文【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 文

文(wén )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):4画(huà );

I

wén

ㄨㄣˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》无(wú )分(fèn )切(qiē ),平(píng )文(wén ),微(wēi )。〕

1.彩(cǎi )色(sè )交(jiāo )错(cuò )。亦(yì )指(zhǐ )彩(cǎi )色(sè )交(jiāo )错(cuò )的(de )图(tú )形(xíng )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )下(xià )》:“物(wù )相(xiàng )杂(zá ),故(gù )曰(yuē )文(wén )。”

韩(hán )康(kāng )伯(bó )注(zhù ):“刚(gāng )柔(róu )交(jiāo )错(cuò ),玄(xuán )黄(huáng )错(cuò )杂(zá )。”

《礼(lǐ )记(jì )·乐(lè )记(jì )》:“五(wǔ )色(sè )成(chéng )文(wén )而(ér )不(bú )乱(luàn )。”

清(qīng )王(wáng )夫(fū )之(zhī )《读(dú )四(sì )书(shū )大(dà )全(quán )说(shuō )·论(lùn )语(yǔ )·泰(tài )伯(bó )篇(piān )十(shí )二(èr )》:“异(yì )色(sè )成(chéng )彩(cǎi )之(zhī )谓(wèi )文(wén ),一(yī )色(sè )昭(zhāo )着(zhe )之(zhī )谓(wèi )章(zhāng )。”

2.纹(wén )理(lǐ );花(huā )纹(wén )。

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“仲(zhòng )子(zǐ )生(shēng )而(ér )有(yǒu )文(wén )在(zài )其(qí )手(shǒu )。”

《史(shǐ )记(jì )·平(píng )准(zhǔn )书(shū )》:“故(gù )白(bái )金(jīn )三(sān )品(pǐn ),其(qí )一(yī )曰(yuē )重(zhòng )八(bā )两(liǎng ),圜(huán )之(zhī ),其(qí )文(wén )龙(lóng )。”

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·河(hé )水(shuǐ )二(èr )》:“县(xiàn )有(yǒu )龙(lóng )泉(quán ),出(chū )允(yǔn )街(jiē )谷(gǔ ),泉(quán )眼(yǎn )之(zhī )中(zhōng ),水(shuǐ )文(wén )成(chéng )交(jiāo )龙(lóng )。”

唐(táng )李(lǐ )峤(qiáo )《宝(bǎo )剑(jiàn )篇(piān )》:“背(bèi )上(shàng )名(míng )为(wéi )万(wàn )年(nián )字(zì ),胸(xiōng )前(qián )点(diǎn )作(zuò )七(qī )星(xīng )文(wén )。”

3.字(zì ),文(wén )字(zì )。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )元(yuán )年(nián )》:“于(yú )文(wén )皿(mǐn )虫(chóng )为(wéi )蛊(gǔ )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“文(wén ),字(zì )也(yě )。”

唐(táng )张(zhāng )九(jiǔ )龄(líng )《敕(chì )岁(suì )初(chū )处(chù )公(gōng )》:“我(wǒ )玄(xuán )元(yuán )皇(huáng )帝(dì )着(zhe )《道(dào )德(dé )经(jīng )》五(wǔ )千(qiān )文(wén ),明(míng )乎(hū )真(zhēn )宗(zōng ),致(zhì )于(yú )妙(miào )用(yòng )。”

梁(liáng )启(qǐ )超(chāo )《爱(ài )国(guó )论(lùn )》:“﹝香(xiāng )港(gǎng )﹞堂(táng )中(zhōng )生(shēng )徒(tú ),并(bìng )汉(hàn )文(wén )而(ér )不(bú )能(néng )通(tōng )焉(yān )。”

4.谓(wèi )刺(cì )画(huà )文(wén )字(zì )或(huò )花(huā )纹(wén )。

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《永(yǒng )福(fú )寺(sì )石(shí )壁(bì )法(fǎ )华(huá )经(jīng )记(jì )》:“予(yǔ )观(guān )僧(sēng )之(zhī )徒(tú )所(suǒ )以(yǐ )经(jīng )于(yú )石(shí ),文(wén )于(yú )碑(bēi ),盖(gài )欲(yù )相(xiàng )与(yǔ )为(wéi )不(bú )朽(xiǔ )计(jì )。”

宋(sòng )吴(wú )曾(céng )《能(néng )改(gǎi )斋(zhāi )漫(màn )者(zhě )·记(jì )事(shì )二(èr )》:“司(sī )马(mǎ )文(wén )正(zhèng )公(gōng )言(yán ):‘契(qì )丹(dān )之(zhī )法(fǎ )……民(mín )为(wéi )盗(dào )者(zhě ),一(yī )犯(fàn )文(wén )其(qí )腕(wàn )为(wéi )贼(zéi )字(zì ),再(zài )犯(fàn )文(wén )其(qí )臂(bì ),三(sān )犯(fàn )文(wén )其(qí )肘(zhǒu ),四(sì )犯(fàn )文(wén )其(qí )肩(jiān ),五(wǔ )犯(fàn )则(zé )斩(zhǎn )。’”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )十(shí )一(yī )回(huí ):“高(gāo )俅(qiú )这(zhè )贼(zéi )坑(kēng )陷(xiàn )了(le )我(wǒ )这(zhè )一(yī )场(chǎng ),文(wén )了(le )面(miàn )。”

《明(míng )史(shǐ )·郭(guō )子(zǐ )兴(xìng )传(chuán )》:“太(tài )祖(zǔ )手(shǒu )书(shū )子(zǐ )兴(xìng )事(shì )迹(jì ),命(mìng )太(tài )常(cháng )丞(chéng )张(zhāng )来(lái )仪(yí )文(wén )其(qí )碑(bēi )。”

5.文(wén )章(zhāng )。

《汉(hàn )书(shū )·贾(jiǎ )谊(yì )传(chuán )》:“以(yǐ )能(néng )诵(sòng )诗(shī )书(shū )属(shǔ )文(wén ),称(chēng )于(yú )郡(jùn )中(zhōng )。”

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《春(chūn )日(rì )忆(yì )李(lǐ )白(bái )》诗(shī ):“何(hé )时(shí )一(yī )尊(zūn )酒(jiǔ ),重(zhòng )与(yǔ )细(xì )论(lùn )文(wén )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《上(shàng )张(zhāng )太(tài )博(bó )书(shū )》之(zhī )一(yī ):“夫(fū )文(wén )者(zhě ),言(yán )乎(hū )志(zhì )者(zhě )也(yě )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《两(liǎng )地(dì )书(shū )·致(zhì )许(xǔ )广(guǎng )平(píng )十(shí )二(èr )》:“例(lì )如(rú )玄(xuán )同(tóng )之(zhī )文(wén ),即(jí )颇(pō )汪(wāng )洋(yáng ),而(ér )少(shǎo )含(hán )蓄(xù )。”

6.南(nán )北(běi )朝(cháo )时(shí ),专(zhuān )指(zhǐ )韵(yùn )文(wén )。与(yǔ )散(sàn )文(wén )相(xiàng )对(duì )。

《宋(sòng )书(shū )·颜(yán )竣(jùn )传(chuán )》:“太(tài )祖(zǔ )问(wèn )延(yán )之(zhī ):‘卿(qīng )诸(zhū )子(zǐ )谁(shuí )有(yǒu )卿(qīng )风(fēng )?’对(duì )曰(yuē ):‘竣(jùn )得(dé )臣(chén )笔(bǐ ),测(cè )得(dé )臣(chén )文(wén )。’”南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·总(zǒng )术(shù )》:“今(jīn )之(zhī )常(cháng )言(yán ),有(yǒu )文(wén )有(yǒu )笔(bǐ ),以(yǐ )为(wéi )无(wú )韵(yùn )者(zhě )笔(bǐ )也(yě ),有(yǒu )韵(yùn )者(zhě )文(wén )也(yě )。”

7.撰(zhuàn )写(xiě )文(wén )章(zhāng )。

唐(táng )元(yuán )稹(zhěn )《永(yǒng )福(fú )寺(sì )石(shí )壁(bì )法(fǎ )华(huá )经(jīng )记(jì )》:“其(qí )一(yī )碑(bēi ),僧(sēng )之(zhī )徒(tú )思(sī )得(dé )名(míng )声(shēng )人(rén )文(wén )其(qí )事(shì )以(yǐ )自(zì )广(guǎng )。”

金(jīn )王(wáng )若(ruò )虚(xū )《太(tài )一(yī )三(sān )代(dài )度(dù )师(shī )萧(xiāo )公(gōng )墓(mù )表(biǎo )》:“四(sì )代(dài )师(shī )字(zì )公(gōng )弼(bì )……俾(bǐ )予(yǔ )文(wén )之(zhī )。”

元(yuán )刘(liú )祁(qí )《归(guī )潜(qián )志(zhì )》卷(juàn )六(liù ):“麻(má )知(zhī )几(jǐ )九(jiǔ )畴(chóu )与(yǔ )之(zhī )善(shàn ),使(shǐ )子(zǐ )和(hé )论(lùn )说(shuō )其(qí )术(shù ),因(yīn )为(wéi )文(wén )之(zhī )。”

8.文(wén )辞(cí ),词(cí )句(jù )。

《国(guó )语(yǔ )·楚(chǔ )语(yǔ )上(shàng )》:“若(ruò )是(shì )而(ér )不(bú )从(cóng ),动(dòng )而(ér )不(bú )悛(quān ),则(zé )文(wén )咏(yǒng )物(wù )以(yǐ )行(háng )之(zhī )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“文(wén ),文(wén )辞(cí )也(yě )……谓(wèi )文(wén )辞(cí )风(fēng )託(tuō )事(shì )物(wù )以(yǐ )动(dòng )行(háng )也(yě )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《非(fēi )〈国(guó )语(yǔ )〉上(shàng )·荀(xún )息(xī )》:“吾(wú )言(yán )《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )情(qíng ),而(ér )子(zǐ )徵(zhēng )其(qí )文(wén ),不(bú )亦(yì )外(wài )乎(hū )?”清(qīng )恽(yùn )敬(jìng )《读(dú )〈张(zhāng )耳(ěr )陈(chén )馀(yú )列(liè )传(chuán )〉》:“古(gǔ )之(zhī )作(zuò )史(shǐ )者(zhě ),辩(biàn )于(yú )物(wù ),析(xī )于(yú )事(shì ),慎(shèn )于(yú )文(wén )。”

9.指(zhǐ )文(wén )字(zì )记(jì )载(zǎi )。

宋(sòng )王(wáng )谠(dǎng )《唐(táng )语(yǔ )林(lín )·补(bǔ )遗(yí )四(sì )》:“‘压(yā )角(jiǎo )’之(zhī )来(lái ),莫(mò )究(jiū )其(qí )始(shǐ ),《开(kāi )元(yuán )礼(lǐ )》及(jí )累(lèi )朝(cháo )典(diǎn )故(gù ),并(bìng )无(wú )其(qí )文(wén )。”

宋(sòng )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )《仙(xiān )草(cǎo )》诗(shī ):“仙(xiān )书(shū )已(yǐ )怪(guài )妄(wàng ),此(cǐ )事(shì )况(kuàng )无(wú )文(wén )。”

10.文(wén )才(cái ),才(cái )华(huá )。

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·齐(qí )孤(gū )逐(zhú )女(nǚ )》:“谈(tán )国(guó )之(zhī )政(zhèng ),亦(yì )甚(shèn )有(yǒu )文(wén )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《石(shí )鼎(dǐng )联(lián )句(jù )》序(xù ):“见(jiàn )其(qí )老(lǎo ),颇(pō )貌(mào )敬(jìng )之(zhī ),不(bú )知(zhī )其(qí )有(yǒu )文(wén )也(yě )。”

清(qīng )王(wáng )士(shì )禛(zhēn )《池(chí )北(běi )偶(ǒu )谈(tán )·谈(tán )异(yì )五(wǔ )·三(sān )相(xiàng )女(nǚ )》:“蔡(cài )卞(biàn )妻(qī ),亦(yì )安(ān )石(shí )女(nǚ ),有(yǒu )文(wén )。”

11.谓(wèi )有(yǒu )文(wén )才(cái ),有(yǒu )才(cái )华(huá )。

唐(táng )刘(liú )长(zhǎng )卿(qīng )《哭(kū )魏(wèi )兼(jiān )遂(suí )》诗(shī ):“艰(jiān )危(wēi )贫(pín )且(qiě )共(gòng ),少(shǎo )小(xiǎo )秀(xiù )而(ér )文(wén )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《河(hé )南(nán )少(shǎo )尹(yǐn )李(lǐ )公(gōng )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“公(gōng )之(zhī )子(zǐ )男(nán )四(sì )人(rén )……皆(jiē )好(hǎo )学(xué )而(ér )文(wén )。”

12.有(yǒu )文(wén )彩(cǎi ),华(huá )丽(lì )。与(yǔ )“质(zhì )”或(huò )“野(yě )”相(xiàng )对(duì )。

《论(lùn )语(yǔ )·颜(yán )渊(yuān )》:“君(jūn )子(zǐ )质(zhì )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ ),何(hé )以(yǐ )文(wén )为(wéi )?”唐(táng )姚(yáo )合(hé )《寄(jì )旧(jiù )山(shān )隐(yǐn )者(zhě )》诗(shī ):“我(wǒ )性(xìng )本(běn )朴(pǔ )直(zhí ),词(cí )理(lǐ )安(ān )得(dé )文(wén )。”

金(jīn )王(wáng )若(ruò )虚(xū )《〈新(xīn )唐(táng )书(shū )〉辨(biàn )中(zhōng )》:“《李(lǐ )光(guāng )弼(bì )传(chuán )》云(yún ),史(shǐ )思(sī )明(míng )攻(gōng )太(tài )原(yuán ),使(shǐ )卒(zú )于(yú )城(chéng )下(xià )仰(yǎng )而(ér )侮(wǔ )骂(mà )。

光(guāng )弼(bì )令(lìng )穿(chuān )地(dì )道(dào )擒(qín )之(zhī )。新(xīn )史(shǐ )改(gǎi )为(wéi )‘隧(suì )地(dì )’,固(gù )简(jiǎn )而(ér )文(wén ),然(rán )‘隧(suì )’字(zì )作(zuò )得(dé )暗(àn )地(dì )道(dào )否(fǒu )?”明(míng )徐(xú )光(guāng )启(qǐ )《农(nóng )政(zhèng )全(quán )书(shū )》卷(juàn )四(sì )五(wǔ ):“其(qí )仓(cāng )务(wù )要(yào )宏(hóng )敞(chǎng )坚(jiān )固(gù ),可(kě )垂(chuí )百(bǎi )年(nián )。盖(gài )藏(cáng )之(zhī )计(jì )宁(níng )广(guǎng )毋(wú )狭(xiá ),宁(níng )质(zhì )毋(wú )文(wén )。”

13.柔(róu )和(hé ),不(bú )勐(měng )烈(liè )。

《国(guó )语(yǔ )·楚(chǔ )语(yǔ )下(xià )》:“天(tiān )事(shì )武(wǔ ),地(dì )事(shì )文(wén )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“地(dì )质(zhì )柔(róu )顺(shùn ),故(gù )文(wén )。”

晋(jìn )葛(gě )洪(hóng )《抱(bào )朴(pǔ )子(zǐ )·金(jīn )丹(dān )》:“又(yòu )九(jiǔ )转(zhuǎn )之(zhī )丹(dān )者(zhě ),封(fēng )涂(tú )之(zhī )以(yǐ )土(tǔ ),金(jīn )中(zhōng )糠(kāng )火(huǒ ),先(xiān )文(wén )后(hòu )武(wǔ )。”参(cān )见(jiàn )“文(wén )火(huǒ )”。

14.指(zhǐ )锦(jǐn )绣(xiù )等(děng )织(zhī )物(wù )。

《书(shū )·禹(yǔ )贡(gòng )》:“厥(jué )篚(fěi )织(zhī )文(wén )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“织(zhī )文(wén ),锦(jǐn )绮(qǐ )之(zhī )属(shǔ )。”

《楚(chǔ )辞(cí )·招(zhāo )魂(hún )》:“被(bèi )文(wén )服(fú )纤(xiān ),丽(lì )而(ér )不(bú )奇(qí )些(xiē )。”

王(wáng )逸(yì )注(zhù ):“文(wén )谓(wèi )绮(qǐ )绣(xiù )也(yě )。”

15.指(zhǐ )礼(lǐ )乐(lè )制(zhì )度(dù )。

《论(lùn )语(yǔ )·子(zǐ )罕(hǎn )》:“文(wén )王(wáng )既(jì )没(méi ),文(wén )不(bú )在(zài )兹(zī )乎(hū )?”朱(zhū )熹(xī )集(jí )注(zhù ):“道(dào )之(zhī )显(xiǎn )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )文(wén ),盖(gài )礼(lǐ )乐(lè )制(zhì )度(dù )之(zhī )谓(wèi )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《请(qǐng )迁(qiān )玄(xuán )宗(zōng )庙(miào )议(yì )》:“国(guó )朝(cháo )九(jiǔ )庙(miào )之(zhī )制(zhì ),法(fǎ )周(zhōu )之(zhī )文(wén )。”

宋(sòng )苏(sū )舜(shùn )钦(qīn )《感(gǎn )兴(xìng )》诗(shī )之(zhī )一(yī ):“孝(xiào )元(yuán )酌(zhuó )前(qián )文(wén ),一(yī )旦(dàn )悉(xī )除(chú )去(qù )。”

章(zhāng )炳(bǐng )麟(lín )《文(wén )学(xué )总(zǒng )略(luè )》:“孔(kǒng )子(zǐ )称(chēng )尧(yáo )舜(shùn )‘焕(huàn )乎(hū )其(qí )有(yǒu )文(wén )章(zhāng )’,盖(gài )君(jūn )臣(chén )朝(cháo )廷(tíng )尊(zūn )卑(bēi )贵(guì )贱(jiàn )之(zhī )序(xù ),车(chē )舆(yú )衣(yī )服(fú )宫(gōng )室(shì )饮(yǐn )食(shí )嫁(jià )取(qǔ )丧(sàng )祭(jì )之(zhī )分(fèn ),谓(wèi )之(zhī )文(wén );八(bā )风(fēng )从(cóng )律(lǜ ),百(bǎi )度(dù )得(dé )数(shù ),谓(wèi )之(zhī )章(zhāng )。”

16.指(zhǐ )礼(lǐ )节(jiē )仪(yí )式(shì )。

《荀(xún )子(zǐ )·礼(lǐ )论(lùn )》:“故(gù )至(zhì )备(bèi ),情(qíng )文(wén )俱(jù )尽(jìn );其(qí )次(cì ),情(qíng )文(wén )代(dài )胜(shèng )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“文(wén )谓(wèi )礼(lǐ )物(wù )威(wēi )仪(yí )也(yě )。”

《史(shǐ )记(jì )·高(gāo )祖(zǔ )本(běn )纪(jì )论(lùn )》:“敬(jìng )之(zhī )敝(bì ),小(xiǎo )人(rén )以(yǐ )鬼(guǐ ),故(gù )周(zhōu )人(rén )承(chéng )之(zhī )以(yǐ )文(wén )。”

裴(péi )駰(yīn )集(jí )解(jiě )引(yǐn )郑(zhèng )玄(xuán )曰(yuē ):“文(wén ),尊(zūn )卑(bēi )之(zhī )差(chà )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·地(dì )理(lǐ )志(zhì )下(xià )》:“﹝鲁(lǔ )俗(sú )﹞丧(sàng )祭(jì )之(zhī )礼(lǐ )文(wén )备(bèi )实(shí )寡(guǎ )。”

17.指(zhǐ )鼓(gǔ )乐(lè )。

《礼(lǐ )记(jì )·乐(lè )记(jì )》:“始(shǐ )奏(zòu )以(yǐ )文(wén ),复(fù )乱(luàn )以(yǐ )武(wǔ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“文(wén )谓(wèi )鼓(gǔ )也(yě ),武(wǔ )谓(wèi )金(jīn )也(yě )。”

18.泛(fàn )指(zhǐ )曲(qǔ )调(diào )。

《礼(lǐ )记(jì )·乐(lè )记(jì )》:“乐(lè )者(zhě ),异(yì )文(wén )合(hé )爱(ài )者(zhě )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“宫(gōng )商(shāng )别(bié )调(diào )是(shì )异(yì )文(wén )。”

《荀(xún )子(zǐ )·乐(lè )论(lùn )》:“故(gù )乐(lè )者(zhě )审(shěn )一(yī )以(yǐ )定(dìng )和(hé )者(zhě )也(yě ),比(bǐ )物(wù )以(yǐ )饰(shì )节(jiē )者(zhě )也(yě ),合(hé )奏(zòu )以(yǐ )成(chéng )文(wén )者(zhě )也(yě )。”

19.指(zhǐ )表(biǎo )现(xiàn )形(xíng )式(shì );外(wài )表(biǎo )。

《礼(lǐ )记(jì )·乐(lè )记(jì )》:“屈(qū )伸(shēn )俯(fǔ )仰(yǎng )缀(zhuì )兆(zhào )舒(shū )疾(jí ),乐(lè )之(zhī )文(wén )也(yě )……升(shēng )降(jiàng )上(shàng )下(xià )周(zhōu )还(hái )裼(tì )袭(xí ),礼(lǐ )之(zhī )文(wén )也(yě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·礼(lǐ )论(lùn )》:“故(gù )钟(zhōng )鼓(gǔ )管(guǎn )磬(qìng ),琴(qín )瑟(sè )竽(yú )笙(shēng ),《韶(sháo )》《夏(xià )》《护(hù )》《武(wǔ )》《汋(yuè )》《桓(huán )》《箾(xiāo )》《象(xiàng )》,是(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )愅(gé )诡(guǐ )其(qí )所(suǒ )喜(xǐ )乐(lè )之(zhī )文(wén )也(yě )。”

汉(hàn )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )《春(chūn )秋(qiū )繁(fán )露(lù )·考(kǎo )功(gōng )名(míng )》:“赏(shǎng )罚(fá )用(yòng )于(yú )实(shí ),不(bú )用(yòng )于(yú )名(míng );贤(xián )愚(yú )在(zài )于(yú )质(zhì ),不(bú )在(zài )于(yú )文(wén )。”

20.法(fǎ )令(lìng )条(tiáo )文(wén )。

《国(guó )语(yǔ )·周(zhōu )语(yǔ )上(shàng )》:“有(yǒu )不(bú )祭(jì )则(zé )修(xiū )意(yì ),有(yǒu )不(bú )祀(sì )则(zé )修(xiū )言(yán ),有(yǒu )不(bú )享(xiǎng )则(zé )修(xiū )文(wén )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“文(wén ),典(diǎn )法(fǎ )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·张(zhāng )汤(tāng )传(chuán )》:“与(yǔ )赵(zhào )禹(yǔ )共(gòng )定(dìng )诸(zhū )律(lǜ )令(lìng ),务(wù )在(zài )深(shēn )文(wén ),拘(jū )守(shǒu )职(zhí )之(zhī )吏(lì )。”

《旧(jiù )唐(táng )书(shū )·柳(liǔ )公(gōng )绰(chāo )传(chuán )》:“行(háng )部(bù )至(zhì )邓(dèng )县(xiàn ),县(xiàn )二(èr )吏(lì )犯(fàn )法(fǎ ),一(yī )赃(zāng )贿(huì ),一(yī )舞(wǔ )文(wén )。”

宋(sòng )苏(sū )舜(shùn )钦(qīn )《与(yǔ )欧(ōu )阳(yáng )公(gōng )书(shū )》:“希(xī )望(wàng )沽(gū )激(jī ),深(shēn )致(zhì )其(qí )文(wén ),枷(jiā )掠(luě )妓(jì )人(rén ),无(wú )所(suǒ )不(bú )至(zhì )。”

梁(liáng )启(qǐ )超(chāo )《论(lùn )湖(hú )南(nán )应(yīng )办(bàn )之(zhī )事(shì )》:“今(jīn )欲(yù )更(gèng )新(xīn )百(bǎi )度(dù ),必(bì )自(zì )通(tōng )上(shàng )下(xià )之(zhī )情(qíng )始(shǐ )。欲(yù )通(tōng )上(shàng )下(xià )之(zhī )情(qíng ),则(zé )必(bì )当(dāng )复(fù )古(gǔ )意(yì ),採(cǎi )西(xī )法(fǎ ),重(zhòng )乡(xiāng )权(quán )矣(yǐ )。然(rán )亦(yì )有(yǒu )二(èr )虑(lǜ )焉(yān ),一(yī )曰(yuē )虑(lǜ )其(qí )不(bú )能(néng )任(rèn )事(shì ),二(èr )曰(yuē )虑(lǜ )其(qí )藉(jiè )此(cǐ )舞(wǔ )文(wén )也(yě )。”

21.自(zì )然(rán )界(jiè )的(de )某(mǒu )些(xiē )现(xiàn )象(xiàng )。如(rú ):天(tiān )文(wén );地(dì )文(wén );水(shuǐ )文(wén )。

22.文(wén )治(zhì );文(wén )事(shì );文(wén )职(zhí )。与(yǔ )“武(wǔ )”相(xiàng )对(duì )。

《书(shū )·武(wǔ )成(chéng )》:“王(wáng )来(lái )自(zì )商(shāng ),至(zhì )于(yú )丰(fēng ),乃(nǎi )偃(yǎn )武(wǔ )修(xiū )文(wén )。”

《国(guó )语(yǔ )·周(zhōu )语(yǔ )中(zhōng )》:“武(wǔ )不(bú )可(kě )觌(dí ),文(wén )不(bú )可(kě )匿(nì )。”

《尉(wèi )缭(liáo )子(zǐ )·原(yuán )官(guān )》:“官(guān )分(fèn )文(wén )武(wǔ ),惟(wéi )王(wáng )之(zhī )二(èr )术(shù )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《曹(cáo )成(chéng )王(wáng )碑(bēi )》:“成(chéng )王(wáng )之(zhī )作(zuò ),一(yī )自(zì )其(qí )躬(gōng ),文(wén )被(bèi )明(míng )章(zhāng ),武(wǔ )荐(jiàn )畯(jùn )功(gōng )。”

23.美(měi ),善(shàn )。

《礼(lǐ )记(jì )·乐(lè )记(jì )》:“礼(lǐ )减(jiǎn )而(ér )进(jìn ),以(yǐ )进(jìn )为(wéi )文(wén );乐(lè )盈(yíng )而(ér )反(fǎn ),以(yǐ )反(fǎn )为(wéi )文(wén )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“文(wén ),犹(yóu )美(měi )也(yě ),善(shàn )也(yě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·正(zhèng )名(míng )》:“故(gù )期(qī )命(mìng )辨(biàn )说(shuō )也(yě )者(zhě ),用(yòng )之(zhī )大(dà )文(wén )也(yě )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·说(shuō )疑(yí )》:“文(wén )言(yán )多(duō ),实(shí )行(háng )寡(guǎ )。”

24.文(wén )德(dé )。

《国(guó )语(yǔ )·周(zhōu )语(yǔ )下(xià )》:“夫(fū )敬(jìng ),文(wén )之(zhī )恭(gōng )也(yě )。”

韦(wéi )昭(zhāo )注(zhù ):“文(wén )者(zhě ),德(dé )之(zhī )总(zǒng )名(míng )也(yě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·不(bú )苟(gǒu )》:“夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )至(zhì )文(wén )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“言(yán )德(dé )备(bèi )也(yě )。”

25.谓(wèi )有(yǒu )文(wén )德(dé )。

《诗(shī )·周(zhōu )颂(sòng )·武(wǔ )》:“允(yǔn )文(wén )文(wén )王(wáng ),克(kè )开(kāi )厥(jué )后(hòu )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“所(suǒ )以(yǐ )能(néng )致(zhì )此(cǐ )业(yè )而(ér )得(dé )为(wéi )强(qiáng )者(zhě ),由(yóu )于(yú )信(xìn )有(yǒu )文(wén )德(dé )之(zhī )文(wén )王(wáng )以(yǐ )圣(shèng )德(dé )受(shòu )命(mìng ),能(néng )开(kāi )其(qí )后(hòu )世(shì )子(zǐ )孙(sūn )之(zhī )基(jī )绪(xù )。”

26.文(wén )言(yán )的(de )省(shěng )称(chēng )。与(yǔ )“白(bái )话(huà )”相(xiàng )对(duì )。如(rú ):半(bàn )文(wén )半(bàn )白(bái )。参(cān )见(jiàn )“文(wén )白(bái )”。

27.指(zhǐ )人(rén )文(wén )学(xué )与(yǔ )社(shè )会(huì )科(kē )学(xué )。与(yǔ )理(lǐ )、工(gōng )科(kē )相(xiàng )对(duì )。参(cān )见(jiàn )“文(wén )科(kē )”。

28.谥(shì )号(hào )。

《逸(yì )周(zhōu )书(shū )·谥(shì )法(fǎ )解(jiě )》:“经(jīng )纬(wěi )天(tiān )地(dì )曰(yuē )文(wén ),道(dào )德(dé )博(bó )厚(hòu )曰(yuē )文(wén ),勤(qín )学(xué )好(hǎo )问(wèn )曰(yuē )文(wén ),慈(cí )爱(ài )惠(huì )民(mín )曰(yuē )文(wén ),愍(mǐn )民(mín )惠(huì )礼(lǐ )曰(yuē )文(wén ),锡(xī )民(mín )爵(jué )位(wèi )曰(yuē )文(wén )。”

《旧(jiù )唐(táng )书(shū )·杨(yáng )绾(wǎn )传(chuán )》:“諡(shì )法(fǎ )曰(yuē ):‘忠(zhōng )信(xìn )爱(ài )人(rén )曰(yuē )文(wén ),平(píng )易(yì )不(bú )懈(xiè )曰(yuē )简(jiǎn )。’”

29.指(zhǐ )周(zhōu )文(wén )王(wáng )。

《诗(shī )·鲁(lǔ )颂(sòng )·閟(bì )宫(gōng )》:“至(zhì )于(yú )文(wén )武(wǔ ),缵(zuǎn )大(dà )王(wáng )之(zhī )绪(xù )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“文(wén )王(wáng )武(wǔ )王(wáng )继(jì )大(dà )王(wáng )之(zhī )事(shì ),至(zhì )受(shòu )命(mìng ),致(zhì )太(tài )平(píng )。”

汉(hàn )王(wáng )逸(yì )《九(jiǔ )思(sī )·逢(féng )尤(yóu )》:“思(sī )丁(dīng )文(wén )兮(xī )圣(shèng )明(míng )哲(zhé ),哀(āi )平(píng )差(chà )兮(xī )迷(mí )谬(miù )愚(yú )。”

30.指(zhǐ )晋(jìn )文(wén )公(gōng )。

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )上(shàng )》:“仲(zhòng )尼(ní )之(zhī )徒(tú )无(wú )道(dào )桓(huán )文(wén )之(zhī )事(shì )者(zhě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·议(yì )兵(bīng )》:“秦(qín )之(zhī )锐(ruì )士(shì )不(bú )可(kě )以(yǐ )当(dāng )桓(huán )文(wén )之(zhī )节(jiē )制(zhì ),桓(huán )文(wén )之(zhī )节(jiē )制(zhì )不(bú )可(kě )以(yǐ )敌(dí )汤(tāng )武(wǔ )之(zhī )仁(rén )义(yì )。”

31.金(jīn )属(shǔ )钱(qián )币(bì )的(de )正(zhèng )面(miàn )。

《汉(hàn )书(shū )·西(xī )域(yù )传(chuán )上(shàng )·罽(jì )宾(bīn )国(guó )》:“以(yǐ )金(jīn )银(yín )为(wéi )钱(qián ),文(wén )为(wéi )骑(qí )马(mǎ ),幕(mù )为(wéi )人(rén )面(miàn )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù )引(yǐn )张(zhāng )晏(yàn )曰(yuē ):“钱(qián )文(wén )面(miàn )作(zuò )骑(qí )马(mǎ )形(xíng ),漫(màn )面(miàn )作(zuò )人(rén )面(miàn )目(mù )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·西(xī )域(yù )传(chuán )上(shàng )·安(ān )息(xī )国(guó )》:“亦(yì )以(yǐ )银(yín )为(wéi )钱(qián ),文(wén )独(dú )为(wéi )王(wáng )面(miàn ),幕(mù )为(wéi )夫(fū )人(rén )面(miàn )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《军(jūn )储(chǔ )篇(piān )》一(yī ):“宋(sòng )明(míng )以(yǐ )前(qián ),银(yín )不(bú )为(wéi )币(bì ),币(bì )惟(wéi )黄(huáng )金(jīn )及(jí )铜(tóng )。而(ér )《汉(hàn )书(shū )·西(xī )域(yù )传(chuán )》罽(jì )宾(bīn )、安(ān )息(xī )、条(tiáo )支(zhī )濒(bīn )海(hǎi )诸(zhū )国(guó ),皆(jiē )以(yǐ )金(jīn )银(yín )为(wéi )钱(qián ),文(wén )为(wéi )骑(qí )马(mǎ ),幕(mù )为(wéi )面(miàn ),或(huò )文(wén )为(wéi )王(wáng )面(miàn ),幕(mù )为(wéi )夫(fū )人(rén )面(miàn )。”

32.量(liàng )词(cí )。钱(qián )币(bì )的(de )单(dān )位(wèi )。

南(nán )北(běi )朝(cháo )以(yǐ )来(lái )称(chēng )钱(qián )一(yī )枚(méi )为(wéi )一(yī )文(wén )。

《宋(sòng )书(shū )·徐(xú )羡(xiàn )之(zhī )传(chuán )》:“可(kě )以(yǐ )钱(qián )二(èr )十(shí )八(bā )文(wén )埋(mái )宅(zhái )四(sì )角(jiǎo ),可(kě )以(yǐ )免(miǎn )灾(zāi )。”

北(běi )魏(wèi )贾(jiǎ )思(sī )勰(xié )《齐(qí )民(mín )要(yào )术(shù )·槐(huái )柳(liǔ )楸(qiū )梓(zǐ )梧(wú )柞(zhà )》:“柴(chái )合(hé )收(shōu )钱(qián )六(liù )万(wàn )四(sì )千(qiān )八(bā )百(bǎi )文(wén )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《论(lùn )变(biàn )盐(yán )法(fǎ )事(shì )宜(yí )状(zhuàng )》:“每(měi )斤(jīn )价(jià )加(jiā )收(shōu )二(èr )文(wén )以(yǐ )充(chōng )脚(jiǎo )价(jià )。”

《醒(xǐng )世(shì )恒(héng )言(yán )·十(shí )五(wǔ )贯(guàn )戏(xì )言(yán )成(chéng )巧(qiǎo )祸(huò )》:“众(zhòng )人(rén )那(nà )里(lǐ )肯(kěn )听(tīng )他(tā )分(fèn )说(shuō ),搜(sōu )索(suǒ )他(tā )搭(dā )膊(bó )中(zhōng ),恰(qià )好(hǎo )是(shì )十(shí )五(wǔ )贯(guàn )钱(qián ),一(yī )文(wén )也(yě )不(bú )多(duō ),一(yī )文(wén )也(yě )不(bú )少(shǎo )。”

沙(shā )汀(tīng )《丁(dīng )跛(bǒ )公(gōng )》:“甚(shèn )么(me )奖(jiǎng )呵(hē ),我(wǒ )一(yī )文(wén )钱(qián )也(yě )没(méi )有(yǒu )到(dào )手(shǒu )呀(ya )!”

33.量(liàng )词(cí )。纺(fǎng )织(zhī )物(wù )的(de )单(dān )位(wèi )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·舆(yú )服(fú )志(zhì )下(xià )》:“凡(fán )先(xiān )合(hé )单(dān )纺(fǎng )为(wéi )一(yī )系(xì ),四(sì )系(xì )为(wéi )一(yī )扶(fú ),五(wǔ )扶(fú )为(wéi )一(yī )首(shǒu ),五(wǔ )首(shǒu )成(chéng )一(yī )文(wén )。”

34.姓(xìng )。

《通(tōng )志(zhì )·氏(shì )族(zú )四(sì )》引(yǐn )汉(hàn )应(yīng )劭(shào )《风(fēng )俗(sú )通(tōng )》:“文(wén )氏(shì ),周(zhōu )文(wén )王(wáng )支(zhī )孙(sūn ),以(yǐ )諡(shì )为(wéi )氏(shì ),越(yuè )大(dà )夫(fū )文(wén )种(zhǒng )。”

汉(hàn )有(yǒu )文(wén )翁(wēng )。见(jiàn )《汉(hàn )书(shū )》本(běn )传(chuán )。

II

wén

ㄨㄣˊ

〔《集(jí )韵(yùn )》文(wén )运(yùn )切(qiē ),去(qù )问(wèn ),微(wēi )。〕

1.修(xiū )饰(shì );文(wén )饰(shì )。

《礼(lǐ )记(jì )·玉(yù )藻(zǎo )》:“大(dà )夫(fū )以(yǐ )鱼(yú )须(xū )文(wén )竹(zhú )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“文(wén ),饰(shì )也(yě )。”

《论(lùn )语(yǔ )·宪(xiàn )问(wèn )》:“文(wén )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ )乐(lè ),亦(yì )可(kě )以(yǐ )为(wéi )成(chéng )人(rén )矣(yǐ )。”

晋(jìn )袁(yuán )宏(hóng )《后(hòu )汉(hàn )纪(jì )·明(míng )帝(dì )纪(jì )上(shàng )》:“后(hòu )文(wén )之(zhī )以(yǐ )采(cǎi )章(zhāng ),昭(zhāo )之(zhī )以(yǐ )风(fēng )雅(yǎ )。”

《老(lǎo )残(cán )游(yóu )记(jì )》第(dì )十(shí )一(yī )回(huí ):“大(dà )都(dōu )皆(jiē )有(yǒu )辩(biàn )才(cái ),以(yǐ )文(wén )其(qí )说(shuō )。”

2.掩(yǎn )饰(shì );粉(fěn )饰(shì )。

《论(lùn )语(yǔ )·子(zǐ )张(zhāng )》:“小(xiǎo )人(rén )之(zhī )过(guò )也(yě )必(bì )文(wén )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《芝(zhī )阁(gé )记(jì )》:“祥(xiáng )符(fú )时(shí ),封(fēng )泰(tài )山(shān )以(yǐ )文(wén )天(tiān )下(xià )之(zhī )平(píng ),四(sì )方(fāng )以(yǐ )芝(zhī )来(lái )告(gào )者(zhě )万(wàn )数(shù )。”

清(qīng )戴(dài )名(míng )世(shì )《芝(zhī )石(shí )记(jì )》:“然(rán )吾(wú )观(guān )自(zì )古(gǔ )之(zhī )骄(jiāo )主(zhǔ )佞(nìng )臣(chén ),他(tā )务(wù )未(wèi )遑(huáng ),而(ér )独(dú )于(yú )芝(zhī )也(yě )穷(qióng )搜(sōu )远(yuǎn )採(cǎi ),献(xiàn )者(zhě )踵(zhǒng )至(zhì ),以(yǐ )文(wén )天(tiān )下(xià )之(zhī )太(tài )平(píng ),然(rán )是(shì )时(shí )天(tiān )下(xià )果(guǒ )有(yǒu )道(dào ),四(sì )方(fāng )皆(jiē )清(qīng )明(míng )乎(hū )?未(wèi )见(jiàn )其(qí )然(rán )也(yě )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )《文(wén )艺(yì )论(lùn )集(jí )·王(wáng )阳(yáng )明(míng )礼(lǐ )赞(zàn )》:“居(jū )于(yú )二(èr )十(shí )世(shì )纪(jì )的(de )今(jīn )日(rì ),何(hé )若(ruò )定(dìng )要(yào )学(xué )那(nà )以(yǐ )艰(jiān )深(shēn )文(wén )浅(qiǎn )陋(lòu )的(de )扬(yáng )雄(xióng )呢(ne )?”

3.通(tōng )“紊(wěn )”。乱(luàn )。

《书(shū )·洛(luò )诰(gào )》:“王(wáng )肇(zhào )称(chēng )殷(yīn )礼(lǐ ),祀(sì )于(yú )新(xīn )邑(yì ),咸(xián )秩(zhì )无(wú )文(wén )。”

王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·尚(shàng )书(shū )下(xià )》:“文(wén ),当(dāng )读(dú )为(wéi )‘紊(wěn )’,紊(wěn ),乱(luàn )也(yě )。

《盘(pán )庚(gēng )》曰(yuē ):‘若(ruò )网(wǎng )在(zài )纲(gāng ),有(yǒu )条(tiáo )而(ér )不(bú )紊(wěn )。’《释(shì )文(wén )》:‘紊(wěn ),徐(xú )音(yīn )文(wén )。’是(shì )‘紊(wěn )’与(yǔ )‘文(wén )’古(gǔ )同(tóng )音(yīn ),故(gù )借(jiè )‘文(wén )’为(wéi )‘紊(wěn )’。”

4.通(tōng )“汶(wèn )”。不(bú )明(míng )貌(mào )。参(cān )见(jiàn )“文(wén )文(wén )莫(mò )莫(mò )”、“文(wén )文(wén )墨(mò )墨(mò )”。

III

mín

ㄇ〡ㄣˊ

通(tōng )“忞(wěn )”。

阅读:2590

●文(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库