仁宗体天法道极功全德神文圣武睿哲明孝皇帝庆历二年(辽重熙十一年。壬午,一零四二年)【登录】

《续资治通鉴》 > 宋纪四十四 > 《仁宗体天法道极功全德神文圣武睿哲明孝皇帝庆历二年(辽重熙十一年。壬午,一零四二年)》 > 拼音版

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),庚(gēng )戌(xū ),诏(zhào ):“近(jìn )分(fèn )陕(shǎn )西(xī )缘(yuán )边(biān )为(wéi )四(sì )路(lù ),各(gè )置(zhì )经(jīng )略(luè )安(ān )抚(fǔ )招(zhāo )讨(tǎo )等(děng )使(shǐ ),自(zì )今(jīn )路(lù )分(fèn )部(bù )署(shǔ )、钤(qián )辖(xiá )以(yǐ )上(shàng ),许(xǔ )与(yǔ )都(dōu )部(bù )署(shǔ )司(sī )同(tóng )议(yì )军(jūn )事(shì ),路(lù )分(fèn )都(dōu )监(jiān )以(yǐ )下(xià ),并(bìng )听(tīng )都(dōu )部(bù )署(shǔ )等(děng )节(jiē )制(zhì ),违(wéi )者(zhě )以(yǐ )军(jūn )法(fǎ )论(lùn )。”

知(zhī )庆(qìng )州(zhōu )范(fàn )仲(zhòng )淹(yān )请(qǐng )给(gěi )枢(shū )密(mì )院(yuàn )及(jí )宣(xuān )徽(huī )院(yuàn )宣(xuān )头(tóu )空(kōng )名(míng )者(zhě )各(gè )百(bǎi )道(dào ),缓(huǎn )急(jí )书(shū )填(tián ),以(yǐ )劝(quàn )赏(shǎng )战(zhàn )功(gōng )及(jí )招(zhāo )降(jiàng )蕃(fān )部(bù );从(cóng )之(zhī )。

丁(dīng )巳(sì ),命(mìng )翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )聂(niè )冠(guàn )卿(qīng )权(quán )知(zhī )贡(gòng )举(jǔ )。初(chū ),端(duān )明(míng )殿(diàn )学(xué )士(shì )李(lǐ )淑(shū )侍(shì )经(jīng )筵(yàn ),访(fǎng )以(yǐ )进(jìn )士(shì )诗(shī )、赋(fù )、策(cè )、论(lùn )先(xiān )后(hòu ),淑(shū )奏(zòu )请(qǐng )先(xiān )策(cè ),次(cì )论(lùn ),次(cì )赋(fù ),次(cì )贴(tiē )经(jīng )墨(mò )义(yì ),而(ér )敕(chì )有(yǒu )司(sī )并(bìng )试(shì )四(sì )场(chǎng ),通(tōng )校(xiào )工(gōng )拙(zhuō ),毋(wú )以(yǐ )一(yī )场(chǎng )得(dé )失(shī )为(wéi )去(qù )留(liú )。诏(zhào )有(yǒu )司(sī )议(yì ),稍(shāo )施(shī )行(háng )焉(yān )。

自(zì )元(yuán )昊(hào )反(fǎn ),军(jūn )兴(xìng ),用(yòng )度(dù )不(bú )足(zú ),因(yīn )听(tīng )入(rù )中(zhōng )刍(chú )粟(sù )予(yǔ )券(quàn ),趋(qū )京(jīng )师(shī )榷(què )货(huò )务(wù )受(shòu )钱(qián )若(ruò )金(jīn )银(yín );入(rù )中(zhōng )它(tā )货(huò )予(yǔ )券(quàn ),偿(cháng )以(yǐ )池(chí )盐(yán )。由(yóu )是(shì )羽(yǔ )毛(máo )、筋(jīn )角(jiǎo )、胶(jiāo )漆(qī )、铁(tiě )炭(tàn )、瓦(wǎ )木(mù )之(zhī )类(lèi ),一(yī )切(qiē )以(yǐ )盐(yán )易(yì )之(zhī )。猾(huá )商(shāng )奸(jiān )人(rén ),乘(chéng )时(shí )射(shè )利(lì ),与(yǔ )官(guān )吏(lì )表(biǎo )里(lǐ )为(wéi )奸(jiān ),虚(xū )费(fèi )池(chí )盐(yán ),不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì )。盐(yán )直(zhí )益(yì )贱(jiàn ),贩(fàn )者(zhě )不(bú )行(háng ),公(gōng )私(sī )无(wú )利(lì )。朝(cháo )廷(tíng )知(zhī )其(qí )弊(bì ),戊(wù )午(wǔ ),用(yòng )三(sān )司(sī )使(shǐ )姚(yáo )仲(zhòng )孙(sūn )请(qǐng ),以(yǐ )度(dù )支(zhī )判(pàn )官(guān )范(fàn )宗(zōng )杰(jié )为(wéi )制(zhì )置(zhì )解(jiě )盐(yán )使(shǐ ),往(wǎng )经(jīng )度(dù )之(zhī )。

始(shǐ ),诏(zhào )复(fù )京(jīng )师(shī )榷(què )法(fǎ )。宗(zōng )杰(jié )请(qǐng ):“凡(fán )商(shāng )人(rén )以(yǐ )虚(xū )估(gū )受(shòu )券(quàn ),及(jí )已(yǐ )受(shòu )盐(yán )未(wèi )鬻(yù )者(zhě ),皆(jiē )计(jì )直(zhí )输(shū )亏(kuī )官(guān )钱(qián )。内(nèi )地(dì )州(zhōu )、军(jūn )民(mín )间(jiān )盐(yán ),悉(xī )收(shōu )市(shì )入(rù )官(guān ),为(wéi )置(zhì )场(chǎng )增(zēng )价(jià )而(ér )出(chū )之(zhī )。复(fù )禁(jìn )永(yǒng )兴(xìng )第(dì )十(shí )一(yī )州(zhōu )商(shāng )贾(jiǎ ),官(guān )自(zì )辇(niǎn )运(yùn ),以(yǐ )衙(yá )前(qián )主(zhǔ )之(zhī )。又(yòu )禁(jìn )商(shāng )盐(yán )私(sī )入(rù )蜀(shǔ ),置(zhì )折(shé )博(bó )务(wù )于(yú )永(yǒng )兴(xìng )、凤(fèng )翔(xiáng ),听(tīng )人(rén )入(rù )钱(qián )若(ruò )蜀(shǔ )货(huò )易(yì )盐(yán ),趋(qū )蜀(shǔ )中(zhōng )以(yǐ )售(shòu )。”诏(zhào )皆(jiē )用(yòng )其(qí )说(shuō )。宗(zōng )杰(jié ),雍(yōng )子(zǐ )也(yě )。

京(jīng )兆(zhào )府(fǔ )布(bù )衣(yī )雷(léi )简(jiǎn )夫(fū ),隐(yǐn )居(jū )不(bú )仕(shì ),枢(shū )密(mì )副(fù )使(shǐ )杜(dù )衍(yǎn )荐(jiàn )之(zhī )。召(zhào )见(jiàn ),论(lùn )边(biān )事(shì )甚(shèn )辩(biàn ),帝(dì )悦(yuè ),令(lìng )中(zhōng )书(shū )检(jiǎn )真(zhēn )宗(zōng )用(yòng )种(zhǒng )放(fàng )故(gù )事(shì )。吕(lǚ )夷(yí )简(jiǎn )言(yán )有(yǒu )口(kǒu )才(cái )者(zhě )未(wèi )必(bì )能(néng )成(chéng )事(shì ),请(qǐng )试(shì )之(zhī )。乃(nǎi )以(yǐ )为(wéi )校(xiào )书(shū )郎(láng )、秦(qín )州(zhōu )观(guān )察(chá )判(pàn )官(guān )。简(jiǎn )夫(fū ),有(yǒu )邻(lín )孙(sūn )也(yě )。

壬(rén )戌(xū ),诏(zhào )以(yǐ )京(jīng )西(xī )闲(xián )田(tián )处(chù )内(nèi )附(fù )蕃(fān )族(zú )无(wú )亲(qīn )属(shǔ )者(zhě )。

遣(qiǎn )使(shǐ )河(hé )北(běi )募(mù )兵(bīng ),及(jí )万(wàn )人(rén )者(zhě )赏(shǎng )之(zhī )。

癸(guǐ )亥(hài ),诏(zhào )磨(mó )勘(kān )院(yuàn )考(kǎo )提(tí )点(diǎn )刑(xíng )狱(yù )功(gōng )罪(zuì )为(wéi )三(sān )等(děng ),以(yǐ )待(dài )黜(chù )陟(zhì )。

辛(xīn )未(wèi ),秦(qín )州(zhōu )筑(zhù )东(dōng )西(xī )关(guān )城(chéng )成(chéng ),赐(cì )总(zǒng )役(yì )官(guān )吏(lì )金(jīn )帛(bó )有(yǒu )差(chà )。初(chū ),知(zhī )州(zhōu )韩(hán )琦(qí )言(yán ):“州(zhōu )东(dōng )西(xī )居(jū )民(mín )及(jí )军(jūn )营(yíng )万(wàn )馀(yú )家(jiā ),皆(jiē )附(fù )城(chéng )而(ér )居(jū ),无(wú )所(suǒ )捍(hàn )御(yù ),请(qǐng )筑(zhù )外(wài )城(chéng )凡(fán )十(shí )里(lǐ )。”至(zhì )是(shì )成(chéng )之(zhī )。

辽(liáo )主(zhǔ )谋(móu )亲(qīn )帅(shuài )师(shī )南(nán )伐(fá ),意(yì )未(wèi )决(jué ),乃(nǎi )幸(xìng )旧(jiù )相(xiàng )张(zhāng )俭(jiǎn )第(dì ),使(shǐ )尚(shàng )食(shí )先(xiān )往(wǎng )具(jù )馔(zhuàn ),俭(jiǎn )却(què )之(zhī ),进(jìn )葵(kuí )羹(gēng )、干(gàn )饭(fàn )。辽(liáo )主(zhǔ )食(shí )之(zhī )而(ér )甘(gān ),徐(xú )问(wèn )以(yǐ )南(nán )伐(fá )之(zhī )策(cè ),俭(jiǎn )极(jí )陈(chén )利(lì )害(hài ),且(qiě )曰(yuē ):“第(dì )遣(qiǎn )一(yī )使(shǐ )问(wèn )之(zhī ),何(hé )必(bì )远(yuǎn )劳(láo )车(chē )驾(jià )!”辽(liáo )主(zhǔ )悦(yuè )而(ér )止(zhǐ )。复(fù )即(jí )其(qí )第(dì )赐(cì )宴(yàn ),器(qì )玩(wán )悉(xī )与(yǔ )之(zhī )。是(shì )月(yuè ),辽(liáo )遣(qiǎn )南(nán )院(yuàn )宣(xuān )徽(huī )使(shǐ )萧(xiāo )特(tè )默(mò )、翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )刘(liú )六(liù )符(fú )来(lái ),使(shǐ )取(qǔ )晋(jìn )阳(yáng )及(jí )瓦(wǎ )桥(qiáo )以(yǐ )南(nán )十(shí )县(xiàn )地(dì ),且(qiě )问(wèn )兴(xìng )师(shī )伐(fá )夏(xià )及(jí )沿(yán )边(biān )疏(shū )浚(xùn )水(shuǐ )泽(zé )、增(zēng )益(yì )兵(bīng )戍(shù )之(zhī )故(gù )。

二(èr )月(yuè ),丁(dīng )丑(chǒu ),诏(zhào )权(quán )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )贾(jiǎ )昌(chāng )朝(cháo )侍(shì )讲(jiǎng )迩(ěr )英(yīng )阁(gé )。故(gù )事(shì ),台(tái )丞(chéng )无(wú )在(zài )经(jīng )筵(yàn )者(zhě ),帝(dì )以(yǐ )昌(chāng )朝(cháo )长(zhǎng )于(yú )讲(jiǎng )说(shuō ),特(tè )召(zhào )之(zhī )。

知(zhī )秦(qín )州(zhōu )韩(hán )琦(qí )请(qǐng )降(jiàng )枢(shū )密(mì )院(yuàn )空(kōng )名(míng )宣(xuān )头(tóu )五(wǔ )十(shí )道(dào ),以(yǐ )赏(shǎng )属(shǔ )羌(qiāng )之(zhī )有(yǒu )功(gōng )者(zhě ),从(cóng )之(zhī )。

知(zhī )保(bǎo )州(zhōu )王(wáng )果(guǒ ),先(xiān )购(gòu )得(dé )辽(liáo )人(rén )南(nán )伐(fá )谕(yù )稿(gǎo )以(yǐ )闻(wén ),且(qiě )言(yán ):“辽(liáo )人(rén )潜(qián )与(yǔ )元(yuán )昊(hào )相(xiàng )结(jié ),将(jiāng )必(bì )渝(yú )盟(méng );请(qǐng )自(zì )广(guǎng )信(xìn )军(jūn )以(yǐ )西(xī )缘(yuán )山(shān )口(kǒu )出(chū )入(rù )之(zhī )路(lù ),预(yù )为(wéi )控(kòng )守(shǒu )。”诏(zhào )答(dá )刂(cè )付(fù )河(hé )北(běi )安(ān )抚(fǔ )司(sī ),密(mì )修(xiū )边(biān )备(bèi )。果(guǒ ),饶(ráo )阳(yáng )人(rén )也(yě )。

旧(jiù )制(zhì ),诸(zhū )州(zhōu )荐(jiàn )贡(gòng )者(zhě ),既(jì )试(shì )礼(lǐ )部(bù ),则(zé )引(yǐn )试(shì )崇(chóng )政(zhèng )殿(diàn )廊(láng )。知(zhī )制(zhì )诰(gào )富(fù )弼(bì )言(yán ):“历(lì )代(dài )取(qǔ )士(shì ),悉(xī )委(wěi )有(yǒu )司(sī ),独(dú )后(hòu )汉(hàn )文(wén )吏(lì )课(kè )笺(jiān )奏(zòu ),副(fù )上(shàng )端(duān )门(mén ),亦(yì )未(wèi )闻(wén )天(tiān )子(zǐ )亲(qīn )试(shì )也(yě )。至(zhì )唐(táng )武(wǔ )后(hòu )载(zǎi )初(chū )之(zhī )年(nián ),始(shǐ )有(yǒu )殿(diàn )试(shì ),此(cǐ )何(hé )足(zú )法(fǎ )哉(zāi )!必(bì )虑(lǜ )恩(ēn )归(guī )有(yǒu )司(sī ),则(zé )宜(yí )使(shǐ )礼(lǐ )部(bù )次(cì )高(gāo )下(xià )以(yǐ )奏(zòu ),而(ér )引(yǐn )诸(zhū )殿(diàn )庭(tíng ),唱(chàng )名(míng )赐(cì )第(dì ),则(zé )与(yǔ )殿(diàn )试(shì )无(wú )所(suǒ )异(yì )矣(yǐ )。”辛(xīn )巳(sì ),诏(zhào )罢(bà )殿(diàn )试(shì )。而(ér )翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )王(wáng )尧(yáo )臣(chén )、同(tóng )修(xiū )起(qǐ )居(jū )注(zhù )梁(liáng )适(shì ),皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )祖(zǔ )宗(zōng )故(gù )事(shì ),不(bú )可(kě )遽(jù )废(fèi )。癸(guǐ )未(wèi ),诏(zhào )复(fù )殿(diàn )试(shì )如(rú )旧(jiù )。

丙(bǐng )戌(xū ),天(tiān )章(zhāng )阁(gé )侍(shì )讲(jiǎng )林(lín )瑀(yǔ ),落(luò )职(zhí )通(tōng )判(pàn )饶(ráo )州(zhōu )。先(xiān )是(shì )瑀(yǔ )奉(fèng )诏(zhào )撰(zhuàn )《周(zhōu )易(yì )天(tiān )人(rén )会(huì )元(yuán )纪(jì )》,其(qí )说(shuō )用(yòng )天(tiān )子(zǐ )即(jí )位(wèi )年(nián )月(yuè )日(rì )辰(chén ),占(zhàn )所(suǒ )直(zhí )卦(guà )以(yǐ )推(tuī )吉(jí )凶(xiōng )。且(qiě )言(yán ):“自(zì )古(gǔ )圣(shèng )王(wáng )即(jí )位(wèi ),必(bì )直(zhí )乾(qián )卦(guà )。”御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )贾(jiǎ )昌(chāng )朝(cháo ),尝(cháng )面(miàn )折(shé )瑀(yǔ )所(suǒ )言(yán )不(bú )经(jīng )。及(jí )是(shì )瑀(yǔ )又(yòu )言(yán ):“帝(dì )即(jí )位(wèi ),其(qí )卦(guà )直(zhí )需(xū ),其(qí )象(xiàng )曰(yuē ):‘君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )饮(yǐn )食(shí )宴(yàn )乐(lè )。’愿(yuàn )陛(bì )下(xià )频(pín )出(chū )宴(yàn )游(yóu ),极(jí )水(shuǐ )陆(lù )玩(wán )好(hǎo )之(zhī )美(měi )。”帝(dì )骇(hài )其(qí )言(yán )。昌(chāng )朝(cháo )即(jí )劾(hé )奏(zòu )瑀(yǔ )邪(xié )说(shuō )罔(wǎng )上(shàng ),不(bú )宜(yí )在(zài )经(jīng )筵(yàn )。乃(nǎi )黜(chù )瑀(yǔ ),而(ér )命(mìng )崇(chóng )文(wén )院(yuàn )检(jiǎn )讨(tǎo )临(lín )淄(zī )赵(zhào )师(shī )民(mín )为(wéi )崇(chóng )政(zhèng )殿(diàn )说(shuō )书(shū )。

乙(yǐ )未(wèi ),诏(zhào ):“真(zhēn )定(dìng )府(fǔ )、定(dìng )州(zhōu )、天(tiān )雄(xióng )军(jūn )、澶(chán )州(zhōu )各(gè )备(bèi )兵(bīng )马(mǎ )刍(chú )粮(liáng )及(jí )器(qì )甲(jiǎ )。”又(yòu )诏(zhào ):“河(hé )北(běi )诸(zhū )州(zhōu )军(jūn )城(chéng )隍(huáng )应(yīng )修(xiū )者(zhě )悉(xī )修(xiū )之(zhī )。”又(yòu )诏(zhào ):“河(hé )北(běi )诸(zhū )州(zhōu )强(qiáng )壮(zhuàng ),自(zì )三(sān )月(yuè )后(hòu )并(bìng )赴(fù )州(zhōu )阅(yuè )习(xí ),委(wěi )知(zhī )州(zhōu )择(zé )其(qí )强(qiáng )劲(jìn )者(zhě ),刺(cì )手(shǒu )背(bèi )为(wéi )义(yì )勇(yǒng )军(jūn );不(bú )愿(yuàn )者(zhě )释(shì )之(zhī )而(ér )存(cún )其(qí )籍(jí ),以(yǐ )备(bèi )守(shǒu )葺(qì )城(chéng )池(chí )。”于(yú )是(shì )强(qiáng )壮(zhuàng )浸(jìn )废(fèi )。诏(zhào )始(shǐ )下(xià ),人(rén )情(qíng )讻(xiōng )讻(xiōng ),河(hé )北(běi )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )李(lǐ )昭(zhāo )述(shù )乘(chéng )疾(jí )置(zhì )日(rì )行(háng )数(shù )舍(shě ),开(kāi )谕(yù )父(fù )老(lǎo ),众(zhòng )始(shǐ )安(ān )。昭(zhāo )述(shù ),宗(zōng )谔(è )子(zǐ )也(yě )。

辛(xīn )丑(chǒu ),保(bǎo )静(jìng )军(jūn )节(jiē )度(dù )使(shǐ )、新(xīn )知(zhī )澶(chán )州(zhōu )王(wáng )德(dé )用(yòng )入(rù )见(jiàn ),流(liú )涕(tì )言(yán ):“臣(chén )前(qián )被(bèi )大(dà )罪(zuì ),陛(bì )下(xià )幸(xìng )赦(shè )不(bú )诛(zhū ),今(jīn )不(bú )足(zú )辱(rǔ )命(mìng )。”帝(dì )尉(wèi )劳(láo )曰(yuē ):“河(hé )北(běi )方(fāng )警(jǐng ),藉(jiè )卿(qīng )威(wēi )名(míng )镇(zhèn )抚(fǔ )耳(ěr )。”赐(cì )手(shǒu )诏(zhào )遣(qiǎn )之(zhī )。

壬(rén )寅(yín ),辽(liáo )主(zhǔ )如(rú )鸳(yuān )鸯(yāng )泺(luò )。

三(sān )月(yuè ),甲(jiǎ )辰(chén )朔(shuò ),诏(zhào )殿(diàn )前(qián )指(zhǐ )挥(huī )使(shǐ )、两(liǎng )省(shěng )都(dōu )知(zhī )举(jǔ )将(jiāng )才(cái )。

丁(dīng )巳(sì ),命(mìng )杜(dù )衍(yǎn )宣(xuān )抚(fǔ )河(hé )东(dōng )。

辛(xīn )酉(yǒu ),参(cān )知(zhī )政(zhèng )事(shì )晁(cháo )宗(zōng )悫(què )以(yǐ )疾(jí )罢(bà )。

乙(yǐ )丑(chǒu ),赐(cì )礼(lǐ )部(bù )奏(zòu )名(míng )进(jìn )士(shì )合(hé )肥(féi )杨(yáng )寘(tián ),等(děng )及(jí )诸(zhū )科(kē )及(jí )第(dì )、出(chū )身(shēn )、同(tóng )出(chū )身(shēn )八(bā )百(bǎi )三(sān )十(shí )九(jiǔ )人(rén )。寘(tián )察(chá )弟(dì )也(yě )。

己(jǐ )巳(sì ),辽(liáo )使(shǐ )萧(xiāo )特(tè )默(mò )、刘(liú )六(liù )符(fú )至(zhì )京(jīng )师(shī ),致(zhì )辽(liáo )主(zhǔ )书(shū ),略(luè )曰(yuē ):“粤(yuè )自(zì )世(shì )修(xiū )欢(huān )契(qì ),时(shí )遣(qiǎn )使(shǐ )轺(yáo )。切(qiē )缘(yuán )瓦(wǎ )桥(qiáo )关(guān )南(nán )是(shì )石(shí )晋(jìn )所(suǒ )割(gē ),讫(qì )至(zhì )柴(chái )氏(shì ),兴(xìng )一(yī )旦(dàn )之(zhī )狂(kuáng )谋(móu ),掠(luě )十(shí )县(xiàn )之(zhī )故(gù )壤(rǎng ),人(rén )神(shén )共(gòng )怒(nù ),庙(miào )社(shè )不(bú )延(yán )。至(zhì )于(yú )贵(guì )国(guó ),肇(zhào )创(chuàng )基(jī )业(yè ),寻(xún )与(yǔ )敝(bì )境(jìng ),继(jì )为(wéi )善(shàn )邻(lín )。暨(jì )乎(hū )太(tài )宗(zōng ),于(yú )有(yǒu )征(zhēng )之(zhī )地(dì )才(cái )定(dìng )并(bìng )汾(fén ),以(yǐ )无(wú )名(míng )之(zhī )师(shī )直(zhí )抵(dǐ )燕(yàn )蓟(jì ),羽(yǔ )召(zhào )精(jīng )锐(ruì ),御(yù )而(ér )获(huò )退(tuì ),遂(suí )致(zhì )弥(mí )年(nián )有(yǒu )戍(shù )境(jìng )之(zhī )劳(láo ),继(jì )日(rì )备(bèi )渝(yú )盟(méng )之(zhī )事(shì ),始(shǐ )终(zhōng )反(fǎn )覆(fù ),前(qián )后(hòu )谙(ān )尝(cháng )。窃(qiè )审(shěn )专(zhuān )命(mìng )将(jiāng )臣(chén ),往(wǎng )平(píng )河(hé )右(yòu ),炎(yán )凉(liáng )屡(lǚ )易(yì ),胜(shèng )负(fù )未(wèi )闻(wén )。兼(jiān )李(lǐ )元(yuán )昊(hào ),于(yú )北(běi )朝(cháo )久(jiǔ )已(yǐ )称(chēng )籓(bān ),设(shè )罪(zuì )合(hé )加(jiā )诛(zhū ),亦(yì )宜(yí )垂(chuí )报(bào )。迩(ěr )者(zhě )郭(guō )稹(zhěn )特(tè )至(zhì )。杜(dù )妨(fáng )又(yòu )回(huí ),虽(suī )略(luè )具(jù )音(yīn )题(tí ),而(ér )但(dàn )虞(yú )诈(zhà )谍(dié )。已(yǐ )举(jǔ )残(cán )民(mín )之(zhī )伐(fá ),曾(céng )无(wú )忌(jì )器(qì )之(zhī )嫌(xián ),营(yíng )筑(zhù )长(zhǎng )堤(dī ),填(tián )塞(sāi )隘(ài )路(lù ),开(kāi )决(jué )塘(táng )水(shuǐ ),添(tiān )置(zhì )边(biān )军(jūn )。既(jì )潜(qián )稔(rěn )于(yú )猜(cāi )嫌(xián ),虑(lǜ )难(nán )敦(dūn )于(yú )信(xìn )睦(mù )。倘(tǎng )思(sī )久(jiǔ )好(hǎo ),共(gòng )遣(qiǎn )疑(yí )怀(huái ),曷(hé )若(ruò )以(yǐ )晋(jìn )阳(yáng )旧(jiù )附(fù )之(zhī )区(qū ),关(guān )南(nán )元(yuán )割(gē )之(zhī )县(xiàn ),俱(jù )归(guī )当(dāng )国(guó ),用(yòng )康(kāng )黎(lí )人(rén )!如(rú )此(cǐ ),则(zé )益(yì )深(shēn )兄(xiōng )弟(dì )之(zhī )怀(huái ),长(zhǎng )守(shǒu )子(zǐ )孙(sūn )之(zhī )计(jì )。缅(miǎn )维(wéi )英(yīng )悟(wù ),深(shēn )达(dá )悃(kǔn )悰(cóng )。”

先(xiān )是(shì )正(zhèng )月(yuè )己(jǐ )巳(sì ),边(biān )吏(lì )言(yán )辽(liáo )使(shǐ )且(qiě )至(zhì ),帝(dì )为(wéi )之(zhī )旰(gàn )食(shí ),历(lì )选(xuǎn )可(kě )使(shǐ )辽(liáo )者(zhě ),群(qún )臣(chén )皆(jiē )惮(dàn )行(háng )。宰(zǎi )相(xiàng )吕(lǚ )夷(yí )简(jiǎn )举(jǔ )右(yòu )正(zhèng )言(yán )富(fù )弼(bì ),入(rù )对(duì )便(biàn )殿(diàn ),叩(kòu )头(tóu )曰(yuē ):“主(zhǔ )忧(yōu )臣(chén )辱(rǔ ),臣(chén )不(bú )敢(gǎn )爱(ài )其(qí )死(sǐ )。”帝(dì )为(wéi )动(dòng )色(sè )。壬(rén )申(shēn ),命(mìng )弼(bì )为(wéi )接(jiē )伴(bàn )使(shǐ )。弼(bì )以(yǐ )二(èr )月(yuè )丙(bǐng )子(zǐ )发(fā )京(jīng )师(shī ),至(zhì )雄(xióng )州(zhōu ),久(jiǔ )之(zhī ),特(tè )默(mò )等(děng )始(shǐ )入(rù )境(jìng )。遣(qiǎn )中(zhōng )使(shǐ )慰(wèi )劳(láo ),特(tè )默(mò )称(chēng )足(zú )疾(jí )不(bú )拜(bài ),弼(bì )谓(wèi )曰(yuē ):“吾(wú )尝(cháng )使(shǐ )北(běi ),病(bìng )卧(wò )车(chē )中(zhōng ),闻(wén )命(mìng )辄(zhé )拜(bài )。今(jīn )中(zhōng )使(shǐ )至(zhì )而(ér )君(jūn )不(bú )起(qǐ ),此(cǐ )何(hé )礼(lǐ )也(yě )?”特(tè )默(mò )矍(jué )然(rán )起(qǐ ),遂(suí )使(shǐ )人(rén )掖(yè )而(ér )拜(bài )。及(jí )特(tè )默(mò )等(děng )至(zhì ),命(mìng )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )贾(jiǎ )昌(chāng )朝(cháo )馆(guǎn )伴(bàn )。廷(tíng )议(yì )不(bú )许(xǔ )割(gē )地(dì ),而(ér )许(xǔ )以(yǐ )信(xìn )安(ān )僖(xī )简(jiǎn )王(wáng )允(yǔn )宁(níng )女(nǚ )与(yǔ )辽(liáo )之(zhī )皇(huáng )子(zǐ )梁(liáng )王(wáng )洪(hóng )基(jī )结(jié )婚(hūn ),或(huò )增(zēng )岁(suì )赂(lù );独(dú )弼(bì )为(wéi )结(jié )婚(hūn )为(wéi )不(bú )可(kě )。

初(chū ),辽(liáo )太(tài )弟(dì )重(zhòng )元(yuán )者(zhě ),挟(jiā )太(tài )后(hòu )势(shì ),尝(cháng )自(zì )通(tōng )书(shū )币(bì )。帝(dì )欲(yù )因(yīn )今(jīn )使(shǐ )答(dá )之(zhī ),令(lìng )昌(chāng )朝(cháo )问(wèn )六(liù )符(fú ),六(liù )符(fú )辞(cí )曰(yuē ):“此(cǐ )于(yú )太(tài )后(hòu )则(zé )善(shàn ),然(rán )于(yú )本(běn )朝(cháo )不(bú )便(biàn )也(yě )。”昌(chāng )朝(cháo )曰(yuē ):“即(jí )如(rú )此(cǐ ),而(ér )欲(yù )以(yǐ )梁(liáng )王(wáng )求(qiú )和(hé )亲(qīn ),皇(huáng )帝(dì )岂(qǐ )安(ān )心(xīn )乎(hū )?”六(liù )符(fú )不(bú )能(néng )对(duì )。

辛(xīn )未(wèi ),授(shòu )弼(bì )礼(lǐ )部(bù )员(yuán )外(wài )郎(láng )、枢(shū )密(mì )直(zhí )学(xué )士(shì ),将(jiāng )使(shǐ )弼(bì )报(bào )聘(pìn )故(gù )也(yě )。弼(bì )曰(yuē ):“国(guó )家(jiā )有(yǒu )急(jí ),惟(wéi )命(mìng )是(shì )从(cóng ),臣(chén )职(zhí )也(yě ),奈(nài )何(hé )逆(nì )以(yǐ )官(guān )爵(jué )赂(lù )之(zhī )!”固(gù )辞(cí )不(bú )受(shòu )。

是(shì )春(chūn ),范(fàn )仲(zhòng )淹(yān )巡(xún )边(biān )至(zhì )环(huán )州(zhōu ),州(zhōu )属(shǔ )羌(qiāng )阴(yīn )连(lián )贼(zéi )为(wéi )边(biān )患(huàn )。仲(zhòng )淹(yān )谓(wèi )种(zhǒng )世(shì )衡(héng )素(sù )得(dé )羌(qiāng )心(xīn ),而(ér )青(qīng )涧(jiàn )城(chéng )已(yǐ )坚(jiān )固(gù ),乃(nǎi )奏(zòu )徙(xǐ )世(shì )衡(héng )知(zhī )环(huán )州(zhōu )以(yǐ )镇(zhèn )抚(fǔ )之(zhī )。

有(yǒu )牛(niú )家(jiā )族(zú )努(nǔ )额(é )者(zhě ),崛(jué )强(qiáng )未(wèi )尝(cháng )出(chū ),闻(wén )世(shì )衡(héng )至(zhì ),遽(jù )郊(jiāo )迎(yíng )。世(shì )衡(héng )与(yǔ )约(yuē ),诘(jié )朝(cháo )至(zhì )其(qí )帐(zhàng )。是(shì )夕(xī ),大(dà )雪(xuě )深(shēn )三(sān )尺(chǐ ),左(zuǒ )右(yòu )曰(yuē ):“地(dì )险(xiǎn )不(bú )可(kě )往(wǎng )。”世(shì )衡(héng )曰(yuē ):“吾(wú )方(fāng )结(jié )诸(zhū )羌(qiāng )以(yǐ )信(xìn ),不(bú )可(kě )失(shī )期(qī )。”遂(suí )缘(yuán )险(xiǎn )而(ér )进(jìn )。努(nǔ )额(é )方(fāng )卧(wò )帐(zhàng )中(zhōng ),谓(wèi )世(shì )衡(héng )必(bì )不(bú )能(néng )至(zhì ),世(shì )衡(héng )蹴(cù )而(ér )起(qǐ ),努(nǔ )额(é )大(dà )惊(jīng ),率(lǜ )其(qí )族(zú )罗(luó )拜(bài )听(tīng )命(mìng )。又(yòu )有(yǒu )兀(wū )二(èr )族(zú ),受(shòu )贼(zéi )伪(wěi )职(zhí ),世(shì )衡(héng )招(zhāo )之(zhī )不(bú )至(zhì ),命(mìng )蕃(fān )官(guān )慕(mù )恩(ēn )出(chū )兵(bīng )讨(tǎo )之(zhī )。其(qí )后(hòu )百(bǎi )馀(yú )帐(zhàng )皆(jiē )自(zì )归(guī ),莫(mò )敢(gǎn )贰(èr )。因(yīn )令(lìng )诸(zhū )族(zú )置(zhì )烽(fēng )火(huǒ ),有(yǒu )急(jí )则(zé )举(jǔ )燧(suì ),介(jiè )马(mǎ )以(yǐ )待(dài )。又(yòu )课(kè )吏(lì )民(mín )射(shè ),有(yǒu )过(guò )失(shī ),射(shè )中(zhōng )则(zé )释(shì )其(qí )罪(zuì );有(yǒu )辞(cí )某(mǒu )事(shì ),辄(zhé )因(yīn )中(zhōng )否(fǒu )而(ér )与(yǔ )夺(duó )之(zhī )。由(yóu )是(shì )人(rén )人(rén )精(jīng )于(yú )射(shè ),贼(zéi )不(bú )敢(gǎn )复(fù )近(jìn )环(huán )州(zhōu )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),甲(jiǎ )戌(xū )朔(shuò ),辽(liáo )主(zhǔ )颁(bān )南(nán )征(zhēng )赏(shǎng )罚(fá )之(zhī )令(lìng ),欲(yù )使(shǐ )宋(sòng )边(biān )臣(chén )告(gào )急(jí )于(yú )朝(cháo )也(yě )。

戊(wù )寅(yín ),命(mìng )权(quán )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )贾(jiǎ )昌(chāng )朝(cháo )等(děng )议(yì )裁(cái )减(jiǎn )浮(fú )费(fèi )。

庚(gēng )辰(chén ),诏(zhào )以(yǐ )右(yòu )正(zhèng )言(yán )富(fù )弼(bì )为(wéi )回(huí )谢(xiè )国(guó )信(xìn )使(shǐ ),西(xī )上(shàng )閤(gě )门(mén )使(shǐ )符(fú )惟(wéi )忠(zhōng )副(fù )之(zhī )。复(fù )书(shū )曰(yuē ):“昔(xī )我(wǒ )烈(liè )考(kǎo )章(zhāng )圣(shèng )皇(huáng )帝(dì )与(yǔ )大(dà )契(qì )丹(dān )昭(zhāo )圣(shèng )皇(huáng )帝(dì )弭(mǐ )兵(bīng )讲(jiǎng )好(hǎo ),通(tōng )聘(pìn )著(zhe )盟(méng ),肆(sì )余(yú )纂(zuǎn )承(chéng ),共(gòng )遵(zūn )谟(mó )训(xùn ),边(biān )民(mín )安(ān )堵(dǔ ),垂(chuí )四(sì )十(shí )年(nián )。兹(zī )者(zhě )专(zhuān )致(zhì )使(shǐ )臣(chén ),特(tè )诒(yí )缄(jiān )问(wèn ),且(qiě )以(yǐ )瓦(wǎ )桥(qiáo )内(nèi )地(dì ),晋(jìn )阳(yáng )故(gù )封(fēng ),援(yuán )石(shí )氏(shì )之(zhī )割(gē )城(chéng ),述(shù )周(zhōu )朝(cháo )之(zhī )复(fù )境(jìng )。系(xì )于(yú )异(yì )代(dài ),安(ān )及(jí )本(běn )朝(cháo )!粤(yuè )自(zì )景(jǐng )德(dé )之(zhī )初(chū ),始(shǐ )敦(dūn )邻(lín )宝(bǎo )之(zhī )信(xìn ),凡(fán )诸(zhū )细(xì )故(gù ),咸(xián )不(bú )置(zhì )怀(huái )。况(kuàng )太(tài )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )亲(qīn )驾(jià )并(bìng )郊(jiāo ),匪(fěi )图(tú )燕(yàn )壤(rǎng ),当(dāng )时(shí )贵(guì )国(guó )亟(jí )发(fā )援(yuán )兵(bīng ),既(jì )交(jiāo )石(shí )岭(lǐng )之(zhī )烽(fēng ),遂(suí )举(jǔ )蓟(jì )门(mén )之(zhī )役(yì ),义(yì )非(fēi )反(fǎn )覆(fù ),理(lǐ )有(yǒu )因(yīn )缘(yuán )。元(yuán )昊(hào )赐(cì )姓(xìng )称(chēng )籓(bān ),禀(bǐng )朔(shuò )受(shòu )禄(lù ),急(jí )谋(móu )狂(kuáng )僭(jiàn ),俶(chù )扰(rǎo )边(biān )陲(chuí ),曰(yuē )乡(xiāng )议(yì )讨(tǎo )除(chú ),已(yǐ )尝(cháng )闻(wén )达(dá ),杜(dù )防(fáng )、郭(guō )稹(zhěn )传(chuán )导(dǎo )备(bèi )详(xiáng ),及(jí )此(cǐ )西(xī )征(zhēng ),岂(qǐ )云(yún )无(wú )报(bào )!聘(pìn )轺(yáo )旁(páng )午(wǔ ),屡(lǚ )闻(wén )嫉(jí )恶(è )之(zhī )谈(tán ),庆(qìng )问(wèn )交(jiāo )驰(chí ),未(wèi )谕(yù )联(lián )亲(qīn )之(zhī )故(gù ),忽(hū )窥(kuī )异(yì )论(lùn ),良(liáng )用(yòng )惘(wǎng )然(rán )!谓(wèi )将(jiāng )轸(zhěn )于(yú )在(zài )原(yuán ),反(fǎn )致(zhì )讥(jī )于(yú )忌(jì )器(qì )。复(fù )云(yún )营(yíng )筑(zhù )堤(dī )埭(dài ),开(kāi )决(jué )陂(bēi )塘(táng ),昨(zuó )缘(yuán )霖(lín )潦(liáo )之(zhī )馀(yú ),大(dà )为(wéi )衍(yǎn )隘(ài )之(zhī )患(huàn ),既(jì )非(fēi )疏(shū )导(dǎo ),当(dāng )稍(shāo )缮(shàn )防(fáng ),岂(qǐ )蕴(yùn )猜(cāi )嫌(xián ),以(yǐ )亏(kuī )信(xìn )睦(mù )!至(zhì )于(yú )备(bèi )塞(sāi )隘(ài )路(lù ),阅(yuè )习(xí )兵(bīng )夫(fū ),盖(gài )边(biān )臣(chén )谨(jǐn )职(zhí )之(zhī )常(cháng ),乃(nǎi )乡(xiāng )兵(bīng )充(chōng )籍(jí )之(zhī )旧(jiù ),在(zài )于(yú )贵(guì )境(jìng ),宁(níng )撤(chè )戍(shù )兵(bīng )!一(yī )皆(jiē )示(shì )以(yǐ )坦(tǎn )夷(yí ),两(liǎng )何(hé )形(xíng )于(yú )疑(yí )阻(zǔ )!顾(gù )惟(wéi )欢(huān )契(qì ),方(fāng )保(bǎo )悠(yōu )长(zhǎng );遽(jù )兴(xìng )请(qǐng )地(dì )之(zhī )言(yán ),殊(shū )非(fēi )载(zǎi )书(shū )之(zhī )约(yuē )。谅(liàng )惟(wéi )聪(cōng )达(dá ),应(yīng )切(qiē )感(gǎn )思(sī )。自(zì )馀(yú )令(lìng )弼(bì )口(kǒu )陈(chén )。”书(shū )词(cí ),翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )王(wáng )拱(gǒng )辰(chén )所(suǒ )撰(zhuàn )也(yě )。

初(chū ),辽(liáo )人(rén )书(shū )言(yán )太(tài )宗(zōng )举(jǔ )无(wú )名(míng )之(zhī )师(shī ),一(yī )时(shí )莫(mò )知(zhī )所(suǒ )答(dá )。拱(gǒng )辰(chén )独(dú )请(qǐng )间(jiān )曰(yuē ):“河(hé )东(dōng )之(zhī )役(yì ),本(běn )诛(zhū )僭(jiàn )伪(wěi ),辽(liáo )人(rén )寇(kòu )石(shí )岭(lǐng )关(guān ),潜(qián )假(jiǎ )兵(bīng )以(yǐ )援(yuán )贼(zéi ),太(tài )宗(zōng )怒(nù )反(fǎn )覆(fù ),既(jì )平(píng )继(jì )元(yuán ),遂(suí )下(xià )令(lìng )北(běi )征(zhēng ),安(ān )得(dé )谓(wèi )之(zhī )无(wú )名(míng )!”帝(dì )喜(xǐ ),谕(yù )执(zhí )政(zhèng )曰(yuē )“非(fēi )拱(gǒng )辰(chén )详(xiáng )识(shí )故(gù )事(shì ),殆(dài )难(nán )答(dá )也(yě )。”刘(liú )六(liù )符(fú )尝(cháng )谓(wèi )贾(jiǎ )昌(chāng )朝(cháo )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )塘(táng )泺(luò )何(hé )为(wéi )者(zhě )哉(zāi )?一(yī )苇(wěi )可(kě )航(háng ),投(tóu )箠(chuí )可(kě )平(píng )。不(bú )然(rán ),决(jué )其(qí )堤(dī ),十(shí )万(wàn )土(tǔ )囊(náng )遂(suí )可(kě )逾(yú )矣(yǐ )。”时(shí )议(yì )者(zhě )亦(yì )请(qǐng )涸(hé )其(qí )地(dì )以(yǐ )养(yǎng )兵(bīng )。帝(dì )问(wèn )拱(gǒng )辰(chén ),对(duì )曰(yuē ):“此(cǐ )六(liù )符(fú )夸(kuā )言(yán )耳(ěr )。设(shè )险(xiǎn )守(shǒu )国(guó ),先(xiān )王(wáng )不(bú )废(fèi ),且(qiě )祖(zǔ )宗(zōng )所(suǒ )以(yǐ )限(xiàn )戎(róng )骑(qí )也(yě )。”帝(dì )深(shēn )然(rán )之(zhī )。

壬(rén )午(wǔ ),右(yòu )正(zhèng )言(yán )、知(zhī )制(zhì )诰(gào )刘(liú )沆(hàng )出(chū )知(zhī )潭(tán )州(zhōu )。

始(shǐ ),沆(hàng )使(shǐ )于(yú )辽(liáo ),馆(guǎn )伴(bàn )杜(dù )防(fáng )强(qiáng )沆(hàng )以(yǐ )酒(jiǔ ),沆(hàng )沾(zhān )醉(zuì ),拂(fú )袖(xiù )起(qǐ ),因(yīn )骂(mà )之(zhī )曰(yuē ):“我(wǒ )不(bú )能(néng )饮(yǐn ),何(hé )强(qiáng )我(wǒ )至(zhì )是(shì )!”辽(liáo )使(shǐ )来(lái ),以(yǐ )为(wéi )言(yán ),故(gù )出(chū )之(zhī )。寻(xún )又(yòu )降(jiàng )知(zhī )和(hé )州(zhōu )。因(yīn )诏(zhào ):“使(shǐ )辽(liáo )及(jí )接(jiē )伴(bàn )、送(sòng )伴(bàn )臣(chén )僚(liáo ),每(měi )燕(yàn )会(huì )毋(wú )得(dé )过(guò )饮(yǐn ),其(qí )语(yǔ )言(yán )应(yīng )接(jiē ),务(wù )存(cún )大(dà )体(tǐ )。”

戊(wù )子(zǐ ),降(jiàng )诏(zhào )奖(jiǎng )谕(yù )知(zhī )延(yán )州(zhōu )庞(páng )籍(jí )等(děng ),以(yǐ )籍(jí )兴(xìng )修(xiū )桥(qiáo )子(zǐ )谷(gǔ )寨(zhài )成(chéng )也(yě )。

始(shǐ ),元(yuán )昊(hào )陷(xiàn )金(jīn )明(míng )、承(chéng )平(píng )、塞(sāi )门(mén )、安(ān )远(yuǎn )、栲(kǎo )栳(lǎo )寨(zhài ),破(pò )五(wǔ )龙(lóng )川(chuān ),边(biān )民(mín )焚(fén )略(luè )几(jǐ )尽(jìn )。籍(jí )既(jì )至(zhì ),稍(shāo )葺(qì )治(zhì )之(zhī )。戍(shù )兵(bīng )十(shí )馀(yú )万(wàn ),未(wèi )有(yǒu )壁(bì )垒(lěi ),散(sàn )处(chù )城(chéng )中(zhōng ),畏(wèi )籍(jí )严(yán ),无(wú )敢(gǎn )犯(fàn )法(fǎ )。金(jīn )明(míng )西(xī )北(běi )有(yǒu )浑(hún )州(zhōu )川(chuān ),其(qí )土(tǔ )平(píng )沃(wò ),川(chuān )尾(wěi )曰(yuē )桥(qiáo )子(zǐ )谷(gǔ ),为(wéi )敌(dí )出(chū )入(rù )隘(ài )道(dào )。籍(jí )使(shǐ )部(bù )将(jiāng )狄(dí )青(qīng )将(jiāng )万(wàn )馀(yú )人(rén )筑(zhù )招(zhāo )安(ān )寨(zhài )于(yú )谷(gǔ )旁(páng ),却(què )贼(zéi )数(shù )万(wàn )。募(mù )民(mín )耕(gēng )植(zhí ),得(dé )粟(sù )以(yǐ )济(jì )军(jūn )。周(zhōu )美(měi )袭(xí )取(qǔ )承(chéng )平(píng )寨(zhài ),王(wáng )信(xìn )筑(zhù )龙(lóng )安(ān )寨(zhài ),悉(xī )复(fù )贼(zéi )所(suǒ )据(jù )故(gù )地(dì ),筑(zhù )清(qīng )水(shuǐ )等(děng )十(shí )一(yī )堡(bǎo )。

甲(jiǎ )午(wǔ ),徙(xǐ )知(zhī )澶(chán )州(zhōu )王(wáng )德(dé )用(yòng )为(wéi )真(zhēn )定(dìng )府(fǔ )定(dìng )州(zhōu )路(lù )都(dōu )部(bù )署(shǔ )。

丙(bǐng )申(shēn ),右(yòu )正(zhèng )言(yán )田(tián )况(kuàng )言(yán ):“朝(cháo )廷(tíng )择(zé )将(jiāng )以(yǐ )备(bèi )北(běi )边(biān ),乃(nǎi )用(yòng )杨(yáng )崇(chóng )勋(xūn )、夏(xià )守(shǒu )赟(yūn )、高(gāo )化(huà )等(děng ),物(wù )情(qíng )未(wèi )协(xié ),恐(kǒng )误(wù )机(jī )事(shì )。”诏(zhào )各(gè )选(xuǎn )通(tōng )判(pàn )、幕(mù )职(zhí )官(guān )往(wǎng )助(zhù )之(zhī )。知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )张(zhāng )方(fāng )平(píng )亦(yì )言(yán ):“朝(cháo )廷(tíng )处(chù )置(zhì )北(běi )鄙(bǐ ),虽(suī )增(zēng )兵(bīng )饬(chì )垒(lěi ),事(shì )为(wéi )之(zhī )备(bèi ),然(rán )所(suǒ )遣(qiǎn )将(jiāng )率(lǜ ),未(wèi )尽(jìn )推(tuī )择(zé )。使(shǐ )杨(yáng )崇(chóng )勋(xūn )在(zài )镇(zhèn )、定(dìng ),夏(xià )守(shǒu )赟(yūn )在(zài )瀛(yíng )州(zhōu ),刘(liú )涣(huàn )在(zài )沧(cāng )州(zhōu ),张(zhāng )耆(qí )在(zài )河(hé )阳(yáng ),陛(bì )下(xià )得(dé )高(gāo )枕(zhěn )乎(hū )?莫(mò )若(ruò )取(qǔ )陕(shǎn )西(xī )偏(piān )裨(bì )之(zhī )知(zhī )名(míng )者(zhě )如(rú )狄(dí )青(qīng )、范(fàn )全(quán )辈(bèi ),召(zhào )之(zhī )赴(fù )阙(què ),量(liàng )其(qí )材(cái )器(qì ),稍(shāo )迁(qiān )用(yòng )之(zhī ),追(zhuī )崇(chóng )勋(xūn )等(děng )使(shǐ )奉(fèng )朝(cháo )请(qǐng )。比(bǐ )富(fù )弼(bì )使(shǐ )归(guī ),幸(xìng )而(ér )盟(méng )好(hǎo )未(wèi )渝(yú ),即(jí )各(gè )还(hái )之(zhī )本(běn )路(lù );若(ruò )辽(liáo )兵(bīng )南(nán )向(xiàng ),且(qiě )使(shǐ )分(fèn )捍(hàn )北(běi )方(fāng )。事(shì )机(jī )所(suǒ )悬(xuán ),乞(qǐ )赐(cì )裁(cái )察(chá )!”

己(jǐ )亥(hài ),以(yǐ )知(zhī )秦(qín )州(zhōu )韩(hán )琦(qí )为(wéi )秦(qín )州(zhōu )观(guān )察(chá )使(shǐ ),知(zhī )渭(wèi )州(zhōu )王(wáng )沿(yán )为(wéi )泾(jīng )州(zhōu )观(guān )察(chá )使(shǐ ),知(zhī )延(yán )州(zhōu )庞(páng )籍(jí )为(wéi )鄜(fū )州(zhōu )观(guān )察(chá )使(shǐ ),知(zhī )庆(qìng )州(zhōu )范(fàn )仲(zhòng )淹(yān )为(wéi )邠(bīn )州(zhōu )观(guān )察(chá )使(shǐ )。

五(wǔ )月(yuè ),癸(guǐ )卯(mǎo )朔(shuò ),徙(xǐ )并(bìng )代(dài )钤(qián )辖(xiá )张(zhāng )亢(kàng )为(wéi )高(gāo )阳(yáng )关(guān )钤(qián )辖(xiá )。初(chū ),麟(lín )州(zhōu )犹(yóu )未(wèi )通(tōng ),馈(kuì )路(lù )闭(bì )隔(gé ),敕(chì )亢(kàng )自(zì )护(hù )南(nán )效(xiào )赏(shǎng )物(wù )送(sòng )麟(lín )州(zhōu )。贼(zéi )既(jì )不(bú )得(dé )钞(chāo ),随(suí )以(yǐ )兵(bīng )数(shù )万(wàn )趋(qū )柏(bǎi )子(zǐ )寨(zhài ),邀(yāo )我(wǒ )归(guī )路(lù ),亢(kàng )所(suǒ )将(jiāng )才(cái )三(sān )千(qiān )人(rén ),亢(kàng )激(jī )怒(nù )之(zhī )曰(yuē ):“若(ruò )等(děng )已(yǐ )陷(xiàn )死(sǐ )地(dì ),前(qián )斗(dòu )则(zé )生(shēng ),不(bú )然(rán ),为(wéi )贼(zéi )所(suǒ )屠(tú )无(wú )馀(yú )也(yě )。”士(shì )皆(jiē )感(gǎn )厉(lì )。会(huì )天(tiān )大(dà )风(fēng ),顺(shùn )风(fēng )击(jī )之(zhī ),斩(zhǎn )首(shǒu )六(liù )万(wàn )馀(yú )级(jí ),夺(duó )马(mǎ )千(qiān )馀(yú )匹(pǐ ),乃(nǎi )修(xiū )建(jiàn )宁(níng )寨(zhài )。贼(zéi )数(shù )出(chū )争(zhēng )逐(zhú ),战(zhàn )于(yú )兔(tù )毛(máo )川(chuān ),亢(kàng )自(zì )以(yǐ )大(dà )阵(zhèn )抗(kàng )贼(zéi ),而(ér )使(shǐ )骁(xiāo )将(jiāng )张(zhāng )岊(jié )以(yǐ )短(duǎn )兵(bīng )强(qiáng )弩(nǔ )数(shù )千(qiān )伏(fú )山(shān )后(hòu )。亢(kàng )以(yǐ )万(wàn )胜(shèng )军(jūn )皆(jiē )京(jīng )师(shī )所(suǒ )募(mù ),疲(pí )耎(nuò )不(bú )能(néng )战(zhàn ),贼(zéi )目(mù )曰(yuē )东(dōng )军(jūn ),素(sù )易(yì )之(zhī ),而(ér )虎(hǔ )翼(yì )卒(zú )勇(yǒng )悍(hàn ),阴(yīn )易(yì )其(qí )旗(qí )以(yǐ )误(wù )贼(zéi )。贼(zéi )果(guǒ )趋(qū )东(dōng )军(jūn )而(ér )值(zhí )虎(hǔ )翼(yì )卒(zú )。搏(bó )战(zhàn )良(liáng )久(jiǔ ),发(fā )伏(fú ),贼(zéi )大(dà )溃(kuì ),斩(zhǎn )首(shǒu )二(èr )千(qiān )级(jí )。不(bú )逾(yú )月(yuè ),筑(zhù )清(qīng )塞(sāi )、百(bǎi )姓(xìng )、中(zhōng )候(hòu )、建(jiàn )宁(níng )、镇(zhèn )川(chuān )五(wǔ )堡(bǎo ),麟(lín )州(zhōu )路(lù )始(shǐ )通(tōng )。亢(kàng )复(fù )奏(zòu ):“今(jīn )所(suǒ )通(tōng )特(tè )往(wǎng )来(lái )之(zhī )径(jìng )耳(ěr ),旁(páng )皆(jiē )虚(xū )空(kōng )无(wú )所(suǒ )阻(zǔ );若(ruò )增(zēng )筑(zhù )并(bìng )边(biān )诸(zhū )栅(shān )以(yǐ )相(xiàng )维(wéi )持(chí ),则(zé )可(kě )以(yǐ )广(guǎng )田(tián )牧(mù ),河(hé )外(wài )势(shì )益(yì )强(qiáng )。”议(yì )未(wèi )下(xià ),而(ér )朝(cháo )廷(tíng )虑(lǜ )辽(liáo )将(jiāng )渝(yú )盟(méng ),乃(nǎi )徙(xǐ )亢(kàng )高(gāo )阳(yáng )。

庚(gēng )戌(xū ),河(hé )北(běi )都(dōu )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )李(lǐ )昭(zhāo )述(shù )请(qǐng )修(xiū )澶(chán )州(zhōu )北(běi )城(chéng ),从(cóng )之(zhī )。先(xiān )是(shì )河(hé )决(jué )久(jiǔ )未(wèi )塞(sāi ),昭(zhāo )述(shù )但(dàn )以(yǐ )治(zhì )堤(dī )为(wéi )名(míng ),调(diào )农(nóng )兵(bīng )八(bā )万(wàn ),逾(yú )旬(xún )而(ér )就(jiù )。刘(liú )六(liù )符(fú )过(guò )之(zhī ),真(zhēn )以(yǐ )为(wéi )治(zhì )堤(dī )也(yě ),及(jí )还(hái )而(ér )城(chéng )具(jù ),甚(shèn )骇(hài )愕(è )。

壬(rén )子(zǐ ),出(chū )诏(zhào )书(shū ):“减(jiǎn )皇(huáng )后(hòu )及(jí )宗(zōng )室(shì )妇(fù )郊(jiāo )祀(sì )所(suǒ )赐(cì )之(zhī )半(bàn ),著(zhe )为(wéi )式(shì )。”又(yòu )诏(zhào ):“皇(huáng )后(hòu )、嫔(pín )御(yù )进(jìn )奉(fèng )乾(qián )元(yuán )节(jiē )回(huí )赐(cì )物(wù )亦(yì )减(jiǎn )半(bàn ),宗(zōng )室(shì )外(wài )命(mìng )妇(fù )回(huí )赐(cì )权(quán )罢(bà ),边(biān )事(shì )宁(níng )日(rì )听(tīng )旨(zhǐ )。”于(yú )是(shì )皇(huáng )后(hòu )、嫔(pín )御(yù )各(gè )上(shàng )俸(fèng )钱(qián )五(wǔ )月(yuè )以(yǐ )助(zhù )军(jūn )费(fèi ),宗(zōng )室(shì )刺(cì )史(shǐ )以(yǐ )上(shàng )亦(yì )纳(nà )公(gōng )使(shǐ )钱(qián )之(zhī )半(bàn )。荆(jīng )王(wáng )元(yuán )俨(yǎn )尽(jìn )纳(nà )公(gōng )使(shǐ )钱(qián ),诏(zhào )以(yǐ )半(bàn )给(gěi )之(zhī )。

癸(guǐ )丑(chǒu ),命(mìng )知(zhī )贝(bèi )州(zhōu )、供(gòng )备(bèi )库(kù )使(shǐ )开(kāi )封(fēng )张(zhāng )茂(mào )实(shí )为(wéi )回(huí )谢(xiè )国(guó )信(xìn )副(fù )使(shǐ ),以(yǐ )符(fú )惟(wéi )忠(zhōng )道(dào )病(bìng )卒(zú ),从(cóng )富(fù )弼(bì )请(qǐng )也(yě )。

甲(jiǎ )寅(yín ),诏(zhào )三(sān )馆(guǎn )臣(chén )僚(liáo )上(shàng )封(fēng )事(shì )及(jí )听(tīng )请(qǐng )对(duì )。

戊(wù )午(wǔ ),建(jiàn )大(dà )名(míng )府(fǔ )为(wéi )北(běi )京(jīng )。释(shì )河(hé )北(běi )诸(zhū )州(zhōu )军(jūn )系(xì )囚(qiú )。严(yán )饬(chì )行(háng )宫(gōng )增(zēng )制(zhì )仓(cāng )廒(áo )、营(yíng )舍(shě ),并(bìng )给(gěi )赏(shǎng )钱(qián ),毋(wú )得(dé )科(kē )率(lǜ )。初(chū ),范(fàn )仲(zhòng )淹(yān )知(zhī )开(kāi )封(fēng ),建(jiàn )议(yì )城(chéng )洛(luò )阳(yáng )以(yǐ )备(bèi )急(jí )难(nán )。及(jí )辽(liáo )人(rén )将(jiāng )渝(yú )盟(méng ),言(yán )事(shì )者(zhě )请(qǐng )从(cóng )仲(zhòng )淹(yān )之(zhī )请(qǐng ),吕(lǚ )夷(yí )简(jiǎn )谓(wèi ):“辽(liáo )人(rén )畏(wèi )壮(zhuàng )侮(wǔ )怯(qiè ),遽(jù )城(chéng )洛(luò )阳(yáng ),无(wú )以(yǐ )示(shì )威(wēi ),反(fǎn )长(zhǎng )彼(bǐ )势(shì );宜(yí )建(jiàn )都(dōu )大(dà )名(míng ),示(shì )将(jiāng )亲(qīn )征(zhēng ),以(yǐ )伐(fá )其(qí )谋(móu )。”诏(zhào )既(jì )下(xià ),仲(zhòng )淹(yān )又(yòu )言(yán ):“此(cǐ )可(kě )张(zhāng )虚(xū )声(shēng )耳(ěr ),未(wèi )足(zú )恃(shì )也(yě )。城(chéng )洛(luò )阳(yáng )既(jì )弗(fú )及(jí ),请(qǐng )速(sù )修(xiū )京(jīng )城(chéng )。”议(yì )者(zhě )多(duō )附(fù )仲(zhòng )淹(yān )议(yì ),夷(yí )简(jiǎn )曰(yuē ):“此(cǐ )囊(náng )瓦(wǎ )城(chéng )郢(yǐng )计(jì )也(yě )。使(shǐ )辽(liáo )人(rén )得(dé )渡(dù )河(hé ),而(ér )固(gù )守(shǒu )京(jīng )师(shī ),天(tiān )下(xià )殆(dài )矣(yǐ )!故(gù )设(shè )备(bèi )宜(yí )在(zài )河(hé )北(běi )。”卒(zú )建(jiàn )北(běi )京(jīng ),识(shí )者(zhě )韪(wěi )之(zhī )。

己(jǐ )未(wèi ),以(yǐ )知(zhī )天(tiān )雄(xióng )军(jūn )程(chéng )琳(lín )知(zhī )大(dà )名(míng )府(fǔ )兼(jiān )北(běi )京(jīng )留(liú )守(shǒu )司(sī )。

庆(qìng )州(zhōu )之(zhī )西(xī )北(běi )马(mǎ )铺(pù )寨(zhài ),当(dāng )后(hòu )桥(qiáo )川(chuān )口(kǒu ),深(shēn )在(zài )贼(zéi )腹(fù )中(zhōng ),范(fàn )仲(zhòng )淹(yān )欲(yù )城(chéng )之(zhī ),度(dù )贼(zéi )必(bì )争(zhēng ),密(mì )遣(qiǎn )子(zǐ )纯(chún )佑(yòu )与(yǔ )蕃(fān )将(jiāng )赵(zhào )明(míng )先(xiān )据(jù )其(qí )地(dì ),引(yǐn )兵(bīng )随(suí )其(qí )后(hòu )。诸(zhū )将(jiāng )初(chū )不(bú )知(zhī )所(suǒ )向(xiàng ),行(háng )至(zhì )柔(róu )远(yuǎn ),始(shǐ )号(hào )令(lìng )之(zhī ),版(bǎn )筑(zhù )毕(bì )具(jù ),旬(xún )日(rì )城(chéng )成(chéng ),是(shì )岁(suì )三(sān )月(yuè )也(yě ),寻(xún )赐(cì )名(míng )大(dà )顺(shùn )。贼(zéi )觉(jiào ),以(yǐ )骑(qí )三(sān )万(wàn )来(lái )战(zhàn ),佯(yáng )北(běi ),仲(zhòng )淹(yān )戒(jiè )勿(wù )追(zhuī ),已(yǐ )而(ér )果(guǒ )有(yǒu )伏(fú )。大(dà )顺(shùn )既(jì )成(chéng ),白(bái )豹(bào )、金(jīn )汤(tāng )皆(jiē )截(jié )然(rán )不(bú )敢(gǎn )动(dòng ),环(huán )庆(qìng )自(zì )是(shì )寇(kòu )益(yì )少(shǎo )。

癸(guǐ )亥(hài ),新(xīn )邠(bīn )州(zhōu )观(guān )察(chá )使(shǐ )范(fàn )仲(zhòng )淹(yān )、鄜(fū )州(zhōu )观(guān )察(chá )使(shǐ )庞(páng )籍(jí ),并(bìng )复(fù )为(wéi )龙(lóng )图(tú )阁(gé )直(zhí )学(xué )士(shì ),从(cóng )所(suǒ )请(qǐng )也(yě )。

初(chū ),仲(zhòng )淹(yān )上(shàng )表(biǎo )言(yán ):“臣(chén )守(shǒu )边(biān )数(shù )年(nián ),羌(qiāng )人(rén )颇(pō )亲(qīn )爱(ài )臣(chén ),呼(hū )臣(chén )为(wéi )龙(lóng )图(tú )老(lǎo )子(zǐ )。今(jīn )改(gǎi )观(guān )察(chá )使(shǐ ),则(zé )与(yǔ )诸(zhū )族(zú )首(shǒu )领(lǐng )名(míng )号(hào )相(xiàng )乱(luàn ),恐(kǒng )为(wéi )贼(zéi )所(suǒ )轻(qīng );且(qiě )无(wú )功(gōng ),不(bú )应(yīng )更(gèng )增(zēng )厚(hòu )禄(lù )。”辞(cí )甚(shèn )切(qiē )至(zhì ),表(biǎo )三(sān )上(shàng ),乃(nǎi )从(cóng )之(zhī )。

甲(jiǎ )子(zǐ ),召(zhào )江(jiāng )南(nán )东(dōng )路(lù )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )杨(yáng )察(chá )入(rù )为(wéi )左(zuǒ )正(zhèng )言(yán )、知(zhī )制(zhì )诰(gào )。察(chá )在(zài )部(bù ),专(zhuān )以(yǐ )举(jǔ )官(guān )为(wéi )急(jí )务(wù ),或(huò )讥(jī )之(zhī ),察(chá )曰(yuē ):“此(cǐ )按(àn )察(chá )职(zhí )也(yě )。掎(jǐ )拾(shí )羡(xiàn )馀(yú ),则(zé )俗(sú )吏(lì )能(néng )之(zhī )矣(yǐ )。”

乙(yǐ )丑(chǒu ),罢(bà )左(zuǒ )藏(cáng )库(kù )月(yuè )进(jìn )钱(qián )。帝(dì )语(yǔ )辅(fǔ )臣(chén )曰(yuē ):“此(cǐ )《周(zhōu )官(guān )》所(suǒ )谓(wèi )供(gòng )王(wáng )之(zhī )好(hǎo )用(yòng )者(zhě ),朕(zhèn )宫(gōng )中(zhōng )无(wú )所(suǒ )费(fèi ),其(qí )斥(chì )以(yǐ )助(zhù )县(xiàn )官(guān )。”

真(zhēn )定(dìng )府(fǔ )、定(dìng )州(zhōu )路(lù )都(dōu )部(bù )署(shǔ )王(wáng )德(dé )用(yòng )入(rù )朝(cháo )奏(zòu )事(shì ),命(mìng )为(wéi )宣(xuān )徽(huī )南(nán )院(yuàn )使(shǐ ),判(pàn )成(chéng )德(dé )军(jūn ),未(wèi )行(háng ),改(gǎi )判(pàn )定(dìng )州(zhōu )兼(jiān )三(sān )路(lù )都(dōu )部(bù )署(shǔ );徙(xǐ )判(pàn )定(dìng )州(zhōu )杨(yáng )崇(chóng )勋(xūn )判(pàn )成(chéng )德(dé )军(jūn )。崇(chóng )勋(xūn )老(lǎo )不(bú )任(rèn )事(shì ),故(gù )徙(xǐ )之(zhī )。

德(dé )用(yòng )至(zhì ),日(rì )教(jiāo )士(shì )卒(zú )习(xí )战(zhàn ),顷(qǐng )之(zhī ),皆(jiē )可(kě )用(yòng )。辽(liáo )使(shǐ )人(rén )来(lái )觇(chān ),或(huò )请(qǐng )捕(bǔ )杀(shā )之(zhī )。德(dé )用(yòng )曰(yuē ):“彼(bǐ )得(dé )实(shí )以(yǐ )告(gào ),是(shì )服(fú )人(rén )以(yǐ )不(bú )战(zhàn )也(yě )。”明(míng )日(rì ),大(dà )阅(yuè )于(yú )郊(jiāo ),提(tí )枹(bāo )鼓(gǔ )誓(shì )师(shī ),进(jìn )退(tuì )坐(zuò )作(zuò ),终(zhōng )日(rì )不(bú )戮(lù )一(yī )人(rén )。乃(nǎi )下(xià )令(lìng ),具(jù )糗(qiǔ )粮(liáng ),听(tīng )鼓(gǔ )声(shēng ),视(shì )吾(wú )旗(qí )所(suǒ )乡(xiāng )。觇(chān )者(zhě )归(guī )告(gào )其(qí )国(guó )中(zhōng ),谓(wèi )汉(hàn )兵(bīng )将(jiāng )大(dà )入(rù )。既(jì )而(ér )复(fù )议(yì )和(hé ),兵(bīng )乃(nǎi )解(jiě )。时(shí )发(fā )兵(bīng )屯(tún )定(dìng )州(zhōu )几(jǐ )六(liù )万(wàn )人(rén ),皆(jiē )寓(yù )居(jū )逆(nì )旅(lǚ )及(jí )民(mín )间(jiān ),无(wú )一(yī )敢(gǎn )喧(xuān )呼(hū )暴(bào )横(héng )者(zhě )。将(jiāng )校(xiào )相(xiàng )戒(jiè )曰(yuē ):“吾(wú )辈(bèi )各(gè )务(wù )敛(liǎn )士(shì )卒(zú ),勿(wù )令(lìng )扰(rǎo )我(wǒ )菩(pú )萨(sà )。”

以(yǐ )高(gāo )阳(yáng )关(guān )路(lù )钤(qián )辖(xiá )张(zhāng )亢(kàng )权(quán )知(zhī )瀛(yíng )州(zhōu )兼(jiān )本(běn )路(lù )部(bù )署(shǔ )司(sī )事(shì ),夏(xià )守(shǒu )赟(yūn )疾(jí )故(gù )也(yě )。

丁(dīng )卯(mǎo ),徙(xǐ )知(zhī )成(chéng )德(dé )军(jūn )张(zhāng )存(cún )为(wéi )河(hé )北(běi )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )。先(xiān )是(shì )存(cún )上(shàng )言(yán ):“辽(liáo )与(yǔ )元(yuán )昊(hào )为(wéi )婚(hūn ),恐(kǒng )阴(yīn )相(xiàng )首(shǒu )尾(wěi )。河(hé )北(běi )城(chéng )久(jiǔ )不(bú )治(zhì ),宜(yí )留(liú )意(yì )。”于(yú )是(shì )悉(xī )城(chéng )河(hé )北(běi )诸(zhū )州(zhōu ),俾(bǐ )存(cún )督(dū )察(chá )之(zhī )。

戊(wù )辰(chén ),诏(zhào ):“有(yǒu )司(sī )申(shēn )明(míng )前(qián )后(hòu )条(tiáo )约(yuē ),禁(jìn )以(yǐ )销(xiāo )金(jīn )、贴(tiē )金(jīn )、镂(lòu )金(jīn )等(děng )为(wéi )服(fú )饰(shì ),自(zì )宫(gōng )廷(tíng )始(shǐ ),民(mín )庶(shù )犯(fàn )者(zhě )必(bì )置(zhì )法(fǎ )。”

六(liù )月(yuè ),甲(jiǎ )戌(xū ),出(chū )内(nèi )藏(cáng )库(kù )银(yín )一(yī )百(bǎi )万(wàn )两(liǎng ),绢(juàn )各(gè )一(yī )百(bǎi )万(wàn )匹(pǐ ),给(gěi )边(biān )费(fèi )。

壬(rén )午(wǔ ),辽(liáo )主(zhǔ )御(yù )含(hán )凉(liáng )殿(diàn ),放(fàng )进(jìn )士(shì )王(wáng )寔(shí )等(děng )六(liù )十(shí )四(sì )人(rén )。

辽(liáo )禁(jìn )鬻(yù )氈(zhān )、银(yín )于(yú )宋(sòng )。

癸(guǐ )未(wèi ),徙(xǐ )知(zhī )杭(háng )州(zhōu )郑(zhèng )戬(jiǎn )知(zhī )并(bìng )州(zhōu )兼(jiān )河(hé )东(dōng )路(lù )经(jīng )略(luè )安(ān )抚(fǔ )沿(yán )边(biān )招(zhāo )讨(tǎo )使(shǐ ),寻(xún )改(gǎi )知(zhī )郓(yùn )州(zhōu )。杭(háng )州(zhōu )有(yǒu )钱(qián )塘(táng )湖(hú ),溉(gài )民(mín )田(tián )数(shù )十(shí )顷(qǐng ),钱(qián )氏(shì )置(zhì )撩(liáo )清(qīng )军(jūn )以(yǐ )疏(shū )导(dǎo )淤(yū )滞(zhì )。既(jì )纳(nà )国(guó )后(hòu ),不(bú )治(zhì ),葑(fēng )土(tǔ )堙(yīn )塞(sāi ),为(wéi )豪(háo )族(zú )僧(sēng )坊(fāng )所(suǒ )占(zhàn )冒(mào ),湖(hú )水(shuǐ )益(yì )狭(xiá )。戬(jiǎn )发(fā )属(shǔ )县(xiàn )丁(dīng )夫(fū )数(shù )万(wàn )辟(pì )之(zhī ),民(mín )赖(lài )其(qí )利(lì )。事(shì )闻(wén ),诏(zhào )杭(háng )州(zhōu )岁(suì )治(zhì )如(rú )戬(jiǎn )法(fǎ )。

丙(bǐng )戌(xū ),建(jiàn )定(dìng )州(zhōu )北(běi )平(píng )寨(zhài )为(wéi )北(běi )平(píng )军(jūn )。

戊(wù )子(zǐ ),以(yǐ )枢(shū )密(mì )副(fù )使(shǐ )任(rèn )中(zhōng )师(shī )为(wéi )修(xiū )建(jiàn )北(běi )京(jīng )使(shǐ ),以(yǐ )入(rù )内(nèi )副(fù )都(dōu )知(zhī )皇(huáng )甫(fǔ )继(jì )明(míng )佐(zuǒ )之(zhī )。

乙(yǐ )未(wèi ),以(yǐ )天(tiān )章(zhāng )阁(gé )待(dài )制(zhì )明(míng )镐(gǎo )知(zhī )并(bìng )州(zhōu )兼(jiān )河(hé )东(dōng )经(jīng )略(luè )安(ān )抚(fǔ )沿(yán )边(biān )招(zhāo )讨(tǎo )使(shǐ )。时(shí )边(biān )任(rèn )多(duō )纨(wán )袴(kù )子(zǐ )弟(dì ),镐(gǎo )忧(yōu )其(qí )误(wù )军(jūn )事(shì ),乃(nǎi )取(qǔ )尤(yóu )不(bú )职(zhí )者(zhě )杖(zhàng )之(zhī )。疲(pí )软(ruǎn )子(zǐ )弟(dì )皆(jiē )自(zì )解(jiě )去(qù ),更(gèng )奏(zòu )择(zé )习(xí )事(shì )者(zhě )守(shǒu )堡(bǎo )塞(sāi )。军(jūn )行(háng ),倡(chàng )妇(fù )多(duō )从(cóng )之(zhī )。会(huì )有(yǒu )忿(fèn )争(zhēng )杀(shā )倡(chàng )妇(fù )者(zhě )。镐(gǎo )不(bú )问(wèn )。倡(chàng )妇(fù )闻(wén )之(zhī ),皆(jiē )散(sàn )去(qù )。

是(shì )月(yuè ),侍(shì )御(yù )史(shǐ )雍(yōng )丘(qiū )鱼(yú )周(zhōu )询(xún )劾(hé )判(pàn )河(hé )阳(yáng )张(zhāng )耆(qí )典(diǎn )籓(bān )无(wú )状(zhuàng ),乞(qǐ )令(lìng )就(jiù )京(jīng )邸(dǐ )养(yǎng )病(bìng );寻(xún )徙(xǐ )耆(qí )判(pàn )陈(chén )州(zhōu ),又(yòu )徙(xǐ )寿(shòu )州(zhōu )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),壬(rén )寅(yín )朔(shuò ),知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )张(zhāng )方(fāng )平(píng )疏(shū )请(qǐng )废(fèi )枢(shū )密(mì )院(yuàn ),并(bìng )其(qí )职(zhí )事(shì )于(yú )中(zhōng )书(shū ),不(bú )报(bào )。

丙(bǐng )午(wǔ ),枢(shū )密(mì )副(fù )使(shǐ )任(rèn )布(bù )罢(bà )知(zhī )河(hé )阳(yáng )。

布(bù )任(rèn )枢(shū )密(mì ),数(shù )与(yǔ )宰(zǎi )相(xiàng )吕(lǚ )夷(yí )简(jiǎn )忤(wǔ )。布(bù )长(zhǎng )子(zǐ )逊(xùn ),素(sù )狂(kuáng )愚(yú ),夷(yí )简(jiǎn )知(zhī )之(zhī ),乃(nǎi )怵(chù )使(shǐ )言(yán )事(shì ),许(xǔ )以(yǐ )谏(jiàn )官(guān )。逊(xùn )即(jí )上(shàng )书(shū )历(lì )诋(dǐ )执(zhí )政(zhèng ),且(qiě )斥(chì )布(bù )不(bú )才(cái )。布(bù )见(jiàn )其(qí )书(shū ),匿(nì )之(zhī )。夷(yí )简(jiǎn )又(yòu )趣(qù )逊(xùn )以(yǐ )书(shū )上(shàng )。逊(xùn )复(fù )上(shàng )书(shū )罪(zuì )匿(nì )者(zhě )。帝(dì )问(wèn )知(zhī )匿(nì )者(zhě )乃(nǎi )布(bù )也(yě ),布(bù )谢(xiè ):“臣(chén )子(zǐ )少(shǎo )有(yǒu )心(xīn )疾(jí ),其(qí )言(yán )悖(bèi )缪(miù ),惧(jù )辱(rǔ )朝(cháo )廷(tíng ),故(gù )不(bú )敢(gǎn )宣(xuān )布(bù )。”侍(shì )御(yù )史(shǐ )鱼(yú )周(zhōu )询(xún )因(yīn )劾(hé )布(bù ),布(bù )遂(suí )罢(bà )去(qù )。逊(xùn )尚(shàng )留(liú )京(jīng )师(shī ),望(wàng )除(chú )谏(jiàn )官(guān ),夷(yí )简(jiǎn )寻(xún )以(yǐ )它(tā )事(shì )黜(chù )之(zhī )。

戊(wù )午(wǔ ),以(yǐ )右(yòu )仆(pú )射(shè )、平(píng )章(zhāng )事(shì )吕(lǚ )夷(yí )简(jiǎn )判(pàn )枢(shū )密(mì )院(yuàn )事(shì ),户(hù )部(bù )侍(shì )郎(láng )、平(píng )章(zhāng )事(shì )章(zhāng )得(dé )象(xiàng )兼(jiān )枢(shū )密(mì )使(shǐ ),加(jiā )枢(shū )密(mì )使(shǐ )晏(yàn )殊(shū )同(tóng )平(píng )章(zhāng )事(shì )。初(chū ),富(fù )弼(bì )建(jiàn )议(yì ),宰(zǎi )相(xiàng )兼(jiān )权(quán )枢(shū )密(mì )使(shǐ ),帝(dì )曰(yuē ):“军(jūn )国(guó )之(zhī )务(wù ),当(dāng )悉(xī )归(guī )中(zhōng )书(shū ),枢(shū )密(mì )非(fēi )古(gǔ )官(guān )。”然(rán )未(wèi )欲(yù )遽(jù )废(fèi ),故(gù )止(zhǐ )令(lìng )中(zhōng )书(shū )同(tóng )议(yì )枢(shū )密(mì )院(yuàn )事(shì )。及(jí )张(zhāng )方(fāng )平(píng )请(qǐng )废(fèi )枢(shū )密(mì )院(yuàn ),帝(dì )乃(nǎi )追(zhuī )用(yòng )弼(bì )议(yì ),命(mìng )夷(yí )简(jiǎn )判(pàn )院(yuàn )事(shì ),而(ér )得(dé )象(xiàng )兼(jiān )使(shǐ ),殊(shū )加(jiā )同(tóng )平(píng )章(zhāng )事(shì ),使(shǐ )如(rú )故(gù )。

初(chū ),富(fù )弼(bì )、张(zhāng )茂(mào )实(shí )以(yǐ )结(jié )婚(hūn )及(jí )增(zēng )岁(suì )币(bì )二(èr )事(shì )往(wǎng )报(bào )辽(liáo )人(rén ),惟(wéi )所(suǒ )择(zé )。弼(bì )等(děng )至(zhì )辽(liáo ),特(tè )默(mò )已(yǐ )加(jiā )同(tóng )政(zhèng )事(shì )门(mén )下(xià )平(píng )章(zhāng )事(shì ),刘(liú )六(liù )符(fú )为(wéi )行(háng )宫(gōng )副(fù )部(bù )署(shǔ )。辽(liáo )主(zhǔ )命(mìng )六(liù )符(fú )为(wéi )馆(guǎn )伴(bàn )。六(liù )符(fú )言(yán )北(běi )朝(cháo )皇(huáng )帝(dì )坚(jiān )欲(yù )割(gē )地(dì ),弼(bì )曰(yuē ):“此(cǐ )必(bì )志(zhì )在(zài )败(bài )盟(méng ),假(jiǎ )此(cǐ )为(wéi )名(míng )。南(nán )朝(cháo )有(yǒu )横(héng )戈(gē )相(xiàng )待(dài )耳(ěr )。”六(liù )符(fú )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )坚(jiān )执(zhí ),事(shì )安(ān )得(dé )济(jì )?”弼(bì )曰(yuē ):“北(běi )朝(cháo )无(wú )故(gù )求(qiú )割(gē )地(dì ),南(nán )朝(cháo )不(bú )即(jí )发(fā )兵(bīng ),而(ér )遣(qiǎn )使(shǐ )好(hǎo )辞(cí )更(gèng )议(yì ),此(cǐ )岂(qǐ )南(nán )朝(cháo )坚(jiān )执(zhí )乎(hū )?”

及(jí )见(jiàn )辽(liáo )主(zhǔ ),弼(bì )曰(yuē ):“两(liǎng )朝(cháo )继(jì )好(hǎo ),垂(chuí )四(sì )十(shí )年(nián ),一(yī )旦(dàn )忽(hū )求(qiú )割(gē )地(dì ),何(hé )也(yě )?”辽(liáo )主(zhǔ )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )违(wéi )约(yuē ),塞(sāi )雁(yàn )门(mén ),增(zēng )塘(táng )水(shuǐ ),治(zhì )城(chéng )隍(huáng ),籍(jí )民(mín )兵(bīng ),此(cǐ )何(hé )意(yì )也(yě )?群(qún )臣(chén )竞(jìng )请(qǐng )举(jǔ )兵(bīng ),朕(zhèn )以(yǐ )为(wéi )不(bú )若(ruò )遣(qiǎn )使(shǐ )求(qiú )关(guān )南(nán )故(gù )地(dì ),求(qiú )而(ér )不(bú )得(dé ),举(jǔ )兵(bīng )未(wèi )晚(wǎn )。”弼(bì )曰(yuē ):“北(běi )朝(cháo )与(yǔ )中(zhōng )国(guó )通(tōng )好(hǎo ),则(zé )人(rén )主(zhǔ )专(zhuān )其(qí )利(lì )而(ér )臣(chén )下(xià )无(wú )所(suǒ )获(huò )。若(ruò )用(yòng )兵(bīng ),则(zé )利(lì )归(guī )臣(chén )下(xià )而(ér )人(rén )主(zhǔ )任(rèn )其(qí )祸(huò )。故(gù )劝(quàn )用(yòng )兵(bīng )者(zhě ),皆(jiē )为(wéi )其(qí )身(shēn )谋(móu ),非(fēi )国(guó )计(jì )也(yě )。”辽(liáo )主(zhǔ )惊(jīng )曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )也(yě )?”弼(bì )曰(yuē ):“晋(jìn )高(gāo )祖(zǔ )欺(qī )天(tiān )叛(pàn )君(jūn ),求(qiú )助(zhù )于(yú )北(běi ),末(mò )帝(dì )昏(hūn )乱(luàn ),神(shén )人(rén )弃(qì )之(zhī )。是(shì )时(shí )中(zhōng )国(guó )狭(xiá )小(xiǎo ),上(shàng )下(xià )离(lí )叛(pàn ),故(gù )北(běi )朝(cháo )全(quán )师(shī )独(dú )克(kè ),虽(suī )虏(lǔ )获(huò )金(jīn )币(bì ),充(chōng )牜(niú )刃(rèn )诸(zhū )臣(chén )之(zhī )家(jiā ),而(ér )壮(zhuàng )士(shì )健(jiàn )马(mǎ )物(wù )故(gù )大(dà )半(bàn ),此(cǐ )谁(shuí )任(rèn )其(qí )祸(huò )者(zhě )?今(jīn )中(zhōng )国(guó )提(tí )封(fēng )万(wàn )里(lǐ ),所(suǒ )在(zài )精(jīng )兵(bīng )以(yǐ )万(wàn )计(jì ),北(běi )朝(cháo )用(yòng )兵(bīng ),能(néng )保(bǎo )必(bì )胜(shèng )乎(hū )?”曰(yuē ):“不(bú )能(néng )。”弼(bì )曰(yuē ):“胜(shèng )负(fù )未(wèi )可(kě )知(zhī ),就(jiù )使(shǐ )其(qí )胜(shèng ),所(suǒ )亡(wáng )士(shì )马(mǎ ),群(qún )臣(chén )当(dāng )之(zhī )欤(yú ),抑(yì )人(rén )主(zhǔ )当(dāng )之(zhī )欤(yú )?若(ruò )通(tōng )好(hǎo )不(bú )绝(jué ),岁(suì )币(bì )尽(jìn )归(guī )人(rén )主(zhǔ ),群(qún )臣(chén )何(hé )利(lì )焉(yān )!”辽(liáo )主(zhǔ )大(dà )悟(wù ),首(shǒu )肯(kěn )者(zhě )久(jiǔ )之(zhī )。弼(bì )又(yòu )曰(yuē ):“塞(sāi )雁(yàn )门(mén )者(zhě ),备(bèi )元(yuán )昊(hào )也(yě )。塘(táng )水(shuǐ )始(shǐ )于(yú )何(hé )承(chéng )矩(jǔ ),事(shì )在(zài )通(tōng )好(hǎo )前(qián ),地(dì )卑(bēi )水(shuǐ )聚(jù ),势(shì )不(bú )得(dé )不(bú )增(zēng )。城(chéng )隍(huáng )皆(jiē )修(xiū )旧(jiù ),民(mín )兵(bīng )亦(yì )旧(jiù )籍(jí ),特(tè )补(bǔ )其(qí )阙(què )耳(ěr ),非(fēi )违(wéi )约(yuē )也(yě )。”辽(liáo )主(zhǔ )曰(yuē ):“微(wēi )卿(qīng )言(yán ),不(bú )知(zhī )其(qí )详(xiáng )。然(rán )朕(zhèn )所(suǒ )欲(yù )得(dé )者(zhě ),祖(zǔ )宗(zōng )故(gù )地(dì )耳(ěr )。”弼(bì )曰(yuē ):“晋(jìn )高(gāo )祖(zǔ )以(yǐ )卢(lú )龙(lóng )一(yī )道(dào )赂(lù )契(qì )丹(dān ),周(zhōu )世(shì )宗(zōng )复(fù )伐(fá )取(qǔ )关(guān )南(nán ),皆(jiē )异(yì )代(dài )事(shì )。宋(sòng )兴(xìng )已(yǐ )九(jiǔ )十(shí )年(nián ),若(ruò )各(gè )欲(yù )求(qiú )异(yì )代(dài )故(gù )地(dì ),岂(qǐ )北(běi )朝(cháo )之(zhī )利(lì )乎(hū )?”辽(liáo )主(zhǔ )无(wú )言(yán ),徐(xú )曰(yuē ):“元(yuán )昊(hào )称(chēng )籓(bān )尚(shàng )主(zhǔ ),南(nán )朝(cháo )伐(fá )之(zhī ),不(bú )先(xiān )告(gào )我(wǒ ),何(hé )也(yě )?”弼(bì )曰(yuē ):“北(běi )朝(cháo )向(xiàng )伐(fá )高(gāo )丽(lì )、黑(hēi )水(shuǐ ),岂(qǐ )尝(cháng )报(bào )南(nán )朝(cháo )乎(hū )天(tiān )子(zǐ )令(lìng )臣(chén )致(zhì )意(yì )于(yú )陛(bì )下(xià )曰(yuē ):‘向(xiàng )不(bú )知(zhī )元(yuán )昊(hào )与(yǔ )弟(dì )通(tōng )姻(yīn ),以(yǐ )其(qí )负(fù )恩(ēn )扰(rǎo )边(biān ),故(gù )讨(tǎo )之(zhī ),而(ér )弟(dì )有(yǒu )烦(fán )言(yán )。今(jīn )击(jī )之(zhī )则(zé )伤(shāng )兄(xiōng )弟(dì )之(zhī )情(qíng ),不(bú )击(jī )则(zé )不(bú )忍(rěn )坐(zuò )视(shì )吏(lì )民(mín )之(zhī )死(sǐ ),不(bú )知(zhī )弟(dì )何(hé )以(yǐ )处(chù )之(zhī )?’”辽(liáo )主(zhǔ )顾(gù )其(qí )臣(chén )国(guó )语(yǔ )良(liáng )久(jiǔ ),乃(nǎi )曰(yuē ):“元(yuán )昊(hào )为(wéi )寇(kòu ),岂(qǐ )可(kě )使(shǐ )南(nán )朝(cháo )不(bú )击(jī )乎(hū )?”

既(jì )退(tuì ),六(liù )符(fú )谓(wèi )弼(bì )曰(yuē ):“吾(wú )主(zhǔ )耻(chǐ )受(shòu )金(jīn )帛(bó ),坚(jiān )欲(yù )十(shí )县(xiàn ),如(rú )何(hé )?”弼(bì )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )皇(huáng )帝(dì )尝(cháng )言(yán ):‘朕(zhèn )为(wéi )人(rén )子(zǐ )孙(sūn ),岂(qǐ )敢(gǎn )妄(wàng )以(yǐ )祖(zǔ )宗(zōng )故(gù )地(dì )与(yǔ )人(rén )!昔(xī )澶(chán )洲(zhōu )白(bái )刃(rèn )相(xiàng )向(xiàng ),章(zhāng )圣(shèng )尚(shàng )不(bú )与(yǔ )关(guān )南(nán ),岂(qǐ )今(jīn )日(rì )而(ér )肯(kěn )割(gē )地(dì )乎(hū )!且(qiě )北(běi )朝(cháo )欲(yù )得(dé )十(shí )县(xiàn ),不(bú )过(guò )利(lì )其(qí )租(zū )赋(fù )耳(ěr ),今(jīn )以(yǐ )金(jīn )帛(bó )代(dài )之(zhī ),亦(yì )足(zú )坐(zuò )资(zī )国(guó )用(yòng )。朕(zhèn )念(niàn )两(liǎng )国(guó )生(shēng )民(mín ),不(bú )欲(yù )使(shǐ )之(zhī )肝(gān )脑(nǎo )涂(tú )地(dì ),不(bú )爱(ài )金(jīn )帛(bó )以(yǐ )徇(xùn )北(běi )朝(cháo )之(zhī )欲(yù )。若(ruò )北(běi )朝(cháo )必(bì )欲(yù )得(dé )地(dì ),是(shì )志(zhì )在(zài )背(bèi )盟(méng )弃(qì )好(hǎo ),朕(zhèn )独(dú )能(néng )避(bì )用(yòng )兵(bīng )邪(xié )?澶(chán )渊(yuān )之(zhī )盟(méng ),天(tiān )地(dì )神(shén )祇(qí ),实(shí )共(gòng )临(lín )之(zhī )。今(jīn )北(běi )朝(cháo )先(xiān )发(fā )兵(bīng )端(duān ),过(guò )不(bú )在(zài )朕(zhèn )。天(tiān )地(dì )鬼(guǐ )神(shén ),其(qí )可(kě )欺(qī )乎(hū )!’”六(liù )符(fú )谓(wèi )其(qí )介(jiè )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )皇(huáng )帝(dì )存(cún )心(xīn )如(rú )此(cǐ ),大(dà )善(shàn )。当(dāng )共(gòng )奏(zòu ),使(shǐ )两(liǎng )主(zhǔ )意(yì )通(tōng )。”

翼(yì )日(rì ),辽(liáo )主(zhǔ )召(zhào )弼(bì )同(tóng )猎(liè ),引(yǐn )弼(bì )马(mǎ )自(zì )近(jìn ),问(wèn )所(suǒ )欲(yù )言(yán ),弼(bì )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )惟(wéi )欲(yù )欢(huān )好(hǎo )之(zhī )久(jiǔ )耳(ěr )。”辽(liáo )主(zhǔ )曰(yuē ):“得(dé )地(dì )则(zé )欢(huān )好(hǎo )可(kě )久(jiǔ )。”弼(bì )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )皇(huáng )帝(dì )遣(qiǎn )臣(chén )闻(wén )下(xià )陛(bì )下(xià )曰(yuē ):‘北(běi )朝(cháo )欲(yù )得(dé )祖(zǔ )宗(zōng )故(gù )地(dì ),南(nán )朝(cháo )亦(yì )岂(qǐ )肯(kěn )失(shī )祖(zǔ )宗(zōng )故(gù )地(dì )邪(xié )?且(qiě )北(běi )朝(cháo )既(jì )以(yǐ )得(dé )地(dì )为(wéi )荣(róng ),则(zé )南(nán )朝(cháo )必(bì )以(yǐ )失(shī )地(dì )为(wéi )辱(rǔ )。兄(xiōng )弟(dì )之(zhī )国(guó ),岂(qǐ )可(kě )使(shǐ )一(yī )荣(róng )一(yī )辱(rǔ )哉(zāi )?朕(zhèn )非(fēi )忘(wàng )燕(yàn )蓟(jì )旧(jiù )封(fēng ),亦(yì )安(ān )可(kě )复(fù )理(lǐ )此(cǐ )事(shì ),正(zhèng )应(yīng )彼(bǐ )此(cǐ )自(zì )谕(yù )耳(ěr )。’”既(jì )退(tuì ),六(liù )符(fú )谓(wèi )弼(bì )曰(yuē ):“皇(huáng )帝(dì )闻(wén )公(gōng )荣(róng )辱(rǔ )之(zhī )言(yán ),意(yì )甚(shèn )感(gǎn )悟(wù )。然(rán )金(jīn )帛(bó )必(bì )不(bú )欲(yù )取(qǔ ),惟(wéi )结(jié )婚(hūn )可(kě )议(yì )耳(ěr )。”弼(bì )曰(yuē ):“结(jié )婚(hūn )易(yì )生(shēng )衅(xìn ),况(kuàng )夫(fū )妇(fù )情(qíng )好(hǎo )难(nán )必(bì ),人(rén )命(mìng )修(xiū )短(duǎn )或(huò )异(yì ),不(bú )若(ruò )增(zēng )金(jīn )帛(bó )之(zhī )便(biàn )也(yě )。”六(liù )符(fú )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )皇(huáng )帝(dì )必(bì )自(zì )有(yǒu )女(nǚ )。”弼(bì )曰(yuē ):“帝(dì )女(nǚ )才(cái )四(sì )岁(suì ),成(chéng )婚(hūn )须(xū )在(zài )十(shí )馀(yú )年(nián )后(hòu )。今(jīn )欲(yù )释(shì )目(mù )前(qián )之(zhī )疑(yí ),岂(qǐ )可(kě )待(dài )哉(zāi )?”弼(bì )揣(chuāi )辽(liáo )人(rén )欲(yù )婚(hūn ),意(yì )在(zài )多(duō )得(dé )金(jīn )帛(bó ),因(yīn )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )嫁(jià )公(gōng )主(zhǔ )故(gù )事(shì ),资(zī )送(sòng )不(bú )过(guò )十(shí )万(wàn )缗(mín )耳(ěr )。”由(yóu )是(shì )辽(liáo )人(rén )结(jié )婚(hūn )之(zhī )意(yì )缓(huǎn ),且(qiě )谕(yù )弼(bì )还(hái )。弼(bì )曰(yuē ):“二(èr )议(yì )未(wèi )决(jué ),安(ān )敢(gǎn )徒(tú )还(hái )!愿(yuàn )留(liú )毕(bì )议(yì )。”辽(liáo )主(zhǔ )曰(yuē ):“俟(sì )卿(qīng )再(zài )至(zhì ),当(dāng )择(zé )一(yī )事(shì )受(shòu )之(zhī ),宜(yí )遂(suí )以(yǐ )誓(shì )书(shū )来(lái )也(yě )。”弼(bì )还(hái )奏(zòu ),复(fù )授(shòu )弼(bì )吏(lì )部(bù )郎(láng )中(zhōng )、枢(shū )密(mì )直(zhí )学(xué )士(shì ),又(yòu )辞(cí )不(bú )受(shòu )。

癸(guǐ )亥(hài ),弼(bì )与(yǔ )茂(mào )实(shí )再(zài )以(yǐ )二(èr )事(shì )往(wǎng ),于(yú )是(shì )吕(lǚ )夷(yí )简(jiǎn )传(chuán )帝(dì )旨(zhǐ ),令(lìng )弼(bì )草(cǎo )答(dá )辽(liáo )人(rén )书(shū )并(bìng )誓(shì )书(shū ),凡(fán )为(wéi )国(guó )书(shū )二(èr ),誓(shì )书(shū )三(sān )。议(yì )婚(hūn )则(zé )无(wú )金(jīn )帛(bó )。若(ruò )辽(liáo )人(rén )能(néng )令(lìng )夏(xià )国(guó )复(fù )纳(nà )款(kuǎn ),则(zé )岁(suì )增(zēng )金(jīn )帛(bó )二(èr )十(shí )万(wàn ),不(bú )则(zé )十(shí )万(wàn )。弼(bì )奏(zòu )于(yú )誓(shì )书(shū )内(nèi )增(zēng )三(sān )事(shì ):一(yī ),两(liǎng )界(jiè )塘(táng )淀(diàn )毋(wú )得(dé )开(kāi )展(zhǎn );二(èr ),各(gè )不(bú )得(dé )无(wú )故(gù )添(tiān )屯(tún )兵(bīng )马(mǎ );三(sān ),不(bú )得(dé )停(tíng )留(liú )逃(táo )亡(wáng )诸(zhū )色(sè )人(rén )。弼(bì )因(yīn )请(qǐng )录(lù )副(fù )以(yǐ )行(háng )。中(zhōng )使(shǐ )夜(yè )赍(jī )誓(shì )书(shū )五(wǔ )函(hán )并(bìng )副(fù ),追(zhuī )及(jí )弼(bì )于(yú )武(wǔ )强(qiáng )授(shòu )之(zhī )。弼(bì )行(háng )至(zhì )乐(lè )寿(shòu ),自(zì )念(niàn ):“所(suǒ )增(zēng )三(sān )事(shì ),皆(jiē )辽(liáo )人(rén )前(qián )约(yuē ),万(wàn )一(yī )书(shū )词(cí )异(yì )同(tóng ),则(zé )彼(bǐ )必(bì )疑(yí ),吾(wú )事(shì )败(bài )矣(yǐ )。”乃(nǎi )密(mì )启(qǐ )副(fù )封(fēng )观(guān )之(zhī ),果(guǒ )如(rú )所(suǒ )料(liào ),即(jí )疏(shū )报(bào )。又(yòu )遣(qiǎn )其(qí )属(shǔ )宋(sòng )诚(chéng )、蔡(cài )挺(tǐng )诣(yì )中(zhōng )书(shū )白(bái )执(zhí )政(zhèng )。帝(dì )欲(yù )知(zhī )北(běi )事(shì ),亟(jí )召(zhào )挺(tǐng )对(duì )便(biàn )殿(diàn ),乃(nǎi )诏(zhào )弼(bì ),三(sān )事(shì )但(dàn )可(kě )口(kǒu )陈(chén )。弼(bì )知(zhī )此(cǐ )执(zhí )政(zhèng )阴(yīn )谋(móu ),乃(nǎi )以(yǐ )礼(lǐ )物(wù )属(shǔ )茂(mào )实(shí ),疾(jí )驰(chí )至(zhì )京(jīng )师(shī ),日(rì )欲(yù )晡(bū ),叩(kòu )閤(gě )门(mén )求(qiú )对(duì ),阁(gé )门(mén )吏(lì )拘(jū )以(yǐ )旧(jiù )制(zhì )当(dāng )先(xiān )进(jìn )名(míng ),对(duì )仍(réng )翼(yì )日(rì )。弼(bì )责(zé )之(zhī ),遂(suí )急(jí )奏(zòu ),得(dé )入(rù )见(jiàn ),曰(yuē ):“执(zhí )政(zhèng )为(wéi )此(cǐ ),欲(yù )致(zhì )臣(chén )于(yú )死(sǐ )。臣(chén )死(sǐ )不(bú )足(zú )惜(xī ),奈(nài )国(guó )事(shì )何(hé )!”帝(dì )急(jí )召(zhào )吕(lǚ )夷(yí )简(jiǎn )等(děng )问(wèn )之(zhī )。夷(yí )简(jiǎn )从(cóng )容(róng )曰(yuē ):“此(cǐ )误(wù )耳(ěr ),当(dāng )改(gǎi )正(zhèng )。”弼(bì )语(yǔ )益(yì )侵(qīn )夷(yí )简(jiǎn )。晏(yàn )殊(shū )言(yán ):“夷(yí )简(jiǎn )决(jué )不(bú )为(wéi )此(cǐ ),直(zhí )恐(kǒng )误(wù )耳(ěr )。”弼(bì )怒(nù )曰(yuē ):“殊(shū )奸(jiān )邪(xié ),党(dǎng )夷(yí )简(jiǎn )以(yǐ )欺(qī )陛(bì )下(xià )!”遂(suí )诏(zhào )王(wáng )拱(gǒng )辰(chén )易(yì )书(shū )。其(qí )夕(xī ),弼(bì )宿(xiǔ )学(xué )士(shì )院(yuàn ),明(míng )日(rì )乃(nǎi )行(háng )。

八(bā )月(yuè ),戊(wù )子(zǐ ),出(chū )内(nèi )藏(cáng )库(kù )缗(mín )钱(qián )十(shí )分(fèn )修(xiū )北(běi )京(jīng )行(háng )宫(gōng )。时(shí )任(rèn )中(zhōng )师(shī )奏(zòu )行(háng )宫(gōng )大(dà )抵(dǐ )摧(cuī )圮(pǐ ),请(qǐng )更(gèng )修(xiū )之(zhī )。帝(dì )令(lìng )创(chuàng )修(xiū )寝(qǐn )殿(diàn )及(jí )角(jiǎo )楼(lóu ),馀(yú )皆(jiē )完(wán )补(bǔ )而(ér )已(yǐ );其(qí )自(zì )京(jīng )至(zhì )德(dé )清(qīng )军(jūn )行(háng )宫(gōng )、馆(guǎn )驿(yì )、廨(xiè )舍(shě ),亦(yì )量(liàng )加(jiā )葺(qì )治(zhì )。

九(jiǔ )月(yuè ),辛(xīn )丑(chǒu )朔(shuò ),以(yǐ )太(tài )常(cháng )博(bó )士(shì )阳(yáng )翟(zhái )孙(sūn )甫(fǔ )为(wéi )秘(mì )阁(gé )校(xiào )理(lǐ ),枢(shū )密(mì )副(fù )使(shǐ )杜(dù )衍(yǎn )所(suǒ )荐(jiàn )也(yě )。初(chū ),衍(yǎn )守(shǒu )京(jīng )兆(zhào ),辟(pì )甫(fǔ )知(zhī )府(fǔ )司(sī )录(lù )事(shì ),吏(lì )职(zhí )纤(xiān )末(mò )皆(jiē )倚(yǐ )办(bàn )。甫(fǔ )曰(yuē ):“待(dài )我(wǒ )如(rú )此(cǐ ),可(kě )以(yǐ )去(qù )矣(yǐ )。”衍(yǎn )闻(wén )之(zhī ),不(bú )复(fù )以(yǐ )小(xiǎo )事(shì )属(shǔ )甫(fǔ )。衍(yǎn )与(yǔ )语(yǔ ),必(bì )引(yǐn )经(jīng )以(yǐ )对(duì ),言(yán )天(tiān )下(xià )贤(xián )俊(jùn ),历(lì )评(píng )其(qí )才(cái )性(xìng )所(suǒ )长(zhǎng ),衍(yǎn )曰(yuē ):“吾(wú )辟(pì )属(shǔ ),乃(nǎi )得(dé )益(yì )友(yǒu )。”

初(chū ),命(mìng )吕(lǚ )夷(yí )简(jiǎn )判(pàn )枢(shū )密(mì )院(yuàn )事(shì ),既(jì )宣(xuān )制(zhì ),黄(huáng )雾(wù )四(sì )塞(sāi ),风(fēng )霾(mái )终(zhōng )日(rì ),朝(cháo )论(lùn )甚(shèn )喧(xuān )。参(cān )知(zhī )政(zhèng )事(shì )王(wáng )举(jǔ )正(zhèng ),言(yán )二(èr )府(fǔ )体(tǐ )均(jūn ),判(pàn )名(míng )太(tài )重(zhòng ),不(bú )可(kě )不(bú )避(bì ),右(yòu )正(zhèng )言(yán )田(tián )况(kuàng )复(fù )以(yǐ )为(wéi )言(yán )。夷(yí )简(jiǎn )亦(yì )不(bú )敢(gǎn )当(dāng );丙(bǐng )午(wǔ ),改(gǎi )兼(jiān )枢(shū )密(mì )使(shǐ )。

陕(shǎn )西(xī )转(zhuǎn )运(yùn )司(sī )言(yán ):“近(jìn )添(tiān )就(jiù )粮(liáng )兵(bīng )士(shì )七(qī )万(wàn )人(rén ),粮(liáng )赐(cì )几(jǐ )三(sān )百(bǎi )万(wàn )缗(mín ),乞(qǐ )加(jiā )详(xiáng )议(yì )。”诏(zhào )三(sān )司(sī )擘(bò )画(huà )以(yǐ )闻(wén )。知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )张(zhāng )方(fāng )平(píng ),请(qǐng )选(xuǎn )择(zé )近(jìn )臣(chén )分(fèn )使(shǐ )诸(zhū )道(dào ),就(jiù )诸(zhū )边(biān )臣(chén ),与(yǔ )之(zhī )深(shēn )议(yì )所(suǒ )以(yǐ )丰(fēng )财(cái )啬(sè )用(yòng ),守(shǒu )备(bèi )经(jīng )远(yuǎn )之(zhī )计(jì )。即(jí )如(rú )沿(yán )边(biān )骑(qí )兵(bīng ),计(jì )畜(chù )一(yī )骑(qí )可(kě )以(yǐ )赡(shàn )卒(zú )五(wǔ )人(rén )。西(xī )戎(róng )出(chū )善(shàn )马(mǎ ),地(dì )形(xíng )险(xiǎn )隘(ài ),我(wǒ )骑(qí )诚(chéng )不(bú )得(dé )与(yǔ )较(jiào )也(yě )。多(duō )留(liú )马(mǎ )军(jūn ),既(jì )不(bú )足(zú )用(yòng ),徒(tú )费(fèi )刍(chú )茭(jiāo )。今(jīn )方(fāng )北(běi )备(bèi )契(qì )丹(dān ),乃(nǎi )是(shì )用(yòng )骑(qí )之(zhī )地(dì )。乞(qǐ )以(yǐ )陕(shǎn )西(xī )新(xīn )团(tuán )士(shì )兵(bīng ),多(duō )换(huàn )马(mǎ )军(jūn )东(dōng )归(guī ),一(yī )以(yǐ )省(shěng )关(guān )中(zhōng )之(zhī )輓(wǎn )输(shū ),一(yī )以(yǐ )备(bèi )河(hé )北(běi )之(zhī )战(zhàn )守(shǒu )。

富(fù )弼(bì )、张(zhāng )茂(mào )实(shí )以(yǐ )八(bā )月(yuè )乙(yǐ )未(wèi )至(zhì )辽(liáo ),翼(yì )日(rì ),引(yǐn )弼(bì )等(děng )见(jiàn )辽(liáo )主(zhǔ ),辽(liáo )主(zhǔ )曰(yuē ):“姻(yīn )事(shì )使(shǐ )南(nán )朝(cháo )骨(gǔ )肉(ròu )睽(kuí )离(lí ),或(huò )公(gōng )主(zhǔ )与(yǔ )梁(liáng )王(wáng )不(bú )相(xiàng )悦(yuè ),固(gù )不(bú )若(ruò )岁(suì )增(zēng )金(jīn )帛(bó )。但(dàn )须(xū )于(yú )誓(shì )书(shū )中(zhōng )加(jiā )一(yī )‘献(xiàn )’字(zì )乃(nǎi )可(kě )。”弼(bì )曰(yuē ):“‘献(xiàn )’乃(nǎi )下(xià )奉(fèng )上(shàng )之(zhī )辞(cí ),非(fēi )可(kě )施(shī )于(yú )敌(dí )国(guó )。南(nán )朝(cháo )为(wéi )兄(xiōng ),岂(qǐ )有(yǒu )兄(xiōng )献(xiàn )于(yú )弟(dì )邪(xié )?”辽(liáo )主(zhǔ )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )以(yǐ )厚(hòu )币(bì )遗(yí )我(wǒ ),是(shì )惧(jù )我(wǒ )也(yě ),‘献(xiàn )’字(zì )何(hé )惜(xī )?”弼(bì )曰(yuē ):“南(nán )朝(cháo )皇(huáng )帝(dì )重(zhòng )惜(xī )生(shēng )灵(líng ),故(gù )致(zhì )币(bì )帛(bó )以(yǐ )代(dài )干(gàn )戈(gē ),非(fēi )惧(jù )北(běi )朝(cháo )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )忽(hū )发(fā )此(cǐ )言(yán ),正(zhèng )欲(yù )弃(qì )绝(jué )旧(jiù )好(hǎo ),以(yǐ )必(bì )不(bú )可(kě )冀(jì )相(xiàng )要(yào )耳(ěr )。”辽(liáo )主(zhǔ )曰(yuē ):“改(gǎi )为(wéi )‘纳(nà )’字(zì )如(rú )何(hé )?”弼(bì )曰(yuē ):“亦(yì )不(bú )可(kě )。”辽(liáo )主(zhǔ )曰(yuē ):“誓(shì )书(shū )何(hé )在(zài )?取(qǔ )二(èr )十(shí )万(wàn )者(zhě )来(lái )。”弼(bì )既(jì )与(yǔ )之(zhī ),辽(liáo )主(zhǔ )曰(yuē ):“‘纳(nà )’字(zì )自(zì )古(gǔ )有(yǒu )之(zhī )。”弼(bì )曰(yuē ):“古(gǔ )惟(wéi )唐(táng )高(gāo )祖(zǔ )借(jiè )兵(bīng )于(yú )突(tū )厥(jué ),故(gù )臣(chén )事(shì )之(zhī )。当(dāng )时(shí )所(suǒ )遗(yí ),或(huò )称(chēng )‘献(xiàn )’、‘纳(nà )’,亦(yì )不(bú )可(kě )知(zhī )。其(qí )后(hòu )颉(jié )利(lì )为(wéi )太(tài )宗(zōng )所(suǒ )禽(qín ),岂(qǐ )复(fù )更(gèng )有(yǒu )此(cǐ )礼(lǐ )?”辽(liáo )主(zhǔ )见(jiàn )弼(bì )词(cí )色(sè )俱(jù )厉(lì ),度(dù )不(bú )可(kě )夺(duó ),曰(yuē ):“我(wǒ )自(zì )遣(qiǎn )使(shǐ )与(yǔ )南(nán )朝(cháo )议(yì )之(zhī )。”于(yú )是(shì )辽(liáo )主(zhǔ )留(liú )所(suǒ )许(xǔ )岁(suì )增(zēng )金(jīn )帛(bó )二(èr )十(shí )万(wàn )誓(shì )书(shū ),壬(rén )寅(yín ),遣(qiǎn )耶(yē )律(lǜ )仁(rén )先(xiān )、刘(liú )六(liù )符(fú )来(lái )议(yì )“献(xiàn )”、“纳(nà )”字(zì )。

乙(yǐ )巳(sì ),弼(bì )等(děng )还(hái )至(zhì )雄(xióng )州(zhōu ),诏(zhào ):“即(jí )以(yǐ )弼(bì )为(wéi )接(jiē )伴(bàn )使(shǐ ),有(yǒu )朝(cháo )廷(tíng )合(hé )先(xiān )知(zhī )者(zhě ),急(jí )置(zhì )以(yǐ )闻(wén )。”弼(bì )奏(zòu )曰(yuē ):“彼(bǐ )求(qiú )‘献(xiàn )’、‘纳(nà )’二(èr )字(zì ),臣(chén )以(yǐ )死(sǐ )拒(jù )之(zhī ),其(qí )气(qì )折(shé )矣(yǐ ),不(bú )可(kě )复(fù )许(xǔ )。”

乙(yǐ )丑(chǒu ),辽(liáo )北(běi )院(yuàn )枢(shū )密(mì )副(fù )使(shǐ )耶(yē )律(lǜ )仁(rén )先(xiān )、汉(hàn )人(rén )行(háng )宫(gōng )副(fù )部(bù )署(shǔ )刘(liú )六(liù )符(fú )入(rù )见(jiàn ),以(yǐ )誓(shì )书(shū )来(lái )。仍(réng )议(yì )文(wén )书(shū )称(chēng )“贡(gòng )”,论(lùn )者(zhě )难(nán )之(zhī )。仁(rén )先(xiān )曰(yuē ):“曩(nǎng )者(zhě )石(shí )晋(jìn )报(bào )德(dé )本(běn )朝(cháo ),割(gē )地(dì )以(yǐ )献(xiàn ),周(zhōu )人(rén )攘(rǎng )而(ér )取(qǔ )之(zhī ),是(shì )非(fēi )利(lì )害(hài ),灼(zhuó )然(rán )可(kě )见(jiàn )。”议(yì )论(lùn )相(xiàng )持(chí )不(bú )决(jué )。朝(cháo )廷(tíng )用(yòng )晏(yàn )殊(shū )议(yì ),以(yǐ )“纳(nà )”字(zì )许(xǔ )之(zhī )。

闰(rùn )月(yuè ),庚(gēng )辰(chén ),复(fù )命(mìng )右(yòu )正(zhèng )言(yán )、知(zhī )制(zhì )诰(gào )富(fù )弼(bì )为(wéi )吏(lì )部(bù )郎(láng )中(zhōng )、枢(shū )密(mì )直(zhí )学(xué )士(shì ),弼(bì )又(yòu )固(gù )辞(cí )。先(xiān )是(shì )弼(bì )数(shù )论(lùn )事(shì )忤(wǔ )吕(lǚ )夷(yí )简(jiǎn ),因(yīn )荐(jiàn )弼(bì )使(shǐ )辽(liáo ),欲(yù )因(yīn )事(shì )罪(zuì )之(zhī )。馆(guǎn )阁(gé )校(xiào )勘(kān )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )上(shàng )书(shū ),引(yǐn )颜(yán )真(zhēn )卿(qīng )使(shǐ )李(lǐ )希(xī )烈(liè )事(shì )乞(qǐ )留(liú )弼(bì ),不(bú )报(bào )。而(ér )弼(bì )受(shòu )命(mìng )不(bú )少(shǎo )辞(cí ),自(zì )初(chū )奉(fèng )使(shǐ ),闻(wén )一(yī )女(nǚ )卒(zú ),再(zài )奉(fèng )使(shǐ ),闻(wén )一(yī )男(nán )生(shēng ),皆(jiē )不(bú )顾(gù )而(ér )行(háng );得(dé )家(jiā )书(shū ),不(bú )发(fā )而(ér )焚(fén )之(zhī ),曰(yuē ):“徒(tú )乱(luàn )人(rén )意(yì )耳(ěr )。”

壬(rén )午(wǔ ),以(yǐ )太(tài )子(zǐ )中(zhōng )允(yǔn )、通(tōng )判(pàn )秦(qín )州(zhōu )尹(yǐn )洙(zhū )直(zhí )集(jí )贤(xián )院(yuàn )。洙(zhū )上(shàng )奏(zòu )命(mìng )令(lìng )数(shù )更(gèng ),恩(ēn )宠(chǒng )过(guò )溢(yì ),赐(cì )予(yǔ )不(bú )节(jiē ),词(cí )甚(shèn )切(qiē )直(zhí )。

癸(guǐ )巳(sì ),泾(jīng )原(yuán )副(fù )都(dōu )部(bù )署(shǔ )葛(gě )怀(huái )敏(mǐn )与(yǔ )元(yuán )昊(hào )战(zhàn ),殁(mò )于(yú )定(dìng )川(chuān )寨(zhài )。

先(xiān )是(shì )元(yuán )昊(hào )声(shēng )言(yán )入(rù )寇(kòu ),是(shì )月(yuè )辛(xīn )末(mò )朔(shuò ),王(wáng )沿(yán )命(mìng )怀(huái )敏(mǐn )将(jiāng )兵(bīng )御(yù )之(zhī )。己(jǐ )卯(mǎo ),至(zhì )瓦(wǎ )亭(tíng )寨(zhài ),遣(qiǎn )本(běn )寨(zhài )都(dōu )监(jiān )许(xǔ )思(sī )纯(chún )、环(huán )庆(qìng )都(dōu )监(jiān )刘(liú )贺(hè )以(yǐ )蕃(fān )兵(bīng )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )人(rén )为(wéi )左(zuǒ )翼(yì ),天(tiān )圣(shèng )寨(zhài )主(zhǔ )张(zhāng )贵(guì )为(wéi )殿(diàn )后(hòu )。戊(wù )子(zǐ ),进(jìn )屯(tún )五(wǔ )谷(gǔ )口(kǒu )。知(zhī )镇(zhèn )戎(róng )军(jūn )曹(cáo )英(yīng )、泾(jīng )原(yuán )路(lù )都(dōu )监(jiān )赵(zhào )珣(xún )、西(xī )路(lù )都(dōu )巡(xún )检(jiǎn )李(lǐ )良(liáng )臣(chén )、孟(mèng )渊(yuān ),皆(jiē )自(zì )山(shān )外(wài )来(lái )会(huì ),沿(yán )边(biān )都(dōu )巡(xún )检(jiǎn )使(shǐ )向(xiàng )进(jìn )、刘(liú )湛(zhàn )为(wéi )先(xiān )锋(fēng ),赵(zhào )瑜(yú )总(zǒng )奇(qí )兵(bīng )为(wéi )援(yuán )。

及(jí )大(dà )军(jūn )次(cì )安(ān )边(biān )寨(zhài ),给(gěi )刍(chú )秣(mò )未(wèi )绝(jué ),怀(huái )敏(mǐn )即(jí )离(lí )军(jūn ),夜(yè ),至(zhì )开(kāi )远(yuǎn )堡(bǎo )北(běi )一(yī )里(lǐ )而(ér )舍(shě )。庚(gēng )寅(yín ),领(lǐng )大(dà )军(jūn )自(zì )镇(zhèn )戎(róng )军(jūn )西(xī )南(nán ),又(yòu )先(xiān )引(yǐn )从(cóng )骑(qí )百(bǎi )馀(yú )以(yǐ )前(qián )。走(zǒu )马(mǎ )承(chéng )受(shòu )赵(zhào )政(zhèng )以(yǐ )为(wéi )距(jù )贼(zéi )近(jìn ),不(bú )可(kě )轻(qīng )进(jìn ),怀(huái )敏(mǐn )乃(nǎi )少(shǎo )止(zhǐ ),晚(wǎn ),趋(qū )养(yǎng )马(mǎ )城(chéng )。曹(cáo )英(yīng )及(jí )泾(jīng )原(yuán )都(dōu )监(jiān )李(lǐ )知(zhī )和(hé )、王(wáng )保(bǎo )、王(wáng )文(wén )、镇(zhèn )戎(róng )都(dōu )监(jiān )李(lǐ )岳(yuè )、西(xī )路(lù )都(dōu )巡(xún )检(jiǎn )使(shǐ )赵(zhào )璘(lín )等(děng )分(fèn )兵(bīng )屯(tún )镇(zhèn )戎(róng )城(chéng )西(xī )六(liù )里(lǐ ),夜(yè )则(zé )入(rù )城(chéng )自(zì )守(shǒu ),凡(fán )三(sān )日(rì ),至(zhì )是(shì )亦(yì )趋(qū )养(yǎng )马(mǎ )城(chéng )见(jiàn )怀(huái )敏(mǐn ),闻(wén )元(yuán )昊(hào )徙(xǐ )军(jūn )新(xīn )壕(háo )外(wài ),乃(nǎi )议(yì )质(zhì )明(míng )掩(yǎn )袭(xí )。赵(zhào )珣(xún )谓(wèi )怀(huái )敏(mǐn )曰(yuē ):“贼(zéi )远(yuǎn )来(lái ),利(lì )速(sù )战(zhàn ),宜(yí )依(yī )马(mǎ )栏(lán )城(chéng )布(bù )栅(shān ),扼(è )贼(zéi )归(guī )路(lù ),固(gù )守(shǒu )镇(zhèn )戎(róng )以(yǐ )便(biàn )饷(xiǎng )道(dào ),俟(sì )其(qí )衰(shuāi )击(jī )之(zhī ),可(kě )必(bì )胜(shèng )。不(bú )然(rán ),必(bì )为(wéi )贼(zéi )所(suǒ )屠(tú )。”怀(huái )敏(mǐn )不(bú )听(tīng ),命(mìng )诸(zhū )将(jiāng )分(fèn )四(sì )路(lù )趋(qū )定(dìng )川(chuān ),刘(liú )湛(zhàn )、向(xiàng )进(jìn )出(chū )西(xī )水(shuǐ )口(kǒu )、赵(zhào )珣(xún )出(chū )莲(lián )华(huá )堡(bǎo ),曹(cáo )英(yīng )、李(lǐ )知(zhī )和(hé )出(chū )刘(liú )璠(fán )堡(bǎo ),怀(huái )敏(mǐn )出(chū )定(dìng )西(xī )堡(bǎo )。

既(jì )而(ér )知(zhī )和(hé )与(yǔ )英(yīng )督(dū )军(jūn )夜(yè )发(fā )。辛(xīn )卯(mǎo ),刘(liú )湛(zhàn )、向(xiàng )进(jìn )行(háng )次(cì )赵(zhào )福(fú )新(xīn )堡(bǎo ),遇(yù )贼(zéi ),战(zhàn )不(bú )胜(shèng ),保(bǎo )向(xiàng )家(jiā )峡(xiá )。而(ér )赵(zhào )珣(xún )、曹(cáo )英(yīng )、李(lǐ )良(liáng )臣(chén )、孟(mèng )渊(yuān )等(děng )将(jiāng )趋(qū )定(dìng )川(chuān ),怀(huái )敏(mǐn )且(qiě )令(lìng )援(yuán )赵(zhào )福(fú )堡(bǎo );未(wèi )行(háng ),谍(dié )言(yán )贼(zéi )已(yǐ )屯(tún )边(biān )壕(háo )上(shàng ),复(fù )召(zhào )珣(xún )等(děng )入(rù )定(dìng )川(chuān )。会(huì )李(lǐ )知(zhī )和(hé )麾(huī )下(xià )蕃(fān )落(luò )将(jiāng )报(bào )贼(zéi )五(wǔ )千(qiān )人(rén )列(liè )定(dìng )川(chuān )寨(zhài )北(běi );顷(qǐng )之(zhī ),王(wáng )文(wén )、李(lǐ )知(zhī )和(hé )、定(dìng )川(chuān )寨(zhài )主(zhǔ )郭(guō )纶(lún )又(yòu )报(bào )已(yǐ )拔(bá )栅(shān )逾(yú )壕(háo )。怀(huái )敏(mǐn )命(mìng )赵(zhào )珣(xún )与(yǔ )其(qí )子(zǐ )宗(zōng )晟(shèng )先(xiān )行(háng ),日(rì )几(jǐ )午(wǔ ),怀(huái )敏(mǐn )入(rù )保(bǎo )定(dìng )川(chuān )寨(zhài )。贼(zéi )毁(huǐ )板(bǎn )桥(qiáo ),断(duàn )其(qí )归(guī )路(lù ),别(bié )为(wéi )二(èr )十(shí )四(sì )道(dào )以(yǐ )过(guò )军(jūn )环(huán )围(wéi )之(zhī ),又(yòu )绝(jué )定(dìng )川(chuān )水(shuǐ )泉(quán )上(shàng )流(liú )。刘(liú )贺(hè )帅(shuài )蕃(fān )兵(bīng )斗(dòu )于(yú )河(hé )西(xī ),不(bú )胜(shèng ),众(zhòng )溃(kuì )。

怀(huái )敏(mǐn )为(wéi )中(zhōng )军(jūn ),屯(tún )寨(zhài )门(mén )东(dōng )偏(piān ),曹(cáo )英(yīng )等(děng )阵(zhèn )东(dōng )北(běi )隅(yú )。贼(zéi )四(sì )面(miàn )俱(jù )至(zhì ),先(xiān )以(yǐ )锐(ruì )兵(bīng )冲(chōng )中(zhōng )军(jūn ),不(bú )动(dòng ),回(huí )击(jī )曹(cáo )英(yīng )。会(huì )黑(hēi )风(fēng )自(zì )东(dōng )北(běi )起(qǐ ),部(bù )伍(wǔ )相(xiàng )失(shī ),阵(zhèn )遂(suí )扰(rǎo ),士(shì )卒(zú )攀(pān )城(chéng )堞(dié )争(zhēng )入(rù )。英(yīng )面(miàn )被(bèi )流(liú )矢(shǐ ),仆(pú )壕(háo )中(zhōng ),怀(huái )敏(mǐn )所(suǒ )部(bù )兵(bīng )见(jiàn )之(zhī )亦(yì )奔(bēn )骇(hài )。怀(huái )敏(mǐn )为(wéi )众(zhòng )所(suǒ )拥(yōng ),蹂(róu )躏(lìn )几(jǐ )死(sǐ ),舆(yú )至(zhì )甕(wèng )城(chéng ),久(jiǔ )之(zhī )乃(nǎi )苏(sū )。怀(huái )敏(mǐn )选(xuǎn )士(shì )据(jù )门(mén )桥(qiáo ),挥(huī )刀(dāo )手(shǒu )以(yǐ )拒(jù )入(rù )门(mén )者(zhě )。赵(zhào )珣(xún )等(děng )拥(yōng )刀(dāo )斧(fǔ )手(shǒu )前(qián )斗(dòu ),及(jí )以(yǐ )骑(qí )军(jūn )四(sì )合(hé )御(yù )贼(zéi ),贼(zéi )众(zhòng )稍(shāo )却(què )。然(rán )大(dà )军(jūn )无(wú )斗(dòu )志(zhì ),赵(zhào )珣(xún )累(lèi )驰(chí )入(rù ),劝(quàn )怀(huái )敏(mǐn )还(hái )军(jūn )中(zhōng )。是(shì )夕(xī ),贼(zéi )大(dà )聚(jù ),围(wéi )城(chéng )四(sì )隅(yú ),临(lín )西(xī )北(běi )呼(hū )曰(yuē ):“尔(ěr )得(dé )非(fēi )部(bù )署(shǔ )厅(tīng )上(shàng )点(diǎn )阵(zhèn )图(tú )者(zhě )邪(xié )?尔(ěr )固(gù )能(néng )军(jūn ),乃(nǎi )入(rù )我(wǒ )围(wéi )中(zhōng ),今(jīn )将(jiāng )何(hé )往(wǎng )!”夜(yè )四(sì )鼓(gǔ ),怀(huái )敏(mǐn )召(zhào )诸(zhū )将(jiāng )计(jì )议(yì ),莫(mò )知(zhī )所(suǒ )出(chū ),遂(suí )谋(móu )结(jié )阵(zhèn )走(zǒu )镇(zhèn )戎(róng )军(jūn )。赵(zhào )珣(xún )请(qǐng )自(zì )笼(lóng )竿(gān )城(chéng )往(wǎng )。曰(yuē ):“彼(bǐ )无(wú )险(xiǎn ),且(qiě )出(chū )贼(zéi )不(bú )意(yì )。”众(zhòng )不(bú )从(cóng ),及(jí )旦(dàn )。怀(huái )敏(mǐn )束(shù )马(mǎ )东(dōng )南(nán )驰(chí )二(èr )里(lǐ )许(xǔ ),至(zhì )长(zhǎng )城(chéng )壕(háo ),路(lù )已(yǐ )断(duàn ),贼(zéi )周(zhōu )围(wéi )之(zhī ),怀(huái )敏(mǐn )及(jí )诸(zhū )将(jiāng )曹(cáo )英(yīng )等(děng )十(shí )六(liù )人(rén )皆(jiē )遇(yù )害(hài ),军(jūn )士(shì )九(jiǔ )千(qiān )四(sì )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),马(mǎ )六(liù )百(bǎi )馀(yú )匹(pǐ ),悉(xī )陷(xiàn )于(yú )贼(zéi )。怀(huái )敏(mǐn )子(zǐ )宗(zōng )晟(shèng )与(yǔ )郭(guō )京(jīng )等(děng )还(hái )保(bǎo )定(dìng )川(chuān )。贼(zéi )长(zhǎng )驱(qū )直(zhí )抵(dǐ )渭(wèi )州(zhōu ),幅(fú )员(yuán )六(liù )七(qī )百(bǎi )里(lǐ ),焚(fén )荡(dàng )庐(lú )舍(shě ),屠(tú )掠(luě )居(jū )民(mín )而(ér )立(lì )。

自(zì )刘(liú )平(píng )败(bài )于(yú )延(yán )州(zhōu ),任(rèn )福(fú )败(bài )于(yú )镇(zhèn )戎(róng ),葛(gě )怀(huái )敏(mǐn )败(bài )于(yú )渭(wèi )州(zhōu ),贼(zéi )声(shēng )益(yì )震(zhèn )。然(rán )所(suǒ )以(yǐ )复(fù )守(shǒu )巢(cháo )穴(xué )者(zhě ),盖(gài )鄜(fū )延(yán )路(lù )屯(tún )兵(bīng )六(liù )万(wàn )八(bā )千(qiān ),环(huán )庆(qìng )路(lù )五(wǔ )万(wàn ),泾(jīng )原(yuán )路(lù )七(qī )万(wàn ),秦(qín )凤(fèng )路(lù )二(èr )万(wàn )七(qī )千(qiān ),有(yǒu )以(yǐ )牵(qiān )制(zhì )其(qí )势(shì )故(gù )也(yě )。

戊(wù )戌(xū ),诏(zhào )河(hé )北(běi )都(dōu )转(zhuǎn )运(yùn )司(sī )、沿(yán )边(biān )安(ān )抚(fǔ )司(sī ):“今(jīn )辽(liáo )再(zài )议(yì )和(hé )好(hǎo ),其(qí )告(gào )谕(yù )居(jū )民(mín ),诸(zhū )科(kē )徭(yáo )悉(xī )罢(bà )之(zhī )。”

阅读:26010

打赏捐助〔Donate〕>>>

《仁宗体天法道极功全德神文圣武睿哲明孝皇帝庆历二年(辽重熙十一年。壬午,一零四二年)》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库