fèn ),执(zhí )锐(ruì )争(zhēng )先(xiān )。”

11.指(zhǐ )长(zhǎng )官(guān )。

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《上(shàng )皇(huáng )帝(dì )万(wàn )言(yán )书(shū )》:“其(qí )德(dé )厚(hòu )而(ér )才(cái )高(gāo )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )之(zhī )长(zhǎng ),德(dé )薄(báo )而(ér )才(cái )下(xià )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )之(zhī )佐(zuǒ )属(shǔ )。”

12.今(jīn )称(chēng )领(lǐng )导(dǎo )人(rén )或(huò )部(bù )队(duì )的(de )各(gè )级(jí )指(zhǐ )挥(huī )官(guān )为(wéi )长(zhǎng )。如(rú ):县(xiàn )长(zhǎng );乡(xiāng )长(zhǎng );校(xiào )长(zhǎng );军(jūn )长(zhǎng );排(pái )长(zhǎng )。

13.统(tǒng )治(zhì );统(tǒng )率(lǜ )。

《国(guó )语(yǔ )·周(zhōu )语(yǔ )下(xià )》:“晋(jìn )闻(wén )古(gǔ )之(zhī )长(zhǎng )民(mín )者(zhě ),不(bú )堕(duò )山(shān ),不(bú )崇(chóng )薮(sǒu ),不(bú )防(fáng )川(chuān ),不(bú )窦(dòu )泽(zé )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )嵇(jī )康(kāng )《太(tài )师(shī )箴(zhēn )》:“许(xǔ )由(yóu )鞠(jū )躬(gōng ),辞(cí )长(zhǎng )九(jiǔ )州(zhōu )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《圣(shèng )武(wǔ )记(jì )》卷(juàn )一(yī ):“时(shí )开(kāi )封(fēng )、汝(rǔ )宁(níng )间(jiān ),列(liè )寨(zhài )百(bǎi )数(shù ),刘(liú )洪(hóng )起(qǐ )长(zhǎng )之(zhī )。”

陈(chén )毅(yì )《在(zài )志(zhì )愿(yuàn )军(jūn )司(sī )令(lìng )部(bù )度(dù )春(chūn )节(jiē )》诗(shī ):“欣(xīn )看(kàn )装(zhuāng )备(bèi )军(jūn )容(róng )盛(shèng ),忆(yì )我(wǒ )曾(céng )长(zhǎng )梭(suō )标(biāo )师(shī )。”

14.主(zhǔ )管(guǎn );执(zhí )掌(zhǎng )。

《墨(mò )子(zǐ )·尚(shàng )贤(xián )中(zhōng )》:“故(gù )可(kě )使(shǐ )治(zhì )国(guó )者(zhě )治(zhì )国(guó ),可(kě )使(shǐ )长(zhǎng )官(guān )者(zhě )长(zhǎng )官(guān )。”

汉(hàn )王(wáng )充(chōng )《论(lùn )衡(héng )·感(gǎn )虚(xū )》:“使(shǐ )一(yī )郡(jùn )皆(jiē )寒(hán ),贤(xián )者(zhě )长(zhǎng )一(yī )县(xiàn ),一(yī )县(xiàn )之(zhī )界(jiè )能(néng )独(dú )温(wēn )乎(hū )?”明(míng )沉(chén )德(dé )符(fú )《野(yě )获(huò )编(biān )·内(nèi )监(jiān )·内(nèi )臣(chén )何(hé )文(wén )鼎(dǐng )》:“时(shí )马(mǎ )钧(jūn )阳(yáng )长(zhǎng )兵(bīng )部(bù )。”

寥(liáo )仲(zhòng )恺(kǎi )《辞(cí )财(cái )政(zhèng )部(bù )长(zhǎng )职(zhí )通(tōng )电(diàn )》:“现(xiàn )复(fù )委(wěi )长(zhǎng )财(cái )部(bù )、财(cái )厅(tīng ),兼(jiān )绾(wǎn )军(jūn )需(xū )。”

15.尊(zūn )敬(jìng )。

《国(guó )语(yǔ )·周(zhōu )语(yǔ )中(zhōng )》:“郑(zhèng )伯(bó )捷(jié )之(zhī )齿(chǐ )长(zhǎng )矣(yǐ ),王(wáng )而(ér )弱(ruò )之(zhī ),是(shì )不(bú )长(zhǎng )老(lǎo )也(yě )。”

16.重(zhòng )视(shì );崇(chóng )尚(shàng )。

《书(shū )·牧(mù )誓(shì )》:“乃(nǎi )惟(wéi )四(sì )方(fāng )之(zhī )多(duō )罪(zuì )逋(bū )逃(táo ),是(shì )崇(chóng )是(shì )长(zhǎng ),是(shì )信(xìn )是(shì )使(shǐ )。”

汉(hàn )桓(huán )宽(kuān )《盐(yán )铁(tiě )论(lùn )·非(fēi )鞅(yāng )》:“商(shāng )鞅(yāng )峭(qiào )法(fǎ )长(zhǎng )利(lì ),秦(qín )人(rén )不(bú )聊(liáo )生(shēng ),相(xiàng )与(yǔ )哭(kū )孝(xiào )公(gōng )。”

《汉(hàn )书(shū )·杜(dù )周(zhōu )传(chuán )》:“今(jīn )汉(hàn )家(jiā )承(chéng )周(zhōu )秦(qín )之(zhī )敝(bì ),宜(yí )抑(yì )文(wén )尚(shàng )质(zhì ),废(fèi )奢(shē )长(zhǎng )俭(jiǎn ),表(biǎo )实(shí )去(qù )伪(wěi )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“长(zhǎng ),谓(wèi )崇(chóng )贵(guì )之(zhī )也(yě )。”

17.生(shēng )育(yù );出(chū )生(shēng )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·天(tiān )道(dào )》:“天(tiān )不(bú )产(chǎn )而(ér )万(wàn )物(wù )化(huà ),地(dì )不(bú )长(zhǎng )而(ér )万(wàn )物(wù )育(yù )。”

汉(hàn )桓(huán )宽(kuān )《盐(yán )铁(tiě )论(lùn )·和(hé )亲(qīn )》:“范(fàn )蠡(lí )出(chū )于(yú )越(yuè ),由(yóu )余(yú )长(zhǎng )于(yú )胡(hú ),皆(jiē )为(wéi )霸(bà )王(wáng )贤(xián )佐(zuǒ )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )三(sān )回(huí ):“若(ruò )是(shì )能(néng )彀(gòu )回(huí )乡(xiāng )去(qù )时(shí ),便(biàn )是(shì )重(zhòng )生(shēng )父(fù )母(mǔ ),再(zài )长(zhǎng )爷(yé )娘(niáng )。”

《西(xī )游(yóu )记(jì )》第(dì )一(yī )回(huí ):“我(wǒ )虽(suī )不(bú )是(shì )树(shù )上(shàng )生(shēng ),却(què )是(shì )石(shí )里(lǐ )长(zhǎng )的(de )。”

18.生(shēng )长(zhǎng ),成(chéng )长(zhǎng )。

《孟(mèng )子(zǐ )·公(gōng )孙(sūn )丑(chǒu )上(shàng )》:“今(jīn )日(rì )病(bìng )矣(yǐ ),予(yǔ )助(zhù )苗(miáo )长(zhǎng )矣(yǐ )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·圜(huán )道(dào )》:“物(wù )动(dòng )则(zé )萌(méng ),萌(méng )而(ér )生(shēng ),生(shēng )而(ér )长(zhǎng ),长(zhǎng )而(ér )大(dà )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《京(jīng )师(shī )哭(kū )任(rèn )遵(zūn )圣(shèng )》诗(shī ):“十(shí )年(nián )不(bú )还(hái )乡(xiāng ),儿(ér )女(nǚ )日(rì )夜(yè )长(zhǎng )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )三(sān )一(yī )回(huí ):“花(huā )草(cǎo )也(yě )是(shì )和(hé )人(rén )一(yī )样(yàng ),气(qì )脉(mò )充(chōng )足(zú ),长(zhǎng )的(de )就(jiù )好(hǎo )。”

19.长(zhǎng )大(dà );成(chéng )年(nián )。

《公(gōng )羊(yáng )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“桓(huán )幼(yòu )而(ér )贵(guì ),隐(yǐn )长(zhǎng )而(ér )卑(bēi )。”

何(hé )休(xiū )注(zhù ):“长(zhǎng )者(zhě ),已(yǐ )冠(guàn )也(yě )。”

北(běi )周(zhōu )庾(yǔ )信(xìn )《伯(bó )母(mǔ )东(dōng )平(píng )郡(jùn )夫(fū )人(rén )李(lǐ )氏(shì )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“夫(fū )人(rén )生(shēng )而(ér )纯(chún )深(shēn ),幼(yòu )而(ér )恭(gōng )敬(jìng ),长(zhǎng )而(ér )敦(dūn )睦(mù ),成(chéng )而(ér )和(hé )惠(huì )。”

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·姚(yáo )崇(chóng )传(chuán )》:“崇(chóng )必(bì )倜(tì )傥(tǎng ),尚(shàng )气(qì )节(jiē ),长(zhǎng )乃(nǎi )好(hǎo )学(xué )。”

20.抚(fǔ )育(yù );培(péi )育(yù )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·蓼(liǎo )莪(é )》:“父(fù )兮(xī )生(shēng )我(wǒ ),母(mǔ )兮(xī )鞠(jū )我(wǒ ),拊(fǔ )我(wǒ )畜(chù )我(wǒ ),长(zhǎng )我(wǒ )育(yù )我(wǒ )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )十(shí )四(sì )年(nián )》:“长(zhǎng )孤(gū )幼(yòu ),养(yǎng )老(lǎo )疾(jí )。”

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《少(shǎo )年(nián )行(háng )》之(zhī )一(yī ):“莫(mò )笑(xiào )田(tián )家(jiā )老(lǎo )瓦(wǎ )盆(pén ),自(zì )从(cóng )盛(shèng )酒(jiǔ )长(zhǎng )儿(ér )孙(sūn )。”

21.滋(zī )长(zhǎng );助(zhù )长(zhǎng )。

《诗(shī )·小(xiǎo )雅(yǎ )·巧(qiǎo )言(yán )》:“君(jūn )子(zǐ )屡(lǚ )盟(méng ),乱(luàn )是(shì )用(yòng )长(zhǎng )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“言(yán )在(zài )位(wèi )之(zhī )君(jūn )子(zǐ ),数(shù )数(shù )相(xiàng )与(yǔ )要(yào )盟(méng ),其(qí )乱(luàn )是(shì )用(yòng )之(zhī ),故(gù )而(ér )滋(zī )长(zhǎng )也(yě )。”

晋(jìn )常(cháng )璩(qú )《华(huá )阳(yáng )国(guó )志(zhì )·大(dà )同(tóng )志(zhì )》:“任(rèn )非(fēi )其(qí )器(qì ),启(qǐ )戎(róng )长(zhǎng )寇(kòu )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《谢(xiè )安(ān )》诗(shī ):“谢(xiè )公(gōng )才(cái )业(yè )自(zì )超(chāo )群(qún ),误(wù )长(zhǎng )清(qīng )谈(tán )助(zhù )世(shì )纷(fēn )。”

巴(bā )金(jīn )《家(jiā )》二(èr )三(sān ):“我(wǒ )看(kàn ),三(sān )哥(gē )的(de )话(huà )也(yě )有(yǒu )道(dào )理(lǐ ),无(wú )论(lùn )如(rú )何(hé )此(cǐ )风(fēng )是(shì )不(bú )可(kě )长(zhǎng )的(de )。”

22.上(shàng )涨(zhǎng )。

汉(hàn )荀(xún )悦(yuè )《汉(hàn )纪(jì )·成(chéng )帝(dì )纪(jì )三(sān )》:“阴(yīn )气(qì )盛(shèng )溢(yì ),水(shuǐ )则(zé )为(wéi )之(zhī )长(zhǎng ),故(gù )一(yī )日(rì )之(zhī )内(nèi ),昼(zhòu )减(jiǎn )夜(yè )增(zēng )。”

唐(táng )李(lǐ )翱(áo )《故(gù )东(dōng )川(chuān )节(jiē )度(dù )使(shǐ )卢(lú )公(gōng )传(chuán )》:“江(jiāng )淮(huái )大(dà )旱(hàn ),米(mǐ )价(jià )日(rì )长(zhǎng )。”

郑(zhèng )观(guān )应(yīng )《盛(shèng )世(shì )危(wēi )言(yán )·铸(zhù )银(yín )》:“时(shí )价(jià )虽(suī )有(yǒu )长(zhǎng )落(luò ),成(chéng )色(sè )毫(háo )无(wú )添(tiān )补(bǔ )。”

23.良(liáng )善(shàn )。

《文(wén )选(xuǎn )·袁(yuán )宏(hóng )〈三(sān )国(guó )名(míng )臣(chén )序(xù )赞(zàn )〉》:“子(zǐ )瑜(yú )都(dōu )长(zhǎng ),体(tǐ )性(xìng )纯(chún )懿(yì )。”

吕(lǚ )延(yán )济(jì )注(zhù ):“长(zhǎng ),善(shàn )也(yě )。”

24.古(gǔ )代(dài )户(hù )籍(jí )编(biān )制(zhì )单(dān )位(wèi )。二(èr )百(bǎi )五(wǔ )十(shí )家(jiā )为(wéi )长(zhǎng )。

《管(guǎn )子(zǐ )·乘(chéng )马(mǎ )》:“五(wǔ )家(jiā )而(ér )伍(wǔ ),十(shí )家(jiā )而(ér )连(lián ),五(wǔ )连(lián )而(ér )暴(bào ),五(wǔ )暴(bào )而(ér )长(zhǎng ),命(mìng )之(zhī )曰(yuē )某(mǒu )乡(xiāng )。”

III

zhàng

ㄓㄤˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》直(zhí )亮(liàng )切(qiē ),去(qù )漾(yàng ),澄(chéng )。〕

1.多(duō );多(duō )馀(yú )。

《孟(mèng )子(zǐ )·告(gào )子(zǐ )下(xià )》:“交(jiāo )(曹(cáo )交(jiāo ))闻(wén )文(wén )王(wáng )十(shí )尺(chǐ )、汤(tāng )九(jiǔ )尺(chǐ ),今(jīn )交(jiāo )九(jiǔ )尺(chǐ )四(sì )寸(cùn )以(yǐ )长(zhǎng ),食(shí )粟(sù )而(ér )已(yǐ )。”

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·观(guān )世(shì )》:“此(cǐ )治(zhì )世(shì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )短(duǎn ),而(ér )乱(luàn )世(shì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )长(zhǎng )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“短(duǎn ),少(shǎo );长(zhǎng ),多(duō )也(yě )。”

唐(táng )高(gāo )彦(yàn )休(xiū )《唐(táng )阙(què )史(shǐ )·杨(yáng )尚(shàng )书(shū )补(bǔ )吏(lì )》:“有(yǒu )夕(xī )道(dào )于(yú )丛(cóng )林(lín )间(jiān )者(zhě ),聆(líng )群(qún )跖(zhí )评(píng )窃(qiè )贿(huì )之(zhī )数(shù ),且(qiě )曰(yuē ):‘人(rén )六(liù )匹(pǐ )则(zé )长(zhǎng )五(wǔ )匹(pǐ ),人(rén )七(qī )匹(pǐ )则(zé )短(duǎn )八(bā )匹(pǐ )。’不(bú )知(zhī )几(jǐ )人(rén )复(fù )几(jǐ )匹(pǐ )?”明(míng )周(zhōu )梦(mèng )暘(yáng )《常(cháng )谈(tán )考(kǎo )误(wù )·长(zhǎng )音(yīn )仗(zhàng )》:“长(zhǎng )字(zì )三(sān )音(yīn ):平(píng )声(shēng )在(zài )阳(yáng )韵(yùn ),上(shàng )声(shēng )在(zài )养(yǎng )韵(yùn );平(píng )上(shàng )二(èr )声(shēng )人(rén )多(duō )知(zhī )之(zhī ),去(qù )声(shēng )鲜(xiān )有(yǒu )不(bú )误(wù )者(zhě )。

《韵(yùn )会(huì )·漾(yàng )韵(yùn )》注(zhù ):‘长(zhǎng )音(yīn )仗(zhàng )。度(dù )长(zhǎng )短(duǎn )曰(yuē )长(zhǎng ),一(yī )曰(yuē )馀(yú )也(yě )。’《广(guǎng )韵(yùn )》:‘多(duō )也(yě ),冗(rǒng )也(yě ),剩(shèng )也(yě )。’”

2.兴(xìng )旺(wàng ),兴(xìng )盛(shèng )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·知(zhī )度(dù )》:“厚(hòu )而(ér )不(bú )博(bó ),敬(jìng )守(shǒu )一(yī )事(shì ),正(zhèng )性(xìng )是(shì )喜(xǐ ),群(qún )众(zhòng )不(bú )周(zhōu ),而(ér )务(wù )成(chéng )一(yī )能(néng ),尽(jìn )能(néng )既(jì )成(chéng ),四(sì )夷(yí )乃(nǎi )平(píng ),唯(wéi )彼(bǐ )天(tiān )符(fú ),不(bú )周(zhōu )而(ér )周(zhōu )。此(cǐ )神(shén )农(nóng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )长(zhǎng ),而(ér )尧(yáo )舜(shùn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )章(zhāng )也(yě )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“长(zhǎng )犹(yóu )盛(shèng )也(yě )。”

阅读:7337

●長(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库