魏纪四【登录】

《资治通鉴》 > 《魏纪》·十卷 > 《魏纪四》 > 拼音版

起(qǐ )重(zhòng )光(guāng )大(dà )渊(yuān )献(xiàn ),尽(jìn )阏(è )逢(féng )摄(shè )提(tí )格(gé ),凡(fán )四(sì )年(nián )。

烈(liè )祖(zǔ )明(míng )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )太(tài )和(hé )五(wǔ )年(nián )(辛(xīn )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )二(èr )三(sān )一(yī )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),吴(wú )主(zhǔ )假(jiǎ )太(tài )常(cháng )潘(pān )濬(xùn )节(jiē ),使(shǐ )与(yǔ )吕(lǚ )岱(dài )督(dū )诸(zhū )军(jūn )五(wǔ )万(wàn )人(rén )讨(tǎo )五(wǔ )溪(xī )蛮(mán )。濬(xùn )姨(yí )史(shǐ )蒋(jiǎng )琬(wǎn )为(wéi )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )长(zhǎng )史(shǐ ),武(wǔ )陵(líng )太(tài )守(shǒu )卫(wèi )旍(jīng )奏(zòu )濬(xùn )遣(qiǎn )密(mì )使(shǐ )与(yǔ )琬(wǎn )相(xiàng )闻(wén ),欲(yù )有(yǒu )自(zì )托(tuō )之(zhī )计(jì )。吴(wú )主(zhǔ )曰(yuē ):“承(chéng )明(míng )不(bú )为(wéi )此(cǐ )也(yě )。”即(jí )封(fēng )旍(jīng )表(biǎo )以(yǐ )示(shì )濬(xùn ),而(ér )召(zhào )旍(jīng )还(hái ),免(miǎn )官(guān )。

卫(wèi )温(wēn )、诸(zhū )葛(gě )直(zhí )军(jūn )行(háng )经(jīng )岁(suì ),士(shì )卒(zú )疾(jí )疫(yì )死(sǐ )者(zhě )什(shí )八(bā )九(jiǔ ),亶(dǎn )洲(zhōu )绝(jué )远(yuǎn ),卒(zú )不(bú )可(kě )得(dé )至(zhì ),得(dé )夷(yí )洲(zhōu )数(shù )千(qiān )人(rén )还(hái )。温(wēn )、直(zhí )坐(zuò )无(wú )功(gōng ),诛(zhū )。

汉(hàn )丞(chéng )相(xiàng )亮(liàng )命(mìng )李(lǐ )严(yán )以(yǐ )中(zhōng )都(dōu )护(hù )署(shǔ )府(fǔ )事(shì )。严(yán )更(gèng )名(míng )平(píng )。亮(liàng )帅(shuài )诸(zhū )军(jūn )入(rù )寇(kòu ),围(wéi )祁(qí )山(shān ),以(yǐ )木(mù )牛(niú )运(yùn )。于(yú )是(shì )大(dà )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )真(zhēn )有(yǒu )疾(jí ),帝(dì )命(mìng )司(sī )马(mǎ )懿(yì )西(xī )屯(tún )长(zhǎng )安(ān ),督(dū )将(jiāng )军(jūn )张(zhāng )郃(xiá )、费(fèi )曜(yào )、戴(dài )陵(líng )、郭(guō )淮(huái )等(děng )以(yǐ )御(yù )之(zhī )。

三(sān )月(yuè ),邵(shào )陵(líng )元(yuán )侯(hóu )曹(cáo )真(zhēn )卒(zú )。

自(zì )十(shí )月(yuè )不(bú )雨(yǔ ),至(zhì )于(yú )十(shí )月(yuè )。

司(sī )马(mǎ )懿(yì )使(shǐ )费(fèi )曜(yào )、戴(dài )陵(líng )留(liú )精(jīng )兵(bīng )四(sì )千(qiān )守(shǒu )上(shàng )邽(guī ),馀(yú )众(zhòng )悉(xī )出(chū ),西(xī )救(jiù )祁(qí )山(shān )。张(zhāng )郃(xiá )欲(yù )分(fèn )兵(bīng )驻(zhù )雍(yōng )、郿(méi ),懿(yì )曰(yuē ):“料(liào )前(qián )军(jūn )能(néng )独(dú )当(dāng )之(zhī )者(zhě ),将(jiāng )军(jūn )言(yán )是(shì )也(yě )。若(ruò )不(bú )能(néng )当(dāng )而(ér )分(fèn )为(wéi )前(qián )后(hòu ),此(cǐ )楚(chǔ )之(zhī )三(sān )军(jūn )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )黥(qíng )布(bù )禽(qín )也(yě )。”遂(suí )进(jìn )。亮(liàng )分(fèn )兵(bīng )留(liú )攻(gōng )祁(qí )山(shān ),自(zì )逆(nì )懿(yì )于(yú )上(shàng )邽(guī )。郭(guō )淮(huái )、费(fèi )曜(yào )等(děng )徼(jiǎo )亮(liàng ),亮(liàng )破(pò )之(zhī ),因(yīn )大(dà )芟(shān )刈(yì )其(qí )麦(mài ),与(yǔ )懿(yì )遇(yù )于(yú )上(shàng )邽(guī )之(zhī )东(dōng )。懿(yì )敛(liǎn )军(jūn )依(yī )险(xiǎn ),兵(bīng )不(bú )得(dé )交(jiāo ),亮(liàng )引(yǐn )还(hái )。懿(yì )等(děng )寻(xún )亮(liàng )后(hòu )至(zhì )于(yú )卤(lǔ )城(chéng )。张(zhāng )郃(xiá )曰(yuē ):“彼(bǐ )远(yuǎn )来(lái )逆(nì )我(wǒ ),请(qǐng )战(zhàn )不(bú )得(dé ),谓(wèi )我(wǒ )利(lì )不(bú )在(zài )战(zhàn ),欲(yù )以(yǐ )长(zhǎng )计(jì )制(zhì )之(zhī )也(yě )。且(qiě )祁(qí )山(shān )知(zhī )大(dà )军(jūn )已(yǐ )在(zài )近(jìn ),人(rén )情(qíng )自(zì )固(gù ),可(kě )止(zhǐ )屯(tún )于(yú )此(cǐ ),分(fèn )为(wéi )奇(qí )兵(bīng ),示(shì )出(chū )其(qí )后(hòu ),不(bú )宜(yí )进(jìn )前(qián )而(ér )不(bú )敢(gǎn )逼(bī ),坐(zuò )失(shī )民(mín )望(wàng )也(yě )。今(jīn )亮(liàng )孤(gū )军(jūn )食(shí )少(shǎo ),亦(yì )行(háng )去(qù )矣(yǐ )。”懿(yì )不(bú )从(cóng ),故(gù )寻(xún )亮(liàng )。既(jì )至(zhì ),又(yòu )登(dēng )山(shān )掘(jué )营(yíng ),不(bú )肯(kěn )战(zhàn )。贾(jiǎ )诩(xǔ )、魏(wèi )平(píng )数(shù )请(qǐng )战(zhàn ),因(yīn )曰(yuē ):“公(gōng )畏(wèi )蜀(shǔ )如(rú )虎(hǔ ),奈(nài )天(tiān )下(xià )笑(xiào )何(hé )!”懿(yì )病(bìng )之(zhī )。诸(zhū )将(jiāng )咸(xián )请(qǐng )战(zhàn )。夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),辛(xīn )已(yǐ ),懿(yì )乃(nǎi )使(shǐ )张(zhāng )郃(xiá )攻(gōng )无(wú )当(dāng )监(jiān )何(hé )平(píng )于(yú )南(nán )围(wéi ),自(zì )案(àn )中(zhōng )道(dào )向(xiàng )亮(liàng )。亮(liàng )使(shǐ )魏(wèi )延(yán )、高(gāo )翔(xiáng )、吴(wú )班(bān )逆(nì )战(zhàn ),魏(wèi )兵(bīng )大(dà )败(bài ),汉(hàn )人(rén )获(huò )甲(jiǎ )着(zhe )三(sān )千(qiān ),懿(yì )还(hái )保(bǎo )营(yíng )。六(liù )月(yuè ),亮(liàng )以(yǐ )粮(liáng )尽(jìn )退(tuì )军(jūn ),司(sī )马(mǎ )懿(yì )遣(qiǎn )张(zhāng )郃(xiá )追(zhuī )之(zhī )。郃(xiá )进(jìn )至(zhì )木(mù )门(mén ),与(yǔ )亮(liàng )战(zhàn ),蜀(shǔ )人(rén )乘(chéng )高(gāo )布(bù )伏(fú ),弓(gōng )弩(nǔ )乱(luàn )发(fā ),飞(fēi )矢(shǐ )中(zhōng )郃(xiá )右(yòu )膝(xī )而(ér )卒(zú )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),乙(yǐ )酉(yǒu ),皇(huáng )子(zǐ )殷(yīn )生(shēng ),大(dà )赦(shè )。

黄(huáng )初(chū )以(yǐ )来(lái ),诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )法(fǎ )禁(jìn )严(yán )切(qiē )。吏(lì )察(chá )之(zhī )急(jí ),至(zhì )于(yú )亲(qīn )姻(yīn )皆(jiē )不(bú )敢(gǎn )相(xiàng )通(tōng )问(wèn )。东(dōng )阿(ā )王(wáng )植(zhí )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“尧(yáo )之(zhī )为(wéi )教(jiāo ),先(xiān )亲(qīn )后(hòu )疏(shū ),自(zì )近(jìn )及(jí )远(yuǎn )。周(zhōu )文(wén )王(wáng )刑(xíng )于(yú )寡(guǎ )妻(qī ),至(zhì )于(yú )兄(xiōng )弟(dì ),以(yǐ )御(yù )于(yú )家(jiā )邦(bāng )。伏(fú )惟(wéi )陛(bì )下(xià )资(zī )帝(dì )唐(táng )钦(qīn )明(míng )之(zhī )德(dé ),体(tǐ )文(wén )王(wáng )翼(yì )翼(yì )之(zhī )仁(rén ),惠(huì )洽(qià )椒(jiāo )房(fáng ),恩(ēn )昭(zhāo )九(jiǔ )族(zú ),群(qún )后(hòu )百(bǎi )寮(liáo ),番(fān )休(xiū )递(dì )上(shàng ),执(zhí )政(zhèng )不(bú )废(fèi )于(yú )公(gōng )朝(cháo ),下(xià )情(qíng )得(dé )展(zhǎn )示(shì )私(sī )室(shì ),亲(qīn )理(lǐ )之(zhī )路(lù )通(tōng ),庆(qìng )吊(diào )之(zhī )情(qíng )展(zhǎn ),诚(chéng )可(kě )谓(wèi )恕(shù )己(jǐ )治(zhì )人(rén ),推(tuī )惠(huì )施(shī )恩(ēn )者(zhě )矣(yǐ )。至(zhì )于(yú )臣(chén )者(zhě ),人(rén )道(dào )绝(jué )绪(xù ),禁(jìn )锢(gù )明(míng )时(shí ),臣(chén )窃(qiè )自(zì )伤(shāng )也(yě )。不(bú )敢(gǎn )乃(nǎi )望(wàng )交(jiāo )气(qì )类(lèi ),修(xiū )人(rén )事(shì ),叙(xù )人(rén )伦(lún )。近(jìn )且(qiě )婚(hūn )媾(gòu )不(bú )通(tōng ),兄(xiōng )弟(dì )乖(guāi )绝(jué ),吉(jí )凶(xiōng )之(zhī )问(wèn )塞(sāi ),庆(qìng )吊(diào )之(zhī )礼(lǐ )废(fèi )。恩(ēn )纪(jì )之(zhī )违(wéi ),甚(shèn )于(yú )路(lù )人(rén );隔(gé )阂(hé )之(zhī )异(yì ),殊(shū )于(yú )胡(hú )越(yuè )。今(jīn )臣(chén )以(yǐ )一(yī )切(qiē )之(zhī )制(zhì ),永(yǒng )无(wú )朝(cháo )觐(jìn )之(zhī )望(wàng ),至(zhì )于(yú )注(zhù )心(xīn )皇(huáng )极(jí ),结(jié )情(qíng )紫(zǐ )闼(tà ),神(shén )明(míng )知(zhī )之(zhī )矣(yǐ )。然(rán )天(tiān )实(shí )为(wéi )之(zhī ),谓(wèi )之(zhī )何(hé )哉(zāi )!退(tuì )惟(wéi )诸(zhū )王(wáng )常(cháng )有(yǒu )戚(qī )戚(qī )具(jù )尔(ěr )之(zhī )心(xīn ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )沛(pèi )然(rán )垂(chuí )诏(zhào ),使(shǐ )诸(zhū )国(guó )庆(qìng )问(wèn ),四(sì )节(jiē )得(dé )展(zhǎn ),以(yǐ )叙(xù )骨(gǔ )肉(ròu )之(zhī )欢(huān )恩(ēn ),全(quán )怡(yí )怡(yí )之(zhī )笃(dǔ )义(yì )。妃(fēi )妾(qiè )之(zhī )家(jiā ),膏(gāo )沐(mù )之(zhī )遗(yí ),岁(suì )得(dé )再(zài )通(tōng ),齐(qí )义(yì )于(yú )贵(guì )宗(zōng ),等(děng )惠(huì )于(yú )百(bǎi )司(sī )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )古(gǔ )人(rén )之(zhī )所(suǒ )叹(tàn ),风(fēng )雅(yǎ )之(zhī )所(suǒ )咏(yǒng ),复(fù )存(cún )于(yú )圣(shèng )世(shì )矣(yǐ )!臣(chén )伏(fú )自(zì )惟(wéi )省(shěng ),无(wú )锥(zhuī )刀(dāo )之(zhī )用(yòng );及(jí )观(guān )陛(bì )下(xià )之(zhī )所(suǒ )拔(bá )授(shòu ),若(ruò )以(yǐ )臣(chén )为(wéi )异(yì )姓(xìng ),窃(qiè )自(zì )料(liào )度(dù ),不(bú )后(hòu )于(yú )朝(cháo )士(shì )矣(yǐ )。若(ruò )得(dé )辞(cí )远(yuǎn )游(yóu ),戴(dài )武(wǔ )弁(biàn ),解(jiě )硃(zhū )组(zǔ ),佩(pèi )青(qīng )绂(fú ),驸(fù )马(mǎ )、奉(fèng )车(chē ),趣(qù )得(dé )一(yī )号(hào ),安(ān )宅(zhái )京(jīng )室(shì ),执(zhí )鞭(biān )珥(ěr )笔(bǐ ),出(chū )从(cóng )华(huá )盖(gài ),入(rù )侍(shì )辇(niǎn )毂(gū ),承(chéng )答(dá )圣(shèng )问(wèn ),拾(shí )遗(yí )左(zuǒ )右(yòu ),乃(nǎi )臣(chén )丹(dān )诚(chéng )之(zhī )至(zhì )愿(yuàn ),不(bú )离(lí )于(yú )梦(mèng )想(xiǎng )者(zhě )也(yě )。远(yuǎn )慕(mù )《鹿(lù )鸣(míng )》君(jūn )臣(chén )之(zhī )宴(yàn ),中(zhōng )咏(yǒng )《常(cháng )棣(dì )》匪(fěi )他(tā )之(zhī )诫(jiè ),不(bú )思(sī )《伐(fá )木(mù )》友(yǒu )生(shēng )之(zhī )义(yì ),终(zhōng )怀(huái )《蓼(liǎo )莪(é )》罔(wǎng )极(jí )之(zhī )哀(āi )。每(měi )四(sì )节(jiē )之(zhī )会(huì ),塊(kuài )然(rán )独(dú )处(chù ),左(zuǒ )右(yòu )惟(wéi )仆(pú )隶(lì ),所(suǒ )对(duì )惟(wéi )妻(qī )子(zǐ ),高(gāo )谈(tán )无(wú )所(suǒ )与(yǔ )陈(chén ),精(jīng )义(yì )无(wú )所(suǒ )与(yǔ )展(zhǎn ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )闻(wén )乐(lè )而(ér )拊(fǔ )心(xīn ),临(lín )觞(shāng )而(ér )叹(tàn )息(xī )也(yě )。臣(chén )伏(fú )以(yǐ )犬(quǎn )马(mǎ )之(zhī )诚(chéng )不(bú )能(néng )动(dòng )人(rén ),譬(pì )人(rén )之(zhī )诚(chéng )不(bú )能(néng )动(dòng )天(tiān ),崩(bēng )城(chéng )、陨(yǔn )霜(shuāng ),臣(chén )初(chū )信(xìn )之(zhī ),以(yǐ )臣(chén )心(xīn )况(kuàng ),徒(tú )虚(xū )语(yǔ )耳(ěr )!若(ruò )葵(kuí )藿(huò )之(zhī )倾(qīng )叶(yè )太(tài )阳(yáng ),虽(suī )不(bú )为(wéi )回(huí )光(guāng ),然(rán )向(xiàng )之(zhī )者(zhě )诚(chéng )也(yě )。窃(qiè )自(zì )比(bǐ )葵(kuí )藿(huò ),若(ruò )降(jiàng )天(tiān )地(dì )之(zhī )施(shī ),垂(chuí )三(sān )光(guāng )之(zhī )明(míng )者(zhě ),实(shí )在(zài )陛(bì )下(xià )。臣(chén )闻(wén )《文(wén )子(zǐ )》曰(yuē ):‘不(bú )为(wéi )福(fú )始(shǐ ),不(bú )为(wéi )祸(huò )先(xiān )。’今(jīn )之(zhī )否(fǒu )隔(gé ),友(yǒu )于(yú )同(tóng )忧(yōu ),而(ér )臣(chén )独(dú )倡(chàng )言(yán )者(zhě ),实(shí )不(bú )愿(yuàn )于(yú )圣(shèng )世(shì )有(yǒu )不(bú )蒙(méng )施(shī )之(zhī )物(wù ),欲(yù )陛(bì )下(xià )崇(chóng )光(guāng )被(bèi )时(shí )雍(yōng )之(zhī )美(měi ),宣(xuān )缉(jī )熙(xī )章(zhāng )明(míng )之(zhī )德(dé )也(yě )!”诏(zhào )报(bào )曰(yuē ):“盖(gài )教(jiāo )化(huà )所(suǒ )由(yóu ),各(gè )有(yǒu )隆(lóng )敝(bì ),非(fēi )皆(jiē )善(shàn )始(shǐ )而(ér )恶(è )终(zhōng )也(yě ),事(shì )使(shǐ )之(zhī )然(rán )。今(jīn )令(lìng )诸(zhū )国(guó )兄(xiōng )弟(dì )情(qíng )礼(lǐ )简(jiǎn )怠(dài ),妃(fēi )妾(qiè )之(zhī )家(jiā )膏(gāo )沐(mù )疏(shū )略(luè ),本(běn )无(wú )禁(jìn )锢(gù )诸(zhū )国(guó )通(tōng )问(wèn )之(zhī )诏(zhào )也(yě )。矫(jiǎo )枉(wǎng )过(guò )正(zhèng ),下(xià )吏(lì )惧(jù )谴(qiǎn ),以(yǐ )至(zhì )于(yú )此(cǐ )耳(ěr )。已(yǐ )敕(chì )有(yǒu )司(sī ),如(rú )王(wáng )所(suǒ )诉(sù )。”

植(zhí )复(fù )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“昔(xī )汉(hàn )文(wén )发(fā )代(dài ),疑(yí )朝(cháo )有(yǒu )变(biàn ),宋(sòng )昌(chāng )曰(yuē ):‘内(nèi )有(yǒu )硃(zhū )虚(xū )、东(dōng )牟(móu )之(zhī )亲(qīn ),外(wài )有(yǒu )齐(qí )、楚(chǔ )、淮(huái )南(nán )、琅(láng )邪(xié ),此(cǐ )则(zé )磐(pán )石(shí )之(zhī )宗(zōng ),愿(yuàn )王(wáng )勿(wù )疑(yí )。’臣(chén )伏(fú )惟(wéi )陛(bì )下(xià )远(yuǎn )览(lǎn )姬(jī )文(wén )二(èr )虢(guó )之(zhī )援(yuán ),中(zhōng )虑(lǜ )周(zhōu )成(chéng )召(zhào )、毕(bì )之(zhī )辅(fǔ ),下(xià )存(cún )宋(sòng )昌(chāng )磐(pán )石(shí )之(zhī )固(gù )。臣(chén )闻(wén )羊(yáng )质(zhì )虎(hǔ )皮(pí ),见(jiàn )草(cǎo )则(zé )悦(yuè ),见(jiàn )豺(chái )则(zé )战(zhàn ),忘(wàng )其(qí )皮(pí )之(zhī )虎(hǔ )也(yě )。今(jīn )置(zhì )将(jiāng )不(bú )良(liáng ),有(yǒu )似(sì )于(yú )此(cǐ )。故(gù )语(yǔ )曰(yuē ):‘患(huàn )为(wéi )之(zhī )者(zhě )不(bú )知(zhī ),知(zhī )之(zhī )者(zhě )不(bú )得(dé )为(wéi )也(yě )。’昔(xī )管(guǎn )、蔡(cài )放(fàng )诛(zhū ),周(zhōu )、召(zhào )作(zuò )弼(bì );叔(shū )鱼(yú )陷(xiàn )刑(xíng ),叔(shū )向(xiàng )赞(zàn )国(guó )。三(sān )监(jiān )之(zhī )衅(xìn ),臣(chén )自(zì )当(dāng )之(zhī );二(èr )南(nán )之(zhī )辅(fǔ ),求(qiú )必(bì )不(bú )远(yuǎn )。华(huá )宗(zōng )贵(guì )族(zú )籓(bān )王(wáng )之(zhī )中(zhōng ),必(bì )有(yǒu )应(yīng )斯(sī )举(jǔ )者(zhě )。夫(fū )能(néng )使(shǐ )天(tiān )下(xià )倾(qīng )耳(ěr )注(zhù )目(mù )者(zhě ),当(dāng )权(quán )者(zhě )是(shì )也(yě )。故(gù )谋(móu )能(néng )移(yí )主(zhǔ ),威(wēi )能(néng )慑(shè )下(xià )。豪(háo )右(yòu )执(zhí )政(zhèng ),不(bú )在(zài )亲(qīn )戚(qī ),权(quán )之(zhī )所(suǒ )在(zài ),虽(suī )疏(shū )必(bì )重(zhòng ),势(shì )之(zhī )所(suǒ )去(qù ),虽(suī )亲(qīn )必(bì )轻(qīng )。盖(gài )取(qǔ )齐(qí )者(zhě )田(tián )族(zú ),非(fēi )吕(lǚ )宗(zōng )也(yě );分(fèn )晋(jìn )者(zhě )赵(zhào )、魏(wèi ),非(fēi )姬(jī )姓(xìng )也(yě )。惟(wéi )陛(bì )下(xià )察(chá )之(zhī )。苟(gǒu )吉(jí )专(zhuān )其(qí )位(wèi ),凶(xiōng )离(lí )其(qí )患(huàn )者(zhě ),异(yì )姓(xìng )之(zhī )臣(chén )也(yě )。欲(yù )国(guó )之(zhī )安(ān ),祈(qí )家(jiā )之(zhī )贵(guì ),存(cún )共(gòng )其(qí )荣(róng ),殁(mò )同(tóng )其(qí )祸(huò )者(zhě ),公(gōng )族(zú )之(zhī )臣(chén )也(yě )。今(jīn )反(fǎn )公(gōng )族(zú )疏(shū )而(ér )异(yì )姓(xìng )亲(qīn ),臣(chén )窃(qiè )惑(huò )焉(yān )。今(jīn )臣(chén )与(yǔ )陛(bì )下(xià )践(jiàn )冰(bīng )履(lǚ )炭(tàn ),登(dēng )山(shān )浮(fú )涧(jiàn ),寒(hán )温(wēn )燥(zào )湿(shī ),高(gāo )下(xià )共(gòng )之(zhī ),岂(qǐ )得(dé )离(lí )陛(bì )下(xià )哉(zāi )!不(bú )胜(shèng )愤(fèn )懑(mèn ),拜(bài )表(biǎo )陈(chén )情(qíng )。若(ruò )有(yǒu )不(bú )合(hé ),乞(qǐ )且(qiě )藏(cáng )之(zhī )书(shū )府(fǔ ),不(bú )便(biàn )灭(miè )弃(qì ),臣(chén )死(sǐ )之(zhī )后(hòu ),事(shì )或(huò )可(kě )思(sī )。若(ruò )有(yǒu )毫(háo )厘(lí )少(shǎo )挂(guà )圣(shèng )意(yì )者(zhě ),乞(qǐ )出(chū )之(zhī )朝(cháo )堂(táng ),使(shǐ )夫(fū )博(bó )古(gǔ )之(zhī )士(shì ),纠(jiū )臣(chén )表(biǎo )之(zhī )不(bú )合(hé )义(yì )者(zhě ),如(rú )是(shì )则(zé )臣(chén )愿(yuàn )足(zú )矣(yǐ )。”帝(dì )但(dàn )以(yǐ )优(yōu )文(wén )答(dá )报(bào )而(ér )已(yǐ )。

八(bā )月(yuè ),诏(zhào )曰(yuē ):“先(xiān )帝(dì )著(zhe )令(lìng ),不(bú )欲(yù )使(shǐ )诸(zhū )王(wáng )在(zài )京(jīng )都(dōu )者(zhě ),谓(wèi )幼(yòu )主(zhǔ )在(zài )位(wèi ),母(mǔ )后(hòu )摄(shè )政(zhèng ),防(fáng )微(wēi )以(yǐ )渐(jiàn ),关(guān )诸(zhū )盛(shèng )衰(shuāi )也(yě )。朕(zhèn )惟(wéi )不(bú )见(jiàn )诸(zhū )王(wáng )十(shí )有(yǒu )二(èr )载(zǎi ),悠(yōu )悠(yōu )之(zhī )怀(huái ),能(néng )不(bú )兴(xìng )思(sī )!其(qí )令(lìng )诸(zhū )王(wáng )及(jí )宗(zōng )室(shì )公(gōng )侯(hóu )各(gè )将(jiāng )適(shì )子(zǐ )一(yī )人(rén )朝(cháo )明(míng )年(nián )正(zhèng )月(yuè ),后(hòu )有(yǒu )少(shǎo )主(zhǔ )、母(mǔ )后(hòu )在(zài )宫(gōng )者(zhě ),自(zì )如(rú )先(xiān )帝(dì )令(lìng )。”

汉(hàn )丞(chéng )相(xiàng )亮(liàng )之(zhī )攻(gōng )祁(qí )山(shān )也(yě ),李(lǐ )平(píng )留(liú )后(hòu ),主(zhǔ )督(dū )运(yùn )事(shì )。会(huì )天(tiān )霖(lín )雨(yǔ ),平(píng )恐(kǒng )运(yùn )粮(liáng )不(bú )继(jì ),遣(qiǎn )参(cān )军(jūn )孤(gū )忠(zhōng )、督(dū )军(jūn )成(chéng )籓(bān )喻(yù )指(zhǐ ),呼(hū )亮(liàng )来(lái )还(hái );亮(liàng )承(chéng )以(yǐ )退(tuì )军(jūn )。平(píng )闻(wén )军(jūn )退(tuì ),乃(nǎi )更(gèng )阳(yáng )惊(jīng ),说(shuō )“军(jūn )粮(liáng )饶(ráo )足(zú ),何(hé )以(yǐ )便(biàn )归(guī )!”又(yòu )欲(yù )杀(shā )督(dū )运(yùn )岑(cén )述(shù )以(yǐ )解(jiě )己(jǐ )不(bú )办(bàn )之(zhī )责(zé )。又(yòu )表(biǎo )汉(hàn )主(zhǔ ),说(shuō )“军(jūn )伪(wěi )退(tuì ),欲(yù )以(yǐ )诱(yòu )贼(zéi )与(yǔ )战(zhàn )。”亮(liàng )具(jù )出(chū )其(qí )前(qián )后(hòu )手(shǒu )笔(bǐ )书(shū )疏(shū ),本(běn )末(mò )违(wéi )错(cuò )。平(píng )辞(cí )穷(qióng )情(qíng )竭(jié ),首(shǒu )谢(xiè )罪(zuì )负(fù )。于(yú )是(shì )亮(liàng )表(biǎo )平(píng )前(qián )后(hòu )过(guò )恶(è ),免(miǎn )官(guān ),削(xuē )爵(jué )土(tǔ ),徙(xǐ )梓(zǐ )潼(tóng )郡(jùn )。复(fù )以(yǐ )平(píng )子(zǐ )丰(fēng )为(wéi )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )、参(cān )军(jūn )事(shì ),出(chū )教(jiāo )敕(chì )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )与(yǔ )君(jūn )父(fù )子(zǐ )戮(lù )力(lì )以(yǐ )奖(jiǎng )汉(hàn )室(shì ),表(biǎo )都(dōu )护(hù )典(diǎn )汉(hàn )中(zhōng ),委(wěi )君(jūn )于(yú )东(dōng )关(guān ),谓(wèi )至(zhì )心(xīn )震(zhèn )动(dòng ),终(zhōng )始(shǐ )可(kě )保(bǎo ),何(hé )图(tú )中(zhōng )乖(guāi )乎(hū )!若(ruò )都(dōu )护(hù )思(sī )负(fù )一(yī )意(yì ),君(jūn )与(yǔ )公(gōng )琰(yǎn )推(tuī )心(xīn )从(cóng )事(shì ),否(fǒu )可(kě )复(fù )通(tōng ),逝(shì )可(kě )复(fù )还(hái )也(yě )。详(xiáng )思(sī )斯(sī )戒(jiè ),明(míng )吾(wú )用(yòng )心(xīn )!”亮(liàng )又(yòu )与(yǔ )蒋(jiǎng )琬(wǎn )、董(dǒng )允(yǔn )书(shū )曰(yuē ):“孝(xiào )起(qǐ )前(qián )为(wéi )吾(wú )说(shuō )正(zhèng )方(fāng )腹(fù )中(zhōng )有(yǒu )鳞(lín )甲(jiǎ ),乡(xiāng )党(dǎng )以(yǐ )为(wéi )不(bú )可(kě )近(jìn )。吾(wú )以(yǐ )为(wéi )鳞(lín )甲(jiǎ )者(zhě )但(dàn )不(bú )当(dāng )犯(fàn )之(zhī )耳(ěr ),不(bú )图(tú )复(fù )有(yǒu )苏(sū )、张(zhāng )之(zhī )事(shì )出(chū )于(yú )不(bú )意(yì ),可(kě )使(shǐ )孝(xiào )起(qǐ )知(zhī )之(zhī )。”孝(xiào )起(qǐ )者(zhě ),卫(wèi )尉(wèi )南(nán )阳(yáng )陈(chén )震(zhèn )也(yě )。冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),吴(wú )主(zhǔ )使(shǐ )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )孙(sūn )布(bù )诈(zhà )降(jiàng ),以(yǐ )诱(yòu )扬(yáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )王(wáng )凌(líng ),吴(wú )主(zhǔ )伏(fú )兵(bīng )于(yú )阜(fù )陵(líng )以(yǐ )俟(sì )之(zhī )。

布(bù )遣(qiǎn )人(rén )告(gào )凌(líng )云(yún ):“道(dào )远(yuǎn )不(bú )能(néng )自(zì )致(zhì ),乞(qǐ )兵(bīng )见(jiàn )迎(yíng )。”凌(líng )腾(téng )布(bù )书(shū ),请(qǐng )兵(bīng )马(mǎ )迎(yíng )之(zhī )。征(zhēng )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )满(mǎn )宠(chǒng )以(yǐ )为(wéi )必(bì )诈(zhà ),不(bú )与(yǔ )兵(bīng ),而(ér )为(wéi )凌(líng )作(zuò )报(bào )书(shū )曰(yuē ):“知(zhī )识(shí )邪(xié )正(zhèng ),欲(yù )避(bì )祸(huò )就(jiù )顺(shùn ),去(qù )暴(bào )归(guī )道(dào ),甚(shèn )相(xiàng )嘉(jiā )尚(shàng )。今(jīn )欲(yù )遣(qiǎn )兵(bīng )相(xiàng )迎(yíng ),然(rán )计(jì )兵(bīng )少(shǎo )则(zé )不(bú )足(zú )相(xiàng )卫(wèi ),多(duō )则(zé )事(shì )必(bì )远(yuǎn )闻(wén )。且(qiě )先(xiān )密(mì )计(jì )以(yǐ )成(chéng )本(běn )志(zhì ),临(lín )时(shí )节(jiē )度(dù )其(qí )宜(yí )。”会(huì )宠(chǒng )被(bèi )书(shū )入(rù )朝(cháo ),敕(chì )留(liú )府(fǔ )长(zhǎng )史(shǐ ),“若(ruò )凌(líng )欲(yù )往(wǎng )迎(yíng ),勿(wù )与(yǔ )兵(bīng )也(yě )。”凌(líng )于(yú )后(hòu )索(suǒ )兵(bīng )不(bú )得(dé ),乃(nǎi )单(dān )遣(qiǎn )一(yī )督(dū )将(jiāng )步(bù )骑(qí )七(qī )百(bǎi )人(rén )往(wǎng )迎(yíng )之(zhī ),布(bù )夜(yè )掩(yǎn )袭(xí ),督(dū )将(jiāng )迸(bèng )走(zǒu ),死(sǐ )伤(shāng )过(guò )半(bàn )。凌(líng ),允(yǔn )之(zhī )兄(xiōng )子(zǐ )也(yě )。先(xiān )是(shì )凌(líng )表(biǎo )宠(chǒng )年(nián )过(guò )耽(dān )酒(jiǔ ),不(bú )可(kě )居(jū )方(fāng )任(rèn )。帝(dì )将(jiāng )召(zhào )宠(chǒng ),给(gěi )事(shì )中(zhōng )郭(guō )谋(móu )曰(yuē ):“宠(chǒng )为(wéi )汝(rǔ )南(nán )太(tài )守(shǒu )、豫(yù )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )二(èr )十(shí )馀(yú )年(nián ),有(yǒu )勋(xūn )方(fāng )岳(yuè );及(jí )镇(zhèn )淮(huái )南(nán ),吴(wú )人(rén )惮(dàn )之(zhī )。若(ruò )不(bú )如(rú )所(suǒ )表(biǎo ),将(jiāng )为(wéi )所(suǒ )窥(kuī ),可(kě )令(lìng )还(hái )朝(cháo ),问(wèn )以(yǐ )东(dōng )方(fāng )事(shì )以(yǐ )察(chá )之(zhī )。”帝(dì )从(cóng )之(zhī )。既(jì )至(zhì ),体(tǐ )气(qì )康(kāng )强(qiáng ),帝(dì )慰(wèi )劳(láo )遣(qiǎn )还(hái )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),戊(wù )戌(xū )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),戊(wù )午(wǔ ),博(bó )平(píng )敬(jìng )侯(hóu )华(huá )歆(xīn )卒(zú )。

丁(dīng )卯(mǎo ),吴(wú )大(dà )赦(shè ),改(gǎi )明(míng )年(nián )元(yuán )曰(yuē )嘉(jiā )禾(hé )。

烈(liè )祖(zǔ )明(míng )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )太(tài )和(hé )六(liù )年(nián )(壬(rén )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )二(èr )三(sān )二(èr )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),吴(wú )主(zhǔ )少(shǎo )子(zǐ )建(jiàn )昌(chāng )侯(hóu )虑(lǜ )卒(zú )。太(tài )子(zǐ )登(dēng )自(zì )武(wǔ )昌(chāng )入(rù )省(shěng )吴(wú )主(zhǔ ),因(yīn )自(zì )陈(chén )久(jiǔ )离(lí )定(dìng )省(shěng ),子(zǐ )道(dào )有(yǒu )阙(què );又(yòu )陈(chén )陆(lù )逊(xùn )忠(zhōng )勤(qín ),无(wú )所(suǒ )顾(gù )忧(yōu )。乃(nǎi )留(liú )建(jiàn )业(yè )。

二(èr )月(yuè ),诏(zhào )改(gǎi )封(fēng )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng ),皆(jiē )以(yǐ )郡(jùn )为(wéi )国(guó )。

帝(dì )爱(ài )女(nǚ )淑(shū )卒(zú ),帝(dì )痛(tòng )之(zhī )甚(shèn ),追(zhuī )谥(shì )平(píng )原(yuán )懿(yì )公(gōng )主(zhǔ ),立(lì )庙(miào )洛(luò )阳(yáng ),葬(zàng )于(yú )南(nán )陵(líng )。取(qǔ )甄(zhēn )后(hòu )从(cóng )孙(sūn )黄(huáng )与(yǔ )之(zhī )合(hé )葬(zàng ),追(zhuī )封(fēng )黄(huáng )为(wéi )列(liè )侯(hóu ),为(wéi )之(zhī )置(zhì )后(hòu ),袭(xí )爵(jué )。帝(dì )欲(yù )自(zì )临(lín )送(sòng )葬(zàng ),又(yòu )欲(yù )幸(xìng )许(xǔ )。司(sī )空(kōng )陈(chén )群(qún )谏(jiàn )曰(yuē ):“八(bā )岁(suì )下(xià )殇(shāng ),礼(lǐ )所(suǒ )不(bú )备(bèi ),况(kuàng )未(wèi )期(qī )月(yuè ),而(ér )以(yǐ )成(chéng )人(rén )礼(lǐ )送(sòng )之(zhī ),加(jiā )为(wéi )制(zhì )服(fú ),举(jǔ )朝(cháo )素(sù )衣(yī ),朝(cháo )夕(xī )哭(kū )临(lín ),自(zì )古(gǔ )以(yǐ )来(lái ),未(wèi )有(yǒu )此(cǐ )比(bǐ )。而(ér )乃(nǎi )复(fù )自(zì )往(wǎng )视(shì )陵(líng ),亲(qīn )临(lín )祖(zǔ )载(zǎi )!愿(yuàn )陛(bì )下(xià )抑(yì )割(gē )无(wú )益(yì )有(yǒu )损(sǔn )之(zhī )事(shì ),此(cǐ )万(wàn )国(guó )之(zhī )至(zhì )望(wàng )也(yě )。又(yòu )闻(wén )车(chē )驾(jià )欲(yù )幸(xìng )许(xǔ )昌(chāng ),二(èr )宫(gōng )上(shàng )下(xià ),皆(jiē )悉(xī )俱(jù )东(dōng ),举(jǔ )朝(cháo )大(dà )小(xiǎo ),莫(mò )不(bú )惊(jīng )怪(guài )。或(huò )言(yán )欲(yù )以(yǐ )避(bì )衰(shuāi ),或(huò )言(yán )欲(yù )以(yǐ )便(biàn )移(yí )殿(diàn )舍(shě ),或(huò )不(bú )知(zhī )何(hé )故(gù )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )吉(jí )凶(xiōng )有(yǒu )命(mìng ),祸(huò )福(fú )由(yóu )人(rén ),移(yí )走(zǒu )求(qiú )安(ān ),则(zé )亦(yì )无(wú )益(yì )。若(ruò )必(bì )当(dāng )移(yí )避(bì ),缮(shàn )治(zhì )金(jīn )墉(yōng )城(chéng )西(xī )宫(gōng )及(jí )孟(mèng )津(jīn )别(bié )宫(gōng ),皆(jiē )可(kě )权(quán )时(shí )分(fèn )止(zhǐ ),何(hé )为(wéi )举(jǔ )宫(gōng )暴(bào )露(lù )野(yě )次(cì )!公(gōng )私(sī )烦(fán )费(fèi ),不(bú )可(kě )计(jì )量(liàng )。且(qiě )吉(jí )士(shì )贤(xián )人(rén ),犹(yóu )不(bú )妄(wàng )徙(xǐ )其(qí )家(jiā ),以(yǐ )宁(níng )乡(xiāng )邑(yì ),使(shǐ )无(wú )恐(kǒng )惧(jù )之(zhī )心(xīn ),况(kuàng )乃(nǎi )帝(dì )王(wáng )万(wàn )国(guó )之(zhī )主(zhǔ ),行(háng )止(zhǐ )动(dòng )静(jìng ),岂(qǐ )可(kě )轻(qīng )脱(tuō )哉(zāi )!”少(shǎo )府(fǔ )杨(yáng )阜(fù )曰(yuē ):“文(wén )皇(huáng )帝(dì )、武(wǔ )宣(xuān )皇(huáng )后(hòu )崩(bēng ),陛(bì )下(xià )皆(jiē )不(bú )送(sòng )葬(zàng ),所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )社(shè )稷(jì ),备(bèi )不(bú )虞(yú )也(yě );何(hé )至(zhì )孩(hái )抱(bào )之(zhī )赤(chì )子(zǐ )而(ér )送(sòng )葬(zàng )也(yě )哉(zāi )!”帝(dì )皆(jiē )不(bú )听(tīng )。三(sān )月(yuè ),癸(guǐ )酉(yǒu ),行(háng )东(dōng )巡(xún )。

吴(wú )主(zhǔ )遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )周(zhōu )贺(hè )、校(xiào )尉(wèi )裴(péi )潜(qián )乘(chéng )海(hǎi )之(zhī )辽(liáo )东(dōng ),从(cóng )公(gōng )孙(sūn )渊(yuān )求(qiú )马(mǎ )。初(chū ),虞(yú )翻(fān )性(xìng )疏(shū )直(zhí ),数(shù )有(yǒu )酒(jiǔ )失(shī ),又(yòu )好(hǎo )抵(dǐ )忤(wǔ )人(rén ),多(duō )见(jiàn )谤(bàng )毁(huǐ )。吴(wú )主(zhǔ )尝(cháng )与(yǔ )张(zhāng )昭(zhāo )论(lùn )及(jí )神(shén )仙(xiān ),翻(fān )指(zhǐ )昭(zhāo )曰(yuē ):“彼(bǐ )皆(jiē )死(sǐ )人(rén )而(ér )语(yǔ )神(shén )仙(xiān ),世(shì )岂(qǐ )有(yǒu )仙(xiān )人(rén )也(yě )!”吴(wú )主(zhǔ )积(jī )怒(nù )非(fēi )一(yī ),遂(suí )徙(xǐ )翻(fān )交(jiāo )州(zhōu )。及(jí )周(zhōu )贺(hè )等(děng )之(zhī )辽(liáo )东(dōng ),翻(fān )闻(wén )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )五(wǔ )溪(xī )宜(yí )讨(tǎo ),辽(liáo )东(dōng )绝(jué )远(yuǎn ),听(tīng )使(shǐ )来(lái )属(shǔ ),尚(shàng )不(bú )足(zú )取(qǔ ),今(jīn )去(qù )人(rén )财(cái )以(yǐ )求(qiú )马(mǎ ),既(jì )非(fēi )国(guó )利(lì ),又(yòu )恐(kǒng )无(wú )获(huò )。欲(yù )谏(jiàn )不(bú )敢(gǎn ),作(zuò )表(biǎo )以(yǐ )示(shì )吕(lǚ )岱(dài ),岱(dài )不(bú )报(bào )。为(wéi )爱(ài )憎(zēng )所(suǒ )白(bái ),复(fù )徙(xǐ )苍(cāng )梧(wú )猛(měng )陵(líng )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),壬(rén )寅(yín ),帝(dì )如(rú )许(xǔ )昌(chāng )。

五(wǔ )月(yuè ),皇(huáng )子(zǐ )殷(yīn )卒(zú )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),以(yǐ )卫(wèi )尉(wèi )董(dǒng )昭(zhāo )为(wéi )司(sī )徒(tú )。

九(jiǔ )月(yuè ),帝(dì )行(háng )如(rú )摩(mó )陂(bēi ),治(zhì )许(xǔ )昌(chāng )宫(gōng ),起(qǐ )景(jǐng )福(fú )、承(chéng )光(guāng )殿(diàn )。

公(gōng )孙(sūn )渊(yuān )阴(yīn )怀(huái )贰(èr )心(xīn ),数(shù )与(yǔ )吴(wú )通(tōng )。帝(dì )使(shǐ )汝(rǔ )南(nán )太(tài )守(shǒu )田(tián )豫(yù )督(dū )青(qīng )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )自(zì )海(hǎi )道(dào ),幽(yōu )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )王(wáng )雄(xióng )自(zì )陆(lù )道(dào )讨(tǎo )之(zhī )。散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )蒋(jiǎng )济(jì )谏(jiàn )曰(yuē ):“凡(fán )非(fēi )相(xiàng )吞(tūn )之(zhī )国(guó ),不(bú )侵(qīn )叛(pàn )之(zhī )臣(chén ),不(bú )宜(yí )轻(qīng )伐(fá )。伐(fá )之(zhī )而(ér )不(bú )能(néng )制(zhì ),是(shì )驱(qū )使(shǐ )为(wéi )贼(zéi )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):‘虎(hǔ )狼(láng )当(dāng )路(lù ),不(bú )治(zhì )狐(hú )狸(lí )。’先(xiān )除(chú )大(dà )害(hài ),小(xiǎo )害(hài )自(zì )己(jǐ )。今(jīn )海(hǎi )表(biǎo )之(zhī )地(dì ),累(lèi )世(shì )委(wěi )质(zhì ),岁(suì )选(xuǎn )计(jì )、孝(xiào ),不(bú )乏(fá )职(zhí )贡(gòng ),议(yì )者(zhě )先(xiān )之(zhī )。正(zhèng )使(shǐ )一(yī )举(jǔ )便(biàn )克(kè ),得(dé )其(qí )民(mín )不(bú )足(zú )益(yì )国(guó ),得(dé )其(qí )财(cái )不(bú )足(zú )为(wéi )富(fù );倘(tǎng )不(bú )如(rú )意(yì ),是(shì )为(wéi )结(jié )怨(yuàn )失(shī )信(xìn )也(yě )。”帝(dì )不(bú )听(tīng )。豫(yù )等(děng )往(wǎng ),皆(jiē )无(wú )功(gōng ),诏(zhào )令(lìng )罢(bà )军(jūn )。豫(yù )以(yǐ )吴(wú )使(shǐ )周(zhōu )贺(hè )等(děng )垂(chuí )还(hái ),岁(suì )晚(wǎn )风(fēng )急(jí ),必(bì )畏(wèi )漂(piāo )浪(làng ),东(dōng )道(dào )无(wú )岸(àn ),当(dāng )赴(fù )成(chéng )山(shān ),成(chéng )山(shān )无(wú )藏(cáng )船(chuán )之(zhī )处(chù ),遂(suí )辄(zhé )以(yǐ )兵(bīng )屯(tún )据(jù )成(chéng )山(shān )。贺(hè )等(děng )还(hái )至(zhì )成(chéng )山(shān ),遇(yù )风(fēng ),豫(yù )勒(lè )兵(bīng )击(jī )贺(hè )等(děng ),斩(zhǎn )之(zhī )。吴(wú )主(zhǔ )闻(wén )之(zhī ),始(shǐ )思(sī )虞(yú )翻(fān )之(zhī )言(yán ),乃(nǎi )召(zhào )翻(fān )于(yú )交(jiāo )州(zhōu )。会(huì )翻(fān )已(yǐ )卒(zú ),以(yǐ )其(qí )丧(sàng )还(hái )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),庚(gēng )寅(yín ),陈(chén )思(sī )王(wáng )植(zhí )卒(zú )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),帝(dì )还(hái )许(xǔ )昌(chāng )宫(gōng )。

侍(shì )中(zhōng )刘(liú )晔(yè )为(wéi )帝(dì )所(suǒ )亲(qīn )重(zhòng )。帝(dì )将(jiāng )伐(fá )蜀(shǔ ),朝(cháo )臣(chén )内(nèi )外(wài )皆(jiē )曰(yuē )不(bú )可(kě )。晔(yè )入(rù )与(yǔ )帝(dì )议(yì ),则(zé )曰(yuē )可(kě )伐(fá );出(chū )与(yǔ )朝(cháo )臣(chén )言(yán ),则(zé )曰(yuē )不(bú )可(kě )。晔(yè )有(yǒu )胆(dǎn )智(zhì ),言(yán )之(zhī )皆(jiē )有(yǒu )形(xíng )。中(zhōng )领(lǐng )军(jūn )杨(yáng )暨(jì ),帝(dì )之(zhī )亲(qīn )臣(chén ),又(yòu )重(zhòng )晔(yè ),执(zhí )不(bú )可(kě )伐(fá )之(zhī )议(yì )最(zuì )坚(jiān ),每(měi )从(cóng )内(nèi )出(chū ),辄(zhé )过(guò )晔(yè ),晔(yè )讲(jiǎng )不(bú )可(kě )之(zhī )意(yì )。后(hòu )暨(jì )与(yǔ )帝(dì )论(lùn )伐(fá )蜀(shǔ )事(shì ),暨(jì )切(qiē )谏(jiàn ),帝(dì )曰(yuē ):“卿(qīng )书(shū )生(shēng ),焉(yān )知(zhī )兵(bīng )事(shì )!”暨(jì )谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )言(yán )诚(chéng )不(bú )足(zú )采(cǎi ),侍(shì )中(zhōng )刘(liú )晔(yè ),先(xiān )帝(dì )谋(móu )臣(chén ),常(cháng )曰(yuē )蜀(shǔ )不(bú )可(kě )伐(fá )。”帝(dì )曰(yuē ):“晔(yè )与(yǔ )吾(wú )言(yán )蜀(shǔ )可(kě )伐(fá )。”暨(jì )曰(yuē ):“晔(yè )可(kě )召(zhào )质(zhì )也(yě )。”诏(zhào )召(zhào )晔(yè )至(zhì ),帝(dì )问(wèn )晔(yè ),终(zhōng )不(bú )言(yán )。后(hòu )独(dú )见(jiàn ),晔(yè )责(zé )帝(dì )曰(yuē ):“伐(fá )国(guó ),大(dà )谋(móu )也(yě ),臣(chén )得(dé )与(yǔ )闻(wén )大(dà )谋(móu ),常(cháng )恐(kǒng )眯(mī )梦(mèng )漏(lòu )泄(xiè )以(yǐ )益(yì )臣(chén )罪(zuì ),焉(yān )敢(gǎn )向(xiàng )人(rén )言(yán )之(zhī )!夫(fū )兵(bīng )诡(guǐ )道(dào )也(yě ),军(jūn )事(shì )未(wèi )发(fā ),不(bú )厌(yàn )其(qí )密(mì )。陛(bì )下(xià )显(xiǎn )然(rán )露(lù )之(zhī ),臣(chén )恐(kǒng )敌(dí )国(guó )已(yǐ )闻(wén )之(zhī )矣(yǐ )。”于(yú )是(shì )帝(dì )谢(xiè )之(zhī )。晔(yè )见(jiàn )出(chū ),责(zé )暨(jì )曰(yuē ):“夫(fū )钓(diào )者(zhě )中(zhōng )大(dà )鱼(yú ),则(zé )纵(zòng )而(ér )随(suí )之(zhī ),须(xū )可(kě )制(zhì )而(ér )后(hòu )牵(qiān ),则(zé )无(wú )不(bú )得(dé )也(yě )。人(rén )主(zhǔ )之(zhī )威(wēi ),岂(qǐ )徒(tú )大(dà )鱼(yú )而(ér )已(yǐ )!子(zǐ )诚(chéng )直(zhí )臣(chén ),然(rán )计(jì )不(bú )足(zú )采(cǎi ),不(bú )可(kě )不(bú )精(jīng )思(sī )也(yě )。”暨(jì )亦(yì )谢(xiè )之(zhī )。或(huò )谓(wèi )帝(dì )曰(yuē ):“晔(yè )不(bú )尽(jìn )忠(zhōng ),善(shàn )伺(sì )上(shàng )意(yì )所(suǒ )趋(qū )而(ér )合(hé )之(zhī )。陛(bì )下(xià )试(shì )与(yǔ )晔(yè )言(yán ),皆(jiē )反(fǎn )意(yì )而(ér )问(wèn )之(zhī ),若(ruò )皆(jiē )与(yǔ )所(suǒ )问(wèn )反(fǎn )者(zhě ),是(shì )晔(yè )常(cháng )与(yǔ )圣(shèng )意(yì )合(hé )也(yě )。每(měi )问(wèn )皆(jiē )同(tóng )者(zhě ),晔(yè )之(zhī )情(qíng )必(bì )无(wú )所(suǒ )复(fù )逃(táo )矣(yǐ )。”帝(dì )如(rú )言(yán )以(yǐ )验(yàn )之(zhī ),果(guǒ )得(dé )其(qí )情(qíng ),从(cóng )此(cǐ )疏(shū )焉(yān )。晔(yè )遂(suí )发(fā )狂(kuáng ),出(chū )为(wéi )大(dà )鸿(hóng )胪(lú ),以(yǐ )忧(yōu )死(sǐ )。

《傅(fù )子(zǐ )》曰(yuē ):巧(qiǎo )诈(zhà )不(bú )如(rú )拙(zhuō )诚(chéng ),信(xìn )矣(yǐ )!以(yǐ )晔(yè )之(zhī )明(míng )智(zhì )权(quán )计(jì ),若(ruò )居(jū )之(zhī )以(yǐ )德(dé )义(yì ),行(háng )之(zhī )以(yǐ )忠(zhōng )信(xìn ),古(gǔ )之(zhī )上(shàng )贤(xián ),何(hé )以(yǐ )加(jiā )诸(zhū )!独(dú )任(rèn )才(cái )智(zhì ),不(bú )敦(dūn )诚(chéng )悫(què ),内(nèi )失(shī )君(jūn )心(xīn ),外(wài )困(kùn )于(yú )俗(sú ),卒(zú )以(yǐ )自(zì )危(wēi ),岂(qǐ )不(bú )惜(xī )哉(zāi )!

晔(yè )尝(cháng )谮(zèn )尚(shàng )书(shū )令(lìng )陈(chén )矫(jiǎo )专(zhuān )权(quán ),矫(jiǎo )惧(jù ),以(yǐ )告(gào )其(qí )子(zǐ )骞(qiān )。骞(qiān )曰(yuē ):“主(zhǔ )上(shàng )明(míng )圣(shèng ),大(dà )人(rén )大(dà )臣(chén ),今(jīn )若(ruò )不(bú )合(hé ),不(bú )过(guò )不(bú )作(zuò )公(gōng )耳(ěr )。”后(hòu )数(shù )日(rì ),帝(dì )意(yì )果(guǒ )解(jiě )。

尚(shàng )书(shū )郎(láng )乐(lè )安(ān )廉(lián )昭(zhāo )以(yǐ )才(cái )能(néng )得(dé )幸(xìng ),昭(zhāo )好(hǎo )抉(jué )擿(tī )群(qún )臣(chén )细(xì )过(guò )以(yǐ )求(qiú )媚(mèi )于(yú )上(shàng )。黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )杜(dù )恕(shù )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“伏(fú )见(jiàn )廉(lián )昭(zhāo )奏(zòu )左(zuǒ )丞(chéng )曹(cáo )璠(fán )以(yǐ )罚(fá )当(dāng )关(guān )不(bú )依(yī )诏(zhào ),坐(zuò )判(pàn )问(wèn )。又(yòu )云(yún ):‘诸(zhū )当(dāng )坐(zuò )者(zhě )别(bié )奏(zòu )。’尚(shàng )书(shū )令(lìng )陈(chén )矫(jiǎo )自(zì )奏(zòu )不(bú )敢(gǎn )辞(cí )罚(fá ),亦(yì )不(bú )敢(gǎn )陈(chén )理(lǐ ),志(zhì )意(yì )恳(kěn )恻(cè )。臣(chén )窃(qiè )愍(mǐn )然(rán )为(wéi )朝(cháo )廷(tíng )惜(xī )之(zhī )!古(gǔ )之(zhī )帝(dì )王(wáng )所(suǒ )以(yǐ )能(néng )辅(fǔ )世(shì )长(zhǎng )民(mín )者(zhě ),莫(mò )不(bú )远(yuǎn )得(dé )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )欢(huān )心(xīn ),近(jìn )尽(jìn )群(qún )臣(chén )之(zhī )智(zhì )力(lì )。今(jīn )陛(bì )下(xià )忧(yōu )劳(láo )万(wàn )机(jī ),或(huò )亲(qīn )灯(dēng )火(huǒ ),而(ér )庶(shù )事(shì )不(bú )康(kāng ),刑(xíng )禁(jìn )日(rì )弛(chí )。原(yuán )其(qí )所(suǒ )由(yóu ),非(fēi )独(dú )臣(chén )不(bú )尽(jìn )忠(zhōng ),亦(yì )主(zhǔ )不(bú )能(néng )使(shǐ )也(yě )。百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )愚(yú )于(yú )虞(yú )而(ér )智(zhì )于(yú )秦(qín ),豫(yù )让(ràng )苟(gǒu )容(róng )中(zhōng )行(háng )而(ér )著(zhe )节(jiē )智(zhì )伯(bó ),斯(sī )则(zé )古(gǔ )人(rén )之(zhī )明(míng )验(yàn )矣(yǐ )。若(ruò )陛(bì )下(xià )以(yǐ )为(wéi )今(jīn )世(shì )无(wú )良(liáng )才(cái ),朝(cháo )廷(tíng )乏(fá )贤(xián )佐(zuǒ ),岂(qǐ )可(kě )追(zhuī )望(wàng )稷(jì )、契(qì )之(zhī )遐(xiá )踪(zōng ),坐(zuò )待(dài )来(lái )世(shì )之(zhī )俊(jùn )乂(ài )乎(hū )!今(jīn )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )贤(xián )者(zhě ),尽(jìn )有(yǒu )大(dà )官(guān )而(ér )享(xiǎng )厚(hòu )禄(lù )矣(yǐ ),然(rán )而(ér )奉(fèng )上(shàng )之(zhī )节(jiē )未(wèi )立(lì ),向(xiàng )公(gōng )之(zhī )心(xīn )不(bú )一(yī )者(zhě ),委(wěi )任(rèn )之(zhī )责(zé )不(bú )专(zhuān ),而(ér )俗(sú )多(duō )忌(jì )讳(huì )故(gù )也(yě )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )忠(zhōng )臣(chén )不(bú )必(bì )亲(qīn ),亲(qīn )臣(chén )不(bú )必(bì )忠(zhōng )。今(jīn )有(yǒu )疏(shū )者(zhě )毁(huǐ )人(rén )而(ér )陛(bì )下(xià )疑(yí )其(qí )私(sī )报(bào )所(suǒ )憎(zēng ),誉(yù )人(rén )而(ér )陛(bì )下(xià )疑(yí )其(qí )私(sī )爱(ài )所(suǒ )亲(qīn ),左(zuǒ )右(yòu )或(huò )因(yīn )之(zhī )以(yǐ )进(jìn )憎(zēng )爱(ài )之(zhī )说(shuō ),遂(suí )使(shǐ )疏(shū )者(zhě )不(bú )敢(gǎn )毁(huǐ )誉(yù ),以(yǐ )至(zhì )政(zhèng )事(shì )损(sǔn )益(yì ),亦(yì )皆(jiē )有(yǒu )嫌(xián )。陛(bì )下(xià )当(dāng )思(sī )所(suǒ )以(yǐ )阐(chǎn )广(guǎng )朝(cháo )臣(chén )之(zhī )心(xīn ),笃(dǔ )厉(lì )有(yǒu )道(dào )之(zhī )节(jiē ),使(shǐ )之(zhī )自(zì )同(tóng )古(gǔ )人(rén ),垂(chuí )名(míng )竹(zhú )帛(bó ),反(fǎn )使(shǐ )如(rú )廉(lián )昭(zhāo )者(zhě )扰(rǎo )乱(luàn )其(qí )间(jiān ),臣(chén )惧(jù )大(dà )臣(chén )将(jiāng )遂(suí )容(róng )身(shēn )保(bǎo )位(wèi ),坐(zuò )观(guān )得(dé )失(shī ),为(wéi )来(lái )世(shì )戒(jiè )也(yě )。昔(xī )周(zhōu )公(gōng )戒(jiè )鲁(lǔ )侯(hóu )曰(yuē ):‘无(wú )使(shǐ )大(dà )臣(chén )怨(yuàn )乎(hū )不(bú )以(yǐ )。’言(yán )不(bú )贤(xián )则(zé )不(bú )可(kě )为(wéi )大(dà )臣(chén ),为(wéi )大(dà )臣(chén )则(zé )不(bú )可(kě )不(bú )用(yòng )也(yě )。《书(shū )》数(shù )舜(shùn )之(zhī )功(gōng ),称(chēng )去(qù )四(sì )凶(xiōng ),不(bú )言(yán )有(yǒu )罪(zuì )无(wú )问(wèn )大(dà )小(xiǎo )则(zé )去(qù )也(yě )。今(jīn )者(zhě )朝(cháo )臣(chén )不(bú )自(zì )以(yǐ )为(wéi )不(bú )能(néng ),以(yǐ )陛(bì )下(xià )为(wéi )不(bú )任(rèn )也(yě );不(bú )自(zì )以(yǐ )为(wéi )不(bú )知(zhī ),以(yǐ )陛(bì )下(xià )为(wéi )不(bú )问(wèn )也(yě )。陛(bì )下(xià )何(hé )不(bú )遵(zūn )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )用(yòng ),大(dà )舜(shùn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )去(qù ),使(shǐ )侍(shì )中(zhōng )、尚(shàng )书(shū )坐(zuò )则(zé )侍(shì )帷(wéi )幄(wò ),行(háng )则(zé )从(cóng )华(huá )辇(niǎn ),亲(qīn )对(duì )诏(zhào )问(wèn ),各(gè )陈(chén )所(suǒ )有(yǒu ),则(zé )群(qún )臣(chén )之(zhī )行(háng )皆(jiē )可(kě )得(dé )而(ér )知(zhī ),患(huàn )能(néng )者(zhě )进(jìn ),闇(ān )劣(liè )者(zhě )退(tuì ),谁(shuí )敢(gǎn )依(yī )违(wéi )而(ér )不(bú )自(zì )尽(jìn )。以(yǐ )陛(bì )下(xià )之(zhī )圣(shèng )明(míng ),亲(qīn )与(yǔ )群(qún )臣(chén )论(lùn )议(yì )政(zhèng )事(shì ),使(shǐ )群(qún )臣(chén )人(rén )得(dé )自(zì )尽(jìn ),贤(xián )愚(yú )能(néng )否(fǒu ),在(zài )陛(bì )下(xià )之(zhī )所(suǒ )用(yòng )。以(yǐ )此(cǐ )治(zhì )事(shì ),何(hé )事(shì )不(bú )办(bàn );以(yǐ )此(cǐ )建(jiàn )功(gōng ),何(hé )功(gōng )不(bú )成(chéng )!每(měi )有(yǒu )军(jūn )事(shì ),诏(zhào )书(shū )常(cháng )曰(yuē ):‘谁(shuí )当(dāng )忧(yōu )此(cǐ )者(zhě )邪(xié )?吾(wú )当(dāng )自(zì )忧(yōu )耳(ěr )。’近(jìn )诏(zhào )又(yòu )曰(yuē ):‘忧(yōu )公(gōng )忘(wàng )私(sī )者(zhě )必(bì )不(bú )然(rán ),但(dàn )先(xiān )公(gōng )后(hòu )私(sī )即(jí )自(zì )办(bàn )也(yě )。’伏(fú )读(dú )明(míng )诏(zhào ),乃(nǎi )知(zhī )圣(shèng )思(sī )究(jiū )尽(jìn )下(xià )情(qíng ),然(rán )亦(yì )怪(guài )陛(bì )下(xià )不(bú )治(zhì )其(qí )本(běn )而(ér )忧(yōu )其(qí )末(mò )也(yě )。人(rén )之(zhī )能(néng )否(fǒu ),实(shí )有(yǒu )本(běn )性(xìng ),虽(suī )臣(chén )亦(yì )以(yǐ )为(wéi )朝(cháo )臣(chén )不(bú )尽(jìn )称(chēng )职(zhí )也(yě )。明(míng )主(zhǔ )之(zhī )用(yòng )人(rén )也(yě ),使(shǐ )能(néng )者(zhě )不(bú )能(néng )遗(yí )其(qí )力(lì ),而(ér )不(bú )能(néng )者(zhě )不(bú )得(dé )处(chù )非(fēi )其(qí )任(rèn )。选(xuǎn )举(jǔ )非(fēi )其(qí )人(rén ),未(wèi )必(bì )为(wéi )有(yǒu )罪(zuì )也(yě );举(jǔ )朝(cháo )共(gòng )容(róng )非(fēi )其(qí )人(rén ),乃(nǎi )为(wéi )怪(guài )耳(ěr )。陛(bì )下(xià )知(zhī )其(qí )不(bú )尽(jìn )力(lì )也(yě )而(ér )代(dài )之(zhī )忧(yōu )其(qí )职(zhí ),知(zhī )其(qí )不(bú )能(néng )也(yě )而(ér )教(jiāo )之(zhī )治(zhì )其(qí )事(shì ),岂(qǐ )徒(tú )主(zhǔ )劳(láo )而(ér )臣(chén )逸(yì )哉(zāi ),虽(suī )圣(shèng )贤(xián )并(bìng )世(shì ),终(zhōng )不(bú )能(néng )以(yǐ )此(cǐ )为(wéi )治(zhì )也(yě )!陛(bì )下(xià )又(yòu )患(huàn )台(tái )阁(gé )禁(jìn )令(lìng )之(zhī )不(bú )密(mì ),人(rén )事(shì )请(qǐng )属(shǔ )之(zhī )不(bú )绝(jué ),作(zuò )迎(yíng )客(kè )出(chū )入(rù )之(zhī )制(zhì ),以(yǐ )恶(è )吏(lì )守(shǒu )寺(sì )门(mén ),斯(sī )实(shí )未(wèi )得(dé )为(wéi )禁(jìn )之(zhī )本(běn )也(yě )。昔(xī )汉(hàn )安(ān )帝(dì )时(shí ),少(shǎo )府(fǔ )窦(dòu )嘉(jiā )辟(pì )廷(tíng )尉(wèi )郭(guō )躬(gōng )无(wú )罪(zuì )之(zhī )兄(xiōng )子(zǐ ),犹(yóu )见(jiàn )举(jǔ )奏(zòu ),章(zhāng )劾(hé )纷(fēn )纷(fēn );近(jìn )司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )孔(kǒng )羡(xiàn )辟(pì )大(dà )将(jiāng )军(jūn )狂(kuáng )悖(bèi )之(zhī )弟(dì ),而(ér )有(yǒu )司(sī )嘿(hēi )尔(ěr ),望(wàng )风(fēng )希(xī )指(zhǐ ),甚(shèn )于(yú )受(shòu )属(shǔ )。选(xuǎn )举(jǔ )不(bú )以(yǐ )实(shí )者(zhě )也(yě )。嘉(jiā )有(yǒu )亲(qīn )戚(qī )之(zhī )宠(chǒng ),躬(gōng )非(fēi )社(shè )稷(jì )重(zhòng )臣(chén ),犹(yóu )尚(shàng )如(rú )此(cǐ );以(yǐ )今(jīn )况(kuàng )古(gǔ ),陛(bì )下(xià )自(zì )不(bú )督(dū )必(bì )行(háng )

之(zhī )罚(fá )以(yǐ )绝(jué )阿(ā )党(dǎng )之(zhī )原(yuán )耳(ěr )。出(chū )入(rù )之(zhī )制(zhì ),与(yǔ )恶(è )吏(lì )守(shǒu )门(mén ),非(fēi )治(zhì )世(shì )之(zhī )具(jù )也(yě )。使(shǐ )臣(chén )之(zhī )言(yán )少(shǎo )蒙(méng )察(chá )纳(nà ),何(hé )患(huàn )于(yú )奸(jiān )不(bú )削(xuē )灭(miè ),而(ér )养(yǎng )若(ruò )廉(lián )昭(zhāo )等(děng )乎(hū )!夫(fū )纠(jiū )擿(tī )奸(jiān )宄(guǐ ),忠(zhōng )事(shì )也(yě );然(rán )而(ér )世(shì )憎(zēng )小(xiǎo )人(rén )行(háng )之(zhī )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )不(bú )顾(gù )道(dào )理(lǐ )而(ér )苟(gǒu )求(qiú )容(róng )进(jìn )也(yě )。若(ruò )陛(bì )下(xià )不(bú )复(fù )考(kǎo )其(qí )终(zhōng )始(shǐ ),必(bì )以(yǐ )违(wéi )众(zhòng )迕(wǔ )世(shì )为(wéi )奉(fèng )公(gōng ),密(mì )行(háng )白(bái )人(rén )为(wéi )尽(jìn )节(jiē ),焉(yān )有(yǒu )通(tōng )人(rén )大(dà )才(cái )而(ér )更(gèng )不(bú )能(néng )为(wéi )此(cǐ )邪(xié )?诚(chéng )顾(gù )道(dào )理(lǐ )而(ér )弗(fú )为(wéi )耳(ěr )。使(shǐ )天(tiān )下(xià )皆(jiē )背(bèi )道(dào )而(ér )趋(qū )利(lì ),则(zé )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )最(zuì )病(bìng )者(zhě )也(yě ),陛(bì )下(xià )将(jiāng )何(hé )乐(lè )焉(yān )!”恕(shù ),畿(jī )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

帝(dì )尝(cháng )卒(zú )至(zhì )尚(shàng )书(shū )门(mén ),陈(chén )矫(jiǎo )跪(guì )问(wèn )帝(dì )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )欲(yù )何(hé )之(zhī )?”帝(dì )曰(yuē ):“欲(yù )案(àn )行(háng )文(wén )书(shū )耳(ěr )。”矫(jiǎo )曰(yuē ):“此(cǐ )自(zì )臣(chén )职(zhí )分(fèn ),非(fēi )陛(bì )下(xià )所(suǒ )宜(yí )临(lín )也(yě )。若(ruò )臣(chén )不(bú )称(chēng )其(qí )职(zhí ),则(zé )请(qǐng )就(jiù )黜(chù )退(tuì ),陛(bì )下(xià )宜(yí )还(hái )。”帝(dì )惭(cán ),回(huí )车(chē )而(ér )反(fǎn )。帝(dì )尝(cháng )问(wèn )矫(jiǎo ):“司(sī )马(mǎ )公(gōng )忠(zhōng )贞(zhēn ),可(kě )谓(wèi )社(shè )稷(jì )之(zhī )臣(chén )乎(hū )?”矫(jiǎo )曰(yuē ):“朝(cháo )廷(tíng )之(zhī )望(wàng )也(yě ),社(shè )稷(jì )则(zé )未(wèi )知(zhī )也(yě )。”

吴(wú )陆(lù )逊(xùn )引(yǐn )兵(bīng )向(xiàng )庐(lú )江(jiāng ),论(lùn )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )速(sù )救(jiù )之(zhī )。满(mǎn )宠(chǒng )曰(yuē ):“庐(lú )江(jiāng )虽(suī )小(xiǎo ),将(jiāng )劲(jìn )兵(bīng )精(jīng ),守(shǒu )则(zé )经(jīng )过(guò )。又(yòu ),贼(zéi )舍(shě )船(chuán )二(èr )百(bǎi )里(lǐ )来(lái ),后(hòu )尾(wěi )空(kōng )绝(jué ),不(bú )来(lái )尚(shàng )欲(yù )诱(yòu )致(zhì ),今(jīn )宜(yí )听(tīng )其(qí )遂(suí )进(jìn )。但(dàn )恐(kǒng )走(zǒu )不(bú )可(kě )及(jí )耳(ěr )。”乃(nǎi )整(zhěng )军(jūn )趋(qū )杨(yáng )宜(yí )口(kǒu ),吴(wú )人(rén )闻(wén )之(zhī ),夜(yè )遁(dùn )。是(shì )时(shí ),吴(wú )人(rén )岁(suì )有(yǒu )来(lái )计(jì )。满(mǎn )宠(chǒng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“合(hé )肥(féi )城(chéng )南(nán )临(lín )江(jiāng )湖(hú ),北(běi )远(yuǎn )寿(shòu )春(chūn ),贼(zéi )攻(gōng )围(wéi )之(zhī ),得(dé )据(jù )水(shuǐ )为(wéi )势(shì );官(guān )兵(bīng )救(jiù )之(zhī ),当(dāng )先(xiān )破(pò )贼(zéi )大(dà )辈(bèi ),然(rán )后(hòu )围(wéi )乃(nǎi )得(dé )解(jiě )。贼(zéi )往(wǎng )甚(shèn )易(yì ),而(ér )兵(bīng )往(wǎng )救(jiù )之(zhī )甚(shèn )难(nán ),宜(yí )移(yí )城(chéng )内(nèi )之(zhī )兵(bīng ),其(qí )西(xī )三(sān )十(shí )里(lǐ ),有(yǒu )奇(qí )险(xiǎn )可(kě )依(yī ),更(gèng )立(lì )城(chéng )以(yǐ )固(gù )守(shǒu ),此(cǐ )为(wéi )引(yǐn )贼(zéi )平(píng )地(dì )而(ér )掎(jǐ )其(qí )归(guī )路(lù ),于(yú )计(jì )为(wéi )便(biàn )。”护(hù )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )蒋(jiǎng )济(jì )议(yì )以(yǐ )为(wéi ):“既(jì )示(shì )天(tiān )下(xià )以(yǐ )弱(ruò ),且(qiě )望(wàng )贼(zéi )烟(yān )火(huǒ )而(ér )坏(huài )城(chéng ),此(cǐ )为(wéi )未(wèi )攻(gōng )而(ér )自(zì )拔(bá );一(yī )至(zhì )于(yú )此(cǐ ),劫(jié )略(luè )无(wú )限(xiàn ),必(bì )淮(huái )北(běi )为(wéi )守(shǒu )。”帝(dì )未(wèi )许(xǔ )。宠(chǒng )重(zhòng )表(biǎo )曰(yuē ):“孙(sūn )子(zǐ )言(yán ):‘兵(bīng )者(zhě ),诡(guǐ )道(dào )也(yě ),故(gù )能(néng )而(ér )示(shì )之(zhī )不(bú )能(néng ),骄(jiāo )之(zhī )以(yǐ )利(lì ),示(shì )之(zhī )以(yǐ )慑(shè ),’此(cǐ )为(wéi )形(xíng )实(shí )不(bú )必(bì )相(xiàng )应(yīng )也(yě )。又(yòu )曰(yuē ):‘善(shàn )动(dòng )敌(dí )者(zhě )形(xíng )之(zhī )。’今(jīn )贼(zéi )未(wèi )至(zhì )而(ér )移(yí )城(chéng )却(què )内(nèi ),所(suǒ )谓(wèi )形(xíng )而(ér )诱(yòu )之(zhī )也(yě )。引(yǐn )贼(zéi )远(yuǎn )水(shuǐ ),择(zé )利(lì )而(ér )动(dòng ),举(jǔ )得(dé )于(yú )外(wài ),而(ér )福(fú )生(shēng )于(yú )内(nèi )矣(yǐ )!”尚(shàng )书(shū )赵(zhào )咨(zī )以(yǐ )宠(chǒng )策(cè )为(wéi )长(zhǎng ),诏(zhào )遂(suí )报(bào )听(tīng )。

烈(liè )祖(zǔ )明(míng )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )青(qīng )龙(lóng )元(yuán )年(nián )(癸(guǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )二(èr )三(sān )三(sān )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),甲(jiǎ )申(shēn ),青(qīng )龙(lóng )见(jiàn )摩(mó )陂(bēi )井(jǐng )中(zhōng ),二(èr )月(yuè ),帝(dì )如(rú )摩(mó )陂(bēi )观(guān )龙(lóng ),改(gǎi )元(yuán )。

公(gōng )孙(sūn )渊(yuān )遣(qiǎn )校(xiào )尉(wèi )宿(xiǔ )舒(shū )、郎(láng )中(zhōng )令(lìng )孙(sūn )综(zōng )奉(fèng )表(biǎo )称(chēng )臣(chén )于(yú )吴(wú );吴(wú )主(zhǔ )大(dà )悦(yuè ),为(wéi )之(zhī )大(dà )赦(shè )。三(sān )月(yuè ),吴(wú )主(zhǔ )遣(qiǎn )太(tài )常(cháng )张(zhāng )弥(mí )、执(zhí )金(jīn )吾(wú )许(xǔ )晏(yàn )、将(jiāng )军(jūn )贺(hè )达(dá )将(jiāng )兵(bīng )万(wàn )人(rén ),金(jīn )宝(bǎo )珍(zhēn )货(huò ),九(jiǔ )锡(xī )备(bèi )物(wù ),乘(chéng )海(hǎi )授(shòu )渊(yuān ),封(fēng )渊(yuān )为(wéi )燕(yàn )王(wáng )。举(jǔ )朝(cháo )大(dà )臣(chén )自(zì )顾(gù )雍(yōng )以(yǐ )下(xià )皆(jiē )谏(jiàn ),以(yǐ )为(wéi ):“渊(yuān )未(wèi )可(kě )信(xìn )而(ér )宠(chǒng )待(dài )太(tài )厚(hòu ),但(dàn )可(kě )遣(qiǎn )吏(lì )兵(bīng )护(hù )送(sòng )舒(shū )、综(zōng )而(ér )已(yǐ )。”吴(wú )主(zhǔ )不(bú )听(tīng )。张(zhāng )昭(zhāo )曰(yuē ):“渊(yuān )背(bèi )魏(wèi )惧(jù )讨(tǎo ),远(yuǎn )来(lái )求(qiú )援(yuán ),非(fēi )本(běn )志(zhì )也(yě )。若(ruò )渊(yuān )改(gǎi )图(tú ),欲(yù )自(zì )明(míng )于(yú )魏(wèi ),两(liǎng )使(shǐ )不(bú )反(fǎn ),不(bú )亦(yì )取(qǔ )笑(xiào )于(yú )天(tiān )下(xià )乎(hū )!”吴(wú )主(zhǔ )反(fǎn )覆(fù )难(nán )昭(zhāo ),昭(zhāo )意(yì )弥(mí )切(qiē )。吴(wú )主(zhǔ )不(bú )能(néng )堪(kān ),案(àn )刀(dāo )而(ér )怒(nù )曰(yuē ):“吴(wú )国(guó )士(shì )人(rén )入(rù )宫(gōng )则(zé )拜(bài )孤(gū ),出(chū )宫(gōng )则(zé )拜(bài )君(jūn ),孤(gū )之(zhī )敬(jìng )君(jūn )亦(yì )为(wéi )至(zhì )矣(yǐ ),而(ér )数(shù )于(yú )众(zhòng )中(zhōng )折(shé )孤(gū ),孤(gū )常(cháng )恐(kǒng )失(shī )计(jì )!”昭(zhāo )熟(shú )视(shì )吴(wú )主(zhǔ )曰(yuē ):“臣(chén )虽(suī )知(zhī )言(yán )不(bú )用(yòng ),每(měi )竭(jié )愚(yú )忠(zhōng )者(zhě ),诚(chéng )以(yǐ )太(tài )后(hòu )临(lín )崩(bēng ),呼(hū )老(lǎo )臣(chén )于(yú )床(chuáng )下(xià ),遗(yí )诏(zhào )顾(gù )命(mìng )之(zhī )言(yán )故(gù )在(zài )耳(ěr )。”因(yīn )涕(tì )泣(qì )横(héng )流(liú )。吴(wú )主(zhǔ )掷(zhì )刀(dāo )于(yú )地(dì ),与(yǔ )之(zhī )对(duì )泣(qì )。然(rán )卒(zú )遣(qiǎn )弥(mí )、晏(yàn )往(wǎng )。昭(zhāo )忿(fèn )言(yán )之(zhī )不(bú )用(yòng ),称(chēng )疾(jí )不(bú )朝(cháo )。吴(wú )主(zhǔ )恨(hèn )之(zhī ),土(tǔ )塞(sāi )其(qí )门(mén ),昭(zhāo )又(yòu )于(yú )内(nèi )以(yǐ )土(tǔ )封(fēng )之(zhī )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),戊(wù )寅(yín ),北(běi )海(hǎi )王(wáng )蕤(ruí )卒(zú )。

闰(rùn )月(yuè ),庚(gēng )寅(yín )朔(shuò ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

六(liù )月(yuè ),洛(luò )阳(yáng )宫(gōng )鞠(jū )室(shì )灾(zāi )。

鲜(xiān )卑(bēi )轲(kē )比(bǐ )能(néng )诱(yòu )保(bǎo )塞(sāi )鲜(xiān )卑(bēi )步(bù )度(dù )根(gēn )与(yǔ )深(shēn )结(jié )和(hé )亲(qīn ),自(zì )勒(lè )万(wàn )骑(qí )迎(yíng )其(qí )累(lèi )重(zhòng )于(yú )陉(xíng )北(běi )。并(bìng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )毕(bì )轨(guǐ )表(biǎo )辄(zhé )出(chū )军(jūn ),以(yǐ )外(wài )威(wēi )比(bǐ )能(néng ),内(nèi )镇(zhèn )步(bù )度(dù )根(gēn )。帝(dì )省(shěng )表(biǎo )曰(yuē ):“步(bù )度(dù )根(gēn )已(yǐ )为(wéi )比(bǐ )能(néng )所(suǒ )诱(yòu ),有(yǒu )自(zì )疑(yí )心(xīn )。今(jīn )轨(guǐ )出(chū )军(jūn ),慎(shèn )勿(wù )越(yuè )塞(sāi )过(guò )句(jù )注(zhù )也(yě )。”比(bǐ )诏(zhào )书(shū )到(dào ),轨(guǐ )已(yǐ )进(jìn )军(jūn )屯(tún )阴(yīn )馆(guǎn ),遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )苏(sū )尚(shàng )、董(dǒng )弼(bì )追(zhuī )鲜(xiān )卑(bēi )。轲(kē )比(bǐ )能(néng )遣(qiǎn )子(zǐ )将(jiāng )千(qiān )馀(yú )骑(qí )迎(yíng )步(bù )度(dù )根(gēn )部(bù )落(luò ),与(yǔ )尚(shàng )、弼(bì )相(xiàng )遇(yù ),战(zhàn )于(yú )楼(lóu )烦(fán ),二(èr )将(jiāng )没(méi ),步(bù )度(dù )根(gēn )与(yǔ )泄(xiè )归(guī )泥(ní )部(bù )落(luò )皆(jiē )叛(pàn )出(chū )塞(sāi ),与(yǔ )轲(kē )比(bǐ )能(néng )合(hé )寇(kòu )边(biān )。帝(dì )遣(qiǎn )骁(xiāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )秦(qín )朗(lǎng )将(jiāng )中(zhōng )军(jūn )讨(tǎo )之(zhī ),轲(kē )比(bǐ )能(néng )乃(nǎi )走(zǒu )幕(mù )北(běi ),泄(xiè )归(guī )泥(ní )将(jiāng )其(qí )部(bù )众(zhòng )来(lái )降(jiàng )。步(bù )度(dù )根(gēn )寻(xún )为(wéi )轲(kē )比(bǐ )能(néng )所(suǒ )杀(shā )。

公(gōng )孙(sūn )渊(yuān )知(zhī )吴(wú )远(yuǎn )难(nán )恃(shì ),乃(nǎi )斩(zhǎn )张(zhāng )弥(mí )、许(xǔ )晏(yàn )等(děng )首(shǒu ),传(chuán )送(sòng )京(jīng )师(shī ),悉(xī )没(méi )其(qí )兵(bīng )资(zī )珍(zhēn )宝(bǎo )。冬(dōng ),十(shí )二(èr )月(yuè ),诏(zhào )拜(bài )渊(yuān )大(dà )司(sī )马(mǎ ),封(fēng )乐(lè )浪(làng )公(gōng )。吴(wú )主(zhǔ )闻(wén )之(zhī ),大(dà )怒(nù )曰(yuē ):“朕(zhèn )年(nián )六(liù )十(shí ),世(shì )事(shì )难(nán )易(yì ),靡(mí )所(suǒ )不(bú )尝(cháng )。近(jìn )为(wéi )鼠(shǔ )子(zǐ )所(suǒ )前(qián )却(què ),令(lìng )人(rén )气(qì )踊(yǒng )如(rú )山(shān )。不(bú )自(zì )截(jié )鼠(shǔ )子(zǐ )头(tóu )以(yǐ )掷(zhì )于(yú )海(hǎi ),无(wú )颜(yán )复(fù )临(lín )万(wàn )国(guó )。就(jiù )令(lìng )颠(diān )沛(pèi ),不(bú )以(yǐ )为(wéi )恨(hèn )!”

陆(lù )逊(xùn )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )以(yǐ )神(shén )武(wǔ )之(zhī )姿(zī ),诞(dàn )膺(yīng )期(qī )运(yùn ),破(pò )操(cāo )乌(wū )林(lín ),败(bài )备(bèi )西(xī )陵(líng ),禽(qín )羽(yǔ )荆(jīng )州(zhōu )。斯(sī )三(sān )虏(lǔ )者(zhě ),当(dāng )世(shì )雄(xióng )杰(jié ),皆(jiē )摧(cuī )其(qí )锋(fēng )。圣(shèng )化(huà )所(suǒ )绥(suí ),万(wàn )里(lǐ )草(cǎo )偃(yǎn ),方(fāng )荡(dàng )平(píng )华(huá )夏(xià ),总(zǒng )一(yī )大(dà )猷(yóu )。今(jīn )不(bú )忍(rěn )小(xiǎo )忿(fèn )而(ér )发(fā )雷(léi )霆(tíng )之(zhī )怒(nù ),违(wéi )垂(chuí )堂(táng )之(zhī )戒(jiè ),轻(qīng )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )重(zhòng ),此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )惑(huò )也(yě )。臣(chén )闻(wén )之(zhī ),行(háng )万(wàn )里(lǐ )者(zhě )不(bú )中(zhōng )道(dào )而(ér )辍(chuò )足(zú ),图(tú )四(sì )海(hǎi )者(zhě )不(bú )怀(huái )细(xì )以(yǐ )害(hài )大(dà )。强(qiáng )寇(kòu )在(zài )境(jìng ),荒(huāng )服(fú )未(wèi )庭(tíng ),陛(bì )下(xià )乘(chéng )桴(fú )远(yuǎn )征(zhēng ),必(bì )致(zhì )闚(kuī ),戚(qī )至(zhì )而(ér )忧(yōu ),悔(huǐ )之(zhī )无(wú )及(jí )。若(ruò )使(shǐ )大(dà )事(shì )时(shí )捷(jié ),则(zé )渊(yuān )不(bú )讨(tǎo )自(zì )服(fú )。今(jīn )乃(nǎi )远(yuǎn )惜(xī )辽(liáo )东(dōng )众(zhòng )之(zhī )与(yǔ )马(mǎ ),奈(nài )何(hé )独(dú )欲(yù )捐(juān )江(jiāng )东(dōng )万(wàn )安(ān )之(zhī )本(běn )业(yè )而(ér )不(bú )惜(xī )乎(hū )!”尚(shàng )书(shū )仆(pú )射(shè )薛(xuē )综(zōng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“昔(xī )汉(hàn )元(yuán )帝(dì )欲(yù )御(yù )楼(lóu )船(chuán ),薛(xuē )广(guǎng )德(dé )请(qǐng )刎(wěn )颈(jǐng )以(yǐ )血(xuè )染(rǎn )车(chē )。何(hé )则(zé )?水(shuǐ )火(huǒ )之(zhī )险(xiǎn )至(zhì )危(wēi ),非(fēi )帝(dì )王(wáng )所(suǒ )宜(yí )涉(shè )也(yě )。今(jīn )辽(liáo )东(dōng )戎(róng )貊(mò )小(xiǎo )国(guó ),无(wú )城(chéng )隍(huáng )之(zhī )固(gù ),备(bèi )御(yù )之(zhī )术(shù ),器(qì )械(xiè )铢(zhū )钝(dùn ),犬(quǎn )羊(yáng )无(wú )政(zhèng ),往(wǎng )必(bì )禽(qín )克(kè ),诚(chéng )如(rú )明(míng )诏(zhào )。然(rán )其(qí )方(fāng )土(tǔ )寒(hán )埆(què ),谷(gǔ )稼(jià )不(bú )殖(zhí ),民(mín )习(xí )鞍(ān )马(mǎ ),转(zhuǎn )徙(xǐ )无(wú )常(cháng ),卒(zú )闻(wén )大(dà )军(jūn )之(zhī )至(zhì ),自(zì )度(dù )不(bú )敌(dí ),鸟(niǎo )惊(jīng )兽(shòu )骇(hài ),长(zhǎng )驱(qū )奔(bēn )窜(cuàn ),一(yī )人(rén )匹(pǐ )马(mǎ ),不(bú )可(kě )得(dé )见(jiàn ),虽(suī )获(huò )空(kōng )地(dì ),守(shǒu )之(zhī )无(wú )益(yì ),此(cǐ )不(bú )可(kě )一(yī )也(yě )。加(jiā )又(yòu )洪(hóng )流(liú )混(hún )滉(huàng )漾(yàng ),有(yǒu )成(chéng )山(shān )之(zhī )难(nán ),海(hǎi )行(háng )无(wú )常(cháng ),风(fēng )波(bō )难(nán )免(miǎn ),倏(shū )忽(hū )之(zhī )间(jiān ),人(rén )船(chuán )异(yì )势(shì ),虽(suī )有(yǒu )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )德(dé ),智(zhì )无(wú )所(suǒ )施(shī ),贲(bēn )、育(yù )之(zhī )勇(yǒng ),力(lì )不(bú )得(dé )设(shè ),此(cǐ )不(bú )可(kě )二(èr )也(yě )。加(jiā )以(yǐ )郁(yù )雾(wù )冥(míng )其(qí )上(shàng ),碱(jiǎn )水(shuǐ )蒸(zhēng )其(qí )下(xià ),善(shàn )生(shēng )流(liú )肿(zhǒng ),转(zhuǎn )相(xiàng )洿(wū )染(rǎn ),凡(fán )行(háng )海(hǎi )者(zhě ),稀(xī )无(wú )斯(sī )患(huàn ),此(cǐ )不(bú )可(kě )三(sān )也(yě )。天(tiān )生(shēng )神(shén )圣(shèng ),当(dāng )乘(chéng )时(shí )平(píng )乱(luàn ),康(kāng )此(cǐ )民(mín )物(wù )。今(jīn )逆(nì )虏(lǔ )将(jiāng )灭(miè ),海(hǎi )内(nèi )垂(chuí )定(dìng ),乃(nǎi )违(wéi )必(bì )然(rán )之(zhī )图(tú ),寻(xún )至(zhì )危(wēi )之(zhī )阻(zǔ ),忽(hū )九(jiǔ )州(zhōu )之(zhī )固(gù ),肆(sì )一(yī )朝(cháo )之(zhī )忿(fèn ),既(jì )非(fēi )社(shè )稷(jì )之(zhī )重(zhòng )计(jì ),又(yòu )开(kāi )辟(pì )以(yǐ )来(lái )所(suǒ )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu ),斯(sī )诚(chéng )群(qún )僚(liáo )所(suǒ )以(yǐ )倾(qīng )身(shēn )侧(cè )息(xī ),食(shí )不(bú )甘(gān )味(wèi ),寝(qǐn )不(bú )安(ān )席(xí )者(zhě )也(yě )。”选(xuǎn )曹(cáo )尚(shàng )书(shū )陆(lù )瑁(mào )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“北(běi )寇(kòu )与(yǔ )国(guó ),壤(rǎng )地(dì )连(lián )接(jiē ),苟(gǒu )有(yǒu )间(jiān )隙(xì ),应(yīng )机(jī )而(ér )至(zhì )。夫(fū )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )越(yuè )海(hǎi )求(qiú )马(mǎ ),曲(qǔ )意(yì )于(yú )渊(yuān )者(zhě ),为(wéi )赴(fù )目(mù )前(qián )之(zhī )急(jí ),除(chú )腹(fù )心(xīn )之(zhī )疾(jí )也(yě )。而(ér )更(gèng )弃(qì )本(běn )追(zhuī )末(mò ),捐(juān )近(jìn )治(zhì )远(yuǎn ),忿(fèn )以(yǐ )改(gǎi )规(guī ),激(jī )以(yǐ )动(dòng )众(zhòng ),斯(sī )乃(nǎi )猾(huá )虏(lǔ )所(suǒ )愿(yuàn )闻(wén ),非(fēi )大(dà )吴(wú )之(zhī )至(zhì )计(jì )也(yě )。又(yòu )兵(bīng )家(jiā )之(zhī )术(shù ),以(yǐ )功(gōng )役(yì )相(xiàng )疲(pí ),劳(láo )逸(yì )相(xiàng )待(dài ),得(dé )失(shī )之(zhī )间(jiān ),所(suǒ )觉(jiào )辄(zhé )多(duō )。且(qiě )沓(tà )渚(zhǔ )去(qù )渊(yuān ),道(dào )里(lǐ )尚(shàng )远(yuǎn ),今(jīn )到(dào )其(qí )岸(àn ),兵(bīng )势(shì )三(sān )分(fèn ),使(shǐ )强(qiáng )者(zhě )进(jìn )取(qǔ ),次(cì )当(dāng )守(shǒu )船(chuán ),又(yòu )次(cì )运(yùn )粮(liáng ),行(háng )人(rén )虽(suī )多(duō ),难(nán )得(dé )悉(xī )用(yòng )。加(jiā )以(yǐ )单(dān )步(bù )负(fù )粮(liáng ),经(jīng )远(yuǎn )深(shēn )入(rù ),贼(zéi )地(dì )多(duō )马(mǎ ),邀(yāo )截(jié )无(wú )常(cháng )。若(ruò )渊(yuān )狙(jū )诈(zhà ),与(yǔ )北(běi )未(wèi )绝(jué ),动(dòng )众(zhòng )之(zhī )日(rì ),脣(chún )齿(chǐ )相(xiàng )济(jì );若(ruò )实(shí )孑(jié )然(rán )无(wú )所(suǒ )凭(píng )赖(lài ),其(qí )畏(wèi )怖(bù )远(yuǎn )迸(bèng ),或(huò )难(nán )卒(zú )灭(miè )使(shǐ )天(tiān )诛(zhū )稽(jī )于(yú )朔(shuò )野(yě ),山(shān )虏(lǔ )承(chéng )间(jiān )而(ér )起(qǐ ),恐(kǒng )非(fēi )万(wàn )安(ān )之(zhī )长(zhǎng )虑(lǜ )也(yě )!”吴(wú )主(zhǔ )未(wèi )许(xǔ )。瑁(mào )重(zhòng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“夫(fū )兵(bīng )革(gé )者(zhě ),固(gù )前(qián )代(dài )所(suǒ )以(yǐ )诛(zhū )暴(bào )乱(luàn )、威(wēi )四(sì )夷(yí )也(yě )。然(rán )其(qí )役(yì )皆(jiē )在(zài )奸(jiān )雄(xióng )已(yǐ )除(chú ),天(tiān )下(xià )无(wú )事(shì ),从(cóng )容(róng )庙(miào )堂(táng )之(zhī )上(shàng ),以(yǐ )馀(yú )议(yì )议(yì )之(zhī )耳(ěr )。至(zhì )于(yú )中(zhōng )夏(xià )鼎(dǐng )沸(fèi ),九(jiǔ )域(yù )盘(pán )互(hù )之(zhī )时(shí ),率(lǜ )须(xū )深(shēn )根(gēn )固(gù )本(běn ),爱(ài )力(lì )惜(xī )费(fèi ),未(wèi )有(yǒu )正(zhèng )于(yú )此(cǐ )时(shí )舍(shě )近(jìn )治(zhì )远(yuǎn ),以(yǐ )疲(pí )军(jūn )旅(lǚ )者(zhě )也(yě )。昔(xī )尉(wèi )佗(tuó )叛(pàn )逆(nì ),僭(jiàn )号(hào )称(chēng )帝(dì ),于(yú )时(shí )天(tiān )下(xià )乂(ài )安(ān ),百(bǎi )姓(xìng )康(kāng )阜(fù ),然(rán )汉(hàn )文(wén )犹(yóu )以(yǐ )远(yuǎn )征(zhēng )不(bú )易(yì ),告(gào )喻(yù )而(ér )已(yǐ )。今(jīn )凶(xiōng )桀(jié )未(wèi )殄(tiǎn ),疆(jiāng )场(chǎng )犹(yóu )警(jǐng ),未(wèi )宜(yí )以(yǐ )渊(yuān )为(wéi )先(xiān )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )抑(yì )威(wēi )任(rèn )计(jì ),暂(zàn )宁(níng )六(liù )师(shī ),潜(qián )神(shén )嘿(hēi )规(guī ),以(yǐ )为(wéi )后(hòu )图(tú ),天(tiān )下(xià )幸(xìng )甚(shèn )!”吴(wú )主(zhǔ )乃(nǎi )止(zhǐ )。

吴(wú )主(zhǔ )数(shù )遣(qiǎn )人(rén )慰(wèi )谢(xiè )张(zhāng )昭(zhāo ),昭(zhāo )因(yīn )不(bú )起(qǐ )。吴(wú )主(zhǔ )因(yīn )出(chū ),过(guò )其(qí )门(mén )呼(hū )昭(zhāo ),昭(zhāo )辞(cí )疾(jí )笃(dǔ )。吴(wú )主(zhǔ )烧(shāo )其(qí )门(mén ),欲(yù )以(yǐ )恐(kǒng )之(zhī ),昭(zhāo )亦(yì )不(bú )出(chū )。吴(wú )主(zhǔ )使(shǐ )人(rén )灭(miè )火(huǒ ),住(zhù )门(mén )良(liáng )久(jiǔ )。昭(zhāo )诸(zhū )子(zǐ )共(gòng )扶(fú )昭(zhāo )起(qǐ ),吴(wú )主(zhǔ )载(zǎi )以(yǐ )还(hái )宫(gōng ),深(shēn )自(zì )克(kè )责(zé )。昭(zhāo )不(bú )得(dé )已(yǐ ),然(rán )后(hòu )朝(cháo )会(huì )。

初(chū ),张(zhāng )弥(mí )、许(xǔ )晏(yàn )等(děng )至(zhì )襄(xiāng )平(píng ),公(gōng )孙(sūn )渊(yuān )欲(yù )图(tú )之(zhī ),乃(nǎi )先(xiān )分(fèn )散(sàn )其(qí )吏(lì )兵(bīng ),中(zhōng )使(shǐ )秦(qín )旦(dàn )、张(zhāng )群(qún )、杜(dù )德(dé )、黄(huáng )强(qiáng )等(děng )及(jí )吏(lì )兵(bīng )六(liù )十(shí )人(rén )置(zhì )玄(xuán )菟(tú )。玄(xuán )菟(tú )在(zài )辽(liáo )东(dōng )北(běi )二(èr )百(bǎi )里(lǐ ),太(tài )守(shǒu )王(wáng )赞(zàn ),领(lǐng )户(hù )二(èr )百(bǎi ),旦(dàn )等(děng )皆(jiē )舍(shě )于(yú )民(mín )家(jiā ),仰(yǎng )其(qí )饮(yǐn )食(shí ),积(jī )四(sì )十(shí )许(xǔ )日(rì )。旦(dàn )与(yǔ )群(qún )等(děng )议(yì )曰(yuē ):“吾(wú )人(rén )远(yuǎn )辱(rǔ )国(guó )命(mìng ),自(zì )弃(qì )于(yú )此(cǐ ),与(yǔ )死(sǐ )无(wú )异(yì )。今(jīn )观(guān )此(cǐ )郡(jùn ),形(xíng )势(shì )甚(shèn )弱(ruò ),若(ruò )一(yī )旦(dàn )同(tóng )心(xīn ),焚(fén )烧(shāo )城(chéng )郭(guō ),杀(shā )其(qí )长(zhǎng )吏(lì ),为(wéi )国(guó )报(bào )耻(chǐ ),然(rán )后(hòu )伏(fú )死(sǐ ),足(zú )以(yǐ )无(wú )恨(hèn )。孰(shú )与(yǔ )偷(tōu )生(shēng )苟(gǒu )活(huó ),长(zhǎng )为(wéi )囚(qiú )虏(lǔ )乎(hū )!”群(qún )等(děng )然(rán )之(zhī )。于(yú )是(shì )阴(yīn )相(xiàng )结(jié )约(yuē ),当(dāng )用(yòng )八(bā )月(yuè )十(shí )九(jiǔ )日(rì )夜(yè )发(fā )。其(qí )日(rì )中(zhōng )时(shí ),为(wéi )郡(jùn )中(zhōng )张(zhāng )松(sōng )所(suǒ )告(gào ),赞(zàn )便(biàn )会(huì )士(shì )众(zhòng ),闭(bì )城(chéng )门(mén ),旦(dàn )、群(qún )、德(dé )、强(qiáng )皆(jiē )逾(yú )城(chéng )得(dé )走(zǒu )。时(shí )群(qún )病(bìng )疽(jū )创(chuàng )著(zhe )膝(xī ),不(bú )及(jí )辈(bèi )旅(lǚ ),德(dé )常(cháng )扶(fú )接(jiē )与(yǔ )俱(jù ),崎(qí )岖(qū )山(shān )谷(gǔ ),行(háng )六(liù )七(qī )百(bǎi )里(lǐ ),创(chuàng )益(yì )困(kùn ),不(bú )复(fù )能(néng )前(qián ),卧(wò )草(cǎo )中(zhōng ),相(xiàng )守(shǒu )悲(bēi )泣(qì )。群(qún )曰(yuē ):“吾(wú )不(bú )幸(xìng )创(chuàng )甚(shèn ),死(sǐ )亡(wáng )无(wú )日(rì ),卿(qīng )诸(zhū )人(rén )宜(yí )速(sù )进(jìn )道(dào ),冀(jì )有(yǒu )所(suǒ )达(dá ),空(kōng )相(xiàng )守(shǒu )俱(jù )死(sǐ )于(yú )穷(qióng )谷(gǔ )之(zhī )中(zhōng ),何(hé )益(yì )也(yě )!”德(dé )曰(yuē ):“万(wàn )里(lǐ )流(liú )离(lí ),死(sǐ )生(shēng )共(gòng )之(zhī ),不(bú )忍(rěn )相(xiàng )委(wěi )。”于(yú )是(shì )推(tuī )旦(dàn )、强(qiáng )使(shǐ )前(qián ),德(dé )独(dú )留(liú )守(shǒu )群(qún ),采(cǎi )菜(cài )果(guǒ )食(shí )之(zhī )。旦(dàn )、强(qiáng )别(bié )数(shù )日(rì ),得(dé )达(dá )句(jù )丽(lì ),因(yīn )宣(xuān )吴(wú )主(zhǔ )诏(zhào )于(yú )句(jù )丽(lì )王(wáng )位(wèi )宫(gōng )及(jí )其(qí )主(zhǔ )簿(bù ),给(gěi )言(yán )有(yǒu )赐(cì ),为(wéi )辽(liáo )东(dōng )所(suǒ )劫(jié )夺(duó )。位(wèi )宫(gōng )等(děng )大(dà )喜(xǐ ),即(jí )受(shòu )诏(zhào ),命(mìng )使(shǐ )人(rén )随(suí )旦(dàn )还(hái )迎(yíng )群(qún )、德(dé ),遣(qiǎn )皁(zào )衣(yī )二(èr )十(shí )五(wǔ )人(rén ),送(sòng )旦(dàn )等(děng )还(hái )吴(wú ),奉(fèng )表(biǎo )称(chēng )臣(chén ),贡(gòng )貂(diāo )皮(pí )千(qiān )枚(méi ),鹖(hé )鸡(jī )皮(pí )十(shí )具(jù )。旦(dàn )等(děng )见(jiàn )吴(wú )主(zhǔ ),悲(bēi )喜(xǐ )不(bú )能(néng )自(zì )胜(shèng )。吴(wú )主(zhǔ )壮(zhuàng )之(zhī ),皆(jiē )拜(bài )校(xiào )尉(wèi )。

是(shì )岁(suì ),吴(wú )主(zhǔ )出(chū )兵(bīng )欲(yù )围(wéi )新(xīn )城(chéng ),以(yǐ )其(qí )远(yuǎn )水(shuǐ ),积(jī )二(èr )十(shí )馀(yú )日(rì ),不(bú )敢(gǎn )下(xià )船(chuán )。满(mǎn )宠(chǒng )谓(wèi )诸(zhū )将(jiāng )曰(yuē ):“孙(sūn )权(quán )得(dé )吾(wú )移(yí )城(chéng ),必(bì )于(yú )其(qí )众(zhòng )中(zhōng )有(yǒu )自(zì )大(dà )之(zhī )言(yán )。今(jīn )大(dà )举(jǔ )来(lái ),欲(yù )要(yào )一(yī )切(qiē )之(zhī )功(gōng ),虽(suī )不(bú )敢(gǎn )至(zhì ),必(bì )当(dāng )上(shàng )岸(àn )耀(yào )兵(bīng )以(yǐ )示(shì )有(yǒu )馀(yú )。”乃(nǎi )潜(qián )遣(qiǎn )步(bù )骑(qí )六(liù )千(qiān ),伏(fú )肥(féi )水(shuǐ )隐(yǐn )处(chù )以(yǐ )待(dài )之(zhī )。吴(wú )主(zhǔ )果(guǒ )上(shàng )岸(àn )耀(yào )兵(bīng ),宠(chǒng )伏(fú )军(jūn )卒(zú )起(qǐ )击(jī )之(zhī ),斩(zhǎn )首(shǒu )数(shù )百(bǎi ),或(huò )有(yǒu )赴(fù )水(shuǐ )死(sǐ )者(zhě )。吴(wú )主(zhǔ )又(yòu )使(shǐ )全(quán )综(zōng )攻(gōng )六(liù )安(ān ),亦(yì )不(bú )克(kè )。蜀(shǔ )庲(lái )降(jiàng )都(dōu )督(dū )张(zhāng )翼(yì ),用(yòng )法(fǎ )严(yán )峻(jùn ),南(nán )夷(yí )豪(háo )帅(shuài )刘(liú )胄(zhòu )叛(pàn )。丞(chéng )相(xiàng )亮(liàng )以(yǐ )参(cān )军(jūn )巴(bā )西(xī )马(mǎ )忠(zhōng )代(dài )翼(yì ),召(zhào )翼(yì )令(lìng )还(hái )。其(qí )人(rén )谓(wèi )翼(yì )宜(yí )速(sù )归(guī )即(jí )罪(zuì )。翼(yì )曰(yuē ):“不(bú )然(rán ),吾(wú )以(yǐ )蛮(mán )夷(yí )蠢(chǔn )动(dòng ),不(bú )称(chēng )职(zhí ),故(gù )还(hái )耳(ěr )。然(rán )代(dài )人(rén )未(wèi )至(zhì ),吾(wú )方(fāng )临(lín )战(zhàn )场(chǎng ),当(dāng )运(yùn )粮(liáng )积(jī )谷(gǔ ),为(wéi )灭(miè )贼(zéi )之(zhī )资(zī ),岂(qǐ )可(kě )以(yǐ )黜(chù )退(tuì )之(zhī )故(gù )而(ér )废(fèi )公(gōng )家(jiā )之(zhī )务(wù )乎(hū )!”于(yú )是(shì )统(tǒng )摄(shè )不(bú )懈(xiè ),代(dài )到(dào )乃(nǎi )发(fā )。马(mǎ )忠(zhōng )因(yīn )其(qí )成(chéng )基(jī ),破(pò )胄(zhòu ),斩(zhǎn )之(zhī )。

诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )劝(quàn )农(nóng )讲(jiǎng )武(wǔ ),作(zuò )木(mù )牛(niú )、流(liú )马(mǎ ),运(yùn )米(mǐ )集(jí )斜(xié )谷(gǔ )口(kǒu ),治(zhì )斜(xié )谷(gǔ )邸(dǐ )阁(gé );息(xī )民(mín )休(xiū )士(shì ),三(sān )年(nián )而(ér )后(hòu )用(yòng )之(zhī )。

烈(liè )祖(zǔ )明(míng )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )青(qīng )龙(lóng )二(èr )年(nián )(甲(jiǎ )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )二(èr )三(sān )四(sì )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),亮(liàng )悉(xī )大(dà )众(zhòng )十(shí )万(wàn )由(yóu )斜(xié )谷(gǔ )入(rù )寇(kòu ),遣(qiǎn )使(shǐ )约(yuē )吴(wú )同(tóng )时(shí )大(dà )举(jǔ )。

三(sān )月(yuè ),庚(gēng )寅(yín ),山(shān )阳(yáng )公(gōng )卒(zú ),帝(dì )素(sù )服(fú )发(fā )丧(sàng )。

己(jǐ )酉(yǒu ),大(dà )赦(shè )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),大(dà )疫(yì )。

崇(chóng )华(huá )殿(diàn )灾(zāi )。

诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )至(zhì )郿(méi ),军(jūn )于(yú )渭(wèi )水(shuǐ )之(zhī )南(nán )。司(sī )马(mǎ )懿(yì )引(yǐn )军(jūn )渡(dù )渭(wèi ),背(bèi )水(shuǐ )为(wéi )垒(lěi )拒(jù )之(zhī ),谓(wèi )诸(zhū )将(jiāng )曰(yuē ):“亮(liàng )若(ruò )出(chū )武(wǔ )功(gōng ),依(yī )山(shān )而(ér )东(dōng ),诚(chéng )为(wéi )可(kě )忧(yōu );若(ruò )西(xī )上(shàng )五(wǔ )丈(zhàng )原(yuán ),诸(zhū )将(jiāng )无(wú )事(shì )矣(yǐ )。”亮(liàng )果(guǒ )屯(tún )五(wǔ )丈(zhàng )原(yuán )。雍(yōng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )郭(guō )淮(huái )言(yán )于(yú )懿(yì )曰(yuē ):“亮(liàng )必(bì )争(zhēng )北(běi )原(yuán ),宜(yí )先(xiān )据(jù )之(zhī )。”议(yì )者(zhě )多(duō )谓(wèi )不(bú )然(rán ),淮(huái )曰(yuē ):“若(ruò )亮(liàng )跨(kuà )渭(wèi )登(dēng )原(yuán ),连(lián )兵(bīng )北(běi )山(shān ),隔(gé )绝(jué )陇(lǒng )道(dào ),摇(yáo )荡(dàng )民(mín )夷(yí ),此(cǐ )非(fēi )国(guó )之(zhī )利(lì )也(yě )。”懿(yì )乃(nǎi )使(shǐ )淮(huái )屯(tún )北(běi )原(yuán )。堑(qiàn )垒(lěi )未(wèi )成(chéng ),汉(hàn )兵(bīng )大(dà )至(zhì ),淮(huái )逆(nì )击(jī )却(què )之(zhī )。亮(liàng )以(yǐ )前(qián )者(zhě )数(shù )出(chū ),皆(jiē )以(yǐ )运(yùn )粮(liáng )不(bú )继(jì ),使(shǐ )己(jǐ )志(zhì )不(bú )伸(shēn ),乃(nǎi )分(fèn )兵(bīng )屯(tún )田(tián )为(wéi )久(jiǔ )驻(zhù )之(zhī )基(jī ),耕(gēng )者(zhě )杂(zá )于(yú )渭(wèi )滨(bīn )居(jū )民(mín )之(zhī )间(jiān ),而(ér )百(bǎi )姓(xìng )安(ān )堵(dǔ ),军(jūn )无(wú )私(sī )焉(yān )。

五(wǔ )月(yuè ),吴(wú )主(zhǔ )入(rù )居(jū )巢(cháo )湖(hú )口(kǒu ),向(xiàng )合(hé )肥(féi )新(xīn )城(chéng ),众(zhòng )号(hào )十(shí )万(wàn );又(yòu )遣(qiǎn )陆(lù )逊(xùn )、诸(zhū )葛(gě )瑾(jǐn )将(jiāng )万(wàn )馀(yú )人(rén )入(rù )江(jiāng )夏(xià )、沔(miǎn )口(kǒu ),向(xiàng )襄(xiāng )阳(yáng );将(jiāng )军(jūn )孙(sūn )韶(sháo )、张(zhāng )承(chéng )入(rù )淮(huái ),向(xiàng )广(guǎng )陵(líng )、淮(huái )阴(yīn )。六(liù )月(yuè ),满(mǎn )宠(chǒng )欲(yù )率(lǜ )诸(zhū )军(jūn )救(jiù )新(xīn )城(chéng ),殄(tiǎn )夷(yí )将(jiāng )军(jūn )田(tián )豫(yù )曰(yuē ):“贼(zéi )悉(xī )众(zhòng )大(dà )举(jǔ ),非(fēi )图(tú )小(xiǎo )利(lì ),欲(yù )质(zhì )新(xīn )城(chéng )以(yǐ )致(zhì )大(dà )军(jūn )耳(ěr )。宜(yí )听(tīng )使(shǐ )攻(gōng )城(chéng ),挫(cuò )其(qí )锐(ruì )气(qì ),不(bú )当(dāng )与(yǔ )争(zhēng )锋(fēng )也(yě )。城(chéng )不(bú )可(kě )拔(bá ),众(zhòng )必(bì )罢(bà )怠(dài );罢(bà )怠(dài )然(rán )后(hòu )击(jī )之(zhī ),可(kě )大(dà )克(kè )也(yě )。若(ruò )贼(zéi )见(jiàn )计(jì ),必(bì )不(bú )攻(gōng )城(chéng ),势(shì )将(jiāng )自(zì )走(zǒu )。若(ruò )便(biàn )进(jìn )兵(bīng ),适(shì )入(rù )其(qí )计(jì )矣(yǐ )。”

时(shí )东(dōng )方(fāng )吏(lì )士(shì )皆(jiē )分(fèn )休(xiū ),宠(chǒng )表(biǎo )请(qǐng )召(zhào )中(zhōng )军(jūn )兵(bīng ),并(bìng )召(zhào )所(suǒ )休(xiū )将(jiāng )士(shì ),须(xū )集(jí )击(jī )之(zhī )。散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )广(guǎng )平(píng )刘(liú )邵(shào )议(yì )以(yǐ )为(wéi ):“贼(zéi )众(zhòng )新(xīn )至(zhì ),心(xīn )专(zhuān )气(qì )锐(ruì ),宠(chǒng )以(yǐ )少(shǎo )人(rén )自(zì )战(zhàn )其(qí )地(dì ),若(ruò )便(biàn )进(jìn )击(jī ),必(bì )不(bú )能(néng )制(zhì )。宠(chǒng )请(qǐng )待(dài )兵(bīng ),未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )失(shī )也(yě ),以(yǐ )为(wéi )可(kě )先(xiān )遣(qiǎn )步(bù )兵(bīng )五(wǔ )千(qiān ),精(jīng )骑(qí )三(sān )千(qiān ),先(xiān )军(jūn )前(qián )发(fā ),扬(yáng )声(shēng )进(jìn )道(dào ),震(zhèn )曜(yào )形(xíng )势(shì )。骑(qí )到(dào )合(hé )肥(féi ),疏(shū )其(qí )行(háng )队(duì ),多(duō )其(qí )旌(jīng )鼓(gǔ ),曜(yào )兵(bīng )城(chéng )下(xià ),引(yǐn )出(chū )贼(zéi )后(hòu ),拟(nǐ )其(qí )归(guī )路(lù ),要(yào )其(qí )粮(liáng )道(dào )。贼(zéi )闻(wén )大(dà )军(jūn )来(lái ),骑(qí )断(duàn )其(qí )后(hòu ),必(bì )震(zhèn )怖(bù )遁(dùn )走(zǒu ),不(bú )战(zhàn )自(zì )破(pò )矣(yǐ )。”帝(dì )从(cóng )之(zhī )。宠(chǒng )欲(yù )拔(bá )新(xīn )城(chéng )守(shǒu ),致(zhì )贼(zéi )寿(shòu )春(chūn ),帝(dì )不(bú )听(tīng ),曰(yuē ):“昔(xī )汉(hàn )光(guāng )武(wǔ )遣(qiǎn )兵(bīng )据(jù )略(luè )阳(yáng ),终(zhōng )以(yǐ )破(pò )隗(wěi )嚣(xiāo ),先(xiān )帝(dì )东(dōng )置(zhì )合(hé )肥(féi ),南(nán )守(shǒu )襄(xiāng )阳(yáng ),西(xī )固(gù )祁(qí )山(shān ),贼(zéi )来(lái )辄(zhé )破(pò )于(yú )三(sān )城(chéng )之(zhī )下(xià )者(zhě ),地(dì )有(yǒu )所(suǒ )必(bì )争(zhēng )也(yě )。纵(zòng )权(quán )攻(gōng )新(xīn )城(chéng ),必(bì )不(bú )能(néng )拔(bá )。敕(chì )诸(zhū )将(jiāng )坚(jiān )守(shǒu ),吾(wú )将(jiāng )自(zì )往(wǎng )征(zhēng )之(zhī ),比(bǐ )至(zhì ),恐(kǒng )权(quán )走(zǒu )也(yě )。”乃(nǎi )使(shǐ )征(zhēng )蜀(shǔ )护(hù )军(jūn )秦(qín )朗(lǎng )督(dū )步(bù )骑(qí )二(èr )万(wàn )助(zhù )司(sī )马(mǎ )懿(yì )御(yù )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng ),敕(chì )懿(yì ):“但(dàn )坚(jiān )壁(bì )拒(jù )守(shǒu )以(yǐ )挫(cuò )其(qí )锋(fēng ),彼(bǐ )进(jìn )不(bú )得(dé )志(zhì ),退(tuì )无(wú )与(yǔ )战(zhàn ),久(jiǔ )停(tíng )则(zé )粮(liáng )尽(jìn ),虏(lǔ )略(luè )无(wú )所(suǒ )获(huò ),则(zé )必(bì )走(zǒu );走(zǒu )而(ér )追(zhuī )之(zhī ),全(quán )胜(shèng )之(zhī )道(dào )也(yě )。”秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),壬(rén )寅(yín ),帝(dì )御(yù )龙(lóng )舟(zhōu )东(dōng )征(zhēng )。满(mǎn )宠(chǒng )募(mù )壮(zhuàng )士(shì )焚(fén )吴(wú )攻(gōng )具(jù ),射(shè )杀(shā )吴(wú )主(zhǔ )之(zhī )弟(dì )子(zǐ )泰(tài );又(yòu )吴(wú )吏(lì )士(shì )多(duō )疾(jí )病(bìng )。帝(dì )未(wèi )至(zhì )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),疑(yí )兵(bīng )先(xiān )至(zhì )。吴(wú )主(zhǔ )始(shǐ )谓(wèi )帝(dì )不(bú )能(néng )出(chū ),闻(wén )大(dà )军(jūn )至(zhì ),遂(suí )遁(dùn ),孙(sūn )韶(sháo )亦(yì )退(tuì )。

陆(lù )逊(xùn )遣(qiǎn )亲(qīn )人(rén )韩(hán )扁(biǎn )奉(fèng )表(biǎo )诣(yì )吴(wú )主(zhǔ ),逻(luó )者(zhě )得(dé )之(zhī )。诸(zhū )葛(gě )瑾(jǐn )闻(wén )之(zhī )甚(shèn )惧(jù ),书(shū )与(yǔ )逊(xùn )云(yún ):“大(dà )驾(jià )已(yǐ )还(hái ),贼(zéi )得(dé )韩(hán )扁(biǎn ),具(jù )知(zhī )吾(wú )阔(kuò )狭(xiá ),且(qiě )水(shuǐ )干(gàn ),宜(yí )当(dāng )急(jí )去(qù )。”逊(xùn )未(wèi )答(dá ),方(fāng )催(cuī )人(rén )种(zhǒng )葑(fēng )、豆(dòu ),与(yǔ )诸(zhū )将(jiāng )奕(yì )棋(qí )、射(shè )戏(xì )如(rú )常(cháng )。瑾(jǐn )曰(yuē ):“伯(bó )言(yán )多(duō )智(zhì )略(luè ),其(qí )必(bì )当(dāng )有(yǒu )以(yǐ )。”乃(nǎi )自(zì )来(lái )见(jiàn )逊(xùn )。逊(xùn )曰(yuē ):“贼(zéi )知(zhī )大(dà )驾(jià )已(yǐ )还(hái ),无(wú )所(suǒ )复(fù )忧(yōu ),得(dé )专(zhuān )力(lì )于(yú )吾(wú )。又(yòu )已(yǐ )守(shǒu )要(yào )害(hài )之(zhī )处(chù ),兵(bīng )将(jiāng )意(yì )动(dòng ),且(qiě )当(dāng )自(zì )定(dìng )以(yǐ )安(ān )之(zhī ),施(shī )设(shè )变(biàn )术(shù ),然(rán )后(hòu )出(chū )耳(ěr )。今(jīn )便(biàn )示(shì )退(tuì ),贼(zéi )当(dāng )谓(wèi )吾(wú )怖(bù ),仍(réng )来(lái )相(xiàng )蹙(cù ),必(bì )败(bài )之(zhī )势(shì )也(yě )。”乃(nǎi )密(mì )与(yǔ )瑾(jǐn )立(lì )计(jì ),令(lìng )瑾(jǐn )督(dū )舟(zhōu )船(chuán ),逊(xùn )悉(xī )上(shàng )兵(bīng )马(mǎ )以(yǐ )向(xiàng )襄(xiāng )阳(yáng )城(chéng )。魏(wèi )人(rén )素(sù )惮(dàn )逊(xùn )名(míng ),遽(jù )还(hái )赴(fù )城(chéng )。瑾(jǐn )便(biàn )引(yǐn )船(chuán )出(chū ),逊(xùn )徐(xú )整(zhěng )部(bù )伍(wǔ ),张(zhāng )拓(tuò )声(shēng )势(shì ),步(bù )趣(qù )船(chuán ),魏(wèi )人(rén )不(bú )敢(gǎn )逼(bī )。行(háng )到(dào )白(bái )围(wéi ),托(tuō )言(yán )往(wǎng )猎(liè ),潜(qián )遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )周(zhōu )峻(jùn )、张(zhāng )梁(liáng )等(děng )击(jī )江(jiāng )夏(xià )、新(xīn )市(shì )、安(ān )陆(lù )、石(shí )阳(yáng ),斩(zhǎn )获(huò )千(qiān )馀(yú )人(rén )而(ér )还(hái )。群(qún )臣(chén )以(yǐ )为(wéi )司(sī )马(mǎ )懿(yì )方(fāng )与(yǔ )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )相(xiàng )守(shǒu )未(wèi )解(jiě ),车(chē )驾(jià )可(kě )西(xī )幸(xìng )长(zhǎng )安(ān )。帝(dì )曰(yuē ):“权(quán )走(zǒu ),亮(liàng )胆(dǎn )破(pò ),大(dà )军(jūn )足(zú )以(yǐ )制(zhì )之(zhī ),吾(wú )无(wú )忧(yōu )矣(yǐ )。”遂(suí )进(jìn )军(jūn )至(zhì )寿(shòu )春(chūn ),录(lù )诸(zhū )将(jiāng )功(gōng ),封(fēng )赏(shǎng )各(gè )有(yǒu )差(chà )。

八(bā )月(yuè ),壬(rén )申(shēn ),葬(zàng )汉(hàn )孝(xiào )献(xiàn )皇(huáng )帝(dì )于(yú )禅(chán )陵(líng )。

辛(xīn )巳(sì ),帝(dì )还(hái )许(xǔ )昌(chāng )。

司(sī )马(mǎ )懿(yì )与(yǔ )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )相(xiàng )守(shǒu )百(bǎi )馀(yú )日(rì ),亮(liàng )数(shù )挑(tiāo )战(zhàn ),懿(yì )不(bú )出(chū )。亮(liàng )乃(nǎi )遗(yí )懿(yì )巾(jīn )帼(guó )妇(fù )人(rén )之(zhī )服(fú )。懿(yì )怒(nù ),上(shàng )表(biǎo )请(qǐng )战(zhàn ),帝(dì )使(shǐ )卫(wèi )尉(wèi )辛(xīn )毘(pí )杖(zhàng )节(jiē )为(wéi )军(jūn )师(shī )以(yǐ )制(zhì )之(zhī )。护(hù )军(jūn )姜(jiāng )维(wéi )谓(wèi )亮(liàng )曰(yuē ):“辛(xīn )佐(zuǒ )治(zhì )杖(zhàng )节(jiē )而(ér )到(dào ),贼(zéi )不(bú )复(fù )出(chū )矣(yǐ )。”亮(liàng )曰(yuē ):“彼(bǐ )本(běn )无(wú )战(zhàn )情(qíng ),所(suǒ )以(yǐ )固(gù )请(qǐng )战(zhàn )者(zhě ),以(yǐ )示(shì )武(wǔ )于(yú )其(qí )众(zhòng )耳(ěr )。将(jiāng )在(zài )军(jūn ),君(jūn )命(mìng )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )受(shòu ),苟(gǒu )能(néng )制(zhì )吾(wú ),岂(qǐ )千(qiān )里(lǐ )而(ér )请(qǐng )战(zhàn )邪(xié )!”亮(liàng )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )至(zhì )懿(yì )军(jūn ),懿(yì )问(wèn )其(qí )寝(qǐn )食(shí )及(jí )事(shì )之(zhī )烦(fán )简(jiǎn ),不(bú )问(wèn )戎(róng )事(shì )。使(shǐ )者(zhě )对(duì )曰(yuē ):“诸(zhū )葛(gě )公(gōng )夙(sù )兴(xìng )夜(yè )寐(mèi ),罚(fá )二(èr )十(shí )已(yǐ )上(shàng ),皆(jiē )亲(qīn )览(lǎn )焉(yān );所(suǒ )啖(dàn )食(shí )不(bú )至(zhì )数(shù )升(shēng )。”懿(yì )告(gào )人(rén )曰(yuē ):“诸(zhū )葛(gě )孔(kǒng )明(míng )食(shí )少(shǎo )事(shì )烦(fán ),其(qí )能(néng )久(jiǔ )乎(hū )!”亮(liàng )病(bìng )笃(dǔ ),汉(hàn )主(zhǔ )使(shǐ )尚(shàng )书(shū )仆(pú )射(shè )李(lǐ )福(fú )省(shěng )侍(shì ),因(yīn )谘(zī )以(yǐ )国(guó )家(jiā )大(dà )计(jì )。福(fú )至(zhì ),与(yǔ )亮(liàng )语(yǔ )已(yǐ ),别(bié )去(qù ),数(shù )日(rì )复(fù )还(hái )。亮(liàng )曰(yuē ):“孤(gū )知(zhī )君(jūn )还(hái )意(yì ),近(jìn )日(rì )言(yán )语(yǔ )虽(suī )弥(mí )日(rì ),有(yǒu )所(suǒ )不(bú )尽(jìn ),更(gèng )来(lái )亦(yì )决(jué )耳(ěr )。公(gōng )所(suǒ )问(wèn )者(zhě ),公(gōng )琰(yǎn )其(qí )宜(yí )也(yě )。”福(fú )谢(xiè ):“前(qián )实(shí )失(shī )不(bú )咨(zī )请(qǐng ),如(rú )公(gōng )百(bǎi )年(nián )后(hòu )谁(shuí )可(kě )任(rèn )大(dà )事(shì )者(zhě ),故(gù )辄(zhé )还(hái )耳(ěr )。乞(qǐ )复(fù )请(qǐng )蒋(jiǎng )琬(wǎn )之(zhī )后(hòu ),谁(shuí )可(kě )任(rèn )者(zhě )?”亮(liàng )曰(yuē ):“文(wén )伟(wěi )可(kě )以(yǐ )继(jì )之(zhī )。”又(yòu )问(wèn )其(qí )次(cì ),亮(liàng )不(bú )答(dá )。

是(shì )月(yuè ),亮(liàng )卒(zú )于(yú )军(jūn )中(zhōng )。长(zhǎng )史(shǐ )杨(yáng )仪(yí )整(zhěng )军(jūn )而(ér )出(chū )。百(bǎi )姓(xìng )奔(bēn )告(gào )司(sī )马(mǎ )懿(yì ),懿(yì )追(zhuī )之(zhī )。姜(jiāng )维(wéi )令(lìng )仪(yí )反(fǎn )旗(qí )鸣(míng )鼓(gǔ ),若(ruò )将(jiāng )向(xiàng )懿(yì )者(zhě ),懿(yì )敛(liǎn )军(jūn )退(tuì ),不(bú )敢(gǎn )逼(bī )。于(yú )是(shì )仪(yí )结(jié )陈(chén )而(ér )去(qù ),入(rù )谷(gǔ )然(rán )后(hòu )发(fā )丧(sàng )。百(bǎi )姓(xìng )为(wéi )之(zhī )谚(yàn )曰(yuē ):“死(sǐ )诸(zhū )葛(gě )走(zǒu )生(shēng )仲(zhòng )达(dá )。”懿(yì )闻(wén )之(zhī ),笑(xiào )曰(yuē ):“吾(wú )能(néng )料(liào )生(shēng ),不(bú )能(néng )料(liào )死(sǐ )故(gù )也(yě )。”懿(yì )案(àn )行(háng )亮(liàng )之(zhī )营(yíng )垒(lěi )处(chù )所(suǒ ),叹(tàn )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )奇(qí )才(cái )也(yě )!”追(zhuī )至(zhì )赤(chì )岸(àn ),不(bú )及(jí )而(ér )还(hái )。

初(chū ),汉(hàn )前(qián )军(jūn )师(shī )魏(wèi )延(yán ),勇(yǒng )猛(měng )过(guò )人(rén ),善(shàn )养(yǎng )士(shì )卒(zú )。每(měi )随(suí )亮(liàng )出(chū ),辄(zhé )欲(yù )请(qǐng )兵(bīng )万(wàn )人(rén ),与(yǔ )亮(liàng )异(yì )道(dào )会(huì )于(yú )潼(tóng )关(guān ),如(rú )韩(hán )信(xìn )故(gù )事(shì ),亮(liàng )制(zhì )而(ér )不(bú )许(xǔ )。延(yán )常(cháng )谓(wèi )亮(liàng )为(wéi )怯(qiè ),叹(tàn )恨(hèn )己(jǐ )才(cái )用(yòng )之(zhī )不(bú )尽(jìn )。杨(yáng )仪(yí )为(wéi )人(rén )干(gàn )敏(mǐn ),亮(liàng )每(měi )出(chū )军(jūn ),仪(yí )常(cháng )规(guī )画(huà )分(fèn )部(bù ),筹(chóu )度(dù )粮(liáng )谷(gǔ ),不(bú )稽(jī )思(sī )虑(lǜ ),斯(sī )须(xū )便(biàn )了(le ),军(jūn )戎(róng )节(jiē )度(dù ),取(qǔ )办(bàn )于(yú )仪(yí )。延(yán )性(xìng )矜(jīn )高(gāo ),当(dāng )时(shí )皆(jiē )避(bì )下(xià )之(zhī ),唯(wéi )仪(yí )不(bú )假(jiǎ )借(jiè )延(yán ),延(yán )以(yǐ )为(wéi )至(zhì )忿(fèn ),有(yǒu )如(rú )水(shuǐ )火(huǒ )。亮(liàng )深(shēn )惜(xī )二(èr )人(rén )之(zhī )才(cái ),不(bú )忍(rěn )有(yǒu )所(suǒ )偏(piān )废(fèi )也(yě )。

费(fèi )祎(yī )使(shǐ )吴(wú ),吴(wú )主(zhǔ )醉(zuì ),问(wèn )祎(yī )曰(yuē ):“杨(yáng )仪(yí )、魏(wèi )延(yán ),牧(mù )竖(shù )小(xiǎo )人(rén )也(yě ),虽(suī )尝(cháng )有(yǒu )鸣(míng )吠(fèi )之(zhī )益(yì )于(yú )时(shí )务(wù ),然(rán )既(jì )已(yǐ )任(rèn )之(zhī ),势(shì )不(bú )得(dé )轻(qīng )。若(ruò )一(yī )朝(cháo )无(wú )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng ),必(bì )为(wéi )祸(huò )乱(luàn )矣(yǐ )。诸(zhū )君(jūn )愦(kuì )愦(kuì ),不(bú )知(zhī )防(fáng )虑(lǜ )于(yú )此(cǐ ),岂(qǐ )所(suǒ )谓(wèi )贻(yí )厥(jué )孙(sūn )谋(móu )乎(hū )!”祎(yī )对(duì )曰(yuē ):“仪(yí )、延(yán )之(zhī )不(bú )协(xié ),起(qǐ )于(yú )私(sī )忿(fèn )耳(ěr ),而(ér )无(wú )黥(qíng )、韩(hán )难(nán )御(yù )之(zhī )心(xīn )也(yě )。今(jīn )方(fāng )扫(sǎo )除(chú )强(qiáng )贼(zéi ),混(hún )一(yī )函(hán )夏(xià ),功(gōng )以(yǐ )才(cái )成(chéng ),业(yè )由(yóu )才(cái )广(guǎng ),若(ruò )舍(shě )此(cǐ )不(bú )任(rèn ),防(fáng )其(qí )后(hòu )患(huàn ),是(shì )犹(yóu )备(bèi )有(yǒu )风(fēng )波(bō )而(ér )逆(nì )废(fèi )舟(zhōu )楫(jí ),非(fēi )长(zhǎng )计(jì )也(yě )。”

亮(liàng )病(bìng )困(kùn ),与(yǔ )仪(yí )及(jí )司(sī )马(mǎ )费(fèi )祎(yī )等(děng )作(zuò )身(shēn )殁(mò )之(zhī )后(hòu )退(tuì )军(jūn )节(jiē )度(dù ),令(lìng )延(yán )断(duàn )后(hòu ),姜(jiāng )维(wéi )次(cì )之(zhī );若(ruò )延(yán )或(huò )不(bú )从(cóng )命(mìng ),军(jūn )便(biàn )自(zì )发(fā )。亮(liàng )卒(zú ),仪(yí )秘(mì )不(bú )发(fā )丧(sàng ),令(lìng )祎(yī )往(wǎng )揣(chuāi )延(yán )意(yì )指(zhǐ )。延(yán )曰(yuē ):“丞(chéng )相(xiàng )虽(suī )亡(wáng ),吾(wú )自(zì )见(jiàn )在(zài )。府(fǔ )亲(qīn )官(guān )属(shǔ ),便(biàn )可(kě )将(jiāng )丧(sàng )还(hái )葬(zàng ),吾(wú )当(dāng )自(zì )率(lǜ )诸(zhū )军(jūn )击(jī )贼(zéi );云(yún )何(hé )以(yǐ )一(yī )人(rén )死(sǐ )废(fèi )天(tiān )下(xià )之(zhī )事(shì )邪(xié )!且(qiě )魏(wèi )延(yán )何(hé )人(rén ),当(dāng )为(wéi )杨(yáng )仪(yí )之(zhī )所(suǒ )部(bù )勒(lè ),作(zuò )断(duàn )后(hòu )将(jiāng )乎(hū )!”自(zì )与(yǔ )祎(yī )共(gòng )作(zuò )行(háng )留(liú )部(bù )分(fèn ),令(lìng )祎(yī )手(shǒu )书(shū )与(yǔ )己(jǐ )连(lián )名(míng ),告(gào )下(xià )诸(zhū )将(jiāng )。祎(yī )绐(dài )延(yán )曰(yuē ):“当(dāng )为(wéi )君(jūn )还(hái )解(jiě )杨(yáng )长(zhǎng )史(shǐ )。长(zhǎng )史(shǐ )文(wén )吏(lì ),稀(xī )更(gèng )军(jūn )事(shì ),必(bì )不(bú )违(wéi )命(mìng )也(yě )。”祎(yī )出(chū )门(mén ),奔(bēn )马(mǎ )而(ér )去(qù )。延(yán )寻(xún )悔(huǐ )之(zhī ),已(yǐ )不(bú )及(jí )矣(yǐ )。

延(yán )使(shǐ )人(rén )觇(chān )仪(yí )等(děng ),欲(yù )案(àn )亮(liàng )成(chéng )规(guī ),诸(zhū )营(yíng )相(xiàng )次(cì )引(yǐn )军(jūn )还(hái ),延(yán )大(dà )怒(nù ),搀(chān )仪(yí )未(wèi )发(fā ),率(lǜ )所(suǒ )领(lǐng )径(jìng )先(xiān )南(nán )归(guī ),所(suǒ )过(guò )烧(shāo )绝(jué )阁(gé )道(dào )。延(yán )、仪(yí )各(gè )相(xiàng )表(biǎo )叛(pàn )逆(nì ),一(yī )日(rì )之(zhī )中(zhōng ),羽(yǔ )檄(xí )交(jiāo )至(zhì )。汉(hàn )主(zhǔ )以(yǐ )问(wèn )侍(shì )中(zhōng )董(dǒng )允(yǔn )、留(liú )府(fǔ )长(zhǎng )史(shǐ )蒋(jiǎng )琬(wǎn ),琬(wǎn )、允(yǔn )咸(xián )保(bǎo )仪(yí )而(ér )疑(yí )延(yán )。仪(yí )等(děng )令(lìng )槎(chá )山(shān )通(tōng )道(dào ),昼(zhòu )夜(yè )兼(jiān )行(háng ),亦(yì )继(jì )延(yán )后(hòu )。延(yán )先(xiān )至(zhì ),据(jù )南(nán )谷(gǔ )口(kǒu ),遣(qiǎn )兵(bīng )逆(nì )击(jī )仪(yí )等(děng ),仪(yí )等(děng )令(lìng )将(jiāng )军(jūn )何(hé )平(píng )于(yú )前(qián )御(yù )延(yán )。平(píng )叱(chì )先(xiān )登(dēng )曰(yuē ):“公(gōng )亡(wáng ),身(shēn )尚(shàng )未(wèi )寒(hán ),汝(rǔ )辈(bèi )何(hé )敢(gǎn )乃(nǎi )尔(ěr )!”延(yán )士(shì )众(zhòng )知(zhī )曲(qǔ )在(zài )延(yán ),莫(mò )为(wéi )用(yòng )命(mìng ),皆(jiē )散(sàn )。延(yán )独(dú )与(yǔ )其(qí )子(zǐ )数(shù )人(rén )逃(táo )亡(wáng ),奔(bēn )汉(hàn )中(zhōng ),仪(yí )遣(qiǎn )将(jiāng )马(mǎ )岱(dài )追(zhuī )斩(zhǎn )之(zhī ),遂(suí )夷(yí )延(yán )三(sān )族(zú )。蒋(jiǎng )琬(wǎn )率(lǜ )宿(xiǔ )卫(wèi )诸(zhū )营(yíng )赴(fù )难(nán )北(běi )行(háng ),行(háng )数(shù )十(shí )里(lǐ ),延(yán )死(sǐ )问(wèn )至(zhì ),乃(nǎi )还(hái )。始(shǐ ),延(yán )欲(yù )杀(shā )仪(yí )等(děng ),冀(jì )时(shí )论(lùn )以(yǐ )己(jǐ )代(dài )诸(zhū )葛(gě )辅(fǔ )政(zhèng ),故(gù )不(bú )北(běi )降(jiàng )魏(wèi )而(ér )南(nán )还(hái )击(jī )仪(yí ),实(shí )无(wú )反(fǎn )意(yì )也(yě )。诸(zhū )军(jūn )还(hái )成(chéng )都(dōu ),大(dà )赦(shè ),谥(shì )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )曰(yuē )忠(zhōng )武(wǔ )侯(hóu )。初(chū ),亮(liàng )表(biǎo )于(yú )汉(hàn )主(zhǔ )曰(yuē ):“成(chéng )都(dōu )有(yǒu )桑(sāng )八(bā )百(bǎi )株(zhū ),薄(báo )田(tián )十(shí )五(wǔ )顷(qǐng ),子(zǐ )弟(dì )衣(yī )食(shí )自(zì )馀(yú )饶(ráo ),臣(chén )不(bú )别(bié )治(zhì )生(shēng )以(yǐ )长(zhǎng )尺(chǐ )寸(cùn )。若(ruò )臣(chén )死(sǐ )之(zhī )日(rì ),不(bú )使(shǐ )内(nèi )有(yǒu )馀(yú )帛(bó ),外(wài )有(yǒu )赢(yíng )财(cái ),以(yǐ )负(fù )陛(bì )下(xià )。”卒(zú )如(rú )其(qí )所(suǒ )言(yán )。丞(chéng )相(xiàng )长(zhǎng )史(shǐ )张(zhāng )裔(yì )常(cháng )称(chēng )亮(liàng )曰(yuē ):“公(gōng )赏(shǎng )不(bú )遗(yí )远(yuǎn ),罚(fá )不(bú )阿(ā )近(jìn ),爵(jué )不(bú )可(kě )以(yǐ )无(wú )功(gōng )取(qǔ ),刑(xíng )不(bú )可(kě )以(yǐ )贵(guì )势(shì )免(miǎn ),此(cǐ )贤(xián )愚(yú )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )佥(qiān )忘(wàng )其(qí )身(shēn )者(zhě )也(yě )!”

陈(chén )寿(shòu )评(píng )曰(yuē ):诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )之(zhī )为(wéi )相(xiàng )国(guó )也(yě ),抚(fǔ )百(bǎi )姓(xìng ),示(shì )仪(yí )轨(guǐ ),约(yuē )官(guān )职(zhí ),从(cóng )权(quán )制(zhì ),开(kāi )诚(chéng )心(xīn ),布(bù )公(gōng )道(dào );尽(jìn )忠(zhōng )益(yì )时(shí )者(zhě ),虽(suī )雠(chóu )必(bì )赏(shǎng ),犯(fàn )治(zhì )怠(dài )慢(màn )者(zhě ),虽(suī )亲(qīn )必(bì )罚(fá ),服(fú )罪(zuì )输(shū )情(qíng )者(zhě ),虽(suī )重(zhòng )必(bì )释(shì ),游(yóu )辞(cí )巧(qiǎo )饰(shì )者(zhě ),虽(suī )轻(qīng )必(bì )戮(lù );善(shàn )无(wú )微(wēi )而(ér )不(bú )赏(shǎng ),恶(è )无(wú )纤(xiān )而(ér )不(bú )贬(biǎn );庶(shù )事(shì )精(jīng )练(liàn ),物(wù )理(lǐ )其(qí )本(běn ),循(xún )名(míng )责(zé )实(shí ),虚(xū )伪(wěi )不(bú )齿(chǐ )。终(zhōng )于(yú )邦(bāng )域(yù )之(zhī )内(nèi ),咸(xián )畏(wèi )而(ér )爱(ài )之(zhī ),刑(xíng )政(zhèng )虽(suī )峻(jùn )而(ér )无(wú )怨(yuàn )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )用(yòng )心(xīn )平(píng )而(ér )劝(quàn )戒(jiè )明(míng )也(yě )。可(kě )谓(wèi )识(shí )治(zhì )之(zhī )良(liáng )才(cái ),管(guǎn )、萧(xiāo )之(zhī )亚(yà )匹(pǐ )矣(yǐ )!

初(chū ),长(zhǎng )水(shuǐ )校(xiào )尉(wèi )廖(liào )立(lì ),自(zì )谓(wèi )才(cái )名(míng )宜(yí )为(wéi )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )之(zhī )副(fù ),常(cháng )以(yǐ )职(zhí )位(wèi )游(yóu )散(sàn ),怏(yàng )怏(yàng )怨(yuàn )谤(bàng )无(wú )已(yǐ ),亮(liàng )废(fèi )立(lì )为(wéi )民(mín ),徙(xǐ )之(zhī )汶(wèn )山(shān )。及(jí )亮(liàng )卒(zú ),立(lì )垂(chuí )泣(qì )曰(yuē ):“吾(wú )终(zhōng )为(wéi )左(zuǒ )衽(rèn )矣(yǐ )!”李(lǐ )平(píng )闻(wén )之(zhī ),亦(yì )发(fā )病(bìng )死(sǐ )。平(píng )常(cháng )冀(jì )亮(liàng )复(fù )收(shōu )己(jǐ ),得(dé )自(zì )补(bǔ )复(fù ),策(cè )后(hòu )人(rén )不(bú )能(néng )故(gù )也(yě )。

习(xí )凿(záo )齿(chǐ )论(lùn )曰(yuē ):昔(xī )管(guǎn )仲(zhòng )夺(duó )伯(bó )氏(shì )骈(pián )邑(yì )三(sān )百(bǎi ),没(méi )齿(chǐ )而(ér )无(wú )怨(yuàn )言(yán ),圣(shèng )人(rén )以(yǐ )为(wéi )难(nán )。诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )之(zhī )使(shǐ )廖(liào )立(lì )垂(chuí )泣(qì ),李(lǐ )严(yán )致(zhì )死(sǐ ),岂(qǐ )徒(tú )无(wú )怨(yuàn )言(yán )而(ér )已(yǐ )哉(zāi )!夫(fū )水(shuǐ )至(zhì )平(píng )而(ér )邪(xié )者(zhě )取(qǔ )法(fǎ ),鉴(jiàn )至(zhì )明(míng )而(ér )丑(chǒu )者(zhě )忘(wàng )怒(nù );水(shuǐ )鉴(jiàn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )能(néng )穷(qióng )物(wù )而(ér )无(wú )怨(yuàn )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )无(wú )私(sī )也(yě )。水(shuǐ )鉴(jiàn )无(wú )私(sī ),犹(yóu )以(yǐ )免(miǎn )谤(bàng ),况(kuàng )大(dà )人(rén )君(jūn )子(zǐ )怀(huái )乐(lè )生(shēng )之(zhī )心(xīn ),流(liú )矜(jīn )恕(shù )之(zhī )德(dé ),法(fǎ )行(háng )于(yú )不(bú )可(kě )不(bú )用(yòng ),刑(xíng )加(jiā )乎(hū )自(zì )犯(fàn )之(zhī )罪(zuì ),爵(jué )之(zhī )而(ér )非(fēi )私(sī ),诛(zhū )之(zhī )而(ér )不(bú )怒(nù ),天(tiān )下(xià )有(yǒu )不(bú )服(fú )者(zhě )乎(hū )!

蜀(shǔ )人(rén )所(suǒ )在(zài )求(qiú )为(wéi )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )立(lì )庙(miào ),汉(hàn )主(zhǔ )不(bú )听(tīng )。百(bǎi )姓(xìng )遂(suí )因(yīn )时(shí )节(jiē )私(sī )祭(jì )之(zhī )于(yú )道(dào )陌(mò )上(shàng ),步(bù )兵(bīng )校(xiào )尉(wèi )习(xí )隆(lóng )等(děng )上(shàng )言(yán ):“请(qǐng )近(jìn )其(qí )墓(mù ),立(lì )一(yī )庙(miào )于(yú )沔(miǎn )阳(yáng ),断(duàn )其(qí )私(sī )祀(sì )。”汉(hàn )主(zhǔ )从(cóng )之(zhī )。

汉(hàn )主(zhǔ )以(yǐ )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )吴(wú )懿(yì )为(wéi )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),假(jiǎ )节(jiē ),督(dū )汉(hàn )中(zhōng );以(yǐ )丞(chéng )相(xiàng )长(zhǎng )史(shǐ )蒋(jiǎng )琬(wǎn )为(wéi )尚(shàng )书(shū )令(lìng ),总(zǒng )统(tǒng )国(guó )事(shì ),寻(xún )加(jiā )琬(wǎn )行(háng )都(dōu )护(hù ),假(jiǎ )节(jiē ),领(lǐng )益(yì )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。时(shí )新(xīn )丧(sàng )元(yuán )帅(shuài ),远(yuǎn )近(jìn )危(wēi )悚(sǒng ),琬(wǎn )出(chū )类(lèi )拔(bá )萃(cuì ),处(chù )群(qún )僚(liáo )之(zhī )右(yòu ),既(jì )无(wú )戚(qī )容(róng ),又(yòu )无(wú )喜(xǐ )色(sè ),神(shén )守(shǒu )举(jǔ )止(zhǐ ),有(yǒu )如(rú )平(píng )日(rì ),由(yóu )是(shì )众(zhòng )望(wàng )渐(jiàn )服(fú )。吴(wú )人(rén )闻(wén )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )卒(zú ),恐(kǒng )魏(wèi )承(chéng )衰(shuāi )取(qǔ )蜀(shǔ ),增(zēng )巴(bā )丘(qiū )守(shǒu )兵(bīng )万(wàn )人(rén ),一(yī )欲(yù )以(yǐ )为(wéi )救(jiù )援(yuán ),二(èr )欲(yù )以(yǐ )事(shì )分(fèn )割(gē )。汉(hàn )人(rén )闻(wén )之(zhī ),亦(yì )增(zēng )永(yǒng )安(ān )之(zhī )守(shǒu )以(yǐ )防(fáng )非(fēi )常(cháng )。汉(hàn )主(zhǔ )使(shǐ )右(yòu )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )宗(zōng )预(yù )使(shǐ )吴(wú ),吴(wú )主(zhǔ )问(wèn )曰(yuē ):“东(dōng )之(zhī )与(yǔ )西(xī ),譬(pì )犹(yóu )一(yī )家(jiā ),而(ér )闻(wén )西(xī )更(gèng )增(zēng )白(bái )帝(dì )之(zhī )守(shǒu ),何(hé )也(yě )?”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )以(yǐ )为(wéi )东(dōng )益(yì )巴(bā )丘(qiū )之(zhī )戍(shù ),西(xī )增(zēng )白(bái )帝(dì )之(zhī )守(shǒu ),皆(jiē )事(shì )势(shì )宜(yí )然(rán ),俱(jù )不(bú )足(zú )以(yǐ )相(xiàng )问(wèn )也(yě )。”吴(wú )主(zhǔ )大(dà )笑(xiào ),嘉(jiā )其(qí )抗(kàng )尽(jìn ),礼(lǐ )之(zhī )亚(yà )于(yú )邓(dèng )芝(zhī )。

吴(wú )诸(zhū )葛(gě )恪(kè )以(yǐ )丹(dān )杨(yáng )山(shān )险(xiǎn ),民(mín )多(duō )果(guǒ )劲(jìn ),虽(suī )前(qián )发(fā )兵(bīng ),徒(tú )得(dé )外(wài )县(xiàn )平(píng )民(mín )而(ér )已(yǐ )。其(qí )馀(yú )深(shēn )远(yuǎn ),莫(mò )能(néng )禽(qín )尽(jìn ),屡(lǚ )自(zì )求(qiú )为(wéi )官(guān )出(chū )之(zhī ),三(sān )年(nián )可(kě )得(dé )甲(jiǎ )士(shì )四(sì )万(wàn )。众(zhòng )议(yì )咸(xián )以(yǐ )为(wéi ):“丹(dān )杨(yáng )地(dì )势(shì )险(xiǎn )阻(zǔ ),与(yǔ )吴(wú )郡(jùn )、会(huì )稽(jī )、新(xīn )都(dōu )、番(fān )阳(yáng )四(sì )郡(jùn )邻(lín )接(jiē ),周(zhōu )旋(xuán )数(shù )十(shí )里(lǐ ),山(shān )谷(gǔ )万(wàn )重(zhòng )。其(qí )幽(yōu )邃(suì )民(mín )人(rén ),未(wèi )尝(cháng )入(rù )城(chéng )邑(yì ),对(duì )长(zhǎng )吏(lì ),皆(jiē )仗(zhàng )兵(bīng )野(yě )逸(yì ),白(bái )首(shǒu )于(yú )林(lín )莽(mǎng );逋(bū )亡(wáng )宿(xiǔ )恶(è ),咸(xián )共(gòng )逃(táo )窜(cuàn )。山(shān )出(chū )铜(tóng )铁(tiě ),自(zì )铸(zhù )甲(jiǎ )兵(bīng )。俗(sú )好(hǎo )武(wǔ )习(xí )战(zhàn ),高(gāo )尚(shàng )气(qì )力(lì );其(qí )升(shēng )山(shān )赴(fù )险(xiǎn ),抵(dǐ )突(tū )丛(cóng )棘(jí ),若(ruò )鱼(yú )之(zhī )走(zǒu )渊(yuān ),猿(yuán )狖(yòu )之(zhī )腾(téng )木(mù )也(yě )。时(shí )观(guān )间(jiān )隙(xì ),出(chū )为(wéi )寇(kòu )盗(dào ),每(měi )致(zhì )兵(bīng )征(zhēng )伐(fá ),寻(xún )其(qí )窟(kū )藏(cáng )。其(qí )战(zhàn )则(zé )蜂(fēng )至(zhì ),败(bài )则(zé )鸟(niǎo )窜(cuàn ),自(zì )前(qián )世(shì )以(yǐ )来(lái ),不(bú )能(néng )羁(jī )也(yě )。”皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )难(nán )。恪(kè )父(fù )瑾(jǐn )闻(wén )之(zhī ),亦(yì )以(yǐ )事(shì )终(zhōng )不(bú )逮(dǎi ),叹(tàn )曰(yuē ):“恪(kè )不(bú )大(dà )兴(xìng )吾(wú )家(jiā ),将(jiāng )赤(chì )吾(wú )族(zú )也(yě )!”恪(kè )盛(shèng )陈(chén )其(qí )必(bì )捷(jié ),吴(wú )主(zhǔ )乃(nǎi )拜(bài )恪(kè )为(wéi )抚(fǔ )越(yuè )将(jiāng )军(jūn ),领(lǐng )丹(dān )杨(yáng )太(tài )守(shǒu ),使(shǐ )行(háng )其(qí )策(cè )。

冬(dōng ),十(shí )一(yī )月(yuè ),洛(luò )阳(yáng )地(dì )震(zhèn )。

吴(wú )潘(pān )濬(xùn )讨(tǎo )武(wǔ )陵(líng )蛮(mán ),数(shù )年(nián ),斩(zhǎn )获(huò )数(shù )万(wàn )。自(zì )是(shì )群(qún )蛮(mán )衰(shuāi )弱(ruò ),一(yī )方(fāng )宁(níng )静(jìng )。十(shí )一(yī )月(yuè ),濬(xùn )还(hái )武(wǔ )昌(chāng )。

阅读:25523

打赏捐助〔Donate〕>>>

《魏纪四》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库