神宗体无显道法古立宪帝德王功英文烈武钦仁圣孝皇帝熙宁元年(辽咸雍四年)【登录】

《续资治通鉴》 > 宋纪六十六 > 《神宗体无显道法古立宪帝德王功英文烈武钦仁圣孝皇帝熙宁元年(辽咸雍四年)》 > 拼音版

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),甲(jiǎ )戌(xū )朔(shuò ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。诏(zhào )改(gǎi )元(yuán )。

复(fù )命(mìng )武(wǔ )臣(chén )同(tóng )提(tí )点(diǎn )刑(xíng )狱(yù )。

丙(bǐng )子(zǐ ),辽(liáo )主(zhǔ )如(rú )鸳(yuān )鸯(yāng )泺(luò )。

丁(dīng )丑(chǒu ),以(yǐ )旱(hàn )减(jiǎn )天(tiān )下(xià )囚(qiú )罪(zuì )一(yī )等(děng ),杖(zhàng )以(yǐ )下(xià )释(shì )之(zhī )。

辛(xīn )巳(sì ),辽(liáo )改(gǎi )易(yì )州(zhōu )兵(bīng )马(mǎ )使(shǐ )为(wéi )安(ān )抚(fǔ )使(shǐ )。

丁(dīng )亥(hài ),命(mìng )宰(zǎi )臣(chén )极(jí )言(yán )阙(què )失(shī )。

辽(liáo )主(zhǔ )猎(liè )于(yú )炭(tàn )山(shān )。

庚(gēng )寅(yín ),御(yù )殿(diàn ),复(fù )膳(shàn )。

辛(xīn )卯(mǎo ),辽(liáo )遣(qiǎn )使(shǐ )赈(zhèn )西(xī )京(jīng )饥(jī )民(mín )。

壬(rén )辰(chén ),帝(dì )幸(xìng )寺(sì )观(guān )祈(qí )雨(yǔ )。

参(cān )知(zhī )政(zhèng )事(shì )赵(zhào )概(gài )数(shù )以(yǐ )老(lǎo )求(qiú )去(qù ),丙(bǐng )申(shēn ),罢(bà )知(zhī )徐(xú )州(zhōu )。概(gài )秉(bǐng )心(xīn )和(hé )平(píng ),与(yǔ )人(rén )无(wú )怨(yuàn )恶(è ),在(zài )官(guān )如(rú )不(bú )能(néng )言(yán ),然(rán )阴(yīn )以(yǐ )利(lì )物(wù )者(zhě )为(wéi )多(duō ),时(shí )议(yì )比(bǐ )之(zhī )刘(liú )宽(kuān )、娄(lóu )师(shī )德(dé )。

以(yǐ )三(sān )司(sī )使(shǐ )唐(táng )介(jiè )参(cān )知(zhī )政(zhèng )事(shì )。故(gù )事(shì ),执(zhí )政(zhèng )坐(zuò )待(dài )漏(lòu )舍(shě ),宰(zǎi )相(xiàng )省(shěng )阅(yuè )所(suǒ )进(jìn )文(wén )书(shū ),同(tóng )列(liè )不(bú )得(dé )闻(wén )。介(jiè )谓(wèi )曾(céng )公(gōng )亮(liàng )曰(yuē ):“身(shēn )在(zài )政(zhèng )府(fǔ )而(ér )事(shì )不(bú )预(yù )知(zhī ),上(shàng )或(huò )有(yǒu )所(suǒ )问(wèn ),何(hé )辞(cí )以(yǐ )对(duì )?”乃(nǎi )与(yǔ )同(tóng )视(shì ),后(hòu )遂(suí )以(yǐ )为(wéi )常(cháng )。

丁(dīng )酉(yǒu ),诏(zhào )修(xiū )《英(yīng )宗(zōng )实(shí )录(lù )》。

壬(rén )寅(yín ),诏(zhào )太(tài )学(xué )增(zēng )置(zhì )外(wài )舍(shě )生(shēng )百(bǎi )员(yuán )。初(chū ),太(tài )学(xué )置(zhì )内(nèi )舍(shě )生(shēng )二(èr )百(bǎi )员(yuán ),官(guān )为(wéi )给(gěi )食(shí )。至(zhì )是(shì )待(dài )次(cì )盖(gài )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),谏(jiàn )官(guān )以(yǐ )为(wéi )言(yán ),故(gù )有(yǒu )是(shì )诏(zhào )。

二(èr )月(yuè ),甲(jiǎ )辰(chén )朔(shuò ),辽(liáo )命(mìng )元(yuán )帅(shuài )府(fǔ )募(mù )军(jūn )。

辛(xīn )亥(hài ),令(lìng )诸(zhū )路(lù )每(měi )季(jì )以(yǐ )雨(yǔ )雪(xuě )闻(wén )。

乙(yǐ )卯(mǎo ),以(yǐ )孔(kǒng )宗(zōng )愿(yuàn )子(zǐ )若(ruò )蒙(méng )为(wéi )新(xīn )泰(tài )县(xiàn )主(zhǔ )簿(bù ),袭(xí )封(fēng )衍(yǎn )圣(shèng )公(gōng )。

初(chū ),言(yán )者(zhě )交(jiāo )论(lùn )种(zhǒng )谔(è )擅(shàn )兴(xìng )生(shēng )事(shì ),诏(zhào )系(xì )长(zhǎng )安(ān )狱(yù )。谔(è )乃(nǎi )悉(xī )焚(fén )当(dāng )路(lù )所(suǒ )与(yǔ )简(jiǎn )牍(dú ),置(zhì )对(duì ),无(wú )一(yī )语(yǔ )罣(guà )人(rén ),惟(wéi )自(zì )引(yǐn )伏(fú )。丙(bǐng )辰(chén ),贬(biǎn )谔(è )秩(zhì )四(sì )等(děng ),安(ān )置(zhì )随(suí )州(zhōu )。

司(sī )马(mǎ )光(guāng )进(jìn )读(dú )《资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )》,至(zhì )苏(sū )秦(qín )约(yuē )六(liù )国(guó )从(cóng )事(shì ),帝(dì )曰(yuē ):“苏(sū )秦(qín )、张(zhāng )仪(yí )掉(diào )三(sān )寸(cùn )舌(shé ),乃(nǎi )能(néng )如(rú )是(shì )乎(hū )?”光(guāng )对(duì )曰(yuē ):“纵(zòng )横(héng )之(zhī )术(shù ),无(wú )益(yì )于(yú )治(zhì )。臣(chén )所(suǒ )以(yǐ )存(cún )其(qí )事(shì )于(yú )书(shū )者(zhě ),欲(yù )见(jiàn )当(dāng )时(shí )风(fēng )俗(sú ),专(zhuān )以(yǐ )辩(biàn )说(shuō )相(xiàng )高(gāo ),人(rén )君(jūn )悉(xī )国(guó )而(ér )听(tīng )之(zhī ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )利(lì )口(kǒu )覆(fù )邦(bāng )者(zhě )也(yě )。”帝(dì )曰(yuē ):“闻(wén )卿(qīng )进(jìn )读(dú ),终(zhōng )日(rì )忘(wàng )倦(juàn )。”

帝(dì )谓(wèi )文(wén )彦(yàn )博(bó )等(děng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )敝(bì )事(shì )至(zhì )多(duō ),不(bú )可(kě )不(bú )革(gé )。”彦(yàn )博(bó )对(duì )曰(yuē ):“譬(pì )如(rú )琴(qín )瑟(sè )不(bú )调(diào ),必(bì )解(jiě )而(ér )更(gèng )张(zhāng )之(zhī )。”韩(hán )绛(jiàng )曰(yuē ):“为(wéi )政(zhèng )立(lì )事(shì ),当(dāng )有(yǒu )大(dà )小(xiǎo )先(xiān )后(hòu )之(zhī )序(xù )。”帝(dì )曰(yuē ):“大(dà )抵(dǐ )威(wēi )克(kè )厥(jué )爱(ài ),乃(nǎi )能(néng )有(yǒu )济(jì )。”

丁(dīng )卯(mǎo ),辽(liáo )主(zhǔ )巡(xún )行(háng )北(běi )方(fāng )。

三(sān )月(yuè ),癸(guǐ )酉(yǒu )朔(shuò ),帝(dì )谓(wèi )文(wén )彦(yàn )博(bó )等(děng )曰(yuē ):“当(dāng )今(jīn )理(lǐ )财(cái )最(zuì )为(wéi )急(jí )务(wù ),养(yǎng )兵(bīng )备(bèi )边(biān ),府(fǔ )库(kù )不(bú )可(kě )不(bú )丰(fēng ),大(dà )臣(chén )宜(yí )共(gòng )留(liú )意(yì )节(jiē )用(yòng )。”又(yòu )曰(yuē ):“汉(hàn )文(wén )身(shēn )衣(yī )弋(yì )绨(tí ),非(fēi )徒(tú )然(rán )也(yě ),盖(gài )亦(yì )有(yǒu )为(wéi )为(wéi )之(zhī )耳(ěr ),数(shù )十(shí )年(nián )间(jiān ),终(zhōng )有(yǒu )成(chéng )效(xiào )。以(yǐ )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),事(shì )不(bú )可(kě )不(bú )勉(miǎn )也(yě )。”

庚(gēng )辰(chén ),夏(xià )遣(qiǎn )薛(xuē )宗(zōng )道(dào )等(děng )来(lái )告(gào )哀(āi )。帝(dì )问(wèn )杀(shā )杨(yáng )定(dìng )事(shì ),宗(zōng )道(dào )言(yán ):“杀(shā )人(rén )者(zhě )先(xiān )已(yǐ )执(zhí )送(sòng )之(zhī )矣(yǐ )。”乃(nǎi )赐(cì )诏(zhào )慰(wèi )之(zhī ),并(bìng )谕(yù )令(lìng )上(shàng )大(dà )首(shǒu )领(lǐng )数(shù )人(rén )姓(xìng )名(míng ),当(dāng )爵(jué )禄(lù )之(zhī ),俟(sì )李(lǐ )崇(chóng )贵(guì )至(zhì ),即(jí )行(háng )册(cè )礼(lǐ )。及(jí )崇(chóng )贵(guì )至(zhì ),云(yún ):“定(dìng )奉(fèng )使(shǐ )谅(liàng )祚(zuò ),尝(cháng )拜(bài )称(chēng )臣(chén ),且(qiě )许(xǔ )以(yǐ )归(guī )沿(yán )边(biān )熟(shú )户(hù ),谅(liàng )祚(zuò )遗(yí )之(zhī )宝(bǎo )剑(jiàn )、宝(bǎo )鉴(jiàn )及(jí )金(jīn )银(yín )物(wù )。”初(chū ),定(dìng )之(zhī )归(guī ),上(shàng )其(qí )剑(jiàn )、鉴(jiàn )而(ér )匿(nì )其(qí )金(jīn )银(yín ),言(yán )谅(liàng )祚(zuò )可(kě )刺(cì ),帝(dì )喜(xǐ ),遂(suí )擢(zhuó )知(zhī )保(bǎo )安(ān )。既(jì )而(ér )夏(xià )人(rén )失(shī )绥(suí )州(zhōu ),以(yǐ )为(wéi )定(dìng )卖(mài )己(jǐ ),故(gù )杀(shā )之(zhī )。至(zhì )是(shì )事(shì )露(lù ),帝(dì )薄(báo )崇(chóng )贵(guì )等(děng )罪(zuì )而(ér )削(xuē )定(dìng )官(guān ),没(méi )其(qí )田(tián )宅(zhái )万(wàn )计(jì )。

夏(xià )亦(yì )遣(qiǎn )使(shǐ )告(gào )哀(āi )于(yú )辽(liáo ),辽(liáo )遣(qiǎn )人(rén )吊(diào )祭(jì )。

甲(jiǎ )申(shēn ),辽(liáo )赈(zhèn )应(yīng )州(zhōu )饥(jī )民(mín )。

先(xiān )是(shì )辽(liáo )禁(jìn )南(nán )京(jīng )种(zhǒng )稻(dào ),民(mín )病(bìng )之(zhī )。乙(yǐ )酉(yǒu ),命(mìng )除(chú )军(jūn )行(háng )之(zhī )地(dì ),并(bìng )许(xǔ )民(mín )种(zhǒng )稻(dào )。

丙(bǐng )戌(xū ),诏(zhào )恤(xù )刑(xíng )。

戊(wù )子(zǐ ),作(zuò )太(tài )皇(huáng )太(tài )后(hòu )庆(qìng )寿(shòu )宫(gōng ),皇(huáng )太(tài )后(hòu )宝(bǎo )慈(cí )宫(gōng )。

庚(gēng )寅(yín ),辽(liáo )赈(zhèn )朔(shuò )州(zhōu )饥(jī )民(mín )。

乙(yǐ )未(wèi ),诏(zhào )河(hé )北(běi )转(zhuǎn )运(yùn )司(sī )预(yù )计(jì )置(zhì )赈(zhèn )济(jì )饥(jī )民(mín )。

丁(dīng )酉(yǒu ),潭(tán )州(zhōu )雨(yǔ )毛(máo )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),壬(rén )寅(yín )朔(shuò ),新(xīn )判(pàn )汝(rǔ )州(zhōu )富(fù )弼(bì )入(rù )见(jiàn ),以(yǐ )足(zú )疾(jí ),许(xǔ )肩(jiān )舆(yú )至(zhì )殿(diàn )门(mén )。帝(dì )特(tè )为(wéi )御(yù )内(nèi )东(dōng )门(mén )小(xiǎo )殿(diàn )见(jiàn )之(zhī ),令(lìng )其(qí )子(zǐ )绍(shào )庭(tíng )掖(yè )以(yǐ )进(jìn ),且(qiě )命(mìng )毋(wú )拜(bài )。坐(zuò )语(yǔ )从(cóng )容(róng )至(zhì )日(rì )昃(zè ),问(wèn )以(yǐ )治(zhì )道(dào )。弼(bì )知(zhī )帝(dì )锐(ruì )于(yú )有(yǒu )为(wéi ),对(duì )曰(yuē )“人(rén )君(jūn )好(hǎo )恶(è ),不(bú )可(kě )令(lìng )人(rén )窥(kuī )测(cè ),可(kě )窥(kuī )测(cè )则(zé )奸(jiān )人(rén )得(dé )以(yǐ )傅(fù )会(huì )其(qí )意(yì )。陛(bì )下(xià )当(dāng )如(rú )天(tiān )之(zhī )鉴(jiàn )人(rén ),善(shàn )恶(è )皆(jiē )所(suǒ )自(zì )取(qǔ ),然(rán )后(hòu )诛(zhū )赏(shǎng )随(suí )之(zhī ),则(zé )功(gōng )罪(zuì )无(wú )不(bú )得(dé )其(qí )实(shí )矣(yǐ )。”又(yòu )问(wèn )边(biān )事(shì ),弼(bì )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )临(lín )御(yù )未(wèi )久(jiǔ ),当(dāng )先(xiān )布(bù )德(dé )泽(zé )。愿(yuàn )二(èr )十(shí )年(nián )口(kǒu )不(bú )言(yán )兵(bīng ),亦(yì )不(bú )宜(yí )重(zhòng )赏(shǎng )边(biān )功(gōng ),干(gàn )戈(gē )一(yī )起(qǐ ),所(suǒ )系(xì )祸(huò )福(fú )不(bú )细(xì )。”帝(dì )默(mò )然(rán )良(liáng )久(jiǔ )。又(yòu )问(wèn )为(wéi )治(zhì )所(suǒ )先(xiān ),弼(bì )曰(yuē ):“阜(fù )安(ān )宇(yǔ )内(nèi )为(wéi )先(xiān )。”帝(dì )称(chēng )善(shàn ),欲(yù )以(yǐ )集(jí )禧(xǐ )观(guān )使(shǐ )留(liú )之(zhī )。弼(bì )力(lì )辞(cí ),赴(fù )郡(jùn )。

乙(yǐ )巳(sì ),诏(zhào )翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )王(wáng )安(ān )石(shí )越(yuè )次(cì )入(rù )对(duì )。安(ān )石(shí )素(sù )与(yǔ )韩(hán )绛(jiàng )、韩(hán )维(wéi )及(jí )吕(lǚ )公(gōng )著(zhe )相(xiàng )友(yǒu )善(shàn ),帝(dì )在(zài )籓(bān )邸(dǐ ),维(wéi )为(wéi )记(jì )室(shì ),每(měi )讲(jiǎng )说(shuō )见(jiàn )称(chēng ),辄(zhé )曰(yuē ):“此(cǐ )维(wéi )友(yǒu )王(wáng )安(ān )石(shí )之(zhī )说(shuō )也(yě )。”及(jí )为(wéi )太(tài )子(zǐ )庶(shù )子(zǐ ),又(yòu )荐(jiàn )以(yǐ )自(zì )代(dài ),帝(dì )由(yóu )是(shì )想(xiǎng )见(jiàn )其(qí )人(rén ),甫(fǔ )即(jí )位(wèi ),命(mìng )知(zhī )江(jiāng )宁(níng )府(fǔ );数(shù )月(yuè ),召(zhào )为(wéi )翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì ),兼(jiān )侍(shì )讲(jiǎng )。至(zhì )是(shì )始(shǐ )造(zào )朝(cháo )入(rù )对(duì ),帝(dì )问(wèn )为(wéi )治(zhì )所(suǒ )先(xiān ),对(duì )曰(yuē ):“择(zé )术(shù )为(wéi )先(xiān )。”帝(dì )曰(yuē ):“唐(táng )太(tài )宗(zōng )何(hé )如(rú )?”曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )当(dāng )法(fǎ )尧(yáo )、舜(shùn ),何(hé )以(yǐ )太(tài )宗(zōng )为(wéi )哉(zāi )!尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )道(dào ),至(zhì )简(jiǎn )而(ér )不(bú )烦(fán ),至(zhì )要(yào )而(ér )不(bú )迂(yū ),至(zhì )易(yì )而(ér )不(bú )难(nán ),但(dàn )末(mò )世(shì )学(xué )者(zhě )不(bú )能(néng )通(tōng )知(zhī ),以(yǐ )为(wéi )高(gāo )不(bú )可(kě )及(jí )耳(ěr )。”帝(dì )曰(yuē ):“卿(qīng )可(kě )谓(wèi )责(zé )难(nán )于(yú )君(jūn )矣(yǐ )。”

又(yòu )问(wèn )安(ān )石(shí ):“祖(zǔ )宗(zōng )守(shǒu )天(tiān )下(xià ),能(néng )百(bǎi )年(nián )无(wú )大(dà )变(biàn ),粗(cū )致(zhì )太(tài )平(píng ),以(yǐ )何(hé )道(dào )也(yě )?”安(ān )石(shí )退(tuì )而(ér )奏(zòu )书(shū ),其(qí )略(luè )曰(yuē ):“太(tài )祖(zǔ )躬(gōng )上(shàng )智(zhì )独(dú )见(jiàn )之(zhī )明(míng ),而(ér )周(zhōu )知(zhī )人(rén )物(wù )之(zhī )情(qíng )伪(wěi ),指(zhǐ )挥(huī )付(fù )托(tuō ),必(bì )尽(jìn )其(qí )材(cái ),变(biàn )置(zhì )施(shī )设(shè ),必(bì )当(dāng )其(qí )务(wù ),故(gù )能(néng )驾(jià )驭(yù )将(jiāng )帅(shuài ),训(xùn )齐(qí )士(shì )卒(zú ),外(wài )以(yǐ )扞(gǎn )夷(yí )狄(dí ),内(nèi )以(yǐ )平(píng )中(zhōng )国(guó )。于(yú )是(shì )除(chú )苛(kē )政(zhèng ),止(zhǐ )虐(nuè )刑(xíng ),废(fèi )强(qiáng )横(héng )之(zhī )籓(bān )镇(zhèn ),诛(zhū )贪(tān )残(cán )之(zhī )官(guān )吏(lì ),躬(gōng )以(yǐ )简(jiǎn )俭(jiǎn )为(wéi )天(tiān )下(xià )先(xiān ),其(qí )于(yú )出(chū )政(zhèng )发(fā )令(lìng )之(zhī )间(jiān ),一(yī )以(yǐ )安(ān )利(lì )元(yuán )元(yuán )为(wéi )事(shì )。太(tài )宗(zōng )承(chéng )之(zhī )以(yǐ )聪(cōng )武(wǔ ),真(zhēn )宗(zōng )守(shǒu )之(zhī )以(yǐ )谦(qiān )仁(rén ),以(yǐ )至(zhì )仁(rén )宗(zōng )、英(yīng )宗(zōng ),无(wú )有(yǒu )逸(yì )德(dé )。此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )享(xiǎng )国(guó )百(bǎi )年(nián )而(ér )天(tiān )下(xià )无(wú )事(shì )也(yě )。然(rán )本(běn )朝(cháo )累(lèi )世(shì )因(yīn )循(xún )末(mò )俗(sú )之(zhī )弊(bì ),而(ér )无(wú )亲(qīn )友(yǒu )群(qún )臣(chén )之(zhī )义(yì ),人(rén )君(jūn )朝(cháo )夕(xī )与(yǔ )处(chù ),不(bú )过(guò )宦(huàn )官(guān )、女(nǚ )子(zǐ ),出(chū )而(ér )视(shì )事(shì ),又(yòu )不(bú )过(guò )有(yǒu )司(sī )之(zhī )细(xì )故(gù ),未(wèi )尝(cháng )如(rú )古(gǔ )大(dà )有(yǒu )为(wéi )之(zhī )君(jūn ),与(yǔ )学(xué )士(shì )大(dà )夫(fū )讨(tǎo )论(lùn )先(xiān )王(wáng )之(zhī )法(fǎ )以(yǐ )措(cuò )之(zhī )天(tiān )下(xià )也(yě )。一(yī )切(qiē )因(yīn )任(rèn )自(zì )然(rán )之(zhī )理(lǐ )势(shì ),而(ér )精(jīng )神(shén )之(zhī )运(yùn )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )加(jiā ),名(míng )实(shí )之(zhī )间(jiān )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )察(chá )。君(jūn )子(zǐ )非(fēi )不(bú )见(jiàn )贵(guì ),然(rán )小(xiǎo )人(rén )亦(yì )得(dé )厕(cè )其(qí )间(jiān );正(zhèng )论(lùn )非(fēi )不(bú )见(jiàn )容(róng ),然(rán )邪(xié )说(shuō )亦(yì )有(yǒu )时(shí )而(ér )用(yòng )。以(yǐ )诗(shī )赋(fù )记(jì )诵(sòng )求(qiú )天(tiān )下(xià )之(zhī )士(shì ),而(ér )无(wú )学(xué )校(xiào )养(yǎng )成(chéng )之(zhī )法(fǎ );以(yǐ )科(kē )名(míng )资(zī )格(gé )叙(xù )朝(cháo )廷(tíng )之(zhī )位(wèi ),而(ér )无(wú )官(guān )司(sī )课(kè )试(shì )之(zhī )方(fāng )。监(jiān )司(sī )无(wú )检(jiǎn )察(chá )之(zhī )人(rén ),守(shǒu )将(jiāng )非(fēi )选(xuǎn )择(zé )之(zhī )吏(lì );转(zhuǎn )徙(xǐ )之(zhī )亟(jí ),既(jì )难(nán )于(yú )考(kǎo )绩(jì );而(ér )游(yóu )谈(tán )之(zhī )众(zhòng ),因(yīn )得(dé )以(yǐ )乱(luàn )真(zhēn );交(jiāo )私(sī )养(yǎng )望(wàng )者(zhě ),多(duō )得(dé )显(xiǎn )官(guān );独(dú )立(lì )营(yíng )职(zhí )者(zhě ),或(huò )见(jiàn )排(pái )沮(jǔ )。故(gù )上(shàng )下(xià )偷(tōu )惰(duò ),取(qǔ )容(róng )而(ér )已(yǐ ),虽(suī )有(yǒu )能(néng )者(zhě )在(zài )职(zhí ),亦(yì )无(wú )以(yǐ )异(yì )于(yú )庸(yōng )人(rén )。农(nóng )民(mín )坏(huài )于(yú )差(chà )役(yì ),而(ér )未(wèi )尝(cháng )特(tè )见(jiàn )救(jiù )恤(xù ),又(yòu )不(bú )为(wéi )之(zhī )设(shè )官(guān )以(yǐ )修(xiū )其(qí )水(shuǐ )土(tǔ )之(zhī )利(lì );兵(bīng )士(shì )杂(zá )于(yú )疲(pí )老(lǎo ),而(ér )未(wèi )尝(cháng )申(shēn )敕(chì )训(xùn )练(liàn ),又(yòu )不(bú )为(wéi )之(zhī )择(zé )将(jiāng )而(ér )久(jiǔ )其(qí )疆(jiāng )埸(yì )之(zhī )权(quán )。宿(xiǔ )卫(wèi )则(zé )聚(jù )卒(zú )伍(wǔ )无(wú )赖(lài )之(zhī )人(rén ),而(ér )未(wèi )有(yǒu )以(yǐ )变(biàn )五(wǔ )代(dài )姑(gū )息(xī )羁(jī )縻(mí )之(zhī )俗(sú );宗(zōng )室(shì )则(zé )无(wú )教(jiāo )训(xùn )选(xuǎn )举(jǔ )之(zhī )实(shí ),而(ér )未(wèi )有(yǒu )以(yǐ )合(hé )先(xiān )王(wáng )亲(qīn )疏(shū )隆(lóng )杀(shā )之(zhī )宜(yí )。其(qí )于(yú )理(lǐ )财(cái ),大(dà )抵(dǐ )无(wú )法(fǎ ),故(gù )虽(suī )俭(jiǎn )约(yuē )而(ér )民(mín )不(bú )富(fù ),虽(suī )勤(qín )忧(yōu )而(ér )国(guó )不(bú )强(qiáng )。赖(lài )非(fēi )夷(yí )狄(dí )昌(chāng )炽(chì )之(zhī )时(shí ),又(yòu )无(wú )尧(yáo )、汤(tāng )水(shuǐ )旱(hàn )之(zhī )变(biàn ),故(gù )天(tiān )下(xià )无(wú )事(shì )过(guò )于(yú )百(bǎi )年(nián ),虽(suī )曰(yuē )人(rén )事(shì ),亦(yì )天(tiān )助(zhù )也(yě )。伏(fú )惟(wéi )陛(bì )下(xià )知(zhī )天(tiān )助(zhù )之(zhī )不(bú )可(kě )常(cháng ),知(zhī )人(rén )事(shì )之(zhī )不(bú )可(kě )急(jí ),则(zé )大(dà )有(yǒu )为(wéi )之(zhī )时(shí ),正(zhèng )在(zài )今(jīn )日(rì )!”

明(míng )日(rì ),帝(dì )谓(wèi )安(ān )石(shí )曰(yuē ):“昨(zuó )阅(yuè )卿(qīng )奏(zòu )书(shū ),所(suǒ )条(tiáo )众(zhòng )失(shī ),卿(qīng )必(bì )已(yǐ )一(yī )一(yī )经(jīng )画(huà ),试(shì )为(wéi )朕(zhèn )详(xiáng )言(yán )施(shī )设(shè )之(zhī )方(fāng )。”安(ān )石(shí )曰(yuē ):“遽(jù )数(shù )之(zhī )不(bú )可(kě )尽(jìn ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )以(yǐ )讲(jiǎng )学(xué )为(wéi )事(shì ),讲(jiǎng )学(xué )既(jì )明(míng ),则(zé )施(shī )设(shè )之(zhī )方(fāng )不(bú )言(yán )而(ér )自(zì )喻(yù )矣(yǐ )。”

辛(xīn )亥(hài ),同(tóng )天(tiān )节(jiē ),群(qún )臣(chén )及(jí )辽(liáo )使(shǐ )初(chū )上(shàng )寿(shòu )于(yú )紫(zǐ )宸(chén )殿(diàn )。

礼(lǐ )官(guān )议(yì ),欲(yù )用(yòng )唐(táng )故(gù )事(shì ),以(yǐ )五(wǔ )月(yuè )朔(shuò )请(qǐng )御(yù )大(dà )庆(qìng )殿(diàn )受(shòu )朝(cháo ),因(yīn )上(shàng )尊(zūn )号(hào )。翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )吕(lǚ )公(gōng )著(zhe )言(yán ):“五(wǔ )月(yuè )会(huì )朝(cháo ),始(shǐ )于(yú )唐(táng )德(dé )宗(zōng ),取(qǔ )术(shù )数(shù )厌(yàn )胜(shèng )之(zhī )说(shuō ),宪(xiàn )宗(zōng )以(yǐ )不(bú )经(jīng )罢(bà )之(zhī )。况(kuàng )尊(zūn )号(hào )非(fēi )古(gǔ )典(diǎn ),不(bú )系(xì )人(rén )主(zhǔ )重(zhòng )轻(qīng )。”陛(bì )下(xià )方(fāng )追(zhuī )复(fù )三(sān )代(dài ),何(hé )必(bì )于(yú )阴(yīn )长(zhǎng )之(zhī )日(rì )为(wéi )非(fēi )礼(lǐ )之(zhī )会(huì ),受(shòu )无(wú )益(yì )之(zhī )名(míng )!”从(cóng )之(zhī )。

戊(wù )午(wǔ ),回(huí )鹘(gǔ )贡(gòng )于(yú )辽(liáo )。

庚(gēng )申(shēn ),吕(lǚ )公(gōng )著(zhe )、王(wáng )安(ān )石(shí )等(děng )言(yán ):“故(gù )事(shì ),侍(shì )讲(jiǎng )者(zhě )皆(jiē )赐(cì )坐(zuò );自(zì )乾(qián )兴(xìng )以(yǐ )来(lái ),讲(jiǎng )者(zhě )始(shǐ )立(lì ),而(ér )侍(shì )者(zhě )皆(jiē )坐(zuò )听(tīng )。臣(chén )等(děng )窃(qiè )谓(wèi )侍(shì )者(zhě )可(kě )使(shǐ )立(lì ),而(ér )讲(jiǎng )者(zhě )当(dāng )赐(cì )坐(zuò )。”礼(lǐ )官(guān )韩(hán )维(wéi )、刁(diāo )约(yuē )、胡(hú )宗(zōng )愈(yù )言(yán ):“宜(yí )如(rú )天(tiān )禧(xǐ )旧(jiù )制(zhì ),以(yǐ )彰(zhāng )陛(bì )下(xià )稽(jī )古(gǔ )重(zhòng )道(dào )之(zhī )意(yì )。”刘(liú )分(fèn )攵(fǎn )曰(yuē ):“侍(shì )臣(chén )讲(jiǎng )论(lùn )于(yú )前(qián ),不(bú )可(kě )安(ān )坐(zuò )。避(bì )席(xí )言(yán )语(yǔ ),乃(nǎi )古(gǔ )今(jīn )常(cháng )礼(lǐ )。君(jūn )使(shǐ )之(zhī )坐(zuò ),所(suǒ )以(yǐ )示(shì )人(rén )主(zhǔ )尊(zūn )德(dé )乐(lè )道(dào )也(yě );若(ruò )不(bú )命(mìng )而(ér )请(qǐng )则(zé )异(yì )矣(yǐ )。”龚(gōng )鼎(dǐng )臣(chén )、苏(sū )颂(sòng )、周(zhōu )孟(mèng )阳(yáng )、王(wáng )汾(fén )、韩(hán )忠(zhōng )彦(yàn )皆(jiē )同(tóng )分(fèn )攵(fǎn )议(yì ),曰(yuē ):“乾(qián )兴(xìng )以(yǐ )来(lái ),侍(shì )臣(chén )立(lì )讲(jiǎng ),历(lì )仁(rén )宗(zōng )、英(yīng )宗(zōng )两(liǎng )朝(cháo ),行(háng )之(zhī )且(qiě )五(wǔ )十(shí )年(nián ),岂(qǐ )可(kě )轻(qīng )议(yì )变(biàn )更(gèng )!”帝(dì )问(wèn )曾(céng )公(gōng )亮(liàng ),公(gōng )亮(liàng )曰(yuē ):“臣(chén )侍(shì )仁(rén )宗(zōng )书(shū )筵(yàn )亦(yì )立(lì )。”后(hòu )安(ān )石(shí )因(yīn )讲(jiǎng )赐(cì )留(liú ),帝(dì )面(miàn )谕(yù )曰(yuē ):“卿(qīng )当(dāng )讲(jiǎng )日(rì )可(kě )坐(zuò )。”安(ān )石(shí )不(bú )敢(gǎn )坐(zuò ),遂(suí )已(yǐ )。

集(jí )贤(xián )院(yuàn )学(xué )士(shì )、判(pàn )南(nán )京(jīng )留(liú )司(sī )御(yù )史(shǐ )台(tái )刘(liú )敞(chǎng )卒(zú )。敞(chǎng )学(xué )问(wèn )渊(yuān )博(bó ),寝(qǐn )食(shí )坐(zuò )卧(wò ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )以(yǐ )《六(liù )经(jīng )》自(zì )随(suí )。尝(cháng )得(dé )先(xiān )秦(qín )彝(yí )鼎(dǐng )数(shù )十(shí ),铭(míng )识(shí )奇(qí )奥(ào ),皆(jiē )按(àn )而(ér )读(dú )之(zhī ),因(yīn )以(yǐ )考(kǎo )知(zhī )三(sān )代(dài )制(zhì )度(dù ),尤(yóu )珍(zhēn )惜(xī )之(zhī ),每(měi )曰(yuē ):“我(wǒ )死(sǐ ),子(zǐ )孙(sūn )以(yǐ )此(cǐ )蒸(zhēng )尝(cháng )我(wǒ )。”朝(cháo )廷(tíng )每(měi )有(yǒu )礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )事(shì ),必(bì )就(jiù )其(qí )家(jiā )以(yǐ )取(qǔ )决(jué )焉(yān )。欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )每(měi )于(yú )书(shū )有(yǒu )疑(yí ),折(shé )简(jiǎn )来(lái )问(wèn ),敞(chǎng )对(duì )使(shǐ )答(dá )之(zhī ),笔(bǐ )不(bú )停(tíng )手(shǒu ),修(xiū )辄(zhé )叹(tàn )服(fú )。庆(qìng )历(lì )以(yǐ )前(qián ),学(xué )者(zhě )守(shǒu )注(zhù )疏(shū )之(zhī )说(shuō ),至(zhì )敞(chǎng )为(wéi )《七(qī )经(jīng )小(xiǎo )传(chuán )》,始(shǐ )民(mín )诸(zhū )儒(rú )异(yì )。后(hòu )王(wáng )安(ān )石(shí )修(xiū )《经(jīng )义(yì )》,盖(gài )本(běn )于(yú )敞(chǎng ),而(ér )新(xīn )奇(qí )抑(yì )又(yòu )甚(shèn )矣(yǐ )。

癸(guǐ )亥(hài ),以(yǐ )孙(sūn )觉(jiào )为(wéi )右(yòu )正(zhèng )言(yán )、同(tóng )知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )。帝(dì )与(yǔ )觉(jiào )言(yán ),欲(yù )革(gé )积(jī )弊(bì ),觉(jiào )曰(yuē ):“弊(bì )固(gù )不(bú )可(kě )以(yǐ )不(bú )革(gé ),革(gé )而(ér )当(dāng ),其(qí )悔(huǐ )乃(nǎi )亡(wáng )。”帝(dì )称(chēng )其(qí )知(zhī )理(lǐ )。

五(wǔ )月(yuè ),癸(guǐ )酉(yǒu ),帝(dì )谓(wèi )文(wén )彦(yàn )博(bó )等(děng )曰(yuē ):“丁(dīng )渭(wèi )、王(wáng )钦(qīn )若(ruò )、陈(chén )彭(péng )年(nián )何(hé )如(rú )人(rén )?”彦(yàn )博(bó )等(děng )各(gè )以(yǐ )所(suǒ )闻(wén )对(duì ),因(yīn )言(yán ):“当(dāng )时(shí )修(xiū )建(jiàn )宫(gōng )殿(diàn ),皆(jiē )谓(wèi )等(děng )开(kāi )之(zhī ),耗(hào )祖(zǔ )宗(zōng )积(jī )储(chǔ )过(guò )半(bàn ),至(zhì )今(jīn )府(fǔ )库(kù )不(bú )复(fù )充(chōng )实(shí )。”帝(dì )曰(yuē ):“王(wáng )旦(dàn )为(wéi )宰(zǎi )相(xiàng ),不(bú )得(dé )无(wú )过(guò )。”韩(hán )绛(jiàng )曰(yuē ):“旦(dàn )尝(cháng )谏(jiàn ),真(zhēn )宗(zōng )不(bú )从(cóng );求(qiú )去(qù )位(wèi ),又(yòu )弗(fú )许(xǔ )。”帝(dì )曰(yuē ):“事(shì )有(yǒu )不(bú )便(biàn ),当(dāng )极(jí )论(lùn )列(liè ),岂(qǐ )可(kě )以(yǐ )求(qiú )去(qù )塞(sāi )责(zé )??”

国(guó )子(zǐ )监(jiān )言(yán )补(bǔ )试(shì )国(guó )子(zǐ )监(jiān )生(shēng )以(yǐ )九(jiǔ )百(bǎi )人(rén )为(wéi )额(é ),从(cóng )之(zhī )。

甲(jiǎ )戌(xū ),募(mù )饥(jī )民(mín )补(bǔ )厢(xiāng )军(jūn )。

庚(gēng )辰(chén ),诏(zhào )两(liǎng )制(zhì )及(jí )国(guó )子(zǐ )监(jiān )举(jǔ )诸(zhū )王(wáng )宫(gōng )教(jiāo )授(shòu )。

丙(bǐng )戌(xū ),辽(liáo )主(zhǔ )驻(zhù )特(tè )古(gǔ )里(lǐ )。

戊(wù )戌(xū ),废(fèi )庆(qìng )成(chéng )军(jūn )。

六(liù )月(yuè ),癸(guǐ )卯(mǎo ),录(lù )唐(táng )魏(wèi )征(zhēng )、狄(dí )仁(rén )杰(jié )后(hòu );从(cóng )韩(hán )琦(qí )请(qǐng )也(yě )。

丁(dīng )未(wèi ),占(zhàn )城(chéng )来(lái )贡(gòng )。

辛(xīn )亥(hài ),诏(zhào ):“诸(zhū )路(lù )监(jiān )司(sī )访(fǎng )寻(xún )州(zhōu )县(xiàn ),兴(xìng )复(fù )水(shuǐ )利(lì ),如(rú )能(néng )设(shè )法(fǎ )劝(quàn )诱(yòu )修(xiū )筑(zhù )塘(táng )堰(yàn )、圩(xū )堤(dī ),功(gōng )利(lì )有(yǒu )实(shí ),当(dāng )议(yì )旌(jīng )宠(chǒng )。”

壬(rén )子(zǐ ),辽(liáo )西(xī )北(běi )路(lù )雨(yǔ )谷(gǔ )三(sān )十(shí )里(lǐ )。

乙(yǐ )卯(mǎo ),赐(cì )知(zhī )唐(táng )州(zhōu )高(gāo )赋(fù )敕(chì )书(shū )奖(jiǎng )谕(yù )。赋(fù )在(zài )唐(táng )五(wǔ )年(nián ),比(bǐ )罢(bà ),增(zēng )户(hù )万(wàn )一(yī )千(qiān )有(yǒu )奇(qí ),辟(pì )田(tián )三(sān )万(wàn )馀(yú )顷(qǐng ),岁(suì )益(yì )税(shuì )二(èr )万(wàn )二(èr )千(qiān )有(yǒu )奇(qí ),作(zuò )陂(bēi )堰(yàn )四(sì )十(shí )有(yǒu )四(sì )。

是(shì )月(yuè ),河(hé )溢(yì )恩(ēn )州(zhōu )乌(wū )栏(lán )堤(dī ),又(yòu )决(jué )冀(jì )州(zhōu )枣(zǎo )强(qiáng )埽(sào ),北(běi )注(zhù )瀛(yíng )州(zhōu )之(zhī )域(yù )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),壬(rén )申(shēn ),辽(liáo )署(shǔ )乌(wū )库(kù )德(dé )寽(lǜ )勒(lè )部(bù )都(dōu )统(tǒng )军(jūn )司(sī )。

癸(guǐ )酉(yǒu ),诏(zhào ):“谋(móu )杀(shā )已(yǐ )伤(shāng ),按(àn )问(wèn ),欲(yù )举(jǔ )自(zì )首(shǒu )者(zhě ),从(cóng )谋(móu )杀(shā )减(jiǎn )二(èr )等(děng )论(lùn )。”初(chū ),登(dēng )州(zhōu )奏(zòu ),有(yǒu )妇(fù )阿(ā )云(yún ),母(mǔ )服(fú )中(zhōng )聘(pìn )于(yú )韦(wéi ),恶(è )韦(wéi )丑(chǒu )陋(lòu ),谋(móu )杀(shā )韦(wéi ),伤(shāng )而(ér )不(bú )死(sǐ )。及(jí )按(àn )问(wèn ),欲(yù )举(jǔ )自(zì )首(shǒu )。审(shěn )刑(xíng )院(yuàn )、大(dà )理(lǐ )寺(sì )论(lùn )死(sǐ ),用(yòng )违(wéi )律(lǜ )为(wéi )婚(hūn )奏(zòu )裁(cái ),敕(chì )贷(dài )其(qí )死(sǐ )。知(zhī )登(dēng )州(zhōu )许(xǔ )遵(zūn )奏(zòu ),引(yǐn )律(lǜ )因(yīn )犯(fàn )杀(shā )伤(shāng )而(ér )自(zì )首(shǒu )得(dé )免(miǎn )、所(suǒ )因(yīn )之(zhī )罪(zuì )仍(réng )从(cóng )故(gù )杀(shā )伤(shāng )法(fǎ ),以(yǐ )谋(móu )为(wéi )所(suǒ )因(yīn ),当(dāng )用(yòng )按(àn )问(wèn )欲(yù )举(jǔ )条(tiáo )减(jiǎn )二(èr )等(děng );刑(xíng )部(bù )定(dìng )如(rú )审(shěn )刑(xíng )、大(dà )理(lǐ )。时(shí )遵(zūn )方(fāng )召(zhào )判(pàn )大(dà )理(lǐ ),御(yù )史(shǐ )台(tái )劾(hé )遵(zūn ),而(ér )遵(zūn )不(bú )伏(fú ),请(qǐng )下(xià )两(liǎng )制(zhì )议(yì ),乃(nǎi )令(lìng )翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )司(sī )马(mǎ )光(guāng )、王(wáng )安(ān )石(shí )同(tóng )议(yì )。安(ān )石(shí )以(yǐ )谋(móu )与(yǔ )杀(shā )为(wéi )二(èr )事(shì ),光(guāng )言(yán ):“谋(móu )杀(shā ),犹(yóu )故(gù )杀(shā )也(yě ),皆(jiē )一(yī )事(shì ),不(bú )可(kě )分(fèn )。若(ruò )谋(móu )为(wéi )所(suǒ )由(yóu ),与(yǔ )杀(shā )为(wéi )二(èr ),则(zé )故(gù )与(yǔ )杀(shā )亦(yì )可(kě )为(wéi )二(èr )邪(xié )?”二(èr )人(rén )议(yì )不(bú )同(tóng ),遂(suí )各(gè )为(wéi )奏(zòu ),光(guāng )议(yì )是(shì )刑(xíng )部(bù ),安(ān )石(shí )议(yì )是(shì )遵(zūn )。诏(zhào )从(cóng )安(ān )石(shí )议(yì )。

乙(yǐ )亥(hài ),名(míng )秦(qín )州(zhōu )新(xīn )筑(zhù )大(dà )甘(gān )谷(gǔ )口(kǒu )砦(zhài )曰(yuē )甘(gān )谷(gǔ )城(chéng )。初(chū ),秦(qín )州(zhōu )生(shēng )户(hù )为(wéi )谅(liàng )祚(zuò )劫(jié )而(ér )西(xī )徙(xǐ ),有(yǒu )空(kōng )地(dì )百(bǎi )里(lǐ ),名(míng )筚(bì )篥(lì ),知(zhī )州(zhōu )马(mǎ )仲(zhòng )甫(fǔ )请(qǐng )城(chéng )而(ér )耕(gēng )之(zhī ),即(jí )大(dà )甘(gān )谷(gǔ )口(kǒu )砦(zhài )也(yě )。至(zhì )是(shì )特(tè )赐(cì )名(míng )。

丙(bǐng )子(zǐ ),辽(liáo )主(zhǔ )猎(liè )于(yú )黑(hēi )岭(lǐng )。

丁(dīng )丑(chǒu ),诏(zhào ):“诸(zhū )路(lù )帅(shuài )臣(chén )、监(jiān )司(sī )及(jí )两(liǎng )制(zhì )、知(zhī )杂(zá )御(yù )史(shǐ )已(yǐ )上(shàng ),各(gè )举(jǔ )武(wǔ )勇(yǒng )谋(móu )略(luè )三(sān )班(bān )使(shǐ )臣(chén )二(èr )人(rén )。”

赐(cì )布(bù )衣(yī )王(wáng )安(ān )国(guó )进(jìn )士(shì )及(jí )第(dì )。安(ān )国(guó ),安(ān )石(shí )弟(dì )也(yě ),举(jǔ )茂(mào )材(cái )异(yì )等(děng )。有(yǒu )司(sī )考(kǎo )其(qí )所(suǒ )献(xiàn )《序(xù )言(yán )》为(wéi )第(dì )一(yī ),以(yǐ )母(mǔ )丧(sàng )不(bú )试(shì ),庐(lú )墓(mù )三(sān )年(nián )。韩(hán )绛(jiàng )荐(jiàn )其(qí )材(cái )行(háng ),召(zhào )试(shì ),赐(cì )及(jí )第(dì ),除(chú )西(xī )京(jīng )国(guó )子(zǐ )教(jiāo )授(shòu )。

己(jǐ )卯(mǎo ),群(qún )臣(chén )表(biǎo )上(shàng )尊(zūn )号(hào )曰(yuē )奉(fèng )元(yuán )宪(xiàn )道(dào )文(wén )武(wǔ )仁(rén )孝(xiào ),诏(zhào )不(bú )许(xǔ )。及(jí )第(dì )三(sān )表(biǎo ),司(sī )马(mǎ )光(guāng )入(rù )直(zhí ),因(yīn )言(yán ):“尊(zūn )号(hào )之(zhī )礼(lǐ ),非(fēi )先(xiān )王(wáng )令(lìng )典(diǎn ),起(qǐ )于(yú )唐(táng )武(wǔ )后(hòu )、中(zhōng )宗(zōng )之(zhī )世(shì ),遂(suí )为(wéi )故(gù )事(shì )。先(xiān )帝(dì )不(bú )受(shòu )尊(zūn )号(hào ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )称(chēng )颂(sòng )。末(mò )年(nián ),有(yǒu )建(jiàn )言(yán )者(zhě )谓(wèi )国(guó )家(jiā )与(yǔ )契(qì )丹(dān )往(wǎng )来(lái )书(shū )信(xìn ),彼(bǐ )有(yǒu )尊(zūn )号(hào )而(ér )我(wǒ )独(dú )无(wú ),以(yǐ )为(wéi )深(shēn )耻(chǐ ),于(yú )是(shì )群(qún )臣(chén )复(fù )以(yǐ )非(fēi )时(shí )上(shàng )尊(zūn )号(hào )。昔(xī )汉(hàn )文(wén )帝(dì )时(shí ),匈(xiōng )奴(nú )自(zì )称(chēng )‘天(tiān )地(dì )所(suǒ )生(shēng )日(rì )月(yuè )所(suǒ )置(zhì )匈(xiōng )奴(nú )大(dà )单(dān )于(yú )’,不(bú )闻(wén )文(wén )帝(dì )复(fù )为(wéi )大(dà )名(míng )以(yǐ )加(jiā )之(zhī )也(yě )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )追(zhuī )用(yòng )先(xiān )帝(dì )本(běn )意(yì ),不(bú )受(shòu )此(cǐ )号(hào )。”帝(dì )大(dà )悦(yuè ),手(shǒu )诏(zhào )答(dá )光(guāng )曰(yuē ):“非(fēi )卿(qīng ),朕(zhèn )不(bú )闻(wén )此(cǐ )言(yán )。”遂(suí )终(zhōng )不(bú )许(xǔ )。

以(yǐ )观(guān )文(wén )殿(diàn )学(xué )士(shì )、尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )丞(chéng )、知(zhī )越(yuè )州(zhōu )陈(chén )升(shēng )之(zhī )知(zhī )枢(shū )密(mì )院(yuàn )事(shì )。故(gù )事(shì ),枢(shū )密(mì )使(shǐ )与(yǔ )知(zhī )院(yuàn )事(shì )不(bú )并(bìng )置(zhì ),时(shí )文(wén )彦(yàn )博(bó )、吕(lǚ )公(gōng )著(zhe )既(jì )为(wéi )使(shǐ ),帝(dì )以(yǐ )升(shēng )之(zhī )三(sān )辅(fǔ )政(zhèng ),欲(yù )稍(shāo )异(yì )其(qí )礼(lǐ ),故(gù )特(tè )命(mìng )之(zhī )。

辛(xīn )巳(sì ),孙(sūn )觉(jiào )责(zé )授(shòu )太(tài )子(zǐ )中(zhōng )允(yǔn ),仍(réng )知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )。先(xiān )是(shì )陈(chén )升(shēng )之(zhī )登(dēng )对(duì ),帝(dì )面(miàn )许(xǔ )擢(zhuó )置(zhì )中(zhōng )枢(shū )。而(ér )觉(jiào )相(xiàng )继(jì )登(dēng )对(duì ),帝(dì )因(yīn )与(yǔ )言(yán )。“升(shēng )之(zhī )宜(yí )居(jū )宥(yòu )密(mì );邵(shào )亢(kàng )不(bú )才(cái ),向(xiàng )欲(yù )使(shǐ )守(shǒu )长(zhǎng )安(ān ),而(ér )宰(zǎi )相(xiàng )以(yǐ )为(wéi )无(wú )过(guò )。”时(shí )升(shēng )之(zhī )已(yǐ )有(yǒu )成(chéng )命(mìng ),而(ér )觉(jiào )不(bú )知(zhī ),退(tuì )即(jí )上(shàng )言(yán ):“宜(yí )使(shǐ )亢(kàng )知(zhī )永(yǒng )兴(xìng ),升(shēng )之(zhī )为(wéi )枢(shū )密(mì )使(shǐ )。”帝(dì )以(yǐ )觉(jiào )为(wéi )希(xī )旨(zhǐ )收(shōu )恩(ēn ),故(gù )责(zé )之(zhī )。觉(jiào )又(yòu )言(yán )滕(téng )甫(fǔ )贪(tān )污(wū )颇(pō )僻(pì ),斥(chì )其(qí )七(qī )罪(zuì ),帝(dì )不(bú )信(xìn ),以(yǐ )觉(jiào )疏(shū )示(shì )甫(fǔ ),甫(fǔ )谢(xiè )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )无(wú )所(suǒ )疑(yí ),臣(chén )无(wú )所(suǒ )愧(kuì ),足(zú )矣(yǐ )。”

壬(rén )午(wǔ ),以(yǐ )恩(ēn )、冀(jì )州(zhōu )河(hé )决(jué ),赐(cì )水(shuǐ )死(sǐ )家(jiā )缗(mín )钱(qián )及(jí )下(xià )户(hù )粟(sù )。

甲(jiǎ )申(shēn ),京(jīng )师(shī )地(dì )震(zhèn )。乙(yǐ )酉(yǒu ),又(yòu )震(zhèn ),大(dà )雨(yǔ )。是(shì )夜(yè ),月(yuè )食(shí ),有(yǒu )司(sī )言(yán )《明(míng )天(tiān )历(lì )》不(bú )效(xiào ),当(dāng )改(gǎi );诏(zhào )司(sī )天(tiān )更(gèng )造(zào )新(xīn )历(lì )。

知(zhī )开(kāi )封(fēng )府(fǔ )吕(lǚ )公(gōng )著(zhe )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“自(zì )昔(xī )人(rén )君(jūn )遇(yù )灾(zāi )者(zhě ),或(huò )恐(kǒng )惧(jù )以(yǐ )致(zhì )福(fú ),或(huò )简(jiǎn )诬(wū )以(yǐ )致(zhì )祸(huò )。上(shàng )以(yǐ )至(zhì )诚(chéng )待(dài )下(xià ),则(zé )下(xià )思(sī )尽(jìn )诚(chéng )以(yǐ )应(yīng )之(zhī ),上(shàng )下(xià )尽(jìn )诚(chéng )而(ér )变(biàn )异(yì )不(bú )消(xiāo )者(zhě ),未(wèi )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。唯(wéi )君(jūn )人(rén )者(zhě )去(qù )偏(piān )听(tīng )独(dú )任(rèn )之(zhī )弊(bì ),而(ér )不(bú )主(zhǔ )先(xiān )入(rù )之(zhī )语(yǔ ),则(zé )不(bú )为(wéi )邪(xié )说(shuō )所(suǒ )乱(luàn )。颜(yán )渊(yuān )问(wèn )为(wéi )邦(bāng ),孔(kǒng )子(zǐ )以(yǐ )远(yuǎn )佞(nìng )人(rén )为(wéi )戒(jiè )。盖(gài )佞(nìng )人(rén )唯(wéi )恐(kǒng )不(bú )合(hé )于(yú )君(jūn ),则(zé )其(qí )势(shì )易(yì )亲(qīn );正(zhèng )人(rén )唯(wéi )恐(kǒng )不(bú )合(hé )其(qí )义(yì ),则(zé )其(qí )势(shì )易(yì )疏(shū )。惟(wéi )先(xiān )格(gé )王(wáng )正(zhèng )厥(jué )事(shì ),未(wèi )有(yǒu )事(shì )正(zhèng )而(ér )世(shì )不(bú )治(zhì )者(zhě )也(yě )。”

辛(xīn )卯(mǎo ),以(yǐ )河(hé )朔(shuò )地(dì )大(dà )震(zhèn ),命(mìng )沿(yán )边(biān )安(ān )抚(fǔ )司(sī )及(jí )雄(xióng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )候(hòu )辽(liáo )人(rén )动(dòng )息(xī )以(yǐ )闻(wén )。赐(cì )压(yā )死(sǐ )者(zhě )缗(mín )钱(qián )。

京(jīng )师(shī )地(dì )又(yòu )震(zhèn )。

壬(rén )辰(chén ),遣(qiǎn )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )滕(téng )甫(fǔ )、知(zhī )制(zhì )诰(gào )吴(wú )充(chōng )安(ān )抚(fǔ )河(hé )北(běi )。时(shí )河(hé )北(běi )地(dì )大(dà )震(zhèn ),涌(yǒng )沙(shā )出(chū )水(shuǐ ),破(pò )城(chéng )池(chí )庐(lú )舍(shě ),吏(lì )民(mín )皆(jiē )幄(wò )寝(qǐn )茇(bá )舍(shě )。甫(fǔ )至(zhì ),独(dú )卧(wò )屋(wū )下(xià ),曰(yuē ):“民(mín )恃(shì )吾(wú )以(yǐ )生(shēng ),屋(wū )摧(cuī )民(mín )死(sǐ ),吾(wú )当(dāng )以(yǐ )身(shēn )同(tóng )之(zhī )。”民(mín )始(shǐ )归(guī )安(ān )其(qí )室(shì )。乃(nǎi )命(mìng )葬(zàng )死(sǐ )者(zhě ),食(shí )饥(jī )者(zhě ),除(chú )田(tián )税(shuì ),察(chá )惰(duò )吏(lì ),修(xiū )堤(dī )防(fáng ),缮(shàn )甲(jiǎ )兵(bīng ),督(dū )盗(dào )贼(zéi ),北(běi )道(dào )遂(suí )安(ān )。

韩(hán )琦(qí )自(zì )永(yǒng )兴(xìng )复(fù )请(qǐng )相(xiàng )州(zhōu )以(yǐ )归(guī )。会(huì )河(hé )北(běi )地(dì )数(shù )震(zhèn ),知(zhī )梓(zǐ )州(zhōu )何(hé )郯(tán )因(yīn )上(shàng )书(shū )言(yán )阴(yīn )盛(shèng )臣(chén )强(qiáng )以(yǐ )讥(jī )切(qiē )琦(qí ),又(yòu )乞(qǐ )召(zhào )还(hái )王(wáng )陶(táo ),以(yǐ )迎(yíng )合(hé )上(shàng )意(yì ),帝(dì )薄(báo )之(zhī )。后(hòu )陶(táo )入(rù )为(wéi )三(sān )司(sī )使(shǐ ),迁(qiān )翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì ),中(zhōng )丞(chéng )吕(lǚ )公(gōng )著(zhe )复(fù )论(lùn )“陶(táo )赋(fù )性(xìng )倾(qīng )邪(xié ),当(dāng )韩(hán )琦(qí )秉(bǐng )政(zhèng ),谄(chǎn )事(shì )无(wú )所(suǒ )不(bú )至(zhì );及(jí )为(wéi )中(zhōng )丞(chéng ),及(jí )诬(wū )琦(qí )以(yǐ )不(bú )臣(chén )之(zhī )迹(jì ),陷(xiàn )琦(qí )以(yǐ )灭(miè )族(zú )之(zhī )祸(huò )。反(fǎn )覆(fù )如(rú )此(cǐ ),岂(qǐ )可(kě )信(xìn )任(rèn )!”乃(nǎi )出(chū )陶(táo )知(zhī )蔡(cài )州(zhōu )。

癸(guǐ )巳(sì ),疏(shū )深(shēn )州(zhōu )溢(yì )水(shuǐ )。

甲(jiǎ )午(wǔ ),减(jiǎn )河(hé )北(běi )囚(qiú )罪(zuì )一(yī )等(děng )。

丁(dīng )酉(yǒu ),降(jiàng )空(kōng )名(míng )诰(gào )敕(chì )七(qī )十(shí )道(dào )付(fù )河(hé )北(běi )安(ān )抚(fǔ )司(sī ),募(mù )民(mín )入(rù )粟(sù )。

戊(wù )戌(xū ),知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )钱(qián )公(gōng )辅(fǔ )言(yán ):“祠(cí )部(bù )遇(yù )岁(suì )饥(jī )河(hé )决(jué ),鬻(yù )度(dù )牒(dié )以(yǐ )佐(zuǒ )一(yī )时(shí )之(zhī )急(jí )。乞(qǐ )自(zì )今(jīn ),宫(gōng )禁(jìn )遇(yù )圣(shèng )节(jiē ),恩(ēn )赐(cì )度(dù )牒(dié ),并(bìng )裁(cái )损(sǔn )或(huò )减(jiǎn )半(bàn )为(wéi )紫(zǐ )衣(yī ),稍(shāo )去(qù )剃(tì )度(dù )之(zhī )冗(rǒng )。”从(cóng )之(zhī )。

是(shì )月(yuè ),河(hé )溢(yì )瀛(yíng )州(zhōu )乐(lè )寿(shòu )埽(sào )。

辽(liáo )南(nán )京(jīng )霖(lín )雨(yǔ ),地(dì )震(zhèn )。

八(bā )月(yuè ),壬(rén )寅(yín ),京(jīng )师(shī )地(dì )又(yòu )震(zhèn )。

同(tóng )知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )孙(sūn )觉(jiào )既(jì )降(jiàng )官(guān ),累(lèi )章(zhāng )求(qiú )出(chū ),不(bú )许(xǔ )。觉(jiào )以(yǐ )为(wéi )去(qù )岁(suì )有(yǒu )罚(fá )金(jīn )御(yù )史(shǐ ),今(jīn )兹(zī )有(yǒu )贬(biǎn )秩(zhì )谏(jiàn )官(guān ),未(wèi )闻(wén )罚(fá )金(jīn )贬(biǎn )秩(zhì )而(ér )犹(yóu )可(kě )居(jū )位(wèi )者(zhě )也(yě ),乃(nǎi )出(chū )觉(jiào )通(tōng )判(pàn )越(yuè )州(zhōu )。

诏(zhào )京(jīng )东(dōng )、西(xī )路(lù )存(cún )恤(xù )河(hé )北(běi )流(liú )民(mín )。

甲(jiǎ )辰(chén ),京(jīng )师(shī )地(dì )又(yòu )震(zhèn )。

辛(xīn )亥(hài ),迩(ěr )英(yīng )讲(jiǎng )读(dú )已(yǐ ),召(zhào )司(sī )马(mǎ )光(guāng ),问(wèn )以(yǐ )河(hé )北(běi )灾(zāi )变(biàn ),光(guāng )对(duì )曰(yuē ):“饥(jī )馑(jǐn )之(zhī )岁(suì ),金(jīn )帛(bó )无(wú )所(suǒ )用(yòng ),惟(wéi )食(shí )不(bú )可(kě )一(yī )日(rì )无(wú )耳(ěr ),宜(yí )多(duō )漕(cáo )江(jiāng )、淮(huái )之(zhī )谷(gǔ )以(yǐ )济(jì )之(zhī )。”帝(dì )因(yīn )论(lùn )治(zhì )道(dào ),言(yán )州(zhōu )县(xiàn )长(zhǎng )吏(lì )多(duō )不(bú )得(dé )人(rén ),政(zhèng )府(fǔ )不(bú )能(néng )精(jīng )择(zé )。光(guāng )曰(yuē ):“人(rén )不(bú )易(yì )知(zhī ),天(tiān )下(xià )三(sān )百(bǎi )馀(yú )州(zhōu ),责(zé )其(qí )精(jīng )择(zé )诚(chéng )难(nán ),但(dàn )能(néng )择(zé )十(shí )八(bā )路(lù )监(jiān )司(sī ),使(shǐ )之(zhī )择(zé )所(suǒ )部(bù )知(zhī )州(zhōu )而(ér )进(jìn )退(tuì )之(zhī ),知(zhī )州(zhōu )择(zé )所(suǒ )部(bù )知(zhī )县(xiàn )而(ér )进(jìn )退(tuì )之(zhī ),得(dé )人(rén )多(duō )矣(yǐ )。”又(yòu )问(wèn ):“谏(jiàn )官(guān )难(nán )得(dé )人(rén ),谁(shuí )可(kě )者(zhě )?”对(duì )曰(yuē ):“凡(fán )择(zé )言(yán )官(guān ),当(dāng )以(yǐ )三(sān )事(shì )为(wéi )先(xiān ):第(dì )一(yī )不(bú )爱(ài )富(fù )贵(guì ),次(cì )则(zé )重(zhòng )惜(xī )名(míng )节(jiē ),次(cì )则(zé )晓(xiǎo )知(zhī )治(zhì )体(tǐ )。具(jù )此(cǐ )三(sān )者(zhě ),诚(chéng )亦(yì )难(nán )得(dé )。盐(yán )铁(tiě )副(fù )使(shǐ )吕(lǚ )诲(huì )、侍(shì )御(yù )史(shǐ )吴(wú )景(jǐng ),此(cǐ )两(liǎng )人(rén )似(sì )堪(kān )其(qí )选(xuǎn )也(yě )。”

癸(guǐ )丑(chǒu ),曾(céng )公(gōng )亮(liàng )等(děng )言(yán ):“河(hé )朔(shuò )灾(zāi )伤(shāng ),国(guó )用(yòng )不(bú )足(zú ),乞(qǐ )今(jīn )岁(suì )亲(qīn )郊(jiāo ),两(liǎng )府(fǔ )不(bú )赐(cì )金(jīn )帛(bó )。”送(sòng )学(xué )士(shì )院(yuàn )取(qǔ )旨(zhǐ )。司(sī )马(mǎ )光(guāng )言(yán ):“救(jiù )灾(zāi )节(jiē )用(yòng ),宜(yí )自(zì )贵(guì )近(jìn )始(shǐ ),可(kě )听(tīng )两(liǎng )府(fǔ )辞(cí )赐(cì )。”王(wáng )安(ān )石(shí )曰(yuē ):“昔(xī )常(cháng )衮(gǔn )辞(cí )堂(táng )馔(zhuàn ),时(shí )议(yì )以(yǐ )为(wéi )衮(gǔn )自(zì )知(zhī )不(bú )能(néng ),当(dāng )辞(cí )位(wèi ),不(bú )当(dāng )辞(cí )禄(lù )。且(qiě )国(guó )用(yòng )不(bú )足(zú ),非(fēi )当(dāng )今(jīn )之(zhī )急(jí )务(wù )也(yě )。”光(guāng )曰(yuē ):“衮(gǔn )辞(cí )禄(lù ),犹(yóu )贤(xián )于(yú )持(chí )禄(lù )固(gù )位(wèi )者(zhě )。国(guó )用(yòng )不(bú )足(zú )真(zhēn )急(jí )务(wù ),安(ān )石(shí )言(yán )非(fēi )是(shì )。”安(ān )石(shí )曰(yuē ):“所(suǒ )以(yǐ )不(bú )足(zú )者(zhě ),由(yóu )未(wèi )得(dé )善(shàn )理(lǐ )财(cái )之(zhī )人(rén )耳(ěr )。”光(guāng )曰(yuē ):“善(shàn )理(lǐ )财(cái )之(zhī )人(rén ),不(bú )过(guò )头(tóu )会(huì )箕(jī )敛(liǎn )以(yǐ )尽(jìn )民(mín )财(cái )。民(mín )穷(qióng )为(wéi )盗(dào ),非(fēi )国(guó )之(zhī )福(fú )。”安(ān )石(shí )曰(yuē ):“不(bú )然(rán ),善(shàn )理(lǐ )财(cái )者(zhě ),不(bú )加(jiā )赋(fù )而(ér )国(guó )用(yòng )足(zú )。”光(guāng )曰(yuē ):“天(tiān )地(dì )所(suǒ )生(shēng )财(cái )货(huò )百(bǎi )物(wù ),止(zhǐ )有(yǒu )此(cǐ )数(shù ),不(bú )在(zài )民(mín )则(zé )在(zài )官(guān ),譬(pì )如(rú )雨(yǔ )泽(zé ),夏(xià )涝(lào )则(zé )秋(qiū )旱(hàn )。不(bú )加(jiā )赋(fù )而(ér )国(guó )用(yòng )足(zú ),不(bú )过(guò )设(shè )法(fǎ )以(yǐ )阴(yīn )夺(duó )民(mín )利(lì ),其(qí )害(hài )甚(shèn )于(yú )加(jiā )赋(fù )。此(cǐ )乃(nǎi )桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )欺(qī )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )之(zhī )言(yán ),史(shǐ )迁(qiān )书(shū )之(zhī ),以(yǐ )见(jiàn )其(qí )不(bú )明(míng )耳(ěr )。”争(zhēng )论(lùn )不(bú )已(yǐ )。帝(dì )曰(yuē ):“朕(zhèn )意(yì )与(yǔ )光(guāng )同(tóng ),今(jīn )且(qiě )以(yǐ )不(bú )允(yǔn )答(dá )之(zhī )。”会(huì )安(ān )石(shí )当(dāng )制(zhì ),遂(suí )引(yǐn )常(cháng )衮(gǔn )事(shì )责(zé )两(liǎng )府(fǔ ),两(liǎng )府(fǔ )亦(yì )不(bú )复(fù )辞(cí )。

乙(yǐ )卯(mǎo ),降(jiàng )空(kōng )名(míng )诰(gào )救(jiù )付(fù )河(hé )东(dōng )及(jí )鄜(fū )延(yán )路(lù )安(ān )抚(fǔ )司(sī ),募(mù )民(mín )入(rù )粟(sù )实(shí )边(biān )。

帝(dì )谓(wèi )创(chuàng )业(yè )垂(chuí )统(tǒng )实(shí )自(zì )太(tài )祖(zǔ ),甲(jiǎ )子(zǐ ),诏(zhào )中(zhōng )书(shū )门(mén )下(xià ):“考(kǎo )太(tài )祖(zǔ )之(zhī )籍(jí ),以(yǐ )属(shǔ )近(jìn )而(ér )行(háng )尊(zūn )者(zhě )一(yī )人(rén ),裂(liè )土(tǔ )地(dì )而(ér )王(wáng )之(zhī ),使(shǐ )常(cháng )从(cóng )献(xiàn )于(yú )郊(jiāo )庙(miào ),世(shì )世(shì )勿(wù )绝(jué )。”

乙(yǐ )丑(chǒu ),复(fù )行(háng )《崇(chóng )天(tiān )历(lì )》。

以(yǐ )盐(yán )铁(tiě )副(fù )使(shǐ )吕(lǚ )诲(huì )为(wéi )天(tiān )章(zhāng )阁(gé )待(dài )制(zhì ),复(fù )知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn );用(yòng )司(sī )马(mǎ )光(guāng )言(yán )也(yě )。

诏(zhào ):“自(zì )今(jīn )试(shì )馆(guǎn )职(zhí ),并(bìng )用(yòng )策(cè )论(lùn ),罢(bà )诗(shī )赋(fù )。”

九(jiǔ )月(yuè ),同(tóng )知(zhī )太(tài )常(cháng )礼(lǐ )院(yuàn )刘(liú )分(fèn )攵(fǎn )言(yán ):“礼(lǐ ),诸(zhū )侯(hóu )不(bú )得(dé )祖(zǔ )天(tiān )子(zǐ ),当(dāng )自(zì )奉(fèng )其(qí )国(guó )之(zhī )祖(zǔ )。太(tài )祖(zǔ )传(chuán )天(tiān )下(xià )于(yú )太(tài )宗(zōng ),继(jì )体(tǐ )之(zhī )君(jūn ),皆(jiē )太(tài )祖(zǔ )子(zǐ )孙(sūn ),不(bú )当(dāng )别(bié )为(wéi )置(zhì )后(hòu )。若(ruò )崇(chóng )德(dé )昭(zhāo )、德(dé )芳(fāng )之(zhī )后(hòu ),世(shì )世(shì )勿(wù )降(jiàng )爵(jué ),宗(zōng )庙(miào )祭(jì )祀(sì ),使(shǐ )之(zhī )在(zài )位(wèi ),则(zé )所(suǒ )以(yǐ )褒(bāo )扬(yáng )艺(yì )祖(zǔ )者(zhě )至(zhì )矣(yǐ )。”从(cóng )之(zhī )。辛(xīn )未(wèi ),泾(jīng )州(zhōu )观(guān )察(chá )使(shǐ )舒(shū )国(guó )公(gōng )从(cóng )式(shì )进(jìn )封(fēng )安(ān )定(dìng )郡(jùn )王(wáng )。从(cóng )式(shì ),德(dé )芳(fāng )之(zhī )孙(sūn )也(yě )。

初(chū ),韩(hán )琦(qí )自(zì )永(yǒng )兴(xìng )入(rù )觐(jìn ),言(yán )于(yú )帝(dì )曰(yuē ):“推(tuī )崇(chóng )太(tài )祖(zǔ )之(zhī )后(hòu ),令(lìng )择(zé )一(yī )人(rén )封(fēng )王(wáng ),常(cháng )从(cóng )献(xiàn )于(yú )郊(jiāo )庙(miào ),不(bú )知(zhī )何(hé )故(gù )及(jí )此(cǐ )?自(zì )古(gǔ )主(zhǔ )鬯(chàng )从(cóng )献(xiàn ),皆(jiē )太(tài )子(zǐ )事(shì );今(jīn )忽(hū )择(zé )一(yī )人(rén )令(lìng )郊(jiāo )庙(miào )从(cóng )献(xiàn ),岂(qǐ )不(bú )疑(yí )骇(hài )天(tiān )下(xià )视(shì )听(tīng )乎(hū )!”帝(dì )悟(wù ),遂(suí )罢(bà )从(cóng )献(xiàn )之(zhī )旨(zhǐ )。

丁(dīng )亥(hài ),减(jiǎn )后(hòu )妃(fēi )、臣(chén )僚(liáo )荐(jiàn )奏(zòu )推(tuī )恩(ēn )。

戊(wù )子(zǐ ),莫(mò )州(zhōu )地(dì )震(zhèn ),有(yǒu )声(shēng )如(rú )雷(léi )。

丁(dīng )酉(yǒu ),诏(zhào )三(sān )司(sī )裁(cái )定(dìng )宗(zōng )室(shì )月(yuè )料(liào ),嫁(jià )娶(qǔ )、生(shēng )日(rì )、郊(jiāo )礼(lǐ )给(gěi )赐(cì )。

己(jǐ )亥(hài ),辽(liáo )主(zhǔ )驻(zhù )藉(jiè )丝(sī )淀(diàn )。

先(xiān )是(shì )王(wáng )安(ān )石(shí )讲(jiǎng )《礼(lǐ )记(jì )》,数(shù )难(nán )记(jì )者(zhě )之(zhī )非(fēi )是(shì ),帝(dì )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),壬(rén )寅(yín ),诏(zhào )讲(jiǎng )筵(yàn )权(quán )罢(bà )讲(jiǎng )《礼(lǐ )记(jì )》。是(shì )日(rì ),帝(dì )留(liú )安(ān )石(shí )坐(zuò ),曰(yuē ):“且(qiě )欲(yù )得(dé )卿(qīng )议(yì )论(lùn )。”因(yīn )言(yán ):“唐(táng )太(tài )宗(zōng )必(bì )得(dé )魏(wèi )征(zhēng ),刘(liú )备(bèi )必(bì )得(dé )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng ),然(rán )后(hòu )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )为(wéi )。”安(ān )石(shí )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )诚(chéng )能(néng )为(wéi )尧(yáo )、舜(shùn ),则(zé )必(bì )有(yǒu )皋(gāo )、夔(kuí )、稷(jì )、契(qì );诚(chéng )能(néng )为(wéi )高(gāo )宗(zōng ),则(zé )必(bì )有(yǒu )傅(fù )说(shuō )。彼(bǐ )二(èr )子(zǐ )者(zhě ),何(hé )足(zú )道(dào )哉(zāi )!以(yǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà ),常(cháng )患(huàn )无(wú )人(rén )可(kě )以(yǐ )助(zhù )治(zhì )者(zhě ),以(yǐ )陛(bì )下(xià )择(zé )术(shù )未(wèi )明(míng ),推(tuī )诚(chéng )未(wèi )至(zhì ),虽(suī )有(yǒu )皋(gāo )、夔(kuí )、稷(jì )、契(qì )、傅(fù )说(shuō )之(zhī )贤(xián ),亦(yì )将(jiāng )为(wéi )小(xiǎo )人(rén )所(suǒ )蔽(bì ),卷(juàn )怀(huái )而(ér )去(qù )耳(ěr )。”帝(dì )曰(yuē ):“何(hé )世(shì )无(wú )上(shàng )人(rén ),虽(suī )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )时(shí )不(bú )能(néng )无(wú )四(sì )凶(xiōng )。”安(ān )石(shí )曰(yuē ):“惟(wéi )能(néng )辨(biàn )四(sì )凶(xiōng )而(ér )诛(zhū )之(zhī ),此(cǐ )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )尧(yáo )、舜(shùn )也(yě )。若(ruò )使(shǐ )四(sì )凶(xiōng )得(dé )肆(sì )其(qí )谗(chán )慝(tè ),则(zé )皋(gāo )、夔(kuí )、稷(jì )、契(qì ),亦(yì )安(ān )肯(kěn )苟(gǒu )食(shí )其(qí )禄(lù )以(yǐ )终(zhōng )身(shēn )乎(hū )!”

丙(bǐng )午(wǔ ),帝(dì )问(wèn )讲(jiǎng )读(dú )官(guān )富(fù )民(mín )之(zhī )术(shù ),司(sī )马(mǎ )光(guāng )言(yán ):“富(fù )民(mín )之(zhī )本(běn )在(zài )得(dé )人(rén )。县(xiàn )令(lìng )最(zuì )为(wéi )亲(qīn )民(mín ),欲(yù )知(zhī )县(xiàn )令(lìng )能(néng )否(fǒu ),莫(mò )若(ruò )知(zhī )州(zhōu ),欲(yù )知(zhī )知(zhī )州(zhōu )能(néng )否(fǒu ),莫(mò )若(ruò )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )。陛(bì )下(xià )但(dàn )能(néng )择(zé )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ ),俾(bǐ )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )案(àn )知(zhī )州(zhōu ),知(zhī )州(zhōu )案(àn )县(xiàn )令(lìng ),何(hé )忧(yōu )民(mín )不(bú )富(fù )也(yě )!”

辛(xīn )亥(hài ),辽(liáo )曲(qǔ )赦(shè )南(nán )京(jīng )徙(xǐ )罪(zuì )以(yǐ )下(xià )囚(qiú )。以(yǐ )永(yǒng )清(qīng )、武(wǔ )清(qīng )、安(ān )次(cì )、固(gù )安(ān )、新(xīn )城(chéng )、归(guī )义(yì )、容(róng )城(chéng )诸(zhū )县(xiàn )并(bìng )遭(zāo )水(shuǐ )灾(zāi ),复(fù )一(yī )岁(suì )租(zū )。

乙(yǐ )卯(mǎo ),出(chū )奉(fèng )宸(chén )库(kù )珠(zhū ),付(fù )河(hé )北(běi )买(mǎi )马(mǎ )。

戊(wù )辰(chén ),禁(jìn )销(xiāo )金(jīn )服(fú )饰(shì )。

辽(liáo )遣(qiǎn )使(shǐ )册(cè )李(lǐ )秉(bǐng )常(cháng )为(wéi )夏(xià )国(guó )王(wáng )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),癸(guǐ )酉(yǒu ),太(tài )白(bái )昼(zhòu )见(jiàn )。

丙(bǐng )戌(xū ),朝(cháo )飨(xiǎng )太(tài )庙(miào ),遂(suí )斋(zhāi )于(yú )郊(jiāo )宫(gōng )。丁(dīng )亥(hài ),祀(sì )天(tiān )地(dì )于(yú )圜(huán )丘(qiū )。

先(xiān )是(shì )河(hé )溢(yì )恩(ēn )、冀(jì )、深(shēn )、瀛(yíng )之(zhī )境(jìng ),帝(dì )忧(yōu )之(zhī ),以(yǐ )问(wèn )近(jìn )臣(chén )司(sī )马(mǎ )光(guāng )等(děng )。都(dōu )水(shuǐ )监(jiān )丞(chéng )李(lǐ )立(lì )之(zhī ),请(qǐng )于(yú )四(sì )州(zhōu )创(chuàng )生(shēng )堤(dī )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )七(qī )里(lǐ )以(yǐ )御(yù )河(hé ),而(ér )河(hé )北(běi )都(dōu )转(zhuǎn )运(yùn )司(sī )言(yán )当(dāng )用(yòng )夫(fū )八(bā )万(wàn )三(sān )千(qiān )馀(yú )人(rén ),役(yì )一(yī )月(yuè )成(chéng ),今(jīn )方(fāng )灾(zāi )伤(shāng ),愿(yuàn )徐(xú )之(zhī )。都(dōu )水(shuǐ )监(jiān )丞(chéng )宋(sòng )昌(chāng )言(yán ),谓(wèi )今(jīn )二(èr )股(gǔ )河(hé )门(mén )变(biàn )移(yí ),请(qǐng )迎(yíng )河(hé )港(gǎng )进(jìn )约(yuē ),签(qiān )入(rù )河(hé )身(shēn ),以(yǐ )纾(shū )四(sì )州(zhōu )水(shuǐ )患(huàn ),遂(suí )与(yǔ )屯(tún )田(tián )都(dōu )监(jiān )内(nèi )侍(shì )程(chéng )昉(fǎng )献(xiàn )议(yì ),开(kāi )二(èr )股(gǔ )以(yǐ )导(dǎo )东(dōng )流(liú )。于(yú )是(shì )都(dōu )水(shuǐ )监(jiān )奏(zòu ):“近(jìn )岁(suì )冀(jì )州(zhōu )而(ér )下(xià ),河(hé )道(dào )梗(gěng )溢(yì ),致(zhì )上(shàng )下(xià )埽(sào )岸(àn )屡(lǚ )危(wēi )。今(jīn )枣(zǎo )强(qiáng )抹(mò )岸(àn )冲(chōng )夺(duó )故(gù )道(dào ),虽(suī )创(chuàng )新(xīn )堤(dī ),终(zhōng )非(fēi )久(jiǔ )计(jì )。愿(yuàn )相(xiàng )六(liù )塔(tǎ )旧(jiù )口(kǒu ),并(bìng )二(èr )股(gǔ )河(hé )导(dǎo )使(shǐ )东(dōng )流(liú ),徐(xú )塞(sāi )北(běi )流(liú )。”而(ér )提(tí )举(jǔ )河(hé )渠(qú )王(wáng )亚(yà )等(děng )谓(wèi ):“黄(huáng )、御(yù )河(hé )一(yī )带(dài )北(běi )行(háng ),经(jīng )边(biān )界(jiè ),直(zhí )入(rù )水(shuǐ )海(hǎi ),其(qí )流(liú )深(shēn )阔(kuò ),天(tiān )所(suǒ )以(yǐ )限(xiàn )契(qì )丹(dān )。议(yì )者(zhě )欲(yù )再(zài )开(kāi )二(èr )股(gǔ ),渐(jiàn )闭(bì )北(běi )流(liú ),是(shì )未(wèi )尝(cháng )睹(dǔ )黄(huáng )河(hé )在(zài )界(jiè )河(hé )内(nèi )东(dōng )流(liú )之(zhī )利(lì )也(yě )。”至(zhì )是(shì )诏(zhào )光(guāng )及(jí )入(rù )内(nèi )副(fù )都(dōu )知(zhī )张(zhāng )茂(mào )则(zé )乘(chéng )传(chuán )相(xiàng )度(dù )四(sì )州(zhōu )生(shēng )堤(dī ),回(huí )日(rì )兼(jiān )视(shì )六(liù )塔(tǎ )、二(èr )股(gǔ )利(lì )害(hài )。甲(jiǎ )午(wǔ ),光(guāng )入(rù )辞(cí ),因(yīn )请(qǐng )河(hé )阳(yáng )、晋(jìn )、绛(jiàng )之(zhī )任(rèn ),帝(dì )曰(yuē ):“汲(jí )黯(àn )在(zài )朝(cháo ),淮(huái )南(nán )寝(qǐn )谋(móu ),卿(qīng )未(wèi )可(kě )去(qù )也(yě )。”

乙(yǐ )未(wèi ),京(jīng )师(shī )及(jí )莫(mò )州(zhōu )地(dì )震(zhèn )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),壬(rén )寅(yín ),诏(zhào ):“自(zì )今(jīn )内(nèi )批(pī )指(zhǐ )挥(huī )事(shì ),俟(sì )次(cì )日(rì )覆(fù )奏(zòu )行(háng )下(xià )。”

癸(guǐ )卯(mǎo ),瀛(yíng )州(zhōu )地(dì )大(dà )震(zhèn )。

庚(gēng )戌(xū ),赐(cì )夏(xià )国(guó )主(zhǔ )嗣(sì )子(zǐ )秉(bǐng )常(cháng )诏(zhào ):“候(hòu )誓(shì )表(biǎo )到(dào )日(rì ),即(jí )遣(qiǎn )使(shǐ )封(fēng )册(cè ),并(bìng )以(yǐ )绥(suí )州(zhōu )给(gěi )还(hái ),所(suǒ )有(yǒu )岁(suì )赐(cì ),自(zì )封(fēng )册(cè )后(hòu ),并(bìng )依(yī )旧(jiù )例(lì )。”

辛(xīn )亥(hài ),录(lù )唐(táng )段(duàn )秀(xiù )实(shí )后(hòu )。

夏(xià )遣(qiǎn )使(shǐ )贡(gòng )于(yú )辽(liáo )。

庚(gēng )申(shēn ),以(yǐ )判(pàn )汝(rǔ )州(zhōu )富(fù )弼(bì )为(wéi )集(jí )禧(xǐ )观(guān )使(shǐ ),诏(zhào )乘(chéng )驿(yì )赴(fù )阙(què )。

辛(xīn )酉(yǒu ),邵(shào )亢(kàng )罢(bà )。亢(kàng )在(zài )枢(shū )密(mì )逾(yú )年(nián ),无(wú )大(dà )补(bǔ )益(yì ),帝(dì )颇(pō )厌(yàn )之(zhī )。至(zhì )是(shì )引(yǐn )疾(jí )求(qiú )去(qù ),遂(suí )出(chū )知(zhī )越(yuè )州(zhōu )。

是(shì )岁(suì ),前(qián )建(jiàn )昌(chāng )军(jūn )司(sī )理(lǐ )参(cān )军(jūn )德(dé )安(ān )王(wáng )韶(sháo ),诣(yì )阙(què )上(shàng )《平(píng )戎(róng )策(cè )》三(sān )篇(piān ),其(qí )略(luè )曰(yuē ):“国(guó )家(jiā )欲(yù )平(píng )西(xī )贼(zéi ),莫(mò )若(ruò )先(xiān )以(yǐ )威(wēi )令(lìng )制(zhì )服(fú )河(hé )湟(huáng );欲(yù )服(fú )河(hé )湟(huáng ),莫(mò )若(ruò )先(xiān )以(yǐ )恩(ēn )信(xìn )招(zhāo )抚(fǔ )沿(yán )边(biān )诸(zhū )族(zú )。盖(gài )招(zhāo )抚(fǔ )沿(yán )边(biān )诸(zhū )族(zú ),所(suǒ )以(yǐ )威(wēi )服(fú )角(jiǎo )氏(shì )也(yě );威(wēi )服(fú )角(jiǎo )氏(shì ),所(suǒ )以(yǐ )胁(xié )制(zhì )河(hé )西(xī )也(yě )。陛(bì )下(xià )诚(chéng )能(néng )择(zé )通(tōng )材(cái )明(míng )敏(mǐn )之(zhī )士(shì )、周(zhōu )知(zhī )其(qí )情(qíng )者(zhě ),令(lìng )往(wǎng )来(lái )出(chū )入(rù )于(yú )其(qí )间(jiān ),推(tuī )忠(zhōng )信(xìn )以(yǐ )抚(fǔ )之(zhī ),使(shǐ )其(qí )倾(qīng )心(xīn )向(xiàng )慕(mù ),欢(huān )然(rán )有(yǒu )归(guī )附(fù )之(zhī )意(yì ),但(dàn )能(néng )得(dé )大(dà )族(zú )首(shǒu )领(lǐng )五(wǔ )七(qī )人(rén ),则(zé )其(qí )馀(yú )小(xiǎo )种(zhǒng ),皆(jiē )可(kě )驱(qū )迫(pò )而(ér )用(yòng )之(zhī )。诸(zhū )种(zhǒng )既(jì )失(shī ),角(jiǎo )氏(shì )敢(gǎn )不(bú )归(guī )”角(jiǎo )氏(shì )归(guī ),即(jí )河(hé )西(xī )李(lǐ )氏(shì )在(zài )吾(wú )股(gǔ )掌(zhǎng )中(zhōng )矣(yǐ )。急(jí )之(zhī )可(kě )以(yǐ )荡(dàng )覆(fù )其(qí )巢(cháo )穴(xué ),缓(huǎn )之(zhī )可(kě )以(yǐ )胁(xié )制(zhì )其(qí )心(xīn )腹(fù ),是(shì )所(suǒ )以(yǐ )见(jiàn )形(xíng )于(yú )彼(bǐ )而(ér )收(shōu )功(gōng )在(zài )此(cǐ )矣(yǐ )。今(jīn )玛(mǎ )尔(ěr )戬(jiǎn )诸(zhū )族(zú ),数(shù )款(kuǎn )塞(sāi )而(ér )愿(yuàn )为(wéi )中(zhōng )国(guó )用(yòng )者(zhě )久(jiǔ )矣(yǐ ),此(cǐ )其(qí )意(yì )欲(yù )假(jiǎ )中(zhōng )国(guó )爵(jué )命(mìng )以(yǐ )威(wēi )其(qí )部(bù )内(nèi )耳(ěr )。而(ér )边(biān )臣(chén )以(yǐ )栋(dòng )戬(jiǎn )故(gù ),莫(mò )能(néng )为(wéi )国(guó )家(jiā )通(tōng )恩(ēn )意(yì )以(yǐ )抚(fǔ )之(zhī ),弃(qì )近(jìn )援(yuán )而(ér )结(jié )远(yuǎn )交(jiāo ),贪(tān )虚(xū )降(jiàng )而(ér )忘(wàng )实(shí )附(fù ),使(shǐ )栋(dòng )戬(jiǎn )得(dé )市(shì )利(lì )而(ér )邀(yāo )功(gōng )于(yú )我(wǒ ),非(fēi )制(zhì )胜(shèng )之(zhī )利(lì )也(yě )。玛(mǎ )尔(ěr )戬(jiǎn )诸(zhū )族(zú )皆(jiē )角(jiǎo )氏(shì )子(zǐ )孙(sūn ),各(gè )自(zì )屯(tún )结(jié ),其(qí )文(wén )法(fǎ )所(suǒ )及(jí ),远(yuǎn )者(zhě )不(bú )过(guò )四(sì )五(wǔ )百(bǎi )里(lǐ ),近(jìn )者(zhě )二(èr )三(sān )百(bǎi )里(lǐ ),正(zhèng )可(kě )以(yǐ )并(bìng )合(hé )而(ér )兼(jiān )抚(fǔ )之(zhī )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )遣(qiǎn )人(rén )往(wǎng )河(hé )州(zhōu )与(yǔ )玛(mǎ )尔(ěr )戬(jiǎn )计(jì )议(yì ),令(lìng )入(rù )居(jū )武(wǔ )胜(shèng )军(jūn )或(huò )渭(wèi )源(yuán )城(chéng ),与(yǔ )汉(hàn )界(jiè )相(xiàng )近(jìn ),辅(fǔ )以(yǐ )汉(hàn )法(fǎ )。因(yīn )选(xuǎn )官(guān )一(yī )员(yuán )有(yǒu )文(wén )武(wǔ )材(cái )略(luè )者(zhě ),令(lìng )与(yǔ )玛(mǎ )尔(ěr )戬(jiǎn )同(tóng )居(jū ),渐(jiàn )以(yǐ )恩(ēn )信(xìn )招(zhāo )抚(fǔ )沿(yán )边(biān )诸(zhū )羌(qiāng ),有(yǒu )不(bú )从(cóng )者(zhě ),令(lìng )玛(mǎ )尔(ěr )戬(jiǎn )挟(jiā )汉(hàn )家(jiā )法(fǎ )令(lìng )以(yǐ )威(wēi )之(zhī )。其(qí )瞎(xiā )征(zhēng )、欺(qī )巴(bā )温(wēn )之(zhī )徒(tú ),既(jì )有(yǒu )分(fèn )地(dì ),亦(yì )宜(yí )稍(shāo )以(yǐ )爵(jué )命(mìng )柔(róu )服(fú )其(qí )心(xīn ),使(shǐ )习(xí )用(yòng )汉(hàn )法(fǎ ),渐(jiàn )同(tóng )汉(hàn )俗(sú ),在(zài )我(wǒ )实(shí )有(yǒu )肘(zhǒu )腋(yè )之(zhī )助(zhù ),且(qiě )使(shǐ )夏(xià )人(rén )不(bú )得(dé )与(yǔ )诸(zhū )羌(qiāng )结(jié )连(lián ),此(cǐ )制(zhì )贼(zéi )之(zhī )上(shàng )策(cè )也(yě )。”初(chū ),韶(sháo )试(shì )制(zhì )科(kē )不(bú )中(zhōng ),客(kè )游(yóu )陕(shǎn )西(xī ),访(fǎng )采(cǎi )边(biān )事(shì )甚(shèn )悉(xī ),故(gù )为(wéi )是(shì )书(shū )以(yǐ )奏(zòu )。帝(dì )异(yì )其(qí )言(yán ),召(zhào )问(wèn )方(fāng )略(luè ),以(yǐ )韶(sháo )管(guǎn )句(jù )秦(qín )凤(fèng )经(jīng )略(luè )司(sī )机(jī )宜(yí )文(wén )字(zì )。

夏(xià )改(gǎi )元(yuán )乾(qián )道(dào )。

阅读:25190

打赏捐助〔Donate〕>>>

《神宗体无显道法古立宪帝德王功英文烈武钦仁圣孝皇帝熙宁元年(辽咸雍四年)》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库